İslam’da ibadetler yerine getirilirken temel prensiplerden biri, kolaylığın ilke edinilmesidir. Kur’ân-ı Kerîm’de abdest ve teyemmümle ilgili olarak şöyle denilmektedir:

Ey îmân edenler! Namaza kalktığınız zaman, artık yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın; başlarınızı ise meshedin; topuklara kadar da ayaklarınızı (yıkayın)! Bununla beraber cünüp iseniz hemen (tamamen) yıkanıp temizlenin! Fakat hasta olur veya bir yolculukta (bulunur) iseniz veya içinizden biri def'-i hâcetten gelir (abdesti bozulur)sa veya kadınlara dokunursanız, artık (abdest veya gusül almanızı gerektiren bu hâllerde) su bulamazsanız, o vakit temiz bir toprağa teyemmüm edin de yüzlerinizi ve (dirseklere kadar) ellerinizi ondan meshedin! Allah size hiçbir zorluk çıkarmak istemez; fakat sizi temizlemek ve üzerinize olan ni'metini tamamlamak ister; tâ ki şükredesiniz.¹

Dinin insanlara güçlük değil, kolaylık sağladığı bu ayetle vurgulanmaktadır. Bu nedenle fıkıh âlimleri, ibadetlerin uygulanmasında kişinin içinde bulunduğu şartları dikkate almış ve bazı zor durumlar için alternatif hükümler belirlemişlerdir. Yolculuk, hastalık veya suya ulaşmanın zor olduğu durumlar, bu kolaylıklardan yararlanılabilen hallerdendir.

Birinci Sorunuzun Cevabı: Uçakta abdest almak, çok dar alan, sıra bekleme, türbülans veya su kullanımının zor olması gibi sebeplerle bazen ciddi şekilde güçleşebilir. Fıkıh kaidelerine göre teyemmüm, suyun bulunmaması veya suyu kullanmanın fiilen mümkün olmaması durumunda başvurulan bir temizlik şeklidir.² Kur’an’da bu durum, "hasta veya yolculuk halinde olup da su bulamazsanız temiz bir toprakla teyemmüm edin" şeklinde ifade edilmiştir. Bu ayetten hareketle âlimler, suya ulaşmanın mümkün olmaması veya kullanmanın ciddi zorluk doğurması hâlinde teyemmümün caiz olduğunu belirtmişlerdir. Dolayısıyla uçakta su kullanımı gerçekten mümkün değilse ya da ciddi bir zorluk oluşturuyorsa, namaz vakti çıkmadan önce teyemmüm ederek namaz kılmak fıkhen mümkün kabul edilir. Ancak uçakta lavabo kullanılarak abdest almak mümkünse, öncelikli olan yine normal abdest almaktır. Çünkü teyemmüm, su bulunmadığında veya kullanılamadığında geçerli olan bir ruhsattır.³

İkinci Sorunuzun Cevabı: Teyemmümün hangi maddelerle yapılabileceği konusu da fıkıhta açıklanmıştır. Teyemmüm, temiz toprak veya toprak cinsinden sayılan maddelerle yapılır. Bunlara kum, taş, mermer, kiremit, tuğla gibi maddeler örnek verilebilir. Bu nedenle küçük bir çakıl taşı veya doğal bir taş parçası da toprak cinsinden olduğu için teyemmümde kullanılabilir. Fıkıh kitaplarında teyemmümün, ellerin temiz toprağa veya taş gibi toprak kökenli maddelere vurulup yüze ve kollara mesh edilmesi şeklinde yapılacağı ifade edilmektedir.⁴