Bağış Yap

Helal-Haram

13.11.2026

Bir Ürünün veya Hizmetin Reklamını Yapmanın Dini Hükmü Nedir?

Sesli Dinle

Yapay zeka ile seslendirilmiştir

13.11.2026 tarihinde cevaplandı.

Cevap

Bir şeyin reklamının yapılmasının dini hükmü, öncelikle reklamı yapılan şeyin özelliğine, reklamın amacına ve kullanılan yönteme göre değişir. Eğer reklamı yapılan şey haram, zararlı veya insanı faydasız ve boş işlerle meşgul eden bir şeyse, insanları ona yönlendirmek ve teşvik etmek de dinen uygun olmaz. Çünkü böyle bir reklam, kötülüğün yayılmasına ve insanların yanlış şeylere özendirilmesine vesile olur. Nitekim Kur’an-ı Kerim'de:

Hem iyilik ve takvâ üzerine yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerine ise yardımlaşmayın, hem Allah'dan sakının! Şübhe yok ki Allah, azâbı çok şiddetli olandır.1

Böylece insanların hangi işlerde birbirlerine destek olmaları gerektiği bildirilmiştir. Bununla birlikte reklamı yapılan şeyin helal olması da reklamın her yönüyle caiz olduğu anlamına gelmez. Reklam yapılırken yalan söylemek, ürünü olduğundan farklı göstermek, özelliklerini abartmak, kusurlarını gizlemek veya insanları yanıltıcı ifadelerle alışverişe yönlendirmek doğru değildir. Bir malın kusurlu olduğu halde kusursuzmuş gibi tanıtılması, gerçekte sahip olmadığı özelliklerle övülmesi ya da insanlarda yanlış beklentiler oluşturulması kul hakkına ve aldatmaya girer.2 Nitekim Peygamber Efendimiz (sav) bu konuda açık bir ölçü olarak şöyle buyurmuştur:

Bizi aldatan bizden değildir.3

Ayrıca reklamların insanları ihtiyaç duymadıkları şeyleri almaya yönlendirerek israfa, aşırı tüketime ve gösterişe sevk etmemesi de önemlidir. Bir ürünün tanıtılması başka, insanlarda yapay ihtiyaçlar oluşturarak onları gereksiz harcamalara teşvik etmek başkadır. Özellikle insanların ekonomik durumlarını zorlayacak, borçlanmaya ve ölçüsüz tüketime sürükleyecek reklamlar bu açıdan ayrıca değerlendirilmelidir. Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulmaktadır:

Yiyin, için fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.4

Böylece tüketimde ölçülü olmak gerektiği bildirilmiştir. Bu noktada banka reklamları gibi örnekleri de ayrıca değerlendirmek gerekmektedir. Reklamı yapılan finansal hizmetin faizli kredi, faizli borç veya başka bir haram işlemi yaygınlaştırması söz konusuysa, böyle bir reklam da insanları haram bir işleme teşvik etmesi bakımından caiz görülmez. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de faiz açıkça yasaklanmıştır.5 Ancak bankaların sunduğu her hizmeti aynı hükümde değerlendirmek doğru değildir. Faizsiz ve dinen meşru olan hizmetlerin tanıtılmasıyla faizli işlemlerin teşvik edilmesi birbirinden ayrılmalıdır.

Buna karşılık hayırlı, faydalı ve insanların istifade edebileceği şeylerin tanıtılması, bunların daha geniş kitleler tarafından tanınmasına ve yayılmasına vesile olduğu için güzel ve faydalı bir davranıştır. Yardım kuruluşlarının faaliyetlerini duyurması, ihtiyaç sahiplerine destek çağrısında bulunması, cami, dernek ve vakıfların hizmetlerini tanıtması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Dolayısıyla reklamın dini hükmünü belirleyen temel ölçüler: Reklamı yapılan şeyin helal ve meşru olması, tanıtımda doğruluk ve dürüstlükten ayrılmaması, insanları aldatmaması, israf ve aşırı tüketime teşvik etmemesi ve haram bir işin yayılmasına vesile olmamasıdır. Bu şartlara uygun olarak yapılan reklam, insanların faydalı şeylerden haberdar olmasına ve hayırlı işlerin yayılmasına katkı sağlayabilir.

Kaynakçalar
  1. Mâide, 5/2.

  2. Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 5, s. 164.

  3. Müslim, Îmân, 164.

  4. A'râf, 7/31.

  5. Bakara, 2/275.

Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Kanallarımız

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun.

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız