İlgili ayet şöyle geçmektedir:

Eğer yetim olan (kız)lar hakkında (kendileriyle evlendiğiniz takdirde) adâletli olamayacağınızdan korkarsanız, o hâlde size helâl olan (başka) kadınlardan iki(nci), üç(üncü)ve (en çok) dörd(üncü hanımınız) olmak üzere nikâhlayın! Buna rağmen (onların da aralarında) adâletli olamayacağınızdan korkarsanız, artık bir tek (hanım) veya sâhib olduğunuz câriyeler (ile yetinin)! Bu, haksızlık etmemenize daha yakındır.¹

Hz. Peygamberin (sav) dörtten fazla evlilik yapabileceğini şu ayet göstermektedir:

Ey Peygamber! Şübhesiz ki biz, mehirlerini verdiğin zevcelerini ve Allah'ın sana ganîmet olarak verdiklerinden sâhib olduğun câriyeleri, hem seninle berâber hicret eden amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, dayının kızlarını ve teyzelerinin kızlarını (istersen nikâhlamayı) sana helâl kıldık. Bir de mü'min bir kadın kendini peygambere (mehrini istemeden) hîbe ederse, eğer peygamber (de) onu nikâhlamak isterse, diğer mü'minlere değil, sâdece sana mahsus olmak üzere (onu mehirsiz olarak helâl kıldık)! (Biz,) zevceleri ve sâhib oldukları câriyeleri hakkında onlara (o mü'minere) neyi farz kıldığımızı muhakkak ki bilmişizdir. Tâ ki sana bir zorluk olmasın! Çünki Allah, Gafûr (çok bağışlayan)dır, Rahîm (çok merhamet eden)dir.²

Bu meseleye cevap verirken iki noktayı birlikte görmek gerekir: Birincisi, Kur’an’ın genel hükmü. İkincisi ise Hz. Peygambere (sav) mahsus bazı özel hükümler.

Nisâ Sûresi’nin 3. Ayetinde mümin erkeklerin en fazla dört kadınla evlenebileceği bildirilmiştir. Bu hüküm ümmete yöneliktir. Ancak Kur’an’da bazı hususlarda Peygamber Efendimiz’e (sav) özel hükümler de verilmiştir. Nitekim Ahzâb Sûresi 50. ayette Efendimize (sav) bazı evlilik hükümlerinin diğer müminlerden farklı olduğunu açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla Efendimizin (sav) dört hanımdan fazla evlenmesi, Nisâ Sûresi’nin hükmüne aykırılık değil bizzat Kur’an tarafından kendisine verilmiş özel bir ruhsatın uygulanmasıdır.

Buna benzer şekilde Peygamber Efendimiz’e (sav) mahsus başka hükümler de vardır. Mesela teheccüd namazının kendisine farz olması, ümmetin kabul etmediği sadakanın kendisine ve ailesine haram kılınması gibi hususlar da özel hükümlerdendir. Bu sebeple, “Kur’an dört eşe izin veriyor ama Peygamber daha fazla evlendi, öyleyse çelişki var” demek doğru değildir. Çünkü aynı Kur’an, bu konuda Efendimize (sav) özel bir istisna tanımıştır.

Bu evliliklerin hikmetlerine bakıldığında da meselenin -haşa- nefsani bir arzudan ibaret olmadığı açıkça görülür. Hz. Peygamberin (sav) evliliklerinin büyük kısmı elli yaşından sonra ve İslam toplumunun oluştuğu Medine döneminde gerçekleşmiştir. Bu evliliklerin biri hariç hepsi dul hanımlarla yapılmıştır. Her evlilik aynı zamanda farklı bir aileye, kabileye ve sosyal çevreye ulaşmak anlamına gelmektedir. İslam’ın tebliğine, kabileler arası ilişkilerin güçlenmesine ve toplumun kaynaşmasına katkı sağlamıştır. Bunun yanında Peygamber (sav) hanımları, ümmetin anneleri olarak İslam’ın aile hayatı, mahrem hükümler, eşler arası ilişkiler ve kadınlara ait birçok dini meselenin sonraki nesillere aktarılmasında büyük rol oynamışlardır. Bugün hadis, fıkıh ve siyer kaynaklarında yer alan pek çok bilgi, Efendimizin (sav) hane hayatını bizzat gören annelerimiz vasıtasıyla bize ulaşmıştır.

Dolayısıyla Sevgili Peygamberimizin (sav) dört hanımdan fazla evlenmesi, Kur’an’ın hükmüne aykırılık değildir. Kur’an’ın kendisine verdiği özel bir ruhsatın uygulanmasıdır. Bu evlilikler İslam toplumunun inşası, dinin aile hayatına dair hükümlerinin aktarılması, farklı kabilelerle bağ kurulması ve ümmete örnek olacak birçok hikmeti içinde barındırmaktadır. Böylece din Peygamber’in (sav) aile hayatı üzerinden de en sağlam şekilde sonraki nesillere ulaşmıştır.