Şeytandan gelen bu durum, vesvese olarak ifade edilir. Kuruntu olarak tabir edilen, hakikatte olamayan bir hastalık gibidir. Vesveseye önem verdikçe büyür, önem vermezsen küçülür ve söner. Büyük görürsen büyür, küçük görürsen küçülür. Ondan korksan ağırlaşır, hasta eder; korkmazsan hafif olur ve gizli kalır. Ne olduğunu bilmezsen kalıcı olur, yerleşir; fakat mahiyetini bilirsen, tanırsan kaybolur.

İşte bu yüzden vesvese cehaletle çağrılır, ilimle kovulur. Yani tanımazsan gelir, tanırsan gider. Vesvese ile ilgili bu bilgiler çok önemlidir ve mücadelede başarılı olmamıza vesile olacak en önemli prensiplerdir. Ayrıca sadece namazda değil bir çok vesilelerle şeytan bu silahı kullanarak, insanları aldatmaya çalışır.

Öncelikle konumuzla ilgili olarak, tövbe edilmiş günahlar, kötü hatıralar ve sözler hayalden ibarettir. Hayalin hüküm olarak, ceza ve mesuliyet açısından zararı yoktur. İmanımıza ve ibadetlerimize zarar vermez. Mesela aynadaki yılan veya ateş bize zarar veremez çünkü hakiki değildir. Görüntüden ibarettir. Günahları hatırlamak da böyledir. Ayrıca bu durum insanın kalbinden kaynaklanmaz. Kalbe yakın olan "lümme-i şeytaniye" denilen şeytanın vesvese verdiği bir noktadandır. Eğer İnsan kalbi onlardan rahatsız olur ve üzülürse bu da kalbin temiz olduğunu gösterir.  Yani bizi mesul edecek, korkutacak bir durum yoktur. Bu durumların zararı yoktur. Asıl zarar, o vesveseyi gerçekten zarar zannetmektir. İnsan, şeytanın getirdiği hayali kendi kalbinden zanneder, sıkıntıya düşer.

İkinci olarak; İnsanın hayali çok geniş hususiyetlere sahip  olduğu için, bazen insan istemese dahi bazı nahoş suretler ve görüntüler hayale gelir. Kontrol altında tutmak çok zordur. İnsanı rahatsız eder.

Üçüncüsü; Bazı hadise ve eşyalar arasında gizli bir münasebet bulunur. Bir şey akla gelince dolaylı çağrışımlar başka şeyleri hatırlatır veya direkt zıddını akla getirir. Örneğin; namazda iken insanın elinde olmadan hayal vasıtası ile aklı, hayali birçok yerde gezer. Bazı bağlantılar ile insan öyle yerlere gider ki namaz haline hiç uygun düşmeyen şeyler hayaline görüntü olarak gelir. İşte insan burada vesveseye düşüp ben namazda nasıl bunları düşünüyorum deyip evham ve ümitsizliğe düşebilir.

Sonuç olarak; Şeytanın istediği de bizi ibadetten ve huzurdan uzaklaştırmaktır. Bilmemiz gereken şey bu durumların zararı yoktur. Asıl zarar, o vesveseyi gerçekten zararlı zannetmektir.

Detaylı izah için lütfen bakınız;¹ 

1. Bediüzzaman Said Nursî, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.98.