“Kim Milyoner Olmak İster” gibi genel kültür ve bilgiye dayalı yarışmalara katılmak ve buradan ödül kazanmak belirli şartlar altında fıkhen caiz olur. İlgili şartlar şunlardır:

1. Ödülün Üçüncü Bir Tarafça Karşılanması

İslam fıkhında kumarın temel ölçüsü, yarışan taraflardan birinin kazanıp diğerinin parasını veya malını kaybetmesi esasına dayanmasıdır. Ancak bu tür bilgi yarışmalarında ödül, yarışmacıların kendi aralarında topladıkları bir paradan verilmez; organizasyonu düzenleyen kurum veya sponsor tarafından vaat edilir. Müsabakada kaybeden tarafın cebinden bir para çıkmadığı ve bir zarara uğramadığı için bu işlem kumar kapsamına girmez. Üçüncü bir taraf tarafından vaat edilen ödülü almak ise helaldir. ¹

Burada şu hususa dikkat etmek gerekir: Yarışmadaki para ödülü bizzat faizli bir banka tarafından karşılanıyorsa, banka yarışmanın ödül sponsorluğunu üstlenerek bu parayı doğrudan sağlıyorsa ya da ödül, haram yolla kazanç elde eden bir kişi veya kurum tarafından finanse ediliyorsa, bu ödülü almak sakıncalıdır.

Bir başka hususta, yarışmacının bir sonraki soruda, o ana kadar kazandığı parayı kaybetme riskinin bulunmasıdır. Bu risk hükmü değiştirmez. Çünkü yarışma süresince ekranda görülen miktar, henüz yarışmacının mülküne geçmiş bir para değil, yarışmanın kurallarına göre şarta bağlanmış bir ödül vaadidir. Ödül ancak yarışmacı çekildiğinde veya yarışma sona erdiğinde kesinleşir. Yarışmacı yanlış cevap verdiğinde kendi malından bir şey kaybetmez; sadece kendisine vaat edilen ödülün bir kısmına hak kazanamamış olur. Kumarda ise kişi, kendi malını ortaya koyarak onu kaybetme riskine girer. Bu sebeple aşamalı ödül sistemi, kumar kapsamında değerlendirilmez.

Yarışmanın “aldatmaca içerdiği” iddiasına gelince, yarışmanın kuralları önceden açıkça ilan edilmekte ve yarışmacı bu kuralları bilerek ve kabul ederek yarışmaya katılmaktadır. Bu durumda bir aldatma söz konusu değildir. Ancak yarışmada gerçekten hile yapılması, yarışmacının yanıltılması veya sonucun önceden belirlenmesi gibi bir durum varsa, böyle bir yarışmaya katılmak caiz olmaz.

2. İçeriğin Meşru ve Faydalı Olması

Yarışmanın konusu bilgi, genel kültür ve zihni beceridir. Fıkıhta ilmi, kültürel veya faydalı müsabakalarda kişileri teşvik etmek maksadıyla ödül konulması ve bu ödüllerin alınması meşru görülmüştür.

3. Dikkat Edilmesi Gereken Başka Bir Şart: Katılım Ücreti veya Özel Ücretli Sms Bulunmaması

Yarışmanın caiz kalabilmesi için katılım esnasında kumara dönüşecek bir uygulamanın bulunmaması gerekir. Eğer yarışmaya katılabilmek veya elemelere girebilmek için normal haberleşme tarifesinin ötesinde özel ücretli SMS göndermek, bilet satın almak veya ayrıca katılım ücreti ödemek şart koşuluyorsa, bu durum çekiliş bileti almaya benzeyeceğinden yarışmayı kumara yaklaştırır. Fakat başvuru ve katılım sürecinde ekstra bir bilet veya katılım ücreti ödenmiyorsa, yarışmadan elde edilen kazanç helaldir. ²