Öncelikle cüz, küll, cüz’î, küllî kavramlarının anlamlarına bakalım.

Cüz: Sözlükte kısım, hisse, bölük anlamında kullanılmaktadır.
Cüz, bir şeyin tamamıyla vücudu kendilerine bağlı olduğu şeye denir. Cüz, kendisinden ve başkasından bir şeyin oluştuğu şeydir. Kendisinden ve başka şeylerden bütün olan bir şeyin terekküp ettiği şeydir. Mesela duvar veya tavan evin birer cüzüdür. Ev, bu ve başka cüzlerden meydana gelmektedir.

Küll: Sözlükte tamam, büsbütün, içine aldığı bütün cüzlerini kapsayan anlamında kullanılmaktadır.
Küll, cüzde dâhil olmadığı gibi cüzden de farklıdır. Taşa, duvara, çatıya ev denmez. Ev bu maddelerden ve bu maddelerin bir ahenk içinde meydana getirdiği suretten oluşur. Yani küll olan ev, kendisini meydana getiren cüzlerden farklıdır.
Cüz’i: Bir kavram birden fazla şey için değil, tek bir şey için kullanılıyorsa, o kavrama cüz’îdir denir.

Yani fertler arasında ortak kullanılmayan, yalnız birine ait olan kavramdır. Türkçede buna özel isim denir. Mesela insan küllî bir kavramken, Hz. Muhammed (asm) cüz’îdir. Şehir küllî bir kavramken, İstanbul cüz’îdir. Yani burada önemli olan cüz’î bir kavramın tek bir kişi/nesne/şey tarafından kullanılmasıdır.

Külli: Bir kavram tek bir şey için değil, birden fazla şey için kullanılıyorsa, o kavrama küllîdir denir.

Zihinde bulunan bir kavramın fertler tarafından ortak kullanılmasıdır. Diğer bir ifade ile ortak olan kavramlara küllî denir. Mesela, “insan” kelimesi her ferdin kullandığı bir kavramdır. Dolayısıyla ortak bir kavramdır ve küllîdir. Bediüzzaman Hazretleri, küllînin fertler sahibi olduğunu ve küllînin cüz'îde dâhil bulunduğunu ifade etmektedir.

Bu dört terimi ağaç örneği üzerinden konuşacak olursak, bir ağaç küll iken, ağacın bir yaprağı o ağacın cüz’ü olur. Ağaç kavramı küllî iken, bahçemizdeki şu portakal ağacı, ağaç küllîsinin cüz’îsi olur.

Küll’ün cüz’e sığmasını şöyle açıklayabiliriz: Ağaç, bahçenin içindedir. Dolayısıyla yaprak ve dallardan oluşan bir küll olan ağaç, bir bahçenin cüz’üdür. Bu noktadan bakarsak, küll, cüz’e sığmış olur.

Ayrıca büyük bir sarayın planının bir kâğıda sığması ve bir ağacın genetik bilgisinin tohuma sığması da, küll’ün cüz’e sığmasına örnek verilebilir.

Küllînin cüz’e sığması ise şu üç şekilde olabilir:

Birincisi, bir camide bin tane insan bulunsun. o insanlardan birinin ismi de Zeyd olsun. Camiyi kaplayan bin insandan birisi olan Zeyd, o camide bir cüz olmuş olur. Bin insanlık bir bütünün bir parçasıdır çünkü. Ama aynı zamanda Zeyd, küllî olan “insan” kavramını üzerinde taşır. Böylelikle küllî olan insan kavramı, Zeyd’de bulunması sebebiyle, Zeyd de o camide bir cüz olması sebebiyle, küllî cüz’e sığmış olur.

İkinci olarak, küllî kanunlar cüz’lerde görünebilir. Mesela yer çekimi, küllî bir kanun iken, küçük bir taşta dahi gözlemlenebilir. Böylelikle küllî, cüz’e sığar diyebiliriz.

Üçüncüsü ise, küllî bir kavramın bir cüz’de temsil edilemesidir. Mesela adalet küllî bir kavram iken, mahkemede verilen bir karar ile bir cüz’ olan tek bir insan üzerinde adalet tecelli eder. Yine küllînin cüz’e sığmasına bir örnek görülmüş olur.