Cuma Namazına Giden Kadının Hutbeyi Sessizce Dinlemesi Gerekli midir?
Cuma namazına katılmak için camiye giden bir hanımın, hutbeyi erkekler gibi sessizce ve dikkatle dinlemesi farz mıdır?
Destek olunİlmi çalışmalarımıza destek olun, bu hizmetlerin kesintisiz sürmesine katkıda bulunun.
Bağış Yap
Cuma namazına katılmak için camiye giden bir hanımın, hutbeyi erkekler gibi sessizce ve dikkatle dinlemesi farz mıdır?
Caferiyye, fıkıh ve itikad yönü bulunan bir Şii ekoldür. Adını, Ehl-i Beyt'in büyüklerinden olan İmam Cafer-i Sadık'tan alır. Bugün daha çok “İsnaaşeriyye” denilen On İki İmam anlayışıyla birlikte anılır. Ehl-i Sünnet'ten ayrıldığı başlıca noktalar; imamet, bazı sahabeler hakkındaki bakış, mut'a nikahı, namaz ve bazı diğer ibadet uygulamalarıdır.Cafer-i Sadık, ilimde büyük bir zattır ve Ehl-i Sünnet nazarında da hürmet sahibidir. Ancak bugün Caferiyye mezhebi diye bilinen yapı, yalnızca o mübarek zatın ilmi mirasını değil, daha sonra şekillenmiş Şii imamet anlayışını da içine alan bir mezhep yapısıdır.Ehl-i Sünnet ile Caferiyye arasında bazı farklılıklar vardır. Abdestin alınışında, namaz vakitlerinin cem edilmesinde, ezandaki bazı uygulamalarda Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları bazı noktalar bulunur. Yine mut'a nikahını caiz görmeleri de bilinen ayrılıklardandır. Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları noktaları Vehbe Zuhayli şu şekilde sıralar:Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları en önemli hususlar şunlardır: Geçici nikahın (mut'a nikahının) mubahlığı, talaka şahit tutmanın lüzumu, Zeydiyye gibi Ehl-i Kitap'ın kestiğini haram saymaları ve onlarla evlenmeyi menetmeleri, mirasta ana baba bir olan amcaoğlunun baba bir amcaya tercihleri, mestler üzerine meshin gayrimeşruluğu, abdestte ayaklara meshetmeleri, ezan ve teşehhütte "Eşhedü enne Aliyyen veliyyullah" ibaresini ilave etmeleri. 1On İki İmam, İslam tarihinde çok mühim ve kıymetli zatlardır. Özellikle Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve onların temiz nesli, ümmetin sevgisine ve hürmetine layıktır. Onları sevmek güzel olduğu gibi onlara dil uzatmak veya kıymetlerini küçümsemek de yanlıştır. Ehl-i Sünnet'in yolu, Ehl-i Beyt'e muhabbet eden, fakat bu sevgiyi ölçüsüz hale getirmeyen yoldur. Bir zatı çok sevmek, onun adına ortaya çıkan her görüşü dinin kesin hükmü saymayı gerektirmez. Yani Ehl-i Beyt'i sevmek başka şeydir; dinin esaslarını sadece belli bir silsileye bağlamak başka şeydir. Bu bakımdan, On İki İmam'a sevgi göstermek ile Caferilikteki her görüşü benimsemek aynı şey değildir. Bir kimse Ehl-i Beyt'i çok sevebilir; ama yine de namaz, abdest, ezan, sahabe hakkındaki görüşler, imamet anlayışı ve bazı fıkhi hükümler konusunda Ehl-i Sünnet çizgisinde kalır. Bu durum, Ehl-i Beyt sevgisine aykırı değildir. Bilakis gerçek sevgi, dini doğru kaynaktan öğrenmek ve ölçüyü korumaktır.Aynı şekilde Ehl-i Sünnet, Ehl-i Beyt sevgisini sahabe sevgisinden ayırmaz. Hz. Ali'yi sevmek, Hz. Ebu Bekir'e, Hz. Ömer'e veya Hz. Osman'a karşı soğukluk beslemeyi gerektirmez. Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i sevmek de Ashab-ı Kiram'a dil uzatmayı meşru hale getirmez. Çünkü hepsi bu ümmetin büyükleridir. Mü'minin yolu, birini sevip diğerine düşman olmak değil; hepsine hak ettikleri hürmeti göstermektir.Sonuç olarak, On İki İmam'a muhabbet eder, Ehl-i Beyt'e hürmet gösteririz. Fakat ibadet ve akaid meselelerinde ölçümüz Ehl-i Sünnet yoludur. Bu sebeple Caferilikte Ehl-i Sünnet'ten ayrılan ibadet ve anlayışları tanımak mümkün olsa da, onları doğru kabul edip uygulamayız. Ehl-i Beyt sevgisi adına Ehl-i Sünnetin ölçüleri terk edilmez. Bununla beraber bu meselelerde hakaret, düşmanlık ve öfke dili de kullanmayıp; tavrımız ilim, sükunet ve insaf üzere olur.Ayrıca BakınızŞİALARIN NAMAZI 3 VAKİT KILMALARININ SEBEBİŞİA NEDİR? ŞİİLİK NASIL ORTAYA ÇIKTI? ŞİA'NIN TARİHİ, GRUPLARI, İNANÇLARI VE İMAMET ANLAYIŞIŞİİLİK HAK MIDIR? EHL-İ SÜNNET BU MESELEYE NASIL BAKAR?ŞİİLİK, ALEVİLİK VE EHLİ SÜNNET HAKKINDAİMAMET MESELESİ / ŞİAKaynakçalarVehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 1, s. 36.
Konuyla ilgili bir ayet şu şekildedir:Nihayet (hesapları görülüp) iş(leri) bitirilince şeytan (onlara) şöyle der: “Muhakkak ki Allah, size gerçek bir va'd ile söz verdi; (ben de) size va'd ettim, fakat size sözümde durmadım. Bununla beraber benim için sizin üzerinize (zorlayacak) bir güç yoktu; sizi sadece çağırdım, (siz de) hemen (ve hiç sonunu düşünmeden) bana uydunuz. Öyle ise beni kınamayın; bil'akis kendinizi kınayın! (Bugün artık) ne ben sizin kurtarıcınızım ne de siz benim kurtarıcımsınız! Daha önce (dünyada iken) beni (Allah'a) ortak koşmanızı doğrusu ben (bugün) inkar ettim.” Şüphesiz ki o zalimler yok mu, onlar için (pek) elemli bir azap vardır.1Bu ayet, cehennem ehlinin şeytanın hitabını işiteceğini, onunla yüzleşeceğini ve onun tarafından ayrıca manen de azaba uğratılacağını gösterir. Buradaki konuşma, bir rahatlama veya toplantı hali değil; bilakis azabın bir parçasıdır. Konuyla ilgili bir hadis de şu şekildedir:Kıyamet günü bir kişi getirilir ve cehenneme atılır, (sıcaktan) karnındaki bağırsaklar dışarı çıkar (patlar) ve ateşte tıpkı bir merkebin değirmen taşının etrafında döndüğü gibi döner. Cehennemdekiler o kişinin etrafında toplanır ve 'Ey filan, sana ne oldu? Bize iyiliği emredip kötülüğü yasaklayan sen değil miydin?' derler. O da, 'Evet, ben size iyiliği emrederdim ama onu kendim yapmazdım. Kötülüğü yasaklardım, fakat onu kendim yapardım.' der.2Bu hadis de cehennemde konuşmanın, toplanmanın ve karşılıklı hitabın bulunacağını açıkça göstermektedir. Fakat bu, dünyadaki insanlar gibi sakin bir araya geliş değildir; bilakis azap içinde, rezillik ve teşhir içinde cereyan eden bir haldir. Peygamber Efendimiz (sav) başka bir hadisinde şöyle buyurur:Allah, ilkleri ve sonları toplayıp aralarında hükmedip hükmetmeyi bitirdiği zaman müminler: "Rabbimiz hakkımızda hükmedip hükmetmeyi bitirdi. Bizim için kim şefaat edecek?" deyip: "Adem'e gidelim. Allah onu kendi eliyle yaratmış ve onunla konuşmuştur." derler. Hz. Adem'e gidip: "Rabbimiz hakkımızda hükmedip hükmetmeyi bitirdi. Kalk ve (bizim için) Rabbimize şefaatçi ol." derler. Hz. Adem: "Nuh'a gidiniz." deyince Hz. Nuh'a giderler ve Nuh, onlara Hz. İbrahim'e gitmelerini söyler. İbrahim'e gittiklerinde İbrahim, Hz. Musa'ya gitmelerini söyler. Ona gittiklerinde ise Musa, Hz. İsa'ya gitmelerini söyler. İsa'ya gittiklerinde ise İsa: "Size Arap ve ümmi olana gitmenizi tavsiye ederim." deyince bana gelirler.Allah kalkmam için izin verir ve oturduğum yerden öyle güzel bir koku yükselir ki onu hiç kimse koklamamıştır. Nihayet Rabbime varırım ve beni şefaatçi kılar. Benim için başımın kılından iki ayağımın tırnaklarına kadar bir nur yaratır. Sonra kafirler: "Müminler, kendilerine şefaat edecek olanı buldular. Bizi saptıran İblis'ten başkası değildir." derler ve İblis'e gidip: "Müminler, kendilerine şefaat edecek olanı buldular, sen de kalk bize şefaat et. Bizi saptırmış olan sendin." derler. İblis kalkar ve oturduğu yerden öyle pis bir koku yükselir ki onu hiç kimse koklamamıştır. Sonra İblis, cehenneme atılmak için (azabı daha şiddetli hissetmesi için) büyütülür ve o zaman: "Şüphesiz Allah, size gerçek olanı söz verdi. Ben de size söz verdim ama yalancı çıktım." der.3Dünyadaki insan bedeni geçici, narin ve zayıf yaratılmıştır; bu sebeple küçük bir mikrop veya ağrı karşısında bile gücünü yitirir, bayılır veya ölür. Ahiret hayatında ise ölüm tamamen kaldırılmıştır. Yüce Allah, cehennemlikleri azabı ve cezayı ebediyen tadabilecek bir bedende yeniden yaratır. Bu sebeple oradaki hayat, hem azabı hissetmeye hem de o azabın idrakini taşımaya elverişli bir tarzda devam eder. Nitekim Rabbimiz cehennem ehlinin ölmeyeceğini, sürekli azabı hissedeceklerini şu şekilde haber verir:Halbuki inkar edenlere gelince, onlar için Cehennem ateşi vardır. Onlara ne (ölümle) hüküm verilir ki ölsünler (de kurtulsunlar) ne de onlardan (Cehennem ateşinin) azabı biraz olsun hafifletilir. İşte her azılı kafiri böyle cezalandırırız!4Şeytan'ın cehennemde cehennemliklere konuşması veya cehennem ehlinin birbirlerine bağırmaları, dünyadaki gibi rahat bir sosyalleşme ya da bir toplantı gibi değildir. Aksine bu konuşmalar, suçluların birbirini kınaması ve İblis'in kendisini takip eden insanları hor görüp "Beni değil, kendinizi kınayın." diyerek onları rezil etmesi, cismani ateş azabının üzerine eklenmiş ağır bir manevi, ruhani azap yani hüsran, rezillik ve vicdani yıkım çeşididir. Yani bu konuşma ve toplanma hali bir imkan değil, azabın ve cezalandırmanın bir parçasıdır. Fahrettin Razi Hazretleri, cehennemde manevi ve ruhani azabın da olacağını şu şekilde izah eder:Maddi olan azap, hak ve gerçektir. Manevi, ruhani olan azab da, hak ve gerçektir. Zira akıl buna delalet etmektedir.5Cehennem ortamında seslerin işitilmesi, İblis'in hitabının duyulması veya cennet ehli ile cehennem ehlinin konuşabilmesi de dünyevi fizik kanunlarıyla ölçülemez. Ahiretin kendine mahsus şartları vardır. Kur'an-ı Kerim bir hakikati haber veriyorsa, onun keyfiyeti bizim dünya tecrübemize sığmasa da hakikati sabittir. Ömer Nasuhi Bilmen konuyla ilgili şu açıklamaları yapar:Cennetler ile cehennemler arasında pek uzak mesafeler vardır. Cennetler semaların fevkindedir. Cehennemler de yerlerin altındadır. Bu iki mevki ahalisinin birbiriyle konuşmaları nasıl mümkün olacaktır? Kur'an-ı muciz-beyan, bize böyle bir mükalemenin mümkün ve haddizatında vaki olacağını haber vermiş oluyor. İşte bu da bir hakikatin inkişafından başka değildir. Tefsir-i Kebir'de de mukayyet olduğu üzere ulemadan bir zümre demişlerdir ki: Sedada bir hasiyet vardır ki yalnız mesafenin uzaklığı, sedanın işitilmesine mani olamaz. İşte bugün fennin terakkiyatı sayesinde bu hakikat de tamamen meydana çıkmıştır. Şarkta söylenilen bir sözü garpta bulunan bir kimse derhal işitebiliyor ve hatta söyleyenin yüzünü bile görebiliyor. Kudret-i ilahiye her şeye kafidir. Amenna! Binaenaleyh ehl-i cennet ile ehl-i cehennem arasındaki mükalemenin vukuu da kudret-i ilahiyeye göre asla istibat edilemez.6Netice olarak, ahiretin, cennet ve cehennemin durumu dünya ölçüleriyle kıyas edilmez. Cehennem ehlinin konuşması, birbirleriyle tartışması, şeytanla yüzleşmesi ve pişmanlıklarını ifade etmesi haktır; fakat bu haller, dünyadaki hastalık, beden zaafı ve takatsizlik gibi durumlarla ölçülemez. Çünkü ahirette beden, idrak, azap ve his bambaşka bir özellik alır. Dünya hastalığında insanın kuvvetini azaltan şey, bedenin bu âleme mahsus zayıf yapısıdır. Ahirette ise insanın bedeni, o âlemin şartlarına göre yaratılır; azabı sürekli hisseder, fakat yok olup gitmez. Nitekim azabın devamı için ölüm de kaldırılmıştır. Demek ki oradaki hayat, hem azabı tatmaya hem de o azabın idrakini taşımaya elverişli bir tarzda sürer. Bu sebeple cehennem ehlinin toplanması, birbirleriyle konuşması ve İblis'in onlara hitap etmesi, dünya şartlarına göre değil, ahiretin kendine mahsus kanunlarına göredir. Orada azap konuşmaya mani olmaz; aksine o konuşmaların kendisi de azabın bir parçası haline gelir. Yani mesele, cehennemdekilerin acı içinde nasıl ayakta kaldığı değil; Allah'ın onları azabı ebediyen hissedecek, anlayacak ve o azap içinde yüzleşecek bir yaratılışla yeniden var etmesidir.Ayrıca BakınızKAFİRLERİN CEHENNEMDE EBEDİ KALMASI NASIL ADALET OLUR? RİSALE-İ NUR'A GÖRE SONSUZ AZABIN HİKMETİ NEDİR?CEHENNEMDE AZAP GÖREN BEDENLERİN SÜREKLİ YENİLENMESİCEHENNEM AZABI EBEDİ MİDİR? KAFİRLERİN ATEŞE ALIŞMASI GİBİ BİR DURUM OLACAK MI?ŞEYTAN ZAYIF OLDUĞU HALDE NEDEN ONA ALDANIYORUZ?ATEŞTEN YARATILAN ŞEYTAN İÇİN CEHENNEM ATEŞİ BİR AZAP MIDIR?Kaynakçalarİbrahim, 14/22.Müslim, Zühd, 51.Suyuti, ed-Dürrul Mensur, Ocak Yayıncılık, İstanbul 2012, c. 8, s. 482.Fatır, 35/36.Fahreddin Razi, Tefsir-i Kebir Mefatihu'l-Gayb, Huzur Yayınevi, Ankara 1990, c. 11, s. 338.Ömer Nasuhi Bilmen, Kur'an-ı Kerim'in Türkçe Meal-i Alisi ve Tefsiri, Bilmen Yayınevi, İstanbul 1985, c. 2, s. 1022.
Cennet ve Cehennemin kaç katı olacak? Bu katlar kendi içerisinde ayrılıyor mu? Buraya kimler girecek? Peygamber Efendimiz'in ﷺ bahsettiği firdevs cenneti ve ona verilecek olan Makam-ı Mahmud bu konu da nerede olduklarını anlatır mısınız?
cehennem de ateşden bahsediliyor azap bu şekilde oluyor acaba donarak da azap oluyor mu?
5.024
Yazı mektubundaki "üstadına neşri hakikat cihetinde yardım etmek" cümlesindeki neşr-i hakikat tabirini nasıl anlamalıyız?
5.782
Müsbet hareketi açıklar mısınız? Bunu bu zamanda nasıl uygulayabiliriz?
Ebü'l-Ala el-Maarri Kimdir ve Risale-i Nur'da Neden Bedbinlikle Maruf Denmiştir?
Sözler eserinde de geçen "Mahmudların, yani Sultan Mahmud gibi mahbubundan ayrılmış bütün aşıkların başlarında hüzn-ü alud mahbublarının namesinin tarzını işittiriyorlar." sözünde geçen Sultan Mahmud kimdir?
Kıyamette ölen kişi, kabir azabında günahlarının bir kısmından kurtulmasından mahrum kalmış olmaz mı?
Şânım hakkı için, (biz) Kur'ân'ı nasîhat alınsın diye kolaylaştırdık; fakat bir nasîhat alan var mı? ayetde böyle buyurmakdadır kuran nasıl kolaylaştırılmıştır.Zor olsa zaten anlamazdık ama bizim hidayetimiz için bir gönderilmiş bir kitap değil mi o zaman zor olması bizim hidayetimize de vesile olmayacak?
137
28. Lem'a, sayfa 309'da geçen "men dakka dukka" kaidesini örneklerle genişçe izah edebilir misiniz?
Bir şeyin reklamının yapılmasının dini hükmü, öncelikle reklamı yapılan şeyin özelliğine, reklamın amacına ve kullanılan yönteme göre değişir. Eğer reklamı yapılan şey haram, zararlı veya insanı faydasız ve boş işlerle meşgul eden bir şeyse, insanları ona yönlendirmek ve teşvik etmek de dinen uygun olmaz. Çünkü böyle bir reklam, kötülüğün yayılmasına ve insanların yanlış şeylere özendirilmesine vesile olur. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de:Hem iyilik ve takvâ üzerine yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerine ise yardımlaşmayın, hem Allah'dan sakının! Şübhe yok ki Allah, azâbı çok şiddetli olandır.1Böylece insanların hangi işlerde birbirlerine destek olmaları gerektiği bildirilmiştir. Bununla birlikte reklamı yapılan şeyin helal olması da reklamın her yönüyle caiz olduğu anlamına gelmez. Reklam yapılırken yalan söylemek, ürünü olduğundan farklı göstermek, özelliklerini abartmak, kusurlarını gizlemek veya insanları yanıltıcı ifadelerle alışverişe yönlendirmek doğru değildir. Bir malın kusurlu olduğu halde kusursuzmuş gibi tanıtılması, gerçekte sahip olmadığı özelliklerle övülmesi ya da insanlarda yanlış beklentiler oluşturulması kul hakkına ve aldatmaya girer.2 Nitekim Peygamber Efendimiz (sav) bu konuda açık bir ölçü olarak şöyle buyurmuştur:Bizi aldatan bizden değildir.3Ayrıca reklamların insanları ihtiyaç duymadıkları şeyleri almaya yönlendirerek israfa, aşırı tüketime ve gösterişe sevk etmemesi de önemlidir. Bir ürünün tanıtılması başka, insanlarda yapay ihtiyaçlar oluşturarak onları gereksiz harcamalara teşvik etmek başkadır. Özellikle insanların ekonomik durumlarını zorlayacak, borçlanmaya ve ölçüsüz tüketime sürükleyecek reklamlar bu açıdan ayrıca değerlendirilmelidir. Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulmaktadır:Yiyin, için fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.4Böylece tüketimde ölçülü olmak gerektiği bildirilmiştir. Bu noktada banka reklamları gibi örnekleri de ayrıca değerlendirmek gerekmektedir. Reklamı yapılan finansal hizmetin faizli kredi, faizli borç veya başka bir haram işlemi yaygınlaştırması söz konusuysa, böyle bir reklam da insanları haram bir işleme teşvik etmesi bakımından caiz görülmez. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de faiz açıkça yasaklanmıştır.5 Ancak bankaların sunduğu her hizmeti aynı hükümde değerlendirmek doğru değildir. Faizsiz ve dinen meşru olan hizmetlerin tanıtılmasıyla faizli işlemlerin teşvik edilmesi birbirinden ayrılmalıdır.Buna karşılık hayırlı, faydalı ve insanların istifade edebileceği şeylerin tanıtılması, bunların daha geniş kitleler tarafından tanınmasına ve yayılmasına vesile olduğu için güzel ve faydalı bir davranıştır. Yardım kuruluşlarının faaliyetlerini duyurması, ihtiyaç sahiplerine destek çağrısında bulunması, cami, dernek ve vakıfların hizmetlerini tanıtması bu kapsamda değerlendirilebilir.Dolayısıyla reklamın dini hükmünü belirleyen temel ölçüler: Reklamı yapılan şeyin helal ve meşru olması, tanıtımda doğruluk ve dürüstlükten ayrılmaması, insanları aldatmaması, israf ve aşırı tüketime teşvik etmemesi ve haram bir işin yayılmasına vesile olmamasıdır. Bu şartlara uygun olarak yapılan reklam, insanların faydalı şeylerden haberdar olmasına ve hayırlı işlerin yayılmasına katkı sağlayabilir.KaynakçalarMâide, 5/2.Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 5, s. 164.Müslim, Îmân, 164.A'râf, 7/31.Bakara, 2/275.
Piyano ve keman gibi enstrüman ürünü bir başkasına satmak caiz midir?
Hadis ilminin konusu ve önemi nedir? Kısaca açıklayabilir misiniz?
Dualarımı kabul etmemesinden bildim O"nu! H.z Ali bu sözü izah eder misiniz ?
1.359
Mugayyebat-ı hamse kapsamında Allah katında bilinen 5 şeyden birisi de yağmurun ne zaman yağacağı. Ancak şimdiki teknoloji ile yağmur bulutu ve yağmur bombası adı altında 20-30 dakika içerisinde tohumlama yapılarak yağmur yağdırılabiliyor. Bunu açıklar mısınız?
5.321
'Yağmuru O yağdırır ve ana rahmindekini O bilir' ayet-i kerime meallerinin tefsirini sormak istiyorum. Amenna ve saddekna inandık iman ettik ama kalbimin ve aklımın da tatmin olması için yardımcı olabilirseniz çok sevinirim.
Kur'an-ı Kerim'de 'Ayetlerimi az bir karşılığa satmayın' buyruluyor. Sizce buradaki 'az karşılık' ifadesi sadece maddi menfaatleri ve parayı mı kapsar, yoksa manevi çıkarları (makam, şöhret, insanların rızasını kazanma kaygısı vb.) de içerir mi? Günlük hayatta bu ayetin uyardığı duruma düşmemek için neleri ölçü edinmeliyiz?" Kimler bu duruma düşer örnek verir misiniz ?
Meleklerin vazifeleri sadece ibadet midir, başka ne gibi vazifeleri vardır? Fiziki olarak müdahaleleri var mıdır? Mesela kanunların icrasında aktif rol oynuyorlar mı? Yani bir ağacı oluşturan mühendis melekler var mıdır? Topraktan meyvenin çıkma sürecini melekler mi yapıyordur, aracılık noktasında... Bu konuya Bediüzzaman Hazretleri'nin ve diğer alimlerin yaklaşımı nasıldır?
Gençlik Rehberi'nde geçen ilgili yer şu şekildedir:Mâdem ihtiyârlık, hastalık, musîbet ve her tarafta vefiyâtlar o dehşetli elemi deşiyorlar ve ihtâr ediyorlar. Elbette o ehl-i dalâlet ve sefâhet yüz bin lezzeti ve zevki alsa da, yine o ma'nevî bir cehennem kalbinde yaşar ve yakar. Fakat pek kalın gaflet sersemliği muvakkaten hissettirmez.1Gaflet, çevresinde olanları farkedememe, açık gerçeği görememe, dalgınlık, dikkatsizlik, basîretsizlik gibi anlamlara gelmekle birlikte tasavvufta Hak'tan habersizlik, kalbin Hak'tan gāfil olması, O'nun zikrinden mahrum kalması şeklinde mana verilmiştir.Sürekli olarak sağlıklı, sıhhatli olmak gafletin sebepleri arasında sayılabilir. Şöyle ki:Eğer hastalık olmazsa, sıhhat ve âfiyet gaflet verir, dünyayı hoş gösterir, âhireti unutturur. Kabri ve ölümü hâtırına getirtmek istemez. Sermâye-i ömrünü bâd-ı hevâ boş yere sarfettirir. Hastalık ise, birden gözünü açtırır. Vücûduna ve cismine der ki: "Lâyemût değilsin. başıboş değilsin. bir vazîfen var. Gururu bırak. seni yaratanı düşün. kabre gideceğini bil, öylece hazırlan!"2İnsanın geçici, dünyevi eğlenceler ile âdeta kendini sarhoş etmesi, geçici olarak vicdanının sesisini bastırır ve hakkı - hakikati görmek istemez. Böylece gaflet perdesi altında kalmış olur. Buna işaret eden Bediüüzaman Hazretleri şöyle der:...insanın en lezzetli ve tatlı ve kıymetli hissi olan muhabbet, eğer sırr-ı tevhîd yardım etse, bu küçücük insanı kâinât kadar büyüttürür ve genişlik verir. Ve mahlûkāta nâzenîn bir sultân yapar. Eğer şirk ve küfre düşse, اَلْعِیَاذُ بِاللّٰهِ öyle bir musîbet olur ki, mütemâdiyen zevâl ve fenâda mahvolan hadsiz mahbûblarının ebedî firâklarıyla bîçâre kalb-i insanîyi her dakîka parça parça eder. Fakat gaflet veren lehviyâtlar, muvakkaten ibtâl-i hissederek zâhiren hissettirmiyorlar.3Demek gafletin dereceleri vardır. Kişi haramlara, günahlara daldığı ölçüde gaflet kalınlaşır. Duaya, tefekküre, zikir ve ibadete yöneldiği ölçüde gafletten kurtulur. Şu fâni dünyada yaşayan insanın "ölüm" hakikatinden ibret alıp düşünmesi onu gaflet uykusundan uyandırır. Kendine getirir. Hakiki istikbali olan ahirete yüzünü döndürür. "Nasihat istersen, ölüm yeter" dedirtir. Üstadın kendi yaşadığı bir hadise ise şöyledir:İstanbul'un Bâyezîd Câmi'-i mübârekine, Ramazân-ı Şerîf'te ihlâslı hâfızları dinlemeye gittim. Kur'ân-ı Mu'cizü'l-Beyân, semâvî yüksek hitâbıyla beşerin fenâsını ve zîhayatın vefâtını gāyet kuvvetli bir sûrette haber veren 〚 كُلُّ نَفْسٍ ذَٓائِقَةُ الْمَوْتِ〛 fermanını, hâfızların lisânıyla i'lân etti. Kulağıma girip, tâ kalbimin içine yerleşti. Ve o pek kalın gaflet uykusunu ve sarhoşluk tabakalarını parça parça etti. Câmi'den çıktım. Daha çoktan beri başımda yerleşen o eski uykunun sersemliğiyle birkaç gün başımda bir fırtına ve dumanlı bir ateş devam etti. Pusulasını şaşırmış gemi gibi kendimi gördüm. Aynada saçlarıma baktıkça, beyazlaşan saçlarım bana diyorlar: "Dikkat et!"İşte o beyaz saçlarımın ihtârıyla vaz'iyet tavazzuh etti. Baktım ki, çok güvendiğim ve ezvâkına meftûn olduğum gençlik, "Elvedâ'!" diyor ve muhabbetiyle pek çok alâkadâr olduğum hayât-ı dünyeviye sönmeye başlıyor ve pek çok alâkadâr olduğum ve âdetâ âşık olduğum dünya, bana "Uğurlar olsun!" diyerek, misâfirhâneden gideceğimi ihtâr ediyor. Kendisi de, "Allâh'a ısmarladık!" deyip, o da gitmeye hazırlanıyor. 4Bediüzzaman Hazretleri ihtiyarlık sebebiyle beyazlayan saçlarının âdeta ölümün habercileri olduğunu söylüyor. Aynada gördüğü ak saçlarının gençliğe veda ettiğinin nişanesi olduğunu söylüyor. "Her nefis ölümü tadacaktır"5 hakikatinin camide Kur'ân okuyan hâfızların diliyle bir kez daha ölümü hatırlattığını anlatıyor.Demek gaflet -kısaca- hakikatin farkında olmama halidir. Hissiyâtın ağır basmasıyla -çoğu zaman- aklın devre dışı kalmasıdır. Hem gafletin dereceleri vardır. Öyleyse gaflet perdesini yırtmak için çaba göstermeli; günahlarımızdan tövbe etmeli, ibadete yönelmeli, Allah'ın zikriyle meşgul olmalı, güzel ahlaklı arkadaşlar edinmeli, gaflete sebebiyet verebilecek ortamlardan uzak durmalı, bizi maneviyata yöneltecek, imanımızı kuvvetlendirecek, aklımızı başımıza getirecek müspet ortamları tercih etmeli.Ayrıca BakınızHAYATA NAZAR-I GAFLETLE BAKIŞ / 1. LEM'A"İ'LEM EYYÜHEL-AZİZ! KÜRE-İ ARZI BİR KÖY ŞEKLİNE SOKAN ŞU MEDENİYET-İ SEFİHE İLE GAFLET PERDESİ PEK KALINLAŞMIŞTIR." CÜMLESİNİN İZAHI"HUSUSAN, DÜNYADA SERVET VE İKTİDARI DA VARSA, GAFLET DAHİ YARDIM ETMİŞSE, BÜTÜN BÜTÜN GASIBÂNE, HIRSIZCASINA, NİMET-İ İLÂHİYEYİ HAYVAN GİBİ YUTAR." İFADESİNDE ANLATILMAK İSTENEN NEDİR?KaynakçalarBediüzzaman Said Nursi, Gençlik Rehberi, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 4Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 212Bediüzzaman Said Nursi, Şua'lar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 13Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 241-242Ankebût, 29/57