KADER
Sözlükte hüküm, kaza, takat, takdir, bir şeyin hududu ve miktarı, bir nesneye gücü yetmek, bir kimsenin boynunun kısa olması, yerine koymak, levhada yazmak, eşyanın miktarlarını beyan etmek anlamında kullanılmaktadır.
Istılahî anlamda Mâtüridîlere göre kader, Yüce Allah’ın (cc) ezelden ebede kadar olmuş ve olacak şeylerin her türlü özelliklerini bilip bir ölçü ve sınırla tahdid etmesine (sınırlamasına )denir. Cenabı Hakk’ın eşyayı iradesine uygun bir şekilde takdir etmesidir. Başka bir ifade ile Yüce Allah’ın (cc) ezelde bütün varlığı her yönüyle bilmesidir ki Cenab-ı Hakk’ın zatî sıfatlardan ilim ve irade ile ilgilidir.
Eş’ârîlere göre kader; Cenab-ı Hakk’ın her şeyi vakti geldiğinde ezeli ilmine uygun ve irade ettiği üzere yaratmasına denir.
Bediüzzaman Hazretlerine göre kader,;iman esaslarından biridir, ilahî ilmin bir nevidir/çeşitidir ve ilim nevindendir. ¹

1. Sorunun Cevabı

Öncelikle, insanın başına gelen her şey kaderdir. Kader, insanın iradesini elinden alarak ona zorla bir iş yaptırmaz; böyle olursa imtihanın sırrı ortadan kalkar. Kaza, şoförün tedbirsizliğinden kaynaklanıyorsa sorumluluğun büyük kısmı şoföre ait olur; şoförle alakası yoksa sorumluluk ona ait değildir. Rabbim, eceli gelenlerin ölümlerini takdir eder. Eceli gelmeyenler için ise yaralanmalarını, yarasız kurtulmalarını yahut hafif sıyrıklarla atlatmalarını takdir eder. Yani tüm bu olup biten içinde, kişilerin iradelerini kullanmalarıyla birlikte Cenâb-ı Allah’ın da takdiri vardır ki hikmeti kendisine aittir. Biz akıl yürüterek ancak o takdirin çok az bir kısmını anlayabiliriz. Dünya bir imtihan yeridir; asıl yurdumuz âhiret olduğundan, hakikî hikmet orada anlaşılacaktır. Bunların hepsi ilâhî kaderin içindedir.

2. Sorunun Cevabı

Hayır, öldürme meylini Allah vermez. Aksine, Cenâb-ı Allah hem Kur’ân’da hem de Peygamberimizin (sav) hadîslerinde, kişinin iradesini meşru bir gerekçe olmaksızın öldürmeye, yaralamaya, zarar vermeye kullanmaması için çok şiddetli uyarılarda bulunur. Bundan dolayı İnsan, kendi iradesiyle özgürce karar verir; Cenâb-ı Allah da sırr-ı imtihan gereği bu kararı yaratır. Nasıl ki insan, iradesini kullanarak silahın tetiğine basar ve o silahın mermisi bir insanı öldürür; burada suçlu silah ya da mermi değil, kararı veren insandır. Aynen bunun gibi, Cenâb-ı Allah da imtihan gereği kendi iradesini ve yaratmasını, insanın cüz’î iradesine âdî bir şart kılmıştır. Biz bir şeye meyledip karar verip onu istediğimizde Allah da kudretiyle yaratır. Buradaki bütün sorumluluk insana aittir.

Detaylı malumat için lütfen;