İhramlı Kimsenin Koku Sürmesi
İhramlı kimsenin ihramlı bulunduğu sürece koku kullanması caiz değildir. Bu kimsenin bir uzvuna tamamen veya bir uzvu miktarı olacak şekilde değişik yerlerine kokulu bir şey sürmesi durumunda dem (koyun veya keçi kesmek); bir uzuvdan daha az kısmına bunu uygulaması hâlinde ise bir fitre miktarı sadaka vermesi gerekir. Kokulu sabun, deterjan veya ıslak mendil gibi imalatında esans kullanılan temizlik malzemeleri, koku sürünmekten ziyade temizlik amacıyla kullanılmaktadır. Bu nedenle kokusuz temizlik malzemeleri kullanılması tavsiye edilmekle birlikte söz konusu kokulu temizlik maddelerinin kokulanma amacı olmaksızın ihramlı iken kullanılması ceza gerektirmez.[1]
Diğer İhram Yasakları ve Cezaları
Hac veya Umreyi Bozup Kazasını Gerektiren Cinayetler
1. Hac için ihrama girdikten sonra Arafat vakfesinden önce cinsel ilişkide bulunmak. Bu kimsenin haccı bozulur. Ancak bozulan bu haccı bırakmayıp tamamlaması ve daha sonraki yıllardan birinde kaza etmesi ve işlediği cinayet sebebiyle de bir koyun veya keçi kesmesi gerekir.
2. Umre için ihrama girdikten sonra, tavafın en az dört şavtını tamamlamadan cinsel ilişkide bulunmak. Böylece umresi bozulan bu kimsenin umreyi tamamlaması, işlediği cinayet sebebiyle bir koyun veya keçi kesmesi ve bozulan umreyi kaza etmesi gerekir.
Bedene (Deve veya Sığır Kurban etmeyi) Gerektiren Cinayetler
1. Arafat vakfesinden sonra (yani tıraş olup ihramdan çıkmadan önce) cinsel ilişkide bulunmak. Arafat’ta vakfe yaptıktan sonra fakat henüz tıraş olup ihramdan çıkmadan önce cinsel ilişkide bulunan kimsenin Hanefi mezhebi dışındaki diğer üç mezhepte de haccı bozulmuş olur. Hanefi mezhebinde haccı bozulmayıp bedene yani bir sığır veya deve kurban etmesi lâzımdır.
2. Ziyaret tavafını cünüp olarak yapmak. Kadınların aybaşı ve lohusalık hâlleri de cünüblük hükmündedir.
Dem (Koyun veya Keçi Kurban etmeyi) Gerektiren Cinayetler
Bunlar da, haccın vaciblerinden birini terk etmek, geciktirmek veya ihram yasaklarına uymamakla ilgili cinayetler olmak üzere iki kısımdır;
a)Haccın vaciplerinden birini terk etmek veya zamanında yapmamakla ilgili cinayetler:
1) Mikatı ihramsız geçmek. Şayet hac veya umre menasikinden hiçbir şey yapmadan, geri mikata dönülerek ihrama girilirse ceza gerekmez.
2) Sa’yin tamamını veya en az dört şavtını terk etmek.
3 )Müzdelife vakfesini özürsüz olarak yapmamak. Hastalık, yaşlılık veya izdiham sebebiyle, Müzdelife’de vakfeyi yapamayanlara bir şey gerekmez.
4) Şeytan taşlamayı yapmamak veya bir günde atılması gereken taşların yarıdan çoğunu atmamak.
5) Ziyaret veya umre tavafının son üç şavtını veya sadece birini yapmamak.
6) Mikat dışından gelen hacıların veda tavafını terk etmesi veya çoğunu yani dört veya daha çok şavtını yapmaması.
7) Ziyaret veya umre tavafını abdestsiz, veda veya kudûm tavafını cünüb olarak yapmak. Diğer üç mezhepte, hadesten taharet, tavafın sahih olmasının şartı olduğundan, abdestsiz olarak yapılan tavaf sahih değildir. Ziyaret veya umre tavafını abdestsiz, veda ve kudûm tavafını cünüb olarak yaptıktan sonra bunları guslederek veya abdest alarak iade eden kimseye ceza gerekmez.
8) Arafat’tan güneş batmadan önce ayrılmak. Şafiilere göre, güneş batıncaya kadar Arafat’ta durmak sünnet olduğundan, güneş batmadan önce Arafat’tan ayrılan kimseye ceza kurbanı vacib olmaz.
9) Ziyaret tavafını mazeretsiz olarak bayram günlerinden sonra yapmak.
10) İhramdan çıkmak için Harem bölgesi dışında veya bayram günlerinden sonra tıraş olmak. Şafii, Hanbeli mezhepleriyle Ebû Yûsuf’a göre ihramdan çıkmak için Bayram günlerinden sonra veya Harem bölgesi dışında tıraş olmakla ceza kurbanı gerekmez
11) Tertibe uymamak. Yani Kurban Bayramının ilk günü Akabe cemresine taş atma, kurban kesme ve tıraş olma görevlerini sıra ile yapmak vacibdir. Bu sıra bozulursa ceza kurbanı gerekir. Diğer üç mezhep ile Ebû Yûsuf ve Muhammed’e göre tertip vacib değil, sünnettir. Binaenaleyh bunun bozulmasında ceza kurbanı gerekmez.
b. İhram Yasaklarına Uymamakla İlgili Cinayetler:
1) Bir defada ve aynı yerde vücudun veya bir organın tamamına güzel koku sürmek. Bir organın tamamına değil de bir kısmına koku sürülürse sadaka vermek yeterli olur.
2) Bir organa yağ sürmek veya süs için kına gibi bir şeyle boyamak. Tedavi için sürülen ilaç, merhem veya kokusuz yağlar için bir şey gerekmez.
3) Bir tam gün veya gece süresince elbise, çorap veya topukları kapalı ayakkabı giymek, başı ve yüzü örtmek. Bir tam gün veya gece olmaz da az bir zaman giyilir veya örtülürse sadaka vermek yeterli olur.
4) Saç, sakal veya vücudunun bir başka organını tıraş etmek. Saç veya sakalın yahut başka bir organın dörtte birinden azının tıraş edilmesi sadaka vermeyi gerektirir.
5) Aynı yerde ve bir defada bütün tırnakları veya bir el yahut bir ayağın tırnaklarının tamamını kesmek. Kendiliğinden kopan veya kırılan tırnaklar için bir şey gerekmez. Bir el veya ayaktaki tırnakların tamamı değil de bir kısmı kesilirse her biri için sadaka vermek gerekir.
6) Tıraş olup ihramdan çıktıktan ve fakat ziyaret tavafını yapmadan önce cinsel ilişkide bulunmak.
7) İhramlı iken cinsel ilişkiye yol açacak davranışlarda bulunmak (eşini şehvetle öpmek, şehvetle tutmak, okşamak ve oynaşmak gibi). Şehvetle bakma ve düşünme sonunda boşalma olsa bile ceza gerekmez.
Fıtır Sadakası Kadar Sadaka Vermeyi Gerektiren Cinayetler
1) Vücuttan herhangi bir organın tamamına değil de, bir kısmına güzel koku veya yağ sürmek.
2 )İhramlı iken başının, sakalının veya başının dörtte birinden daha azını tıraş etmek.
3) Bir tam gün veya bir tam geceden daha az bir zaman dikişli elbise, topukları kapatan ayakkabı giymek veya başı örtmek.
4) Bir el veya ayağın tırnaklarından bir kısmını, beşten azını kesmek. Yahut bir el veya ayağın tırnaklarının tamamını ayrı ayrı yerlerde yahut değişik zamanlarda kesmek. Bu takdirde her bir tırnak için ayrı sadaka gerekir.
5) Kudûm, veda veya herhangi nafile bir tavafı abdestsiz yapmak.
6) Veda tavafının veya sa’yin dördüncü şavttan sonraki şavtlarını eksik bırakmak. Eksik kalan her şavt için ayrı sadaka verilir. Kudûm tavafında ise eksik şavtlar için bir şey gerekmez.
7) Cemrelere eksik taş atmak. Eksik kalan her taş için ayrı sadaka gerekir.
8) Başkasını tıraş etmek. Bu kimse ister ihramlı, ister ihramsız olsun, fark etmez. Başkasına dikişli elbise giydirmek veya koku sürmekle bir şey gerekmez
Harem Bölgesinin Avları ve Bitkileriyle İlgili Cinayetler
Harem bölgesiyle ilgili yasaklar sadece ihramlı kimseler için değildir. Bu bölgenin avının avlanması, kendiliğinden biten ve kurumuş olmaya ağaç ve otlarının kesilmesi veya koparılması, ihramlı, ihramsız herkes için haramdır. Harem bölgesinin avını avlayan kimse, kıymetini tasadduk eder. Bunun yerine oruç tutmak caiz olmaz. Harem bölgesinde kendiliğinden bitmiş ağaç ve bitkileri kesen veya koparan kimsenin, bunların bedelini sadaka olarak yoksullara vermesi gerekir. Sahibinin kesmesi cezayı gerektirmez. İnsanlar tarafından ekilip dikilen ağaç ve bitkilerin koparılmasından dolayı bir ceza gerekmez.[2]
[1] Fatih Kurt, Fetvalar, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2018, s.323
[2] Lütfi Şentürk, Seyfettin Yazıcı, İslam İlmihali, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2019, s. 336-340