Ömer (r.a.), Kureyş’in sahip olduğu gelenek ve âdetleri üzerinde taşıyordu. İnandığı şey hususunda kendini feda edecek derecede kararlı bir yapısı vardı. İşte bu özelliği sebebiyledir ki, İslâm’ın ilk yıllarında inandığı dâvâ uğruna İslâm’a karşı mukavemet göstermiştir.[1]
Hz. Ömer’in Peygamberimize doğrudan bir eziyeti kaynaklarımızda rastlanmamakla beraber bilhassa kendi kabilesinden Müslüman olanlara işkence yaptığı aktarılmaktadır.[2] O, bir defasında Müslüman olan câriyesini yoruluncaya kadar dövmüştü. Sonunda kamçı elinden düşmüş ve artık bundan vazgeçmişti. Ebû Bekir (r.a.) onun câriyesine işkence ettiğini görmüş ve ardından onu satın almıştır.[3]
Ömer (r.a.), câhiliyeyi bütün yönleriyle yaşamıştır. Câhiliye hayatını derinlemesine kavramış ve onu bütün gücüyle savunmuştur. Bu sebeple Müslüman olunca İslâm’ı çok iyi kavramış, hakkıyla anlamış; hidayet ile sapıklığın, hak ile bâtılın ve küfür ile imanın arasını çok iyi fark etmiştir. İşte bu konuda şu meşhur sözünü söylemiştir: “Şüphesiz ki, İslâm içinde yetişip de câhiliyeyi bilmeyen birisi, İslâm’ın bağlarını rahatlıkla tek tek çözüp atabilir.”[4]
İşte hak ile batılı ihtimamla ayırmasındandır ki hak ile batılı ayıran manasında “Faruk” lakabına nail olmuştur. Ancak unutulmamalıdır ki Hz. Ömer daha sonra Müslüman olmuş, tevbe etmiş ve Müslümanlara daha sonra yapılması muhtemel işkencelerin çoğuna sed çekmiştir. Rabbimiz başta Hz. Ömer olmak üzere tüm ashabdan razı olduğunu müjdelemiştir.
Mekke döneminde etkin muhalefet yaparak Müslümanlara eziyet ve işkenceden hoşlanan başlıca muhalif liderlerinden ise Ebû Cehil, Âs b. Vâil, Ubey b. Halef ve Ümeyye b. Halef, Nadr b. Hâris, Utbe b. Rebî’a, Haşimoğullarından Ebû Leheb ve hanımı vb. isimleri zikretmek mümkündür.[5]
[1] Sallabî, Hz. Ömer (ra) Hayatı Şahsiyeti ve Dönemi, Ravza Yayınları, s.18
[2] Muhammed b. Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳātü’l-kübrâ (nşr. İhsan Abbas), Beyrut 1388/1968, c.3, s. 269
[3] Sallabî, Hz. Ömer (ra) Hayatı Şahsiyeti ve Dönemi, Ravza Yayınları, İstanbul 2018, s.19
[4] Sallabî, Hz. Ömer (ra) Hayatı Şahsiyeti ve Dönemi, Ravza Yayınları, s.19
[5]Sami Kilinçli, Mekki Surelerde Mümin Kimliğinin Oluşumu ve Gayri Müslim’le İlişkiler (Ankara: Araştırma Yayınları, 2013), 165-166.
