Dinî nikâh kıyma yetkisine sahip bir kişinin, İslam fıkhına ve sünnete uygun olarak, gösterişten uzak ve sade bir şekilde kendi nikâh akdini bizzat yürütmesi câizdir. "En bereketli nikâh, zorluğu ve külfeti en az olanıdır"¹ hadisi ışığında, nikâhın şahitler huzurunda, israftan kaçınılarak ve meşru dairede gerçekleştirilmesi esastır. Nikâh; şahitlerin huzurunda irade beyanı, helal dairesine riayet ve dualar eşliğinde yapılmalıdır.

Dinî nikâh kıyma yetkisine sahip bir imam ya da din görevlisi, gerekli fıkhî şartlar sağlandığı takdirde kendi evleneceği nikâh akdini bizzat yürütebilir ve bu nikâh fıkhen câiz ve geçerlidir. İslam hukukunda nikâhı kıymak için "üçüncü bir şahıs" veya "resmî din görevlisi" olmazsa olmaz bir unsur, bir rükün değildir; nikâh, tarafların şâhitler huzurunda karşılıklı irade beyanıyla kurulan hukuki bir akittir. Dolayısıyla damat olan imam, nikâhı idare eden kişi rolünü üstlenerek irade beyanlarını bizzat yönlendirebilir.

Hanefî Mezhebi: Hanefîlere göre tam ehliyetli (akıl sağlığı yerinde ve bülûğa ermiş) bir kadın, velisinin izni olmasa bile kendi adına nikâh akdedebilir. Bu durumda imam olan damat, gelinle yan yana gelerek şahitlerin huzurunda doğrudan "Seni eş olarak kabul ettim", gelinin de "Ben de seni kabul ettim" demesiyle akdi bizzat tamamlar. Ayrıca damat, gelinden veya gelinin velisinden vekalet alarak tek başına "Asaleten kendimi, vekaleten de falanı evlendirdim" diyerek de nikâhı kıyabilir.

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî Mezhepleri: Bu üç mezhebe göre kadının velisi (veya velinin tayin ettiği vekil) olmadan nikâh akdi geçersizdir. Ancak bu durum imamın kendi nikâhını yürütmesine engel değildir. Gelinin velisi (örneğin babası) akit meclisinde hazır bulunur veya damada önceden vekalet verir. Damat, gerekli şâhitlerin huzurunda veliden "Kızını bana eş olarak verdin mi?" sorusuyla onayı alıp, ardından "Ben de kabul ettim" diyerek süreci bizzat yönetebilir.

Nikâhın Sahih Olması İçin Gerekli Şartlar:

İmamın kendi nikâhını kıyarken de eksiksiz uyması gereken temel sıhhat şartları şunlardır:

İcap ve Kabul (İrade Beyanı): Tarafların evlenme isteklerini net, anlaşılır ve aynı mecliste dile getirmeleri gerekir.

Şâhitlerin Varlığı: Akdin geçerliliği için en az iki Müslüman erkek veya bir Müslüman erkek ile iki Müslüman kadının irade beyanlarını aynı anda duyması ve şahitlik etmesi şarttır. Şahitsiz nikâh kesinlikle geçersizdir.

Evlilik Engelinin Bulunmaması: Taraflar arasında kan bağı, süt kardeşliği gibi kalıcı veya din farklılığı gibi geçici bir evlilik engelinin olmaması gerekir.

Mehir: Nikâhın mutlak şartı olmasa da evliliğin hukuki sonuçlarındandır. Akit esnasında belirlenmesi veya sonradan (mehr-i misil olarak) ödenmesi hususunda tarafların mutabık kalması gerekir.

Nikâhın Usulü (Uygulanışı):

İmamın kendi nikâhını bizzat yönetmesi halinde izleyeceği usul şu şekildedir:

Sünnete uygun olarak Allah'a hamdedilir, Peygamberimiz'e salat-ü selam getirilir ve evlilikle ilgili ayet/hadisler okunarak kısa bir nikâh konuşması yapılır.

Şahitlerin ve (diğer mezheplere göre) gelinin velisinin mecliste hazır bulunduğundan emin olunur.

İmam (damat), şahitlerin huzurunda geline (veya velisine) dönerek, belirlenen mehir karşılığında kendisiyle evlenmeyi kabul edip etmediğini sorar. Gelinden "Kabul ettim" cevabını aldıktan sonra, kendisi de şahitlerin duyacağı şekilde "Ben de seni eş olarak kabul ettim" der.

Şahitlere şahitlikleri sorulup onay alındıktan sonra, evliliğin hayırlı ve bereketli olması için nikâh duası okunarak merasim tamamlanır.

(Not: Türkiye'deki mevcut hukuki düzenlemeler uyarınca, dinî nikâhın kıyılabilmesi için öncelikle resmî nikâhın kıyılmış olması yasal bir gerekliliktir.)²