10.01.2026

1

Bediüzzaman Hazretlerinin Ezberlediği Kitaplar

Bediüzzaman Hazretlerinin ezber ettiği 90 cilt kitabın listesi var mı? Hangi kitapları ezberlemiştir?

15.03.2026 tarihinde cevaplandı.

Cevap

Bediüzzaman Said Nursî Hazretleri harika bir zeka ve hafızaya sahipti. Medreseye başladığı andan itibaren okuduğu kitapların büyük bir kısmını ezberlemişti. Elimizdeki kaynaklarda ezberlediği bütün kitapların isimleri yer almamaktadır. Bununla birlikte kaynaklarda ezberlediğini bildiğimiz kitapların yanı sıra ezberlemiş olduğu kuvvetle muhtemel eserleri şu şekilde sıralayabiliriz:

  1. Kur'an-ı Kerim: On beş gün içinde ezberlemiştir.1

  2. Mevlid-i Şerif: Kürtçe mevlid-i şerif doğu medreselerinde ilk ezberletilen eserler arasında yer almaktadır.

  3. Emsile-Bina-Maksud: Emsile, Arapça kelimelerin 24 farklı çekimini içeren küçük bir eserdir. Bina, Arapça fiil kalıplarını ele alan bir eserdir. Maksud ise Arapça sarfı ile ilgili bir kitaptır.

  4. Tasrifü'l-İzzî: Sarfla ilgili kelime yapısını inceleyen bir eserdir.

  5. Ez-Zurûf ve et-Terkîb: İraba dair eserlerdir.

  6. El-‘Avâmilü’l-mi’e (100 Âmil): Arapçada, cümledeki kelimelerin irâbına etki eden âmilleri anlatan bir kitaptır.

  7. El-Âcurrûmiyye: Bir nahiv kitabıdır.

  8. Şerhu’l-Muğnî: “el-Muğnî fî ilmi’n-nahv” adlı eserin şerhidir.

  9. El-Behçetü’l-mardiyye fî şerhi’l-Elfiyye: Abdurrahman b. Ebû Bekr es-Süyûtî tarafından İbn Mâlik'in nahivle ilgili olarak yazmış olduğu “el-Elfiyye” adlı eserine yapılmış şerhtir.

  10. Eş-Şafiye: İbnü’l-Hâcib’in Arap sarfına dair muhtasar eseridir.

  11. El-Kâfiye: İbnü’l-Hâcib’in Arap nahvine dair muhtasarıdır.

  12. Şerhu Katri’n-nedâ ve belli’s-sedâ: İbn Hişâm el-Ensârî kaleme alınmış nahiv kitabıdır.

  13. Şerhu Tasrîfi’z-Zencânî: Teftazânî'nin İzzî'ye yaptığı şerhtir.

  14. El-Fevâidu’d-diyâiyye (Molla Câmî): Abdurrahmân b. Ahmed el-Câmî'nin el-Kâfiye'ye yazdığı şerhtir.

  15. Miftâhu'l-Ulûm: Sekkâkî'nin Arap grameri ve belâgatına dair eseridir.

  16. El-Kitâb: Sibeveyh'in Arap dilinin nahvi, sarfına dair meşhur eserdir.

  17. Telhîsü'l-Miftâh: Hatîb el-Kazvînî'nin Miftâhu'l-Ulûm'un belagat bölümüne yaptığı ihtisardır.

  18. El-İzâh: Kazvînî'nin telhîs'e yaptığı şerhtir.

  19. Esrâru'l-Belaga: Abdülkahir Cürcânî'nin belagata dair eseridir.

  20. Delâʾilü’l-iʿcâz: Abdülkahir Cürcânî'nincKur’ân-ı Kerîm’in i‘câzının nazımda olduğunu söyleyerek birçok belâgat konularını işlediği meşhur eserdir.

  21. Risaletü'l-İstiâre: Ebülleys Semerkandî'nin İsâmüddin adlı şerhi ile birlikte meşhur olmuş istiâre sanatına dair eseridir.

  22. El-Mutavvel: Sa‘düddîn Taftâzânî'nin Telhîsü'l-Miftâh'a yazdığı şerhtir.

  23. Muhtasaru’l-Me‘ânî: Sa‘düddîn Taftâzânî tarafından “el-Mutavvel” adlı eserinin muhtasarıdır.

  24. İsagoci: Esirüddin el-Ebherî'nin Mantık ilmine dair eseridir.

  25. Şemsiyye: Ömer b. Ali el-Kazvînî'nin mantığa dair eseridir.

  26. El-Burhan: İsmail Gelenbevî'nin mantığa dair eseridir.

  27. Es-Süllemü'l-Münevrak: Abdurrahman el-Ahdarî'nin mantığa dair eseridir.

  28. Tehzibü'l-Mantık: Sa‘düddîn Taftâzânî'nin mantığa dair eseridir.

  29. Metâli'u'l-Envâr: Siraceddin el-Urmevî'nin mantığa dair eseridir.

  30. Makâsıd ve Şerhu’l-Makāsıd: Sa‘düddîn Taftâzânî'nin Kelam alanında yazdığı iki eserdir.

  31. Akaidü'n-Nesefî: Necmeddin en-Nesefî’nin yazdığı akaid kitabıdır.

  32. Şerhu'l-Akaid: Necmeddin en-Nesefî’nin Akaidü'n-Nesefî diye bilinen muhtasar akaid kitabına yazdığı şerhtir.

  33. El-Mevakıf: Adudiddin el-Îcî'nin kelam alanındaki eseridir.

  34. Şerhu'l-Mevâkıf: Seyyid Şerîf el-Cürcânî’nin El-Mevakıf'a yaptığı şerhtir.

  35. Cevheretü't-Tevhîd: İbrahim el-Mâlikî'nin yazdığı akaid eseridir.

  36. Tevâli'u'l-Envâr: Kadı Beyzâvî'nin akadie dair eseridir.

  37. Nehcü'l-Enâm: Molla Halil Siirdî'nin Kürtçe akaid kitabıdır.

  38. Adabü'l-Bahs ve'l-münazara: Adudiddin el-Îcî'nin münazara adabı ile ilgili eseridir.

  39. Usûlü'l-mantık ve'l-münâzara: Seyyid Şerîf el-Cürcânî’nin münazara adabı ile ilgili eseridir.

  40. El-Kafiye fi'l-cedel: İmam Cüveynî'nin cedele dair eseridir.

  41. Hikmetü'l-Ayn: Kazvînî'nin felsefeye dair eseridir.

  42. Risale fi'l-Vaz': Adudiddin el-Îcî'nin vaz' ilmine dair eseridir.

  43. El-Vaz': İsâmüddin İbrahim'in vaz' ilmine dair eseridir.

  44. Kamusü'l-Muhît: Firuzabadî'nin meşhur Arapça sözlüğüdür.

  45. Ta'rifat: Seyyid Şerîf el-Cürcânî’nin ıstılah sözlüğüdür.

  46. El-Kafiye fi ilmi'l-aruz ve'l-kâfiye: Yahya eş-Şeybani'nin aruz ve kafiyeye dair eseridir.

  47. Eşkalü't-Tesis: Semerkandi'nin hendeseye dair eseridir.

  48. El-Muhtasar fi ilmi'l-hisab: Harezmî'nin matematiğe dair eseridir.

  49. Mulahhas fi'l-Hey'e: Muhammed b. Ömer el-Çarmiği'nin astronomiye dair eseridir.

  50. Zic-i Uluğ Bey: Uluğ Bey'in astronomiye dair eseridir.

  51. Hudûdu'l-Âlem: Ebü'l-Müeyyed'in coğrafyaya dair eseridir.

  52. Envarü't-Tenzil: Kadı Beyzâvî'nin meşhur tefsiridir.

  53. Keşşaf: Zemahşeri'nin meşhur tefsiridir.

  54. El-İtkan fi Ulumi'l-Kur'an: İmam Suyutî'nin tefsire dair eseridir.

  55. Şifâ-i Şerif: Kadı İyâz'ın meşhur eseridir.

  56. El-Câmi'us-Sahih: İmam Buhari'nin meşhur hadis kitabıdır.

  57. El-Câmi'us-Sahih: İmam Müslim'nin meşhur hadis kitabıdır.

  58. Sünen: İmam Ebû Davud'un hadis eseridir.

  59. El-Câmi'us-Sahih: İmam Tirmizi'nin hadis eseridir.

  60. Sünen: İmam Nesai'nin hadis eseridir.

  61. Şemail-i Şerif: İmam Tirmizî'nin eseridir.

  62. Sünen: İmam İbn Mace'nin hadis eseridir.

  63. Cem'u'l-Cevâmi: İmam Sübkî'nin fıkıh usulü kitabıdır.

Kaynakçalar
  1. Tarihçe-i Hayat, Bediüzzaman Said Nursî ve Hayru'l-Halefi Ahmed Hüsrev Altınbaşak, Hayrat Neşriyat, c. 1, s.84.


Paylaş

Facebook'ta paylaş

Whatsapp'da paylaş

Hesaplarımıza abone olun sorularımızdan ilk siz haberdar olun

Yorumlar (0)

Yorumunuz

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız