Zekât hesaplanırken geleceğe dönük bir senelik gıda, mutfak veya yaşam masrafları birikmiş paradan düşülmez. İslam fıkhında zekâttan muaf olan temel ihtiyaçlar (hacet-i asliye); oturulan ev, ev eşyası, binek veya araba, giyecekler, mesleki alet ve gereçler ile o anda bakmakla yükümlü olunan aile fertlerinin peşin ihtiyaçlarıdır.

Bunun yanında, zekât günü yani üzerinden bir kamerî yılın geçtiği gün geldiğinde, elde bulunan birikimden o gün ödenmesi gereken peşin borçlar ve mevcut zaruri ihtiyaçlar düşülebilir. Ancak önümüzdeki bir yıl içerisinde yapılması planlanan veya tahmin edilen gıda, mutfak ve diğer yaşam giderlerinin şimdiden hesaplanarak birikimden düşülmesi fıkhen geçerli değildir.

Dolayısıyla zekât günü geldiğinde, mevcut borçlar ve düşülmesi gereken zaruri ihtiyaçlar çıkarıldıktan sonra elde kalan net nakit birikim nisap miktarını (80,18 gram altın değerini) aşıyorsa, bu birikimin tamamı üzerinden %2,5 yani kırkta bir oranında zekât verilmesi gerekir.¹