Teheccüd sözlükte “uyumak; uyanmak, uykudan güçlükle uyanmak” anlamına gelir.¹ Dinî bir terim olarak yatsı namazı ile fecr-i sâdık arasında bir müddet uyuyup uyandıktan sonra namaz kılmayı ve bu süre içinde kılınan nâfile namazı (teheccüd namazı, kısaca teheccüd) ifade eder.² Rabbimiz bu namaz hakkında Sevgili Peygamberimize (sav) yönelik olarak şöyle demiştir:

Gecenin bir bölümünde de uyanıp kalk ve sana mahsus olmak üzere, nâfile namaz kıl; ola ki bu sâyede Rabbin seni övgüye değer bir makama ulaştırır. ³

Sevgili Peygamberimiz (sav); farzlar dışında en faziletli namazın, gece yarısı kılınan teheccüd namazı olduğunu şöyle belirtmiştir:

Farz namazdan sonra en faziletli namaz gece namazıdır.⁴

Başka bir hadiste ise Sevgili Peygamberimiz (sav) teheccüd namazının faziletine ve yüksek şerefine şöylece dikkat çekmektedir.

Gece namazını kılın; çünkü bu sizden önceki sâlih kulların devam ettiği, Allah’a yaklaşmaya vesile olan, günahları örten ve engelleyen bir ibadettir.⁵

Bazı diğer hadisler ise şöyledir:

Gece namazına devam ediniz. Zira bu sizden önceki salihlerin ibadetidir. Çünkü gece ibadeti, Allah’a yakınlık günahlara kefaret olup insanı bedeni hastalıklardan korur ve günahlardan uzaklaştırır. ⁶

Rasûlullah Efendimiz (sav) şöyle buyurmuştur: 

Cebrâil bana geldi ve şöyle dedi:

'Yâ Muhammed! İstediğin kadar yaşa, mutlakâ öleceksin. İstediğini sev, mutlaka ayrılacaksın. İstediğin şeyle amel et, ancak onun karşılığını elde edeceksin. Bil ki müʼminin şerefi, geceleri kāim olmasında (yani seher vakitlerini ihyâ etmesinde); izzeti ise insanlardan müstağnî kalmasındadır. ⁷

Kim geceleyin uyanır ve karısını da uyandırarak beraberce iki rekat namaz kılarlarsa, Allah'ı çok zikreden erkek ve kadınlardan yazılırlar. ⁸

Geceleyin uyanan kimse şunu söylesin: "Allah'tan başka ilah yoktur, O birdir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd de O'na aittir, O her şeye kâdirdir. Hamd Allah'a aittir, Allah münezzehtir, Allah büyüktür, bütün amel ve ibadetler için gereken güç ve kuvvet Allah'tandır. Sonra Aleyhissalâtu Vesselâm buyurdular: "Rabbim beni affet!" desin veya dua ederse duasına cevap verilir. Eğer abdest alır ve namaz kılarsa namazı kabul edilir.⁹

Bununla beraber Resûl-i Ekrem (sav), düzenli biçimde teheccüd kılan ve gece uyanıp namaz kılma niyetiyle yattığı halde uyanamadan sabahlayan bir müminin gece namazı kılmış gibi muamele göreceğini, zaman zaman namaza kalkmasına engel olan uykunun da Allah’ın ona bir hediyesi olduğunu şöyle ifade etmiştir.

Gece namazını devamlı kılan bir kimseye; uyanamadığı zamanda da alacağı sevap aynen yazılır. Onun o geceki uykusu kendisine verilmiş bir sadakadır. ¹⁰

Öyleyse düzenli teheccüd namazına kalkan bir Müslüman, bazen uyanamayıp namazını kılamazsa bilmelidir ki bu hal, Allah’ın kendisine bir hediyesi ve bir ikramıdır. Gece namazının tam sevabını da kılmış gibi alacaktır.