Bağış Yap

Sorular

Besmele Çekilmeden Kesilen Hayvanın Eti Haram mıdır?

Hayvan keserken besmele çekmenin hükmü, Rabbimizin şu ayetine dayanır:Ve üzerine Allah'ın ismi anılmamış olan (besmele ile kesilmemiş hayvan)lardan yemeyin!1Bu ayete dayanarak Hanefi, Maliki ve Hanbeli mezhepleri, hayvan kesilirken besmele çekmeyi kesimin sahih olmasının şartı saymışlardır. Buna göre besmele kasten terk edilirse kesilen hayvanın eti helal olmaz ve meyte (leş) hükmündedir. Ancak besmele unutularak terk edilirse veya hayvanı kesen kişi dilsiz ya da zorlanmış biri olursa, kesilen hayvanın eti yenebilir.Şafii mezhebine göre ise besmele çekmek sünnettir, vacip değildir. Besmelenin terk edilmesi mekruh olmakla birlikte, ister kasten ister unutarak terk edilmiş olsun, kesilen hayvanın eti helaldir.2Ayrıca BakınızKURBAN KESMEKGECE VAKTİ KURBAN KESMEK CAİZ MİDİR?KİMLER KURBAN KESMELİDİRKURBAN EDİLECEK HAYVANDA BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER NELERDİRKURBAN NEDİR? KURBAN İBADETİNİN GERÇEK ANLAMI VE GAYESİBAYILTARAK KURBAN KESMENİN HÜKMÜKaynakçalarEn'am, 6/121.Vehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c.4, s. 444.

5.470

İnsan, Melek ve Cinlerin Yaratılış ve İmtihan Bakımından Farkları Nelerdir?

“Allah insanı niçin yarattı?” sorusuna, insanın hür iradesiyle Allah'a yönelmesi ve O'na ibadet etmesi için yaratıldığı cevabı veriliyor. Melekler ise nefisleri bulunmadığı için kötülüğe yönelmez ve imtihana tabi olmazlar. Cinlerde ise insanlarda olduğu gibi irade vardır. Bu durumda insan, melek ve cinler arasındaki farkları yaratılış ve imtihan açısından açıklar mısınız?

730

“Nefsini Islah Etmeyen Başkasını Islah Edemez” Sözü Ne Anlama Gelir?

Her şeyden önce şunu bilmeliyiz: Başkasının nefsini ıslah ve terbiye etmek Allah'a ait bir iştir; biz ancak tebliğ ve nasihat edebiliriz. Nitekim Rabbimiz bir ayet-i kerimede şöyle buyurur:(Habîbim, yâ Muhammed!) Şübhesiz ki sen, sevdiğin kimseyi hidâyete erdiremezsin; fakat Allah, dilediği kimseyi hidâyete erdirir. Çünki O, hidâyete erecek olanları en iyi bilendir.1Peki, başkalarını hidayete erdirmek veya ıslah etmek bizim vazifemiz değilse, bize düşen nedir? Bu sorunun cevabını yine Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) hitap eden şu ayetten öğreniyoruz:(Habîbim, yâ Muhammed!) Buna rağmen eğer yüz çevirirlerse, artık sana düşen ancak apaçık bir tebliğdir.2Demek ki mutlak rehberimiz olan Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) olduğu gibi, bize düşen de sadece tebliğdir. Bu hassas ölçüyü belirttikten sonra “Nefsini ıslah etmeyen başkasını ıslah edemez” hakikatini izah etmeye çalışalım.Tebliğin en mühim esaslarından biri, öncelikle kendi nefsini ıslah etmeye çalışmaktır. İnsan, yaşamadığı bir hakikati yalnızca sözle tesirli bir şekilde anlatamaz. Nefsini terbiye etmeye çalışan, ihlası, takvayı ve istikameti esas tutan bir kimsenin sözü daha tesirli olur. Bediüzzaman Hazretleri, Risale-i Nur Külliyatı'nın ilk risalesi olan Birinci Söz'e şu ifadelerle başlar:... birkaç hakîkati nefsimle beraber dinle. Çünkü, ben nefsimi herkesten ziyâde nasihate muhtâç görüyorum.3Yine kendisine mühim bir mesele hakkında soru soran bir zata genişçe bir cevap verirken sözlerine şöyle başlar:Mâdem nefsim emmâredir, nefsini ıslâh etmeyen başkasını ıslâh edemez. Öyle ise nefsimden başlarım.4Risale-i Nur'un iman nuruna muhtaç gönüllerde bu kadar tesirli olmasının en önemli sebeplerinden biri de, müellifinin hakikatleri anlatırken en başta kendi nefsini muhatap alması ve onun ıslahına çalışmasıdır. Çünkü insanın kendi nefsi, her şeyden önce ıslaha ve terbiyeye muhtaçtır. Hz. Yusuf (a.s.) gibi büyük bir peygamberin dahi nefsi hakkındaki ifadeleri Kur'an-ı Kerim'de şöyle geçer:(Yûsuf dedi ki:) “Halbuki (ben) nefsimi temize çıkarmıyorum. Muhakkak ki nefis, dâimâ kötülüğü emredicidir; ancak Rabbimin merhamet ettiği (koruduğu kimse) müstesnâ.5Bununla beraber “Ancak tam manasıyla kusursuz olduktan sonra tebliğ yapılır” demek de doğru değildir. Kişi bir yandan kendi nefsini ıslah ederken diğer yandan bildiği hakkı ve doğruyu edep ve ihlas içinde anlatmakla mükelleftir. Bir kimsenin başkasına faydalı olmasının ölçüsü, ilmiyle amel etmesi ve samimi olmasıdır. Tebliğde arzu edilen neticeler kuru iddia ile değil; hal ile, güzel ahlak ile ve ihlas ile elde edilir. Zaten nefsini bütünüyle ıslah ettiğini iddia etmek tehlikelidir. Esas olan, insanın kendi kusurunu görmesi, nefsini kusurlu bilmesi ve daima onun ıslahına ve terbiyesine çalışmasıdır.Nefsini ıslah etmeden başkasını düzeltmeye çalışmanın bazı zararlarını şöyle sıralayabiliriz:İhlası Zedeler: Kişi nefsini unutup başkasının kusuruyla meşgul olursa enaniyete (benliğe) ve riyaya düşebilir.Sözün Tesirini Azaltır: Hali sözüne uymayan kimsenin nasihati zayıf kalır.Tepkiye Kapı Açar: Kişi kendi nefsinin ıslahını düşünmeden üstünlük duygusuyla konuşursa, muhatabında kabul yerine tepki doğurur.Kendi Kusurunu Perdeler: Sürekli başkasını düzeltmeye çalışmak, bazen insanın kendi nefsindeki arızaları görmesine engel olur.Netice olarak, nefsini ıslah eden kimse başkasının ıslahına da daha fazla vesile olur. İnsan öncelikle kendi nefsini ıslaha çalışmalı, kendi kusurunu görmeli, sözünü ihlas ve amel ile kuvvetlendirmeli, sonra da hakikati başkasına uygun bir usulle anlatmalıdır. Fakat bu, “Önce tamamen kemale ermek, sonra tebliğ etmek” şeklinde anlaşılmamalıdır. Doğru olan, insanın kendi nefsini hiç unutmadan, en evvel kendine söylediği hakikati başkasına da ihlas ile ulaştırmasıdır.Ayrıca BakınızETKİLİ TEBLİĞİN ESASLARIRİSALE-İ NUR'DA TEBLİĞİSLAMI TEBLİĞ EDENLERE DİN TÜCCARI DENMESİNE NASIL CEVAP VERİLİRTEBLİĞ VE NASİHAT TESİR ETMİYORSA İHLASSIZLIK MI VARDIRAMELLER NİYETLERE GÖREDİR PRENSİBİYLE TEBLİĞ VE İKAZ ADABIKaynakçalarKasas, 28/56Nahl, 16/82Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.1Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.93Yusuf, 12/53

465

İslam'ı Tebliğ Edenlere “Din Tüccarı” Diyenlere Nasıl Cevap Verilmelidir?

İslam'ı tebliğ eden herkese “din tüccarı” demek, insafsız bir genellemedir. Kur'an'ı, imanı, ibadeti ve güzel ahlakı anlatan kimseler şöhret, menfaat ve makam peşinde değil de Allah rızası doğrultusunda hareket ediyorlarsa, onları bu şekilde itham etmek zulümdür. Bu tarz ithamların temelinde üç sebep yatar: ön yargı, cehalet ve kötü niyet.Her toplumda yanlış yolu takip edenler olmuştur; din tüccarlığı yapanların varlığını da inkar edemeyiz. Fakat bu yanlış, onu yapan kişiyi bağlar. Bu sebeple bütün Müslümanları zan altında bırakmak doğru olmaz. Aynı şekilde her toplumda doğru yolu takip eden güzel örnekler de bulunur. Hatta Müslümanlar arasında örnek şahsiyetler çoğunluktadır.Bu tarz ithamlar şahsımıza yöneltiliyorsa ve bir cevap vermek gerekiyorsa, şöyle karşılık verilebilir: “Niyetim ve amacım, sadece Allah'ın emir ve yasaklarına uymaya çalışmaktır. Çevremdeki arkadaşlarıma da İslami hakikatleri tebliğ etmek istiyorum. İnsan olduğum için elbette yanlışlarım ve eksiklerim olabilir. Kusur bendedir, İslamiyet'te değildir.”Ön Yargıdan Kaynaklanan İthamlar: Bir kimse ön yargısı sebebiyle bu tarz ithamlarda bulunuyorsa, doğrudan savunmaya geçmek iletişimi ve etkileşimi bitirebilir. Bunun yerine o kişinin dikkatini çekmek daha doğru bir davranış olur. İddia edilen şeyin bir dayanağı yoksa, karşımızdaki kişinin düşünmesine ve kendini gözden geçirmesine vesile olacak sorular sorulmalıdır: “Bu konuda delilin nedir? Neye dayanarak bunu söylüyorsun? Bu iddia bize fayda mı getirir, zarar mı?”Cehaletten Kaynaklanan İthamlar: Cehaleti sebebiyle böyle konuşanlara ise güzelce izah yapılmalıdır. Tebliğin neden ve nasıl yapılması gerektiği anlatılmalı ve doğru bir tebliğde bulunulmalıdır. İslam'ın hakikatlerini insanlara ulaştırmak, peygamberlik vazifesinin bir şubesidir. Her Müslümanın “iyiliği emretme ve kötülükten sakındırma” yönüyle bu vazifeyi üzerine aldığı ve birçok kimsenin bu vazifeyi hakkıyla yerine getirdiği anlatılmalıdır.Kötü Niyetten Kaynaklanan İthamlar: Bu ithamlar, dinimiz adına yapılan hizmetleri itibarsızlaştırma niyeti de taşıyabilir. Tarih boyunca İslam düşmanları, tebliğ çalışmalarını engellemek için sık sık iftiralara başvurmuşlardır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ise kendisine yapılan ağır hakaret ve iftiralara daima sabır ve tahammülle karşılık vermiştir. Kur'an-ı Kerim bu hususta şöyle bir ölçü koyar:Hem Allah'(ın yolun)a da'vet eden ve sâlih amel işleyen ve: “Doğrusu ben Müslümanlardanım” diyenden daha güzel sözlü kim vardır? Çünki iyilikle kötülük bir olmaz. (Sen kötülüğü) en güzel olan (iyilik) ile def' et; bir de bakarsın ki, seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki sıcak bir dost olmuştur!1Unutulmamalıdır ki müspet hareket etmek tebliğin başlıca şartıdır. Cenab-ı Hak, Hz. Musa'yı (a.s.) Firavun'a gönderirken ona şöyle emretmiştir:Fir'avun'a gidin; şübhesiz o (ilâhlık iddiâsıyla) iyice azdı. Buna rağmen ona yumuşak söz söyleyin; belki ibret alır ya da (Allah'dan) korkar.2Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de İslam'ın en büyük düşmanlarına ve münafıklara karşı daima müspet hareket etmiştir. Samimi İslam hizmetkarlarına düşen de ithamlara münakaşa ile değil, ihlas, vakar ve güzel ahlak ile cevap vermektir.Esasında ithama verilecek en kuvvetli cevap, tebliğ edenlerin şahsi menfaat peşinde değil; fedakarlık, sadelik ve ihlas içinde bir hayat sürmeleridir. Çünkü ihlas ile yapılan hizmetler ithamlarla sarsılmaz. İnsanlardan ücret beklemeden hakikati ders vermek, en parlak cevaptır. Bu hususta en büyük rehberimiz de peygamberlerin şu tavrıdır:(Ben) buna (bu hizmetime) karşılık sizden bir ücret de istemiyorum! Benim ücretim ancak âlemlerin Rabbine âiddir.3Bediüzzaman Hazretleri de bu konuda şöyle buyurur:Evet, hakîkat ve âhiret için çalışanlara karşı, bu millet; bir hürmet, bir muâvenet fikrini dâimâ beslemiş. Ve bilfiil onların hakîkat-i ihlâslarına ve sâdıkāne olan hizmetlerine bir cihette iştirâk etmek niyetiyle, onların hâcât-ı maddiyelerinin tedârikiyle meşgul olup, vakitlerini zâyi' etmemeleri için, sadaka ve hediye gibi maddî menfaatlerle yardım edip, hürmet etmişler. Fakat bu muâvenet ve menfaat istenilmez, belki verilir. Hem kalben arzu edip muntazır kalmakla, lisân-ı hâl ile de istenilmez. Belki ummadığı bir hâlde verilir. Yoksa ihlâsı zedelenir. Hem وَلَا تَشْتَرُوا بِاٰیَاتٖی ثَمَنًا قَلٖیلًا4 (Ve âyetlerimi, (karşılığında ne alsanız) az (düşecek) bir fiyata satmayın!) âyetinin nehyine yanaşır. Ameli kısmen yanar.5Buna göre milletimiz, hakikat ve ahiret için çalışanlara çoğunlukla hürmet ve yardım düşüncesiyle yaklaşmıştır. Onların maddi ihtiyaçlarını sadaka ve hediye gibi yollarla karşılayarak vakitlerini boşa harcamadan hizmet etmelerine destek olmayı ve samimi çalışmalarına ortak olmayı amaçlamıştır. Ancak Hakk'a hizmet edenler bu yardımı istemez ve beklemez; ne hal diliyle ne de kalben arzu ederek talep eder. Aksi halde ihlas zarar görür, amel kısmen yanar ve Allah'ın ayetlerini az bir karşılıkla satmayı yasaklayan uyarıya yaklaşılmış olur.Netice olarak, dini şahsi menfaatine alet edenler tarih boyunca çıkmıştır. Fakat bazı suistimaller sebebiyle samimi insanların hepsini suçlamak doğru değildir. “Su-i misal misal olmaz”, yani “Kötü örnek, örnek olmaz” kaidesince burada ölçü iddia değil; niyet, istikamet, ihlas ve fiili hayattır. Samimiyetle Hakk'a hizmet edenler dini dünyaya alet etmez; bilakis dünyalarını dine hizmet uğrunda feda ederler.Ayrıca BakınızETKİLİ TEBLİĞİN ESASLARIRİSALE-İ NUR'DA TEBLİĞTEBLİĞDE KENDİ NEFSİNİ ISLAH ETMENİN ÖNEMİTEBLİĞ VE NASİHAT TESİR ETMİYORSA İHLASSIZLIK MI VARDIRKaynakçalarFussilet, 41/33-34Tâ-Hâ, 20/43-44Şuarâ, 26/164Bakara, 2/41Bediüzzaman Said Nursi, Lem'alar, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.171

5.885

“Hiç Ölmeyecekmiş Gibi Dünya İçin, Yarın Ölecekmiş Gibi Ahiret İçin Çalış” Sözü Hadis midir?

“Hiç ölmeyecekmişsin gibi dünyan için, yarın ölecekmişsin gibi ahiretin için çalış!” sözü, sahih kaynaklarımıza göre Allah Resulü'ne (s.a.v.) ait bir hadis değildir; halk arasında meşhur olmuş, kelam-ı kibar denilen hikmetli ve özlü bir sözdür.1Detaylı bir araştırma yaptığımızda Vehbe Zuhayli'nin tefsirinde bu sözün bir sahabe efendimize ait olduğunu görmekteyiz. Bununla beraber, bahsi geçen sözün aslında bir ayetten kaynaklandığı da anlaşılmaktadır:Allah'ın sana verdiği (servet) ile âhiret yurdunu ara (bol hayır yap); dünyadan da nasîbini unutma!2Bu ayetin tefsiri şu şekilde yapılmıştır:"Allah'ın sana verdiği nimetlerle ahiret yurdunu gözet." Yani Allah'ın sana bağışladığı bu bol malı ve geniş nimeti, Rabbine itaat etme, dünya ve ahirette sevap elde etmeyi temin edecek çeşitli ibadetlerle Allah'a yaklaşma yolunda kullan. Zira dünya, ahiretin tarlasıdır."Dünyadaki nasibini de unutma." Yani Allah'ın yiyecek, içecek, giyinme, barınma ve evlenme gibi mubah kıldığı dünya lezzetlerinden olan nasibini terk etme. Zira Rabbinin senin üzerinde hakkı vardır. Nefsinin senin üzerinde hakkı vardır. Aile halkının senin üzerinde hakkı vardır. Ziyaretçilerinin senin üzerinde hakkı vardır. Her hak sahibine hakkını ver. İşte bu, İslâm'ın bu hayattaki orta yolu izlemesinin delilidir.Abdullah b. Ömer (r.a.) diyor ki: "Hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için çalış. Yarın ölecekmiş gibi ahiret için çalış."3Bu sözün manası hakkında, yukarıdaki açıklamalar ışığında, dünya ve ahiret dengesinin hassas bir şekilde kurulması gerektiğini söyleyebiliriz. Yüce dinimiz, biz Müslümanların hem dünyada hem ahirette iyi olmasını ister ve buna göre tavsiye ve emirlerde bulunur. Asr-ı saadette yaşanmış olan şu olay, bu meseleyi daha iyi anlamamızı sağlamaktadır:Resûl-i Ekrem (s.a.v.), ashâbından bir zâtın hastalandığını duydu ve hemen ziyaretine gitti. Hastalanan sahâbî, hastalıktan iyice zayıflamış ve âdeta bir kuş yavrusuna dönmüştü. Allah Resûlü, yanında bir müddet kaldıktan sonra ona, “Herhangi bir konuda Allah'a dua ediyor veya ondan bir şey istiyor muydun?” diye sordu. Hasta zât, “Evet. Allah'ım! Beni âhirette ne ile cezalandıracaksan onu şimdiden dünyada bana ver, diye dua ediyordum.” cevabını verdi. Bunun üzerine şaşkınlığını açıkça ifade eden Allah Resûlü, böyle dua etmemesi konusunda onu uyardı ve ona, “Allâhümme âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve gınâ azâbe'n-nâr.” (Allah'ım, bize dünyada iyilik ver, âhirette de iyilik ver ve bizi cehennem azabından koru!) diye dua etmesini tavsiye etti. Tavsiyeye uyan hasta, bir süre sonra iyileşti.4Uzun yıllar Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) hizmet etmiş olan Enes b. Malik (r.a.) da Resul-i Ekrem'in (s.a.v.) en çok yaptığı duanın bu dua olduğunu nakletmiştir.5 Demek ki Rabbimizden istediğimiz şeylerin belki de en önemlisi, dünya ile ahiret arasındaki dengeyi kurabilmektir. Bu dua daha sonra namazlarımızda okuduğumuz dualar arasına girerek gündelik hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir.Dinimiz, dünya ile ahiret arasındaki dengeyi bozacak aşırı uçları hoş görmemiştir. Bir tarafta tamamen madde odaklı, dünyaya ve içindekilere aşırı bağlılık ve sevgi ile ahiretin unutulduğu bir hayat vardır. Diğer uçta ise dünyadan tamamen el etek çekip insanlardan uzak, miskince sürdürülen sıkıntılı bir hayat vardır. Nitekim Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.), kendilerini tamamen ibadete adayıp ailelerini ihmal eden bazı sahabileri ikaz ettiğini bilmekteyiz. Bu da gösterir ki İslamiyet yalnız bir tarafa yüklenip diğer tarafı ihmal etmeyi değil, kullukta ciddiyetle beraber dünya vazifelerinde de denge ve sorumluluğu emreder.Buradaki “hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için çalışmak”, dünyaya kalben bağlanmak ve dünyayı ebedi zannetmek demek değildir. Geçim, ilim, hizmet ve insanlara faydalı olma hususlarında plansız, başıboş ve ihmalkar olmamak demektir. Müslüman, dünyayı ahiretin tarlası bilmeli, çalışmasını da meşru bir şekilde ve ibadet niyetiyle yapmalıdır.Netice olarak insan, her an ölebileceğini bilerek tövbe, ibadet, farzlar ve kulluk vazifeleri gibi ahirete dair işlerini geciktirmeden yapmalıdır. Dünya işleri ise tertip, düzen ve sorumluluk ister; insan bu işlerde de tembellik etmeden vazifesini sağlam ve devamlı bir şekilde yerine getirmelidir.Ayrıca BakınızDÜNYA HAYATINA BAKIŞ AÇISIHİSLERİN DÜNYA İÇİN SARFEDİLMESİDÜNYA HAYATINI SEVMEMEKDÜNYADA AİT İŞLERLE ÇOK MEŞGUL OLMANIN ZARARLARIDÜNYA VE AHİRET MEYVELERİNİ İSTEMEKKaynakçalarHeyet, Hadislerle İslam: Hadislerin Hadislerle Yorumu, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, Ankara 2012, c.3, s.626Kasas, 28/77Vehbe Zuhayli, et-Tefsirü'l-Münir, Risale Yayınları, c.10, s.450-452Müslim, Zikir, 23 (M6835)Müslim, Zikir, 26 (M6840)

Caferilikte İbadet Uygulamaları ve Ehl-i Sünnet'in Bu Farklılıklara Bakışı Nasıldır?

Caferiyye, fıkıh ve itikad yönü bulunan bir Şii ekoldür. Adını, Ehl-i Beyt'in büyüklerinden olan İmam Cafer-i Sadık'tan alır. Bugün daha çok “İsnaaşeriyye” denilen On İki İmam anlayışıyla birlikte anılır. Ehl-i Sünnet'ten ayrıldığı başlıca noktalar; imamet, bazı sahabeler hakkındaki bakış, mut'a nikahı, namaz ve bazı diğer ibadet uygulamalarıdır.Cafer-i Sadık, ilimde büyük bir zattır ve Ehl-i Sünnet nazarında da hürmet sahibidir. Ancak bugün Caferiyye mezhebi diye bilinen yapı, yalnızca o mübarek zatın ilmi mirasını değil, daha sonra şekillenmiş Şii imamet anlayışını da içine alan bir mezhep yapısıdır.Ehl-i Sünnet ile Caferiyye arasında bazı farklılıklar vardır. Abdestin alınışında, namaz vakitlerinin cem edilmesinde, ezandaki bazı uygulamalarda Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları bazı noktalar bulunur. Yine mut'a nikahını caiz görmeleri de bilinen ayrılıklardandır. Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları noktaları Vehbe Zuhayli şu şekilde sıralar:Ehl-i Sünnet'ten ayrıldıkları en önemli hususlar şunlardır: Geçici nikahın (mut'a nikahının) mubahlığı, talaka şahit tutmanın lüzumu, Zeydiyye gibi Ehl-i Kitap'ın kestiğini haram saymaları ve onlarla evlenmeyi menetmeleri, mirasta ana baba bir olan amcaoğlunun baba bir amcaya tercihleri, mestler üzerine meshin gayrimeşruluğu, abdestte ayaklara meshetmeleri, ezan ve teşehhütte "Eşhedü enne Aliyyen veliyyullah" ibaresini ilave etmeleri. 1On İki İmam, İslam tarihinde çok mühim ve kıymetli zatlardır. Özellikle Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve onların temiz nesli, ümmetin sevgisine ve hürmetine layıktır. Onları sevmek güzel olduğu gibi onlara dil uzatmak veya kıymetlerini küçümsemek de yanlıştır. Ehl-i Sünnet'in yolu, Ehl-i Beyt'e muhabbet eden, fakat bu sevgiyi ölçüsüz hale getirmeyen yoldur. Bir zatı çok sevmek, onun adına ortaya çıkan her görüşü dinin kesin hükmü saymayı gerektirmez. Yani Ehl-i Beyt'i sevmek başka şeydir; dinin esaslarını sadece belli bir silsileye bağlamak başka şeydir. Bu bakımdan, On İki İmam'a sevgi göstermek ile Caferilikteki her görüşü benimsemek aynı şey değildir. Bir kimse Ehl-i Beyt'i çok sevebilir; ama yine de namaz, abdest, ezan, sahabe hakkındaki görüşler, imamet anlayışı ve bazı fıkhi hükümler konusunda Ehl-i Sünnet çizgisinde kalır. Bu durum, Ehl-i Beyt sevgisine aykırı değildir. Bilakis gerçek sevgi, dini doğru kaynaktan öğrenmek ve ölçüyü korumaktır.Aynı şekilde Ehl-i Sünnet, Ehl-i Beyt sevgisini sahabe sevgisinden ayırmaz. Hz. Ali'yi sevmek, Hz. Ebu Bekir'e, Hz. Ömer'e veya Hz. Osman'a karşı soğukluk beslemeyi gerektirmez. Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'i sevmek de Ashab-ı Kiram'a dil uzatmayı meşru hale getirmez. Çünkü hepsi bu ümmetin büyükleridir. Mü'minin yolu, birini sevip diğerine düşman olmak değil; hepsine hak ettikleri hürmeti göstermektir.Sonuç olarak, On İki İmam'a muhabbet eder, Ehl-i Beyt'e hürmet gösteririz. Fakat ibadet ve akaid meselelerinde ölçümüz Ehl-i Sünnet yoludur. Bu sebeple Caferilikte Ehl-i Sünnet'ten ayrılan ibadet ve anlayışları tanımak mümkün olsa da, onları doğru kabul edip uygulamayız. Ehl-i Beyt sevgisi adına Ehl-i Sünnetin ölçüleri terk edilmez. Bununla beraber bu meselelerde hakaret, düşmanlık ve öfke dili de kullanmayıp; tavrımız ilim, sükunet ve insaf üzere olur.Ayrıca BakınızŞİALARIN NAMAZI 3 VAKİT KILMALARININ SEBEBİŞİA NEDİR? ŞİİLİK NASIL ORTAYA ÇIKTI? ŞİA'NIN TARİHİ, GRUPLARI, İNANÇLARI VE İMAMET ANLAYIŞIŞİİLİK HAK MIDIR? EHL-İ SÜNNET BU MESELEYE NASIL BAKAR?ŞİİLİK, ALEVİLİK VE EHLİ SÜNNET HAKKINDAİMAMET MESELESİ / ŞİAKaynakçalarVehbe Zuhayli, İslam Fıkhı Ansiklopedisi, Risale Yay., İstanbul 1990, c. 1, s. 36.

Cehennem Ehlinin Şiddetli Azap İçinde Birbirleriyle Konuşması Nasıl Mümkündür?

Konuyla ilgili bir ayet şu şekildedir:Nihayet (hesapları görülüp) iş(leri) bitirilince şeytan (onlara) şöyle der: “Muhakkak ki Allah, size gerçek bir va'd ile söz verdi; (ben de) size va'd ettim, fakat size sözümde durmadım. Bununla beraber benim için sizin üzerinize (zorlayacak) bir güç yoktu; sizi sadece çağırdım, (siz de) hemen (ve hiç sonunu düşünmeden) bana uydunuz. Öyle ise beni kınamayın; bil'akis kendinizi kınayın! (Bugün artık) ne ben sizin kurtarıcınızım ne de siz benim kurtarıcımsınız! Daha önce (dünyada iken) beni (Allah'a) ortak koşmanızı doğrusu ben (bugün) inkar ettim.” Şüphesiz ki o zalimler yok mu, onlar için (pek) elemli bir azap vardır.1Bu ayet, cehennem ehlinin şeytanın hitabını işiteceğini, onunla yüzleşeceğini ve onun tarafından ayrıca manen de azaba uğratılacağını gösterir. Buradaki konuşma, bir rahatlama veya toplantı hali değil; bilakis azabın bir parçasıdır. Konuyla ilgili bir hadis de şu şekildedir:Kıyamet günü bir kişi getirilir ve cehenneme atılır, (sıcaktan) karnındaki bağırsaklar dışarı çıkar (patlar) ve ateşte tıpkı bir merkebin değirmen taşının etrafında döndüğü gibi döner. Cehennemdekiler o kişinin etrafında toplanır ve 'Ey filan, sana ne oldu? Bize iyiliği emredip kötülüğü yasaklayan sen değil miydin?' derler. O da, 'Evet, ben size iyiliği emrederdim ama onu kendim yapmazdım. Kötülüğü yasaklardım, fakat onu kendim yapardım.' der.2Bu hadis de cehennemde konuşmanın, toplanmanın ve karşılıklı hitabın bulunacağını açıkça göstermektedir. Fakat bu, dünyadaki insanlar gibi sakin bir araya geliş değildir; bilakis azap içinde, rezillik ve teşhir içinde cereyan eden bir haldir. Peygamber Efendimiz (sav) başka bir hadisinde şöyle buyurur:Allah, ilkleri ve sonları toplayıp aralarında hükmedip hükmetmeyi bitirdiği zaman müminler: "Rabbimiz hakkımızda hükmedip hükmetmeyi bitirdi. Bizim için kim şefaat edecek?" deyip: "Adem'e gidelim. Allah onu kendi eliyle yaratmış ve onunla konuşmuştur." derler. Hz. Adem'e gidip: "Rabbimiz hakkımızda hükmedip hükmetmeyi bitirdi. Kalk ve (bizim için) Rabbimize şefaatçi ol." derler. Hz. Adem: "Nuh'a gidiniz." deyince Hz. Nuh'a giderler ve Nuh, onlara Hz. İbrahim'e gitmelerini söyler. İbrahim'e gittiklerinde İbrahim, Hz. Musa'ya gitmelerini söyler. Ona gittiklerinde ise Musa, Hz. İsa'ya gitmelerini söyler. İsa'ya gittiklerinde ise İsa: "Size Arap ve ümmi olana gitmenizi tavsiye ederim." deyince bana gelirler.Allah kalkmam için izin verir ve oturduğum yerden öyle güzel bir koku yükselir ki onu hiç kimse koklamamıştır. Nihayet Rabbime varırım ve beni şefaatçi kılar. Benim için başımın kılından iki ayağımın tırnaklarına kadar bir nur yaratır. Sonra kafirler: "Müminler, kendilerine şefaat edecek olanı buldular. Bizi saptıran İblis'ten başkası değildir." derler ve İblis'e gidip: "Müminler, kendilerine şefaat edecek olanı buldular, sen de kalk bize şefaat et. Bizi saptırmış olan sendin." derler. İblis kalkar ve oturduğu yerden öyle pis bir koku yükselir ki onu hiç kimse koklamamıştır. Sonra İblis, cehenneme atılmak için (azabı daha şiddetli hissetmesi için) büyütülür ve o zaman: "Şüphesiz Allah, size gerçek olanı söz verdi. Ben de size söz verdim ama yalancı çıktım." der.3Dünyadaki insan bedeni geçici, narin ve zayıf yaratılmıştır; bu sebeple küçük bir mikrop veya ağrı karşısında bile gücünü yitirir, bayılır veya ölür. Ahiret hayatında ise ölüm tamamen kaldırılmıştır. Yüce Allah, cehennemlikleri azabı ve cezayı ebediyen tadabilecek bir bedende yeniden yaratır. Bu sebeple oradaki hayat, hem azabı hissetmeye hem de o azabın idrakini taşımaya elverişli bir tarzda devam eder. Nitekim Rabbimiz cehennem ehlinin ölmeyeceğini, sürekli azabı hissedeceklerini şu şekilde haber verir:Halbuki inkar edenlere gelince, onlar için Cehennem ateşi vardır. Onlara ne (ölümle) hüküm verilir ki ölsünler (de kurtulsunlar) ne de onlardan (Cehennem ateşinin) azabı biraz olsun hafifletilir. İşte her azılı kafiri böyle cezalandırırız!4Şeytan'ın cehennemde cehennemliklere konuşması veya cehennem ehlinin birbirlerine bağırmaları, dünyadaki gibi rahat bir sosyalleşme ya da bir toplantı gibi değildir. Aksine bu konuşmalar, suçluların birbirini kınaması ve İblis'in kendisini takip eden insanları hor görüp "Beni değil, kendinizi kınayın." diyerek onları rezil etmesi, cismani ateş azabının üzerine eklenmiş ağır bir manevi, ruhani azap yani hüsran, rezillik ve vicdani yıkım çeşididir. Yani bu konuşma ve toplanma hali bir imkan değil, azabın ve cezalandırmanın bir parçasıdır. Fahrettin Razi Hazretleri, cehennemde manevi ve ruhani azabın da olacağını şu şekilde izah eder:Maddi olan azap, hak ve gerçektir. Manevi, ruhani olan azab da, hak ve gerçektir. Zira akıl buna delalet etmektedir.5Cehennem ortamında seslerin işitilmesi, İblis'in hitabının duyulması veya cennet ehli ile cehennem ehlinin konuşabilmesi de dünyevi fizik kanunlarıyla ölçülemez. Ahiretin kendine mahsus şartları vardır. Kur'an-ı Kerim bir hakikati haber veriyorsa, onun keyfiyeti bizim dünya tecrübemize sığmasa da hakikati sabittir. Ömer Nasuhi Bilmen konuyla ilgili şu açıklamaları yapar:Cennetler ile cehennemler arasında pek uzak mesafeler vardır. Cennetler semaların fevkindedir. Cehennemler de yerlerin altındadır. Bu iki mevki ahalisinin birbiriyle konuşmaları nasıl mümkün olacaktır? Kur'an-ı muciz-beyan, bize böyle bir mükalemenin mümkün ve haddizatında vaki olacağını haber vermiş oluyor. İşte bu da bir hakikatin inkişafından başka değildir. Tefsir-i Kebir'de de mukayyet olduğu üzere ulemadan bir zümre demişlerdir ki: Sedada bir hasiyet vardır ki yalnız mesafenin uzaklığı, sedanın işitilmesine mani olamaz. İşte bugün fennin terakkiyatı sayesinde bu hakikat de tamamen meydana çıkmıştır. Şarkta söylenilen bir sözü garpta bulunan bir kimse derhal işitebiliyor ve hatta söyleyenin yüzünü bile görebiliyor. Kudret-i ilahiye her şeye kafidir. Amenna! Binaenaleyh ehl-i cennet ile ehl-i cehennem arasındaki mükalemenin vukuu da kudret-i ilahiyeye göre asla istibat edilemez.6Netice olarak, ahiretin, cennet ve cehennemin durumu dünya ölçüleriyle kıyas edilmez. Cehennem ehlinin konuşması, birbirleriyle tartışması, şeytanla yüzleşmesi ve pişmanlıklarını ifade etmesi haktır; fakat bu haller, dünyadaki hastalık, beden zaafı ve takatsizlik gibi durumlarla ölçülemez. Çünkü ahirette beden, idrak, azap ve his bambaşka bir özellik alır. Dünya hastalığında insanın kuvvetini azaltan şey, bedenin bu âleme mahsus zayıf yapısıdır. Ahirette ise insanın bedeni, o âlemin şartlarına göre yaratılır; azabı sürekli hisseder, fakat yok olup gitmez. Nitekim azabın devamı için ölüm de kaldırılmıştır. Demek ki oradaki hayat, hem azabı tatmaya hem de o azabın idrakini taşımaya elverişli bir tarzda sürer. Bu sebeple cehennem ehlinin toplanması, birbirleriyle konuşması ve İblis'in onlara hitap etmesi, dünya şartlarına göre değil, ahiretin kendine mahsus kanunlarına göredir. Orada azap konuşmaya mani olmaz; aksine o konuşmaların kendisi de azabın bir parçası haline gelir. Yani mesele, cehennemdekilerin acı içinde nasıl ayakta kaldığı değil; Allah'ın onları azabı ebediyen hissedecek, anlayacak ve o azap içinde yüzleşecek bir yaratılışla yeniden var etmesidir.Ayrıca BakınızKAFİRLERİN CEHENNEMDE EBEDİ KALMASI NASIL ADALET OLUR? RİSALE-İ NUR'A GÖRE SONSUZ AZABIN HİKMETİ NEDİR?CEHENNEMDE AZAP GÖREN BEDENLERİN SÜREKLİ YENİLENMESİCEHENNEM AZABI EBEDİ MİDİR? KAFİRLERİN ATEŞE ALIŞMASI GİBİ BİR DURUM OLACAK MI?ŞEYTAN ZAYIF OLDUĞU HALDE NEDEN ONA ALDANIYORUZ?ATEŞTEN YARATILAN ŞEYTAN İÇİN CEHENNEM ATEŞİ BİR AZAP MIDIR?Kaynakçalarİbrahim, 14/22.Müslim, Zühd, 51.Suyuti, ed-Dürrul Mensur, Ocak Yayıncılık, İstanbul 2012, c. 8, s. 482.Fatır, 35/36.Fahreddin Razi, Tefsir-i Kebir Mefatihu'l-Gayb, Huzur Yayınevi, Ankara 1990, c. 11, s. 338.Ömer Nasuhi Bilmen, Kur'an-ı Kerim'in Türkçe Meal-i Alisi ve Tefsiri, Bilmen Yayınevi, İstanbul 1985, c. 2, s. 1022.