690
“Nefsini Islah Etmeyen Başkasını Islah Edemez” Sözü Ne Anlama Gelir?
Her şeyden önce şunu bilmeliyiz: Başkasının nefsini ıslah ve terbiye etmek Allah'a ait bir iştir; biz ancak tebliğ ve nasihat edebiliriz. Nitekim Rabbimiz bir ayet-i kerimede şöyle buyurur:(Habîbim, yâ Muhammed!) Şübhesiz ki sen, sevdiğin kimseyi hidâyete erdiremezsin; fakat Allah, dilediği kimseyi hidâyete erdirir. Çünki O, hidâyete erecek olanları en iyi bilendir.1Peki, başkalarını hidayete erdirmek veya ıslah etmek bizim vazifemiz değilse, bize düşen nedir? Bu sorunun cevabını yine Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) hitap eden şu ayetten öğreniyoruz:(Habîbim, yâ Muhammed!) Buna rağmen eğer yüz çevirirlerse, artık sana düşen ancak apaçık bir tebliğdir.2Demek ki mutlak rehberimiz olan Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) olduğu gibi, bize düşen de sadece tebliğdir. Bu hassas ölçüyü belirttikten sonra “Nefsini ıslah etmeyen başkasını ıslah edemez” hakikatini izah etmeye çalışalım.Tebliğin en mühim esaslarından biri, öncelikle kendi nefsini ıslah etmeye çalışmaktır. İnsan, yaşamadığı bir hakikati yalnızca sözle tesirli bir şekilde anlatamaz. Nefsini terbiye etmeye çalışan, ihlası, takvayı ve istikameti esas tutan bir kimsenin sözü daha tesirli olur. Bediüzzaman Hazretleri, Risale-i Nur Külliyatı'nın ilk risalesi olan Birinci Söz'e şu ifadelerle başlar:... birkaç hakîkati nefsimle beraber dinle. Çünkü, ben nefsimi herkesten ziyâde nasihate muhtâç görüyorum.3Yine kendisine mühim bir mesele hakkında soru soran bir zata genişçe bir cevap verirken sözlerine şöyle başlar:Mâdem nefsim emmâredir, nefsini ıslâh etmeyen başkasını ıslâh edemez. Öyle ise nefsimden başlarım.4Risale-i Nur'un iman nuruna muhtaç gönüllerde bu kadar tesirli olmasının en önemli sebeplerinden biri de, müellifinin hakikatleri anlatırken en başta kendi nefsini muhatap alması ve onun ıslahına çalışmasıdır. Çünkü insanın kendi nefsi, her şeyden önce ıslaha ve terbiyeye muhtaçtır. Hz. Yusuf (a.s.) gibi büyük bir peygamberin dahi nefsi hakkındaki ifadeleri Kur'an-ı Kerim'de şöyle geçer:(Yûsuf dedi ki:) “Halbuki (ben) nefsimi temize çıkarmıyorum. Muhakkak ki nefis, dâimâ kötülüğü emredicidir; ancak Rabbimin merhamet ettiği (koruduğu kimse) müstesnâ.5Bununla beraber “Ancak tam manasıyla kusursuz olduktan sonra tebliğ yapılır” demek de doğru değildir. Kişi bir yandan kendi nefsini ıslah ederken diğer yandan bildiği hakkı ve doğruyu edep ve ihlas içinde anlatmakla mükelleftir. Bir kimsenin başkasına faydalı olmasının ölçüsü, ilmiyle amel etmesi ve samimi olmasıdır. Tebliğde arzu edilen neticeler kuru iddia ile değil; hal ile, güzel ahlak ile ve ihlas ile elde edilir. Zaten nefsini bütünüyle ıslah ettiğini iddia etmek tehlikelidir. Esas olan, insanın kendi kusurunu görmesi, nefsini kusurlu bilmesi ve daima onun ıslahına ve terbiyesine çalışmasıdır.Nefsini ıslah etmeden başkasını düzeltmeye çalışmanın bazı zararlarını şöyle sıralayabiliriz:İhlası Zedeler: Kişi nefsini unutup başkasının kusuruyla meşgul olursa enaniyete (benliğe) ve riyaya düşebilir.Sözün Tesirini Azaltır: Hali sözüne uymayan kimsenin nasihati zayıf kalır.Tepkiye Kapı Açar: Kişi kendi nefsinin ıslahını düşünmeden üstünlük duygusuyla konuşursa, muhatabında kabul yerine tepki doğurur.Kendi Kusurunu Perdeler: Sürekli başkasını düzeltmeye çalışmak, bazen insanın kendi nefsindeki arızaları görmesine engel olur.Netice olarak, nefsini ıslah eden kimse başkasının ıslahına da daha fazla vesile olur. İnsan öncelikle kendi nefsini ıslaha çalışmalı, kendi kusurunu görmeli, sözünü ihlas ve amel ile kuvvetlendirmeli, sonra da hakikati başkasına uygun bir usulle anlatmalıdır. Fakat bu, “Önce tamamen kemale ermek, sonra tebliğ etmek” şeklinde anlaşılmamalıdır. Doğru olan, insanın kendi nefsini hiç unutmadan, en evvel kendine söylediği hakikati başkasına da ihlas ile ulaştırmasıdır.Ayrıca BakınızETKİLİ TEBLİĞİN ESASLARIRİSALE-İ NUR'DA TEBLİĞİSLAMI TEBLİĞ EDENLERE DİN TÜCCARI DENMESİNE NASIL CEVAP VERİLİRTEBLİĞ VE NASİHAT TESİR ETMİYORSA İHLASSIZLIK MI VARDIRAMELLER NİYETLERE GÖREDİR PRENSİBİYLE TEBLİĞ VE İKAZ ADABIKaynakçalarKasas, 28/56Nahl, 16/82Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.1Bediüzzaman Said Nursi, Sözler, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s.93Yusuf, 12/53

