Abdülmecid Nursî Efendi (1884-1967)

Abdülmecid Nursî Efendi, Bediüzzaman Hazretlerinin kardeşi ve aynı zamanda talebesidir. 1884 yılında Bitlis’in Hizan Kazası, İsparit Nahiyesi, Nurs Köyü’nde doğdu. Babası Mirza Efendi, annesi de Nuriye Hanım’dır. Abdülmecid Efendi, ilk tahsilini babası Efendi Mirza ile ağabeyleri Abdullah ve Bediüzzaman Said Nursî’den aldı. Ardından Tağî ve Arvas medreselerinde okudu. 1918-1920 yılları arasında Şam’da bulundu. Van Horhor Medresesi’nden icazet aldı. Diyanet teşkilatında pek çok yerde müftü olarak görev yaptı. 1955 yılında Ürgüp müftüsü iken emekliye ayrıldı. Emekli olduktan sonra, kızının tahsili dolayısıyla Konya’ya gelip yerleşti. 1955-1956 yılları arasında Konya İmam Hatip Okulu’nda meslek dersleri öğretmeni olarak görev yaptı. 1967 yılında vefat etmiş, Konya’nın Üçler Kabristanı’na defnedilmiştir. Kabri, Üçler Kabristanı’nda Hacıveyiszade’nin kabrine giden yol üzerinde, kümbetli kabrin hemen güneyindedir. Bediüzzaman Hazretleri kendisi için şu ifadeleri kullanmıştır:

İnşâallâh âlî bir zekâ ve gayreti bulunan Abdülmecîd’i gayrete getirdi. Hulûsî’ye yakışacak, çalışkan, müteyakkız bir arkadaş oldu.¹

Abdülmecîd, Hulûsî’den sonra kıymetdar bir kardeşim, bir talebemdir. Her sabah ve akşam Hulûsî ile beraber, bazen daha evvel duâmda ismiyle hazır oluyor.²

Öz kardeşim ve en birinci, yüksek ve fedâkâr bir talebem olan Abdülmecîd’dir.³

Abdülmecid Nursî Efendi'nin İşârâtü'l-İ'câz'ın Türkçeye Tercümesi

Abdülmecid Efendi, ileri derecede Arapça bilgisine sahipti. Bu sebeple Üstad Hazretleri, başta Mesnevî-i Nûriye ve İşârâtü'l-İ'câz olmak üzere Arapça kaleme aldığı birçok risalenin tercümesini ona yaptırmıştır. Abdülmecid Efendi de İşârâtü'l-İ'câz tercümesinin sonunda şu ifadelere yer vermektedir:

Allah’ın avn ve inâyetiyle ümidimin, iktidarımın fevkinde şu tercümeyi iyi kötü yaptım. Noksânları çoktur. Müellifince ıslahları lâzımdır. Zaten onun himmetiyle bu kadarını ancak yapabildim. Yoksa serâpâ taşlık, kıraç, mahsul alınması pek güç bir tarlaya benzeyen bu tefsirin pek yüksek manalarına zarf olan kuvvetli kelimâtını, sönük, kör bir fikirle tercüme etmek, Abdülmecîd’in işi değildir. Yine onun fart-ı şefkatinden himmeti yetişti. İkmâline muvaffak oldum. Mütercim; Müellifin küçük kardeşi ve nûr talebesi⁴

Ancak Abdülmecid Efendi tarafından yapılan bu tefsir tercümesi, daha sonra Hüsrev Efendi tarafından yeniden gözden geçirilmiş ve büyük ölçüde yeniden tercüme edilmiştir. Nitekim 1950'li yıllarda lise öğrencisiyken Bediüzzaman Hazretleri'nin Isparta'da kaldığı eve zaman zaman gelerek hizmetlerinde bulunan Zekeriya Kitapçı'nın, Hüsrev Efendi'nin yakın talebelerine naklettiği rivayete göre, Abdülmecid Nursî'nin tercümesi Üstad Hazretleri'ne ulaştırıldığında Bediüzzaman Hazretleri kitabı eline alıp koklamış ve şöyle demiştir: "Keçeli anlayamamış. Bunda Risale-i Nur'dan yalnız bir kokucuk var."

Zekeriya Kitapçı'nın dediğine göre daha sonra Bediüzzaman Hazretleri'nin bu vazifeyi Hüsrev Efendi'ye vermesi üzerine Hüsrev Efendi, İşârâtü'l-İ'câz'ı Abdülmecid Ağabey'in nüshası üzerinden çalışarak yeniden tashih ve tercüme etmiştir. İşârâtü'l-İ'câz'ın Kur'ân harfleriyle münteşir (neşredilmiş) olan Türkçe tercümesi, Hüsrev Efendi tarafından yapılan bu tercümedir.⁵

Bu eser hakkında mütercimlerden maada, Arapça icazlı ve belağatli bir eser olduğu için Türkçeye tercümesinin aslının yerini tutmayacağını Üstad Bediüzzaman Hazretleri şöyle ifade etmiştir:

Türkçeye tercümesi, Arapçadaki cezalet, belâgat ve harika kıymetini muhafaza edememiş, bazan da muhtasar gitmiş. İnşaallah Arabî tefsir, bu tercümenin âhirinde bir mâni olmazsa neşredilecek; tercümedeki noksanlarını izale edecek. Fakat Arabî tefsirde tevafukun envaından çok harikalar vardır; beşer ihtiyarı karışmamıştır.⁶