İlm-i ledün, kulun kendi çalışmasıyla elde ettiği bir bilgi değil; Allah’ın bir mü’min kulunun kalbine hususî olarak ihsan ettiği ilimdir.

İsmail Hakkı Bursevî'ye göre ilm-i ledün; "bir insan tarafından ya da bilinen hâricî bir sebep olmadan Allah Teâlâ’nın mü’min bir kulunun kalbine ilkâ ettiği ilimdir." ¹

Elmalılı'ya göre ilm-i ledün; kafa çalıştırmakla elde edilmeyip Allah tarafından, sırf Allah vergisi olan bir mukaddes kuvvetin tecellisidir.²

Kur’ân-ı Kerîm’de bu hakikat, Hz. Hızır hakkında “tarafımızdan kendisine bir ilim öğrettiğimiz bir kul” ifadesiyle şöyle haber verilir:

Derken ikisi, katımızdan kendisine bir rahmet verdiğimiz ve tarafımızdan kendisine bir ilm-i ledün öğrettiğimiz kullarımızdan bir kulu (Hızır'ı) buldular. ³

Bir hadiste bu ilim şöyle haber verilmiştir:

Hızır (as); Ey Musa! Ben, Allah'ın bana öğrettiği öyle bir ilim üzerindeyim ki, sen onu bilemezsin. Sen de Allah'ın sana öğrettiği öyle bir ilim üzerindesin ki, onu da ben bilemem."⁴

Bu ilim, insanın yalnızca okuyup araştırmasıyla kazanılan bir bilgi çeşidi değildir. Cenâb-ı Hakk’ın ihsanı, ilhamı ve hususî ikramı olarak anlaşılır. Bu sebeple ilm-i ledün, normal öğrenme yollarının ötesinde bir mânâ taşır.

Hz. Üstad’ın bu nevi bir ilâhî ihsana mazhar olduğu, hem hayatından hem de telif ettiği eserlerden anlaşılmaktadır. Târîhçe-i Hayat’ta, medrese usûlüyle uzun yıllarda okunacak kitapları çok kısa zamanda tahsil ettiği şöyle ifade edilir:

Târîhçe-i hayatını okuyanlar ve hemşehrileri bilirler ki, İzhâr Kitabı'ndan sonraki medrese usûlünce on beş sene ders almak ile okunan kitapları Resâilü’n-Nûr müellifi yalnız üç ayda tahsîl etmiştir. ⁵

Risale-i Nur’un ortaya çıkışı da bu ciheti göstermektedir. Çünkü bu eserler, hem derinlikleri hem de yazıldıkları ağır şartlar bakımından sıradan bir telif faaliyetiyle izah edilemez.

Hz. Üstad, Risale-i Nur’un farklı seviyelerdeki insanlara tesir etmesini ve bu kadar kısa zamanda telif edilmesini doğrudan doğruya bir inâyet-i Rabbâniye yani Allah'ın yardımı olarak ifade eder. Şöyle der:

“... o çeşit risâleler, fevkalâde bir sür‘atle, hem idrâkimi ve fikrimi müşevveş eden sıkıntılı, inkıbâz vakitlerinde yazılması dahi, bir eser-i inâyet ve bir ikrâm-ı Rabbânîdir. ⁶

Bediüzzaman Hazretleri'nin talebelerinden Alvarlı Mehmet Lütfü'nün Emirdağ Lahikası'nda geçen bir mektubunda, Bediüzzaman Hazretleri'nin ilm-i ledün sahibi olduğunu şöyle ifade etmiştir:

Tuttuğun dâmeni elden bırakma İlm-i ledün zâta olmuşsun sırdaş. ⁷

Bediüzzaman Hazretleri'nin talebelerinden Milâslı Halîl İbrâhîm’in Emirdağ Lahikası'nda geçen bir mektûbunda, Risale-i Nur için ilm-i ledün kevkebi (yıldızı) tabirini kullanarak Hz. Üstad'ın bu ilme mazhar olduğunu şöyle buyurmaktadır.

Ey dînin ulûl-ilmi! Ve ey İslâmiyet ve îmân güneşi! Ve ey ilm-i ledün kevkebi!... ⁸

Bediüzzaman Hazretleri'nin talebelerinden Ahmet Galip'in bir mektubunda Risale-i Nur için ilm-i ledün tabirini şöyle kullanmıştır:

Ledün ilminin zübde-i pâkidir. Bu sümme’t-tedârik tasannuf değil. Bu bir hikmet-i nûr-u irfândır. ⁹

Netice olarak; ilm-i ledün, Allah’ın hususî ihsanıyla verilen bir ilimdir. Hz. Üstad’ın hayatı, fevkalâde tahsil kabiliyeti, Risale-i Nur’un telif tarzı ve bu husustaki açık ifadeler, onun bu nevi bir ilâhî ikrama mazhar olduğunu göstermektedir.