Evet sahih hadistir. Ebû Hüreyre’nin naklettiğine göre, Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:

“...Âdem reddetti, zürriyeti de reddetti; Âdem unuttu, zürriyeti de unuttu; Âdem hata etti, zürriyeti de hata etti.”[1]

Bu hadisin siyak ve sibakına baktığımızda: Ashap, kader meselesini çok merak ediyordu. “Hata eden Hz. Âdem’in hali ne olacak?” gibi sorular vardı. Resûlullah (sav), Hz. Musa (as) ile Hz. Âdem (as) arasındaki olayı anlattı.[2] Hem kader konusuna cevap verdi hem de “insanların zaafları, unutkanlık ve hata etme özellikleri Hz. Âdem’den mirastır, fakat tövbe de bizim mirasımızdır” dersini verdi.

Hz. Adem’in (as) ömrü dolmuş, ölüm meleği Azrail (as) yanına gelmişti. Hz. Âdem “ömrümden daha 40 yıl kalmamış mıydı?”  Diye sordu. Melek “onu oğlun Davud’a vermemiş miydin?”[3] diyerek yaşananları hatırlattı. Hz. Âdem (as) verdiği sözü unuttuğu için, “vermedim” dedi. Allah Teâlâ da ona anlaşmayı gösterdi ve meleklerde bu duruma şahitlik ettiler.[4] Yine de Allah Teala lütfuyla, onun ömrünü bin yıla, Hz. Davud’un (as) ömrünü ise yüz yıla tamamladı.[5] Âdem (as) ile Rabbi arasında geçen bu konuşmayı nakleden Resûlullah Efendimiz (sav), onun bu tavrının evlatları tarafından sürdürüldüğünü şöyle ifade etmektedir: "Âdem reddetti, zürriyeti de reddetti; Âdem unuttu, zürriyeti de unuttu; Âdem hata etti, zürriyeti de hata etti.”[6]

Evet âdemoğlu babası Hz. Adem’in nisyanını ve hatasını tekrar edip durur, ama unutmaması gereken bir şey var ki o da babasının tövbe edip bağışlandığı gerçeğidir. Eğer insan, atasının tövbesini de tekrar ederse umulur ki, babası Âdem (as) gibi bağışlananlardan olur.[7]

Burada Efendimiz (sav) üç temel hakikate işaret ediyor:

İnsanın zaafı babası Âdem’den mirastır. Âdem (as) "unuttu" biz de unuturuz. Âdem (as) "hata etti" biz de hata ederiz. Âdem (as) "tövbe etti" biz de tövbe etmeliyiz.

Allah, insanı yanılmaya, unutmaya ve hata etmeye müsait yaratmıştır. Bu bir eksiklik değil, imtihanın hikmetidir. Hadislerin devamında görüyoruz ki; Hz. Âdem’in en büyük fazileti, zellesini/hatasını tövbe ile düzeltmesidir. İşte bu, insanlığın da en büyük umududur.

[1] T3076 Tirmizî, Tefsîru’l-Kur’ân, 7, Taberî, Tefsîr, I/514

[2] D4702, Ebu Davud, Sünnet, 16

[3] T3076 Tirmizî, Tefsîru’l-Kur’ân, 7

[4] HM2270, İbn Hanbel, c. 1, s.251

[5] HM2713, İbn Hanbel, c.1, s. 299; ST1/29İbn Sa’d, Tabakat, c.1, s.29

[6] T3076 Tirmizî, Tefsîru’l-Kur’ân, 7, Taberî, Tefsîr, I/514

[7] Hadislerle İslam c. 6 s. 25