Kur’ân-ı Kerîm'de ve sahih hadislerde bu hatimler için gerekli olan belirli sayılar çokça bulunmaz. 41 Yâsin, 4444 salavat, 1000 İhlas gibi sayı belirten uygulamalar tasavvufî evrâd (zikir) geleneğinde ortaya çıkmıştır.
Öncelikle bu sure ve salavatların hadislerde geçen faziletlerine, daha sonra da tasavvuf kaynaklarında geçen sayı rivayetlerine bakalım.
Yâsin-i Şerif Okumanın Faziletine Dair Hadisler
Yâsin suresi Kur’ân’ın kalbidir. Fatiha suresi Kur’ân surelerinin en faziletlisidir. Âyete’l-Kürsî, Kur’ân ayetlerinin efendisidir. İhlas suresi Kur’ân’ın üçte birine denktir.1
Her şeyin bir kalbi vardır. Kur'ân'ın kalbi de Yâsin'dir. Kim Yâsin'i okursa, Allah (c.c) onun okumasına, Kur'ân'ı on kere okumuş gibi sevap yazar.2
Yâsin, Kur'ân'ın kalbidir. Allah(c.c)'ı ve ahiret gününü arzu ederek Yâsin okuyan kimsenin geçmiş günahı affedilir. Onu ölülerinize okuyunuz.3
Ölülerinizin yanında Yâsîn’i okuyun.4
Ağrıyan dişinin üzerine şehâdet parmağını koyup Yâsin-i Şerîf'in son tarafını nihayete kadar oku, biiznillah teâlâ şifâ bulur.5
Ölüm alâmetleri zuhur eden hastalarınız üzerine Yâsin-i Şerîf'i kıraat ediniz.6
Her gece Yâsin-i Şerîf'i okuyan mü’min mağfiret olunur.7
Yâsin-i Şerîf'i her gece okumaya devam eden kimse vefât ederken şehîd olarak vefât eder.8
Her kim bir gece içerisinde Yâsin-i Şerîf'i okursa, sabaha affolunarak çıkar.9
Bir kişi, Allah(c.c)’ın rızasını ve Ahiret yurdunu isteyerek Yâsin suresini okursa, mutlaka bağışlanır.10
Kim bir gecede Allah(c.c)’ın rızasını kazanmak için Yâsin okursa, o gece bağışlanır.11
Tasavvuf kaynaklarında ise Yâsin hatminin oluşması için 41 adet okunması gerektiği geçer.12
Fetih Suresi Okumanın Faziletine Dair Hadisler
Hudeybiye dönüşünde Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurdu:
Bu gece bana bir sure indirildi ki bana dünya ve içindekilerden daha sevimlidir.13
Fetih suresi hatmi için 41 adet okunma uygulaması Osmanlı evrâd geleneğinde bulunmaktadır.14
İhlas Suresi Okumanın Faziletine Dair Hadisler
Enes bin Mâlik (r.a), Peygamber Efendimiz (asm)'in şöyle buyurduğunu rivayet eder:
Her birinizin, her gece bir قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ okumasına engel olan şey nedir? Çünkü o, bütün Kur’ân’a muâdildir (denktir).15
Ubey (r.a) de Peygamber Efendimiz (asm)'in şöyle buyurduğunu rivayet etmiştir:
Kim قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ suresini okursa, Kur’ân’ın üçte birini okumuş gibi olur ve ona, Allâh(c.c)’a şirk koşan ve Allâh(c.c)’a îman edenlerin sayısı kadar on misli ecir (sevap, mükâfât) verilir.16
Enes (r.a)'ten şöyle rivayet edilmiştir:
Bir adam bütün namazlarında قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ suresini okuyordu. Bu durum Peygamber Efendimiz (asm)'e bildirildi. Peygamber Efendimiz (asm) adamı çağırarak bunun sebebini sordu. O kimse de, "Ey Allâh’ın Rasûlü! Ben bu sureyi çok seviyorum." dedi. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz (asm), "Senin onu sevmen, seni cennete sokar." buyurdu.17
Abdullah ibni Ömer (r.a) şöyle rivayet ediyor:
Rasûlullah (asm)’ı bir ay boyunca takip ettim. Sabah namazının sünnetinde Kâfirûn ve İhlâs sûrelerini okuyordu.18
Câbir (r.a) şöyle rivayet ediyor:
Rasûlullah (asm), Kâfirûn ve İhlâs suresini, iki rekât tavaf namazında okurdu.19
Peygamber Efendimiz (asm)'in şöyle buyurduğu da rivayet edilir:
Kim uyumak istediğinde yatağı üzerinde sağ yanına yatar, sonra İhlâs suresini yüz kere okursa, kıyamet günü Rabbi ona şöyle diyecektir: "Ey kulum! Sağından cennete giriver."20
İhlas hatmine dair tasavvuf eserlerinde 1000, 10.000 ve 100.000 sayıları zikredilmektedir.21
Salât'en-Tüncînâ Hatmi
Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:
Kim bana bir salavat getirirse Allah(c.c) ona on rahmet eder.22
Bediüzzaman Hazretlerinden gelen rivayetlere göre, Salât'en-Tüncînâ hatmi için 70.000 adet okunması gerekmektedir.
Salât'en-Nâriye Hatmi
Tasavvuf kaynaklarında, Salât'en-Nâriye hatmi için 4444 adet okunması gerektiği geçer. Bu sayı özellikle Kuzey Afrika tarikatlarında görülür.23
Besmele Hatmi
Ebû Hüreyre (r.a)'nin naklettiğine göre, Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:
Yüce Allah(c.c)'ı anarak başlanmayan her anlamlı söz veya iş, bereketsizdir/sonuçsuzdur.24
Tasavvuf geleneğinde ise hatim sayısı 786, 1.000 veya 12.000 şeklinde geçer.25
Hasbunallah Hatmi
حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
Allah bize yeter, O ne güzel vekildir!26
İbn Abbas (r.a)'tan rivayet edildiğine göre Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:
Bunu Hz İbrahim (as) ateşe atıldığında söyledi.27
Bediüzzaman Hazretlerinden gelen rivayetlere göre, Hasbunallah hatmi için 19.000 adet okunması gerekmektedir.
Sekine Hatmi
Sekine ile ilgili olarak Bediüzzaman Hazretleri şöyle buyurmaktadır:
Sonra Hazret-i Cebrâîl’in, Alâ Nebiyyinâ ve Aleyhissalâtü Vesselâm huzûr-u Nebevîde (Paygamber Efendimiz (asm)'in huzurunda) getirip Sekîne nâmıyla bir sahîfede yazılı İsm-i A‘zam, Hazret-i Alî radıyallâhü anh'ın kucağına düşmüş. Hazret-i Alî radıyallâhü anh diyor:
"Ben Cebrâîl’in şahsını yalnız alâimü’s-semâ (gök kuşağı) sûretinde gördüm. Sesini işittim, sahîfeyi aldım, bu isimleri içinde buldum.""Kim inâyet-i İlâhiyeye (Allah (c.c)'ın yardımına) mazhar ise, Hazret-i Cebrâîl’in ta‘bîriyle bu Sekîne-i kudsiye olan İsm-i A‘zam'ı Cenâb-ı Hakk ona hediye eder. Onunla o zamanın şer ve fitnelerinden kurtarır."
Bu sözden dört sahîfe evvel, yine demiş:
"Kim saâdete mazhar ise, saîd ise, şakî değilse, o İsm-i A‘zam onun boynunda mübârek bir gerdanlık hükmünde bir nüsha olur."
"O zamana yetişen ve âlimlerden olan insan! Cenâb-ı Hakk’tan o fitnenin şerrinden muhâfaza için sana ders verdiğim İsm-i A‘zamla duâ et."28
Evet, biz Hocamızdan anlamışız ki, on üç sene evvel, Hazret-i Alî radıyallâhü anh'ın bu kasîdesinin sırrını bilmeden yedi sene evvel, bu altı ismi İmâm-ı Gazâlî’den ders alarak kendine vird etmiş. Hem bütün evrâdları tebeddül ve tahavvül ettiği (değiştiği) hâlde, bu Sekîne ta‘bîr edilen altı isme, Hazret-i Alî radıyallâhü anh'ın verdiği ders tarzında mütemâdiyen (sürekli) terk etmeden devam etmiş.29
Bediüzzaman Hazretlerinden gelen rivayetlere göre, Sekine hatmi için 19 adet okunması gerekmektedir.
Ahmed İbni Hanbel, Müsned, V, 26.
Tirmizî, Fedâilu'l-Kur'n, 7; Dârimî, Fedâilu'l-Kur'ân, 21.
Ebû Davud, Cenâiz, 20; İbn Mace, Cenâiz 4; İbn Hanbel, Müsned V, 26, 27.
İbn Mâce, Cenâiz 4; Ahmed b. Hanbel, Müsned, V, 26.
Suyûtî, el-Câmi’us-Sağîr, no: 5218.
Ebû Dâvûd, Cenâiz, 19-20.
Beyhakî, Şuab, II, 480.
Heysemî, VII, 218.
Beyhaki, es-Sünenü’l-Kübra, 5/154; Zebidi, İthafü’s-sâde, 5/154.
Darimi, Fezaiü’l-Kuran, 21, no.3418; Münziri, Tergib ve Terhib, 2244.
Darimi, Fezailü’l-Kuran, 21, no. 3420; Beyhaki, Şuabü’l-İman, 2/480.
İmam Suyûtî, ed-Dürrü’l-Mensûr, Beyrut, Dâr el-Fikr, c. 7, s. 3-5.
Buhârî, Sahih, Tefsir (Fetih suresi), Dâr Tavk en-Necât, c.6, s.172; Müslim, Sahih, Cihad 97, Dâr İhyâ et-Turâs, c. 3, s. 1412.
Mecmûatü’l-Ahzâb, Ahmed Ziyaeddin Gümüşhanevî, İstanbul, c. 1 s. 231-232.
Tirmizî, Sevâbu’l-Kur’ân, 11.
Buhârî, Îman, 3 Fedâilu’l-Kur’ân, 13; Müslim, Müsâfirîn, 259-261; Ebû Davud, Vitr, 18, Tirmizî, Sevâbu’l-Kur’ân, 10; Nesâî, İftitah, 69, İbn-i Mâce, Edeb, 52.
Tirmizî, Fezâilu’l-Kur’ân, 11.
Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn, 14; Tirmizî, Salât, 308; Ebû Dâvud, Salât-ı Tatavvu, 2.
Müslim, Hacc, 19.
Tirmizî, Fedâilu’l-Kur’ân, 11; Dârimî, Fedâilu’l-Kur’ân, 27.
İhyâ’u Ulûmi’d-Dîn, İmam Gazâlî, Beyrut, Dâr el-Ma‘rife, c. 1, s. 298-300.
Müslim, Sahih, Salat 70, c. 1, s. 306.
Delâilü’l-Hayrât, İmam Cezûlî, Beyrut, Dâr el-Kutub el-İlmiyye, s. 7-10.
İbn Hanbel, II, 360.
Mecmûatü’l-Ahzâb, c. 1, s. 45.
Âl-i İmrân Suresi, 3/173.
Buhârî, Sahih, Tefsir, c. 6, s. 48.
Bediüzzaman Said Nursi, Sikke-i Tasdik-i Gaybi, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 133-134.
Bediüzzaman Said Nursi, Sikke-i Tasdik-i Gaybi, Hayrat Neşriyat, Isparta 2016, s. 137.
