İnsanlara İslâmi, imani konuları anlatırken bazı noktalara dikkat etmemiz, olumlu bir netice almamız için gereklidir. Maddeler halinde yazmaya çalışalım:
1. Tebliği Yapan
• İlmi yönden kendinizi olgunlaştırınız. Bilhassa en temel İslami bilgilerde kendinizi yetiştiriniz.
• Peygamber Efendimizin (s.a.v.) hayatını ve ahlakını iyi öğreniniz ve onun ahlakıyla hâlinizi şekillendirmeye çalışınız.
• Başkalarına tavsiye edeceğiniz şeyleri önce kendiniz yaşayınız. Unutmayınız ki sizin maneviyatınız sohbet esnasında muhataplarınıza yansır ve onları etkiler.
• İnsanlara söz söylerken, maksadınız muhataba faydalı olmak olsun. Kendi bilginizi, ilminizi sergileme düşüncesi niyetinizi bozabilir.
• İlmi konuları anlatırken, kendi şahsınız için maddi veya manevi hiç bir şey beklemeyiniz.
2. Muhatap
• Her şeyden önce muhataplarınızı tanıyınız.
• Bazı insanlar önyargılı, olumsuz şartlanmış kimselerdir. Onları ikna etmek mümkün olmadığından böyle kimselerle uğraşmak netice alamamanıza yol açabilir.
• Ciddiyetsiz, laubali, alçak karakterli, ahlaksız insanlarla mecbur kalmadıkça muhatap olmayınız.
• Batıl ehli de olsa, insaflı, hakka, doğruya talip kimselerle muhatap olunuz.
3. Davranışlar
• İnsanları olduğu gibi kabul ediniz. Onlara kızmayınız.
• İnsanlara sözünüzü kabul ettirmek istiyorsanız, önce güzel ahlakınızla onların güven ve muhabbetini kazanınız.
• Güler yüzlü olunuz!
• Siz muhataplarınıza nasıl davranırsanız, muhataplarınız da size öyle davranacaktır. İnsanlarla ilgilenirseniz, onlar da sizinle ilgilenir. Soğuk davranırsanız, soğuk muamele görürsünüz. Dinlerseniz, dinlenirsiniz.
• Yumuşaklık, insanların muhabbetine; sertlik ise nefretine sebep olur. Yumuşak olunuz.
• Karşılık beklemeden iyilik yapınız.
• İnsanların değişmesi yavaş olur. Sabırlı olunuz ve İslam’daki tedricilik yani aşama aşama ilerleme prensibine göre hareket ediniz. Acele etmeyiniz!
• Muhatabınızın on hatası varsa, siz ondan yalnızca bir hatasını düzeltmesini isteyiniz. Yaparsa ikincisine geçiniz.
4. Üslup
• Söylediğiniz sözün içeriğinden ziyade, üslubunuz insanlara tesir eder. Üslubunuza dikkat ediniz.
• Kavgacı, bilgiç, kibirli değil; arkadaşça, dostça bir üslup kullanınız.
• Nerde, ne zaman, ne konuşacağınızı biliniz. Söylediğiniz her söz doğru olsun, fakat her doğruyu her yerde söylemeyiniz.
• İnsanları tenkit etmeyiniz, kızmayınız, azarlamayınız. Çünkü bu davranışlar muhatabı değiştirmez, daha çok inat etmesine ve size düşman olmasına sebep olur.
• Mümkün mertebe münakaşalardan kaçınınız. Mecbur kaldığınız takdirde de muhatabı rencide etmemeye çalışınız.
• İslami konuları anlatırken, konuları ispata ve muhatabı ikna etmeye ehemmiyet veriniz. Fakat “Kabul et!” diye muhatabı zorlamayınız. Konuyu güzelce ortaya koyunuz, kabul edip, etmemeyi muhataba bırakınız.
• İyiliklerde daha dünyada iken cennet lezzetlerine benzer lezzetler, kötülük ve günahlarda cehennem elemlerine benzer elemler olduğunu gösteriniz.
• İslamiyet'te, hatalara verilecek cezalardan çok, iyi hallere verilecek mükafatlardan bahsediniz. (Namaz kılmayana verilecek cezadan değil, namaz kılanın kazanacağı mükafatlardan, cehennemden çok, cennetten bahsediniz.)
• Atalarımızın “Kızım sana söylüyorum, gelinim sen anla” sözündeki gibi, muhatabın yanlışını doğrudan değil, dolaylı yoldan değiştirmeye çalışınız.
• Muhatabın önce güzel olan taraflarını takdir ediniz, sonra yanlışını düzeltmesini söyleyiniz.
• Telkin metodunu kullanınız.
5. Tebliğin neticesi
• Eğer tebliğ neticesinde muhataplarınızı etkilemiş ve değiştirmişseniz; gururlanmayınız, kibirlenmeyiniz. Bunu nefsinizden değil, Allah'tan bilip şükrediniz.
• Başarılı olamamışsanız, kendinizi kontrol ediniz. Yanlışlarınızı görünüz ve düzeltiniz.
• Yanlışınız olmadığı halde başarılı değilseniz, unutmayınız ki başarılı olmakla mükellef değilsiniz, vazifenizi yapmakla mükellefsiniz.
• Pek çok peygamber tebliğ vazifesini yapmış, fakat onlardan bazılarının hiç ümmeti dahi olmamıştır.
Bu konu hakkında geniş bilgiler bulup istifade edebileceğiniz kitap tavsiyesi vermek isteriz:
Tebliğ Usulleri (İdris Tüzün),
İslam'da Tebliğ (M. Zakir Çetin)

