[سكزنجی شعاع]

بو رسالە، رسالۀ نوردن بحث ایدن اوچنجی بر كرامت علویە اولوب، امام علی رضی اللّٰه عنه حضرتلرینڭ غایت غریب و غایت اسرارلی بر شكلدە رسالۀ نورڭ رسالەلرندن نومرو صیرەلریلە خبر ویردیگنی بیلدیرن بر رسالەدر. سكّۀ تصدیق غیبی مجموعەسندە ٩٩ نجی صحیفەدن ١١٨ نجی صحیفەیە قدر یازیلمش اولمقلە، شیمدیلك بو مجموعەیە درج ایدیلمەمشدر.

[طوقوزنجی شعاع]

اوتوز برنجی مكتوبڭ اوتوز برنجی لمعەسنڭ طوقوزنجی شعاعیدر. اوننجی سوزڭ مهم بر ذیلی، حشرە و آخرتە دائر (بر مقدَّمە) و (طقوز مقام) در.

بو پارچە یالڭز مقدَّمەدر.

بو رسالە، قطعیت و قوّت نقطەسندە، اوننجی و یگرمی طقوزنجی سوزلردن كچمش ویا كچەجك بر حالدەدر. بردن خاطرە كلمش. عادتا اختیارسز و عجلە یازیلمشدر. "سهل ممتنع" كبی بر قیمتی وار.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ

〚 فَسُبْحَانَ اللّٰهِ حٖینَ تُمْسُونَ وَحٖینَ تُصْبِحُونَ٭ وَلَهُ الْحَمْدُ فِی السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَعَشِیًّا وَحٖینَ تُظْهِرُونَ٭ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَیُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ وَیُحْیِی الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَكَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ٭ وَمِنْ اٰیَاتِهٖٓ اَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ اِذَٓا اَنْتُمْ بَشَرٌ تَنْتَشِرُونَ٭ وَمِنْ اٰیَاتِهٖٓ اَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ اَنْفُسِكُمْ اَزْوَاجًا لِتَسْكُنُٓوا اِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً اِنَّ فٖی ذٰلِكَ لَاٰیَاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَكَّرُونَ٭ وَمِن اٰیَاتِهٖ خَلْقُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَاخْتِلَافُ اَلْسِنَتِكُمْ وَاَلْوَانِكُمْ اِنَّ فٖی ذٰلِكَ لَاٰیَاتٍ لِلْعَالِمٖینَ٭ وَمِنْ اٰیَاتِهٖ مَنَامُكُمْ بِالَّیْلِ وَالنَّهَارِ وَابْتِغَٓاؤُكُمْ مِنْ فَضْلِهٖ اِنَّ فٖی ذٰلِكَ لَاٰیَاتٍ لِقَوْمٍ یَسْمَعُونَ٭ وَمِنْ اٰیَاتِهٖ یُرٖیكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَیُنَزِّلُ مِنَ السَّمَٓاءِ مَٓاءً فَیُحْیٖی بِهِ الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا اِنَّ فٖی ذٰلِكَ لَاٰیَاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ٭ وَمِنْ اٰیَاتِهٖٓ اَنْ تَقُومَ السَّمَٓاءُ وَالْاَرْضُ بِاَمْرِهٖ ثُمَّ اِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْاَرْضِ اِذَٓا اَنْتُمْ تَخْرُجُونَ٭ وَلَهُ مَنْ فِی السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ٭ وَهُوَ الَّذٖی یَبْدَؤُ الْخَلْقَ ثُمَّ یُعٖیدُهُ وَهُوَ اَهْوَنُ عَلَیْهِ وَلَهُ الْمَثَلُ الْاَعْلٰی فِی السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَهُوَ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُ〛

ایمانڭ بر قطبنی كوسترن بو سماوی آیات كبرانڭ و حشری اثبات ایدن شو قدسی براهین عظمانڭ بر نكتۀ اكبری و بر حجّت اعظمی، بو طوقوزنجی شعاعدە بیان ایدیلەجك.

لطیف بر عنایت ربّانیەدركە، بوندن اوتوز سنە اوّل اسكی سعید، یازدیغی تفسیر مقدَّمەسی « محاكمات» نامندەكی اثرڭ آخرندە (ایكنجی مقصد: قرآندە حشرە اشارت ایدن ایكی آیت تفسیر و بیان ایدیلەجك. نَخُو بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ) دییوب طورمش، داها یازامامش. خالق رحیممە دلائل و امارات حشریە عددنجە شكر و حمد اولسونكە، اوتوز سنە صوڭرە توفیق احسان أیلەدی.

اوت، بوندن طقوز اون سنە اوّل، او ایكی آیتدن برنجی آیت اولان〚 فَانْظُرْ اِلٰٓی اٰثَارِ رَحْمَتِ اللّٰهِ كَیْفَ یُحْیِی الْاَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا اِنَّ ذٰلِكَ لَمُحْیِی الْمَوْتٰی وَهُوَ عَلٰی كُلِّ شَیْءٍ قَدٖیرٌ〛 فرمان الٰهینڭ ایكی پارلاق و چوق قوّتلی حجّتلری و تفسیرلری بولونان اوننجی سوز ایلە یگرمی طقوزنجی سوزی انعام ایتدی، منكرلری صوصدیردی.

هم ایمان حشرینڭ هجوم ایدیلمز ایكی متین قلعەسندن، طقوز و اون سنە صوڭرە ایكنجی آیت اولان باشدەكی مذكور آیات كبرانڭ تفسیرینی، بو رسالە ایلە اكرام ایتدی. ایشتە بو طوقوزنجی شعاع، مذكور آیاتدە اشارت ایدیلن (طقوز عالی مقام) و بر اهمّیتلی (مقدَّمە) دن عبارتدر.

[مقدَّمە] حشر عقیدەسنڭ پك چوق روحی فائدەلرندن و حیاتی نتیجەلرندن بر تك نتیجۀ جامعەیی اختصار ایلە بیان ایتمك.. و حیات انسانیەیە، خصوصًا حیات اجتماعیەسنە صوڭ درجە لزوملی و ضروری اولدیغنی اظهار ایتمك.. و بو ایمان حشر عقیدەسنڭ پك چوق حجّتلرندن بر تك حجّت كلّیەیی اجمال ایلە كوسترمك.. و او عقیدۀ حشریە، نە قدر بدیهی و شبهەسز بولوندیغنی افادە ایتمكدن عبارت اولان (ایكی نقطە) در.

[برنجی نقطە] آخرت عقیدەسی، حیات اجتماعیە و شخصیۀ انسانیەنڭ اسّ الاساسی و سعادتنڭ و كمالاتنڭ اساساتی اولدیغنە، یوزر دلیللرندن بر مقیاس اولارق یالڭز (درت دانەسنە) اشارت ایدەجگز.

[برنجیسی] نوع بشرڭ همن یاریسنی تشكیل ایدن چوجقلر، یالڭز جنّت فكریلە، اونلرە دهشتلی و آغلاتیجی كورونن ئولوملرە و وفاتلرە قارشو طایانابیلیرلر. و غایت ضعیف و نازك وجودلرندە، بر قوّۀ معنویە بولابیلیرلر. و هر شیدن چابوق آغلایان غایت مقاومتسز مزاج روحلرندە، او جنّتلە بر امید بولوب مسرورانە یاشایابیلیرلر. مثلا، جنّت فكریلە دیر: "بنم كوچك قرداشم ویا آرقداشم ئولدی. جنّتڭ بر قوشی اولدی. جنّتدە كزر.

بزدن داها كوزل یاشار. "یوقسە، هر وقت اطرافندە كندیلری كبی چوجقلرڭ و بیوكلرڭ ئولوملری، او ضعیف بیچارەلرڭ اندیشەلی نظرلرینە چارپمەسی، مقاومتلرینی و قوّۀ معنویەلرینی زیر و زبر ایدرك كوزلریلە برابر روحلری، قلبلری، عقللری كبی بتون لطائفلرینی دخی، اویلە آغلاتدیراجق ایدیكە، یا محو اولاجقلردی ویا دیوانە بر بدبخت حیوان اولاجقلردی.

[ایكنجی دلیل] نوع انسانڭ نصفی اولان اختیارلر، یالڭز حیات اخرویە ایلە، یاقینلرندە بولونان قبرە قارشو تحمّل ایدەبیلیرلر. و چوق علاقەدار اولدقلری حیاتلرینڭ یاقیندە سونمەسنە و كوزل دنیالرینڭ قپانمەسنە مقابل، بر تسلّی بولابیلیرلر. و چوجق حكمنە كچن سریع التّأثّر روحلرندە و مزاجلرندە، موت و زوالدن چیقان الیم و دهشتلی مأیوسیتە قارشو، آنجق حیات باقیە امیدیلە مقابلە ایدەبیلیرلر. یوقسە او شفقتە لایق محترملر و سكونتە و استراحت قلبیەیە چوق محتاج او اندیشەلی بابالر و آنالر، اویلە بر واویلای روحی و بر دغدغۀ قلبی حسّ ایدەجكلردیكە، بو دنیا اونلرە ظلماتلی بر زندان و حیات دخی قساوتلی بر عذاب اولوردی.

[اوچنجی دلیل] انسانلرڭ حیات اجتماعیەسنڭ اڭ قوّتلی مداری اولان كنچلر و دلیقانلیلر، شدّت غلیاندە اولان حسّیاتلرینی و افراطكار بولونان نفس و هوالرینی، تجاوزاتدن و ظلملردن و تخریباتدن طوردیران و حیات اجتماعیەنڭ حسن جریاننی تأمین ایدن، یالڭز جهنّم فكریدر. یوقسە جهنّم اندیشەسی اولمازسە، (اَلْحُكْمُ لِلْغَالِبِ)قاعدەسیلە، او سرخوش دلیقانلیلر و او هوساتلری پشندە قوشان كنچلر، بیچارە ضعیفلرە و عاجزلرە دنیایی جهنّمە چویرەجكلردی. و یوكسك انسانیّتی، غایت سفلی بر حیوانیتە دوندیرەجكلردی.

[دردنجی دلیل] نوع بشرڭ حیات دنیویەسندە اڭ جمعیتلی مركز.. و اڭ اساسلی زنبرك.. و دنیوی سعادت ایچون بر جنّت، بر ملجأ، بر تحصّنگاه ایسە، عائلە حیاتیدر. و هركسڭ خانەسی، كوچك بر دنیاسیدر. و او خانە و عائلە حیاتنڭ حیاتی و سعادتی ایسە، صمیمی و جدّی و وفادارانە حرمت.. و حقیقی و شفقتلی و فداكارانە مرحمت ایلە اولابیلیر. و بو حقیقی حرمت.. و صمیمی مرحمت ایسە، ابدی بر آرقداشلق و دائمی بر رفاقت و سرمدی بر برابرلك و حدسز بر زماندە و حدودسز بر حیاتدە بربریلە پدرانە، فرزندانە، قرداشانە، آرقداشانە مناسبتلرڭ بولونمسی فكریلە و عقیدەسیلە اولابیلیر.

مثلا دیر: "بو حرمم، ابدی بر عالمدە، ابدی بر حیاتدە، دائمی بر رفیقۀ حیاتمدر. شیمدیلك اختیار و چركین اولمش ایسە دە، ضرری یوق. چونكە، ابدی بر كوزللگی وار، كلەجك. و بویلە دائمی بر

آرقداشلغڭ خاطری ایچون هر بر فداكارلغی و مرحمتی یاپارم "دییەرك او اختیارە قاریسنە، كوزل بر حوری كبی محبّتلە، شفقتلە و مرحمتلە مقابلە ایدەبیلیر. یوقسە قیصەجق بر ایكی ساعت صوری بر رفاقتدن صوڭرە ابدی بر فراقە و مفارقتە اوغرایان آرقداشلق، البتە غایت صوری و موقّت و اساسسز، حیوان كبی بر رقّت جنسیّە معناسندە بر مجازی مرحمت و صنعی بر حرمت ویرەبیلیر. و حیواناتدە اولدیغی كبی، باشقە منفعتلر و سائر غالب حسلر، او حرمت و مرحمتی مغلوب ایدوب او دنیا جنّتنی جهنّمە چویرر.

ایشتە ایمان حشرینڭ یوزر نتیجەلرندن بریسی، حیات اجتماعیۀ انسانیەیە تعلّق ایدر. و بو تك نتیجەنڭ دە یوزر جهتلرندن و فائدەلرندن مذكور درت دلیلە، سائرلری قیاس ایدیلسە آڭلاشیلیركە، حقیقت حشریەنڭ تحقّقی و وقوعی، انسانیتڭ علوی حقیقتی و كلّی حاجتی درجەسندە قطعیدر. بلكە انسانڭ معدەسندەكی احتیاجاتڭ وجودی، طعاملرڭ وجودینە دلالت و شهادتندن داها ظاهردر. و داها زیادە تحقّقنی بیلدیرر.

اگر بو حقیقت حشریەنڭ نتیجەلری انسانیتدن چیقسە، او چوق اهمّیتلی و یوكسك و حیاتدار اولان انسانیّت ماهیّتی، مردار و میكروپ یووەسی بر لاشە حكمنە سقوط ایدەجگنی اثبات ایدر. بشرڭ ادارە و اخلاق و اجتماعیاتی ایلە چوق علاقەدار اولان اجتماعیّون و سیاسیّون و اخلاقیّونڭ قولاقلری چینلاسین. كلسینلر، بو بوشلغی نە ایلە طولدیرابیلیرلر؟ و بو درین یارەلری نە ایلە تداوی ایدەبیلیرلر؟

[ایكنجی نقطە] حقیقت حشریەنڭ حدسز برهانلرندن و سائر اركان ایمانیەدن كلن شهادتلرڭ خلاصەسندن چیقان بر برهانی، غایت مختصر بر صورتدە بیان ایدرز شویلەكە:

حضرت محمّد علیە الصّلاة والسّلامڭ رسالتنە دلالت ایدن بتون معجزەلری و بتون دلائل نبوّتی و حقّانیتنڭ بتون برهانلری، بردن حقیقت حشریەنڭ تحقّقنە شهادت ایدرك اثبات ایدرلر. چونكە بو ذاتڭؐ بتون حیاتندە بتون دعوالری، وحدانیتدن صوڭرە حشردە تمركز ایدییور. هم عموم پیغمبرلری تصدیق ایدن و ایتدیرن بتون معجزەلری و حجّتلری، عین حقیقتە شهادت ایدر. هم (وَبِرُسُلِهٖ) كلمەسندن كلن شهادتی بداهت درجەسنە چیقاران (وَكُتُبِهٖ) شهادتی دە، عین حقیقتە شهادت ایدر. شویلەكە:

باشدە قرآن معجز البیانڭ حقّانیتنی اثبات ایدن بتون معجزەلری، حجّتلری و حقیقتلری، بردن، حقیقت حشریەنڭ تحقّقنە و وقوعنە شهادت ایدوب اثبات ایدرلر. چونكە

قرآنڭ همن اوچدن بریسی، حشردر. و اكثر قیصە سورەلرڭ باشلرندە غایت قوّتلی آیتلر، آیات حشریەدر. قرآن صریحًا و اشارتًا بیڭلر آیاتیلە عین حقیقتی خبر ویرر، اثبات ایدر، كوستریر.

مثلا〚 اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ〛〚 یَٓا اَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ اِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَیْءٌ عَظٖیمٌ〛〚 اِذَا زُلْزِلَتِ الْاَرْضُ زِلْزَالَهَا〛〚 اِذَا السَّمَٓاءُ انْفَطَرَتْ〛〚 اِذَا السَّمَٓاءُ انْشَقَّتْ〛〚 عَمَّ یَتَسَٓاءَلُونَ〛〚 هَلْ اَتٰیكَ حَدٖیثُ الْغَاشِیَةِ〛 كبی، اوتوز قرق سورەلرڭ باشلرندە، بتون قطعیتیلە حقیقت حشریەیی، كائناتڭ اڭ اهمّیتلی و واجب بر حقیقتی اولدیغنی كوسترمكلە برابر، سائر آیتلرندە دخی او حقیقتڭ چشید چشید دلیللرینی بیان ایدوب اقناع ایدر.

عجبا بر تك آیتڭ، بر تك اشارتی، كوزیمز اوڭندە علوم اسلامیەدە متعدّد علمی و كَوْنیٖ حقیقتلری میوە ویرن بر كتابڭ بیڭلر بویلە شهادتلری و دعوالریلە كونش كبی ظهور ایدن ایمان حشری، حقیقتسز اولمسی ممكنمی؟ كونشڭ انكاری، بلكە كائناتڭ عدمی كبی هیچ بر جهت امكانی وارمی؟ و یوز درجە محال و باطل اولمازمی؟

عجبا بر سلطانڭ بر تك اشارتنڭ یالان اولمامسی ایچون، بعضًا بر اوردو حركت ایدوب چارپیشدیغی حالدە، او پك جدّی و عزّتلی سلطانڭ بیڭلر سوزلرینی و وعدلرینی و تهدیدلرینی یالان چیقارمق، هیچ بر جهتدە قابلمیدر؟ و حقیقتسز اولمسی ممكنمیدر؟

عجبا اون اوچ عصردە فاصلەسز اولارق حدسز روحلرە، عقللرە، قلبلرە، نفسلرە حق و حقیقت دائرەسندە حكم ایدن، تربیە ایدن، ادارە ایدن بو معنوی سلطان ذیشانڭ بر تك اشارتی بویلە بر حقیقتی اثبات ایتمەیە كافی ایكن، بیڭلر تصریحات ایلە بو حقیقت حشریەیی كوستروب اثبات ایتدكدن صوڭرە، او حقیقتی طانیمایان بر اجهل احمق ایچون جهنّم عذابی لازم كلمزمی؟ و عین عدالت اولمازمی؟

اوت، برر زمانە و برر دورە حكم ایدن بتون سماوی صحفلر و مقدّس كتابلر دخی بتون استقبالە و عموم زمانلرە حكمران اولان قرآنڭ تفصیلاتلە و ایضاحاتلە و تكرار ایلە بیان و اثبات ایتدیگی حقیقت حشریەیی، عصرلرینە و زمانلرینە كورە او حقیقتی قطعی قبول ایلە برابر تفصیلاتسز و پردەلی و مختصر بر صورتدە بیان ایدوب.. و فقط قوّتلی بر طرزدە ادّعا و اثباتلری، قرآنڭ دعواسنی بیڭلرلە امضا ایلە تصدیق ایدرلر.

بو بحثڭ مناسبتیلە رسالۀ مناجاتڭ آخرندە (اٖیمَانِ بِالْیوْمِ الْاٰخِرْ) ركننە سائر ركنلرڭ، خصوصًا رُسُلْ و كتبڭ شهادتی مناجات صورتندە ذكر ایدیلن پك قوّتلی و خلاصەلی.. و بتون اوهاملری ازالە ایدن بر حجّت حشریّە عینًا بورایە كیرییور. شویلەكە،

مناجاتدە دیمش:

ای ربّ رحیمم! رسول اكرمڭڭؐ تعلیمیلە و قرآن حكیمڭ درسیلە آڭلادمكە: باشدە قرآن و رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ اولارق بتون مقدّس كتابلر و پیغمبرلر، بو دنیادە و هر طرفدە نمونەلری كورولن جلاللی و جماللی اسملرڭ تجلّیلری داها پارلاق بر صورتدە ابد الآباددە دوام ایدەجگنە.. و بو فانی عالمدە رحیمانە جلوەلری، نمونەلری مشاهدە ایدیلن احساناتڭڭ داها شعشعەلی بر طرزدە دار سعادتدە استمرارینە و بقاسنە.. و بو قیصە حیات دنیویەدە اونلری ذوق ایلە كورن و محبّتلە رفاقت ایدن مشتاقلرڭ، ابددە دخی رفاقتلرینە و برابر بولونمەلرینە اجماع و اتّفاقلە شهادت و دلالت و اشارت ایدرلر.

هم یوزر معجزات باهرەلرینە و آیات قاطعەلرینە استنادًا، باشدە رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام و قرآن حكیمڭ اولارق بتون نورانی روحلرڭ صاحبلری اولان پیغمبرلر.. و بتون منوّر قلبلرڭ قطبلری اولان ولیلر.. و بتون كسكین نورلی عقللرڭ معدنلری اولان صدّیقینلر.. بتون صحف سماویەدە و كتب مقدّسەدە سنڭ چوق تكرار ایلە ایتدیگڭ بیڭلر وعدلریڭە و تهدیدلریڭە استنادًا.. هم سنڭ قدرت و رحمت و عنایت و حكمت و جلال و جمال كبی آخرتی اقتضا ایدن قدسی صفتلریڭە و شئنلریڭە و سنڭ عزّت جلالڭە و سلطنت ربوبیّتڭە اعتمادًا.. هم آخرتڭ ایزلرینی و ترشّحاتنی بیلدیرن حدسز كشفیاتلرینە و مشاهدەلرینە و علم الیقین و عین الیقین درجەسندە بولونان اعتقادلرینە و ایمانلرینە بناءً سعادت ابدیەیی انسانلرە مژدەلەیورلر. اهل ضلالت ایچون جهنّم و اهل هدایت ایچون جنّت بولوندیغنی خبر ویروب اعلان ایدییورلر. و قوّتلی ایمان ایدوب شهادت ایدییورلر.

ای قدیر حكیم! و ای رحمان رحیم! و ای صادقُ الوعدِ الكریم! و ای عزّت و عظمت و جلال صاحبی قهّار ذوالجلال! بو قدر صادق دوستلریڭی، بو قدر وعدلریڭی و بو قدر صفت و شئوناتنی یالانجی چیقارمق، تكذیب ایتمك.. و سلطنت ربوبیتڭڭ قطعی مقتضیاتنی تكذیب ایدوب یاپمامق.. و سنڭ سودیگڭ و اونلر دخی سنی تصدیق ایدوب سڭا اطاعت ایتمكلە كندیلرینی سڭا سودیرن حدسز مقبول عبادیڭڭ آخرتە باقان حدسز دعالرینی و دعوالرینی رد ایتمك و دیڭلەمەمك.. و كفر و عصیان ایلە و سنی وعدڭدە تكذیب ایتمكلە سنڭ عظمت كبریاڭە طوقونان و عزّت جلالڭە طوقوندیران و الوهیتڭڭ حیثیتنە ایلیشن و شفقت ربوبیتڭی متأثّر ایدن اهل ضلالتی و اهل كفری، حشرڭ انكارندە اونلری تصدیق ایتمكدن یوز بیڭلر درجە مقدّسسڭ. و حدسز درجە منزّه و عالیسڭ.

و بویلە نهایتسز بر ظلمدن و نهایتسز بر چركینلكدن، سنڭ او نهایتسز عدالتڭی و او نهایتسز جمالڭی و او حدسز رحمتڭی حدسز درجە تقدیس ایدییورز. و بتون قوّتمزلە ایمان ایدرزكە: او یوز بیڭلر صادق ایلچیلرڭ و او حدسز طوغری دلّال سلطنتڭ اولان انبیالر و اصفیالر و اولیالر، حقّ الیقین، عین الیقین، علم الیقین صورتندە سنڭ اخروی رحمت خزینەلریڭە و عالم بقادەكی احساناتڭڭ دفینەلرینە و دار سعادتدە تمامیلە ظهور ایدن كوزل اسملریڭڭ خارقە كوزل جلوەلرینە شهادتلری، حق و حقیقتدر. و اشارتلری طوغری و مطابقدر. و بشارتلری، صادق و واقعدر. و اونلر، بتون او حقیقتلرڭ مرجعی و كونشی و حامیسی اولان حق اسمڭڭ اڭ بیوك بر شعاعی، بو حقیقت كبرای حشریە اولدیغنی، ایمان ایدرك سنڭ امرڭ ایلە سنڭ عبادیڭە حق دائرەسندە درس ویرییورلر. و عین حقیقت اولارق تعلیم ایدییورلر.

یا رب! بونلرڭ درس و تعلیملرینڭ حقّی و حرمتی ایچون، بزە و رسالۀ نور طلبەلرینە ایمان اكمل و حسن خاتمە ویر. و بزلری اونلرڭ شفاعتلرینە مظهر أیلە، آمین.

هم ناصلكە قرآنڭ، بلكە بتون سماوی كتابلرڭ حقّانیتنی اثبات ایدن عموم دلیللر و حجّتلر.. و حبیب اللّٰهڭ، بلكە بتون انبیالرڭ نبوّتلرینی اثبات ایدن عموم معجزەلر و برهانلر، طولاییسیلە اڭ بیوك مدّعالری اولان آخرتڭ تحقّقنە دلالت ایدرلر. عینًا اویلە دە، واجب الوجودڭ وجودینە و وحدتنە شهادت ایدن اكثر دلیللر و حجّتلر، طولاییسیلە ربوبیتڭ و الوهیتڭ اڭ بیوك مداری و مظهری اولان دار سعادتڭ و عالم بقانڭ وجودینە و آچیلمەسنە شهادت ایدرلر. چونكە كلەجك مقاماتدە بیان و اثبات ایدیلەجگی كبی، ذات واجب الوجودڭ هم موجودیتی، هم عموم صفتلری، هم اكثر اسملری، هم ربوبیّت، الوهیّت، رحمت، عنایت، حكمت، عدالت كبی وصفلری و شأنلری، لزوم درجەسندە آخرتی اقتضا.. و وجوب درجەسندە باقی بر عالمی استلزام.. و ضرورت درجەسندە مكافات و مجازات ایچون حشری و نشری ایسترلر.

اوت، مادام ازلی و ابدی بر اللّٰه وار. البتە سلطنت الوهیتنڭ سرمدی بر مداری اولان آخرت وار.

و مادام بو كائناتدە و ذی حیاتدە غایت حشمتلی و حكمتلی و شفقتلی بر ربوبیت مطلقە وار و كورونویور. البتە او ربوبیتڭ حشمتنی سقوطدن.. و حكمتنی عبثیّتدن.. و شفقتنی غدردن قورتاران ابدی بر دار سعادت بولوناجق و كیریلەجك.

هم مادام كوز ایلە كورولن بو حدسز انعاملر، احسانلر، لطفلر، كرملر، عنایتلر، رحمتلر پردۀ غیب آرقەسندە بر ذات رحمن رحیمڭ بولوندیغنی،

سونمەمش عقللرە، ئولمەمش قلبلرە كوستریر. البتە انعامی استهزادن و احسانی آلداتمقدن و عنایتی عداوتدن و رحمتی عذابدن و لطف و كرمی اهانتدن خلاص ایدن.. و احسانی احسان ایدن و نعمتی نعمت ایدن بر عالم باقیدە بر حیات باقیە وار و اولاجقدر.

هم مادام بهار فصلندە، زمینڭ طار صحیفەسندە، خطاسز یوز بیڭ كتابی بربری ایچندە یازان بر قلم قدرت، كوزیمزڭ اوڭندە یورولمادن ایشلەیور. و او قلم صاحبی، یوز بیڭ دفعە عهد و وعد ایتمشكە: "بو طار یردە و غایت قاریشیق و بربری ایچندە یازیلان بهار كتابندن داها قولای اولارق، كنیش بر یردە، كوزل و لایموت بر كتابی یازاجغم و سزلرە اوقوتدیراجغم" دییە بتون فرمانلرندە او كتابدن بحث ایدییور. البتە و هر حالدە او كتابڭ اصلی یازیلمش. حشر و نشر ایلە حاشیەلری دە یازیلاجق. و عمومڭ دفتر اعماللری، اوندە قید ایدیلەجك.

هم مادام بو ارض، كثرت مخلوقات جهتیلە و متمادیًا دگیشن یوز بیڭلر چشید چشید انواع ذوی الحیاتڭ و ذوی الارواحڭ مسكنی، منشأی، فابریقەسی، مشهری، محشری اولمسی حیثیتیلە.. بو كائناتڭ قلبی، مركزی، خلاصەسی، نتیجەسی، سبب خلقتی اولارق غایت بیوك اویلە بر اهمّیتی واركە، كوچكلگیلە برابر قوجە سماواتە قارشو دنك طوتولمش. سماوی فرمانلردە دائما〚 رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ〛 دینیلییور.

و مادام بو ماهیتدەكی ارضڭ هر طرفنە حكم ایدن.. و اكثر مخلوقاتنە تصرّف ایدن.. و اكثر ذی حیات موجوداتنی تسخیر ایدوب كندی اطرافنە طوپلاتدیران.. و اكثر مصنوعاتنی كندی هوساتنڭ هندسەسیلە و احتیاجاتنڭ دستورلریلە اویلە كوزلجە تنظیم و تشهیر و تزیین ایدن.. و چوق آنتیقە نوعلرینی لیستە كبی برر یرلردە اویلە طوپلایوب سوسلندیرركە، دگل یالڭز انس و جنّڭ نظرلرینی، بلكە سماوات اهلنڭ و كائناتڭ نظر دقّتلرینی و تقدیرلرینی و كائنات صاحبنڭ نظر استحساننی جلب ایتمكلە غایت بیوك اهمّیت و قیمت آلان.. و بو حیثیتلە بو كائناتڭ حكمت خلقتی و بیوك نتیجەسی و قیمتلی میوەسی و ارضڭ خلیفەسی اولدیغنی فنلریلە، صنعتلریلە كوسترن.. و دنیا جهتندە صانع عالمڭ معجزەلی صنعتلرینی غایت كوزلجە تشهیر، تنظیم ایتدیگی ایچون عصیان و كفریلە برابر دنیادە بیراقیلان و عذابی تأخیر ایدیلن.. و بو خدمتی ایچون امهال ایدیلوب موفّقیت كورن نوع بنی آدم وار.

و مادام بو ماهیتدەكی نوع بنی آدم، مزاج و خلقت اعتباریلە غایت ضعیف و نازك و عاجز و غایت عجز و فقریلە برابر، حدسز احتیاجاتی و تألّماتی اولدیغی حالدە، بتون بتون قوّتنڭ و اختیارینڭ فوقندە اولارق قوجە كرۀ ارضی، نوع انسانە لزومی بولونان هر نوع معدنلرە مخزن و هر نوع طعاملرە آنبار و نوع انسانڭ خوشنە كیدەجك

هر چشید ماللرە دكّان صورتنە كتیرن، غایت قدرتلی و حكمتلی و شفقتلی بر متصرّف واركە، بویلە نوع انسانە باقییور، بسلەیور، ایستەدیگنی ویرییور.

و مادام بو حقیقتدەكی بر رب، هم انسانی سَور، هم كندینی انسانە سودیرر. هم باقیدر، هم باقی عالملری وار. هم عدالتلە هر ایشی كورور و حكمتلە هر شیئی یاپییور. هم بو قیصە حیات دنیویەدە و بو قیصەجق عمر بشردە و بو موقّت و فانی زمیندە او حاكم ازلینڭ حشمت سلطنتی و سرمدیت حاكمیتی یرلشەمییور. و نوع انساندە وقوع بولان و كائناتڭ انتظامنە و عدالت و موازنەلرینە و حسن و جمالنە منافی و مخالف چوق بیوك ظلملری و عصیانلری.. و ولی نعمتنە و اونی شفقتلە بسلەینە قارشو اهانتلری و انكارلری و كفرلری، بو دنیادە جزاسز قالوب، غدّار ظالم راحتلە حیاتنی.. و بیچارە مظلوم مشقّتلر ایچندە عمرلرینی كچیریرلر. عموم كائناتدە اثرلری كورونن شو عدالت مطلقەنڭ ماهیّتی ایسە، دیریلمەمك صورتیلە او غدّار ظالملرڭ و مأیوس مظلوملرڭ وفاتلری ایچندەكی مساواتلرینە بتون بتون ضددر. قالدیرماز، مساعدە ایتمز.

و مادام ناصلكە كائناتڭ صاحبی، كائناتدن زمینی و زمیندن نوع انسانی انتخاب ایدوب غایت بیوك بر مقام، بر اهمّیت ویرمش. اویلە دە نوع انساندن دخی مقاصد ربوبیتنە توافق ایدن و كندیلرینی ایمان و تسلیم ایلە اوڭا سودیرن و حقیقی انسانلر اولان انبیا و اولیا و اصفیایی انتخاب ایدوب، كندینە دوست و مخاطب ایدرك، اونلرە معجزەلر و توفیقلرلە اكرام ایدوب، دوشمانلرینی سماوی طوقاتلرلە تعذیب ایدییور.

و بو قیمتلی و سویملی دوستلرندن دخی، اونلرڭ امامی و مَفْخَری اولان محمّد علیە الصّلاة والسّلامی انتخاب ایدرك، اهمّیتلی كرۀ ارضڭ یاریسنی و اهمّیتلی نوع انسانڭ بشدن بریسنی اوزون عصرلردە اونڭ نوریلە تنویر ایدییور. عادتا بو كائنات اونڭ ایچون یارادیلمش كبی، بتون غایەلری اونڭ ایلە و اونڭ دینی ایلە و قرآنیلە تظاهر ایدییور. و او پك چوق قیمتدار و میلیونلر سنە یاشایاجق قدر حدسز خدمتلرینڭ اجرتلرینی، حدسز بر زماندە آلمەیە مستحق و لایق ایكن، غایت مشقّتلر و مجاهدەلر ایچندە آلتمش اوچ سنە كبی قیصەجق بر عمر ویریلمش.

عجبا هیچ بر جهتلە هیچ بر امكانی، هیچ بر احتمالی، هیچ بر قابلیتی وارمیكە، او ذات علیە الصّلاة والسّلام، بتون امثالیلە و دوستلریلە برابر دیریلمەسین؟ و شیمدی دە روحًا دیری و حیّ اولماسین؟ اعدام ابدی ایلە محو اولسونلر؟ حاشا، یوز بیڭ دفعە حاشا و كلّا! اوت، بتون كائنات و حقیقت عالم، اونڭؐ دیریلمەسنی دعوا ایدر. و حیاتنی صاحب كائناتدن طلب ایدییور.

مادام یدنجی شعاع اولان آیت الكبرا رسالەسندە، هر بری برر طاغ قوّتندە اوتوز اوچ عدد اجماع عظیم اثبات ایتمشلركە، بو كائنات، بر الدن چیقمش و بر تك ذاتڭ ملكیدر. و كمالات الٰهیەنڭ مداری اولان وحدتی و احدیتی بداهتلە كوسترمشلر. و وحدت و احدیت ایلە بتون كائنات او ذات واحدڭ امربر نفرلری و مسخّر مأمورلری حكمنە كچییور. و آخرتڭ كلمەسیلە، كمالاتی سقوطدن.. و عدالت مطلقەسی، مستهزیانە غدر مطلقدن.. و حكمت عامّەسی، سفاهتكارانە عبثیّتدن.. و رحمت واسعەسی، لاهیانە تعذیبدن.. و عزّت قدرتی، ذلیلانە عجزدن قورتولورلر، تقدُّس ایدرلر.

البتە و البتە و هر حالدە، ایمان باللّٰهڭ یوزر نكتەلرندن بو اون ماداملردەكی حقیقتلرڭ مقتضاسیلە، قیامت قوپاجق، حشر و نشر اولاجق، دار مجازات و مكافات آچیلاجق. تاكە ارضڭ مذكور اهمّیتی و مركزیّتی و انسانڭ اهمّیتی و قیمتی تحقّق ایدەبیلسین. و ارض و انسانڭ خالقی و ربّی اولان متصرّف حكیمڭ مذكور عدالتی، حكمتی، رحمتی، سلطنتی تقرّر ایدەبیلسین. او باقی ربّڭ مذكور حقیقی دوستلری و مشتاقلری، اعدام ابدیدن قورتولسون. و او دوستلرڭ اڭ بیوگی و اڭ قیمتداری، بتون كائناتی ممنون و منّتدار ایدن قدسی خدمتلرینڭ مكافاتنی كورسون. و سلطان سرمدینڭ كمالاتی، نقص و قصوردن.. و قدرتی، عجزدن.. و حكمتی، سفاهتدن.. و عدالتی، ظلمدن تنزّه و تقدُّس و تبرّی ایتسین. الحاصل، مادام اللّٰه وار، البتە آخرت واردر.

هم ناصلكە مذكور اوچ اركان ایمانیە اونلری اثبات ایدییور. و بتون دلیللریلە حشرە شهادت و دلالت ایدرلر. اویلە دە (وَمَلٰٓئِكَتِهٖ وَبِالْقَدَرِ خَیْرِهٖ وَشَرِّهٖ مِنَ اللّٰهِ تَعَالٰی) اولان ایكی ركن ایمانی دخی، حشری استلزام ایدوب قوّتلی بر صورتدە عالم بقایە شهادت و دلالت ایدرلر. شویلەكە:

ملائكەنڭ وجودینی و وظیفۀ عبودیتلرینی اثبات ایدن بتون دلیللر و حدسز مشاهدەلر و مكالمەلر، طولاییسیلە عالم ارواحڭ و عالم غیبڭ و عالم بقانڭ و عالم آخرتڭ و ایلریدە جن و انس ایلە شنلندیریلەجك اولان دار سعادتڭ، جنّت و جهنّمڭ وجودلرینە دلالت ایدرلر. چونكە ملكلر، بو عالملری اذن الٰهی ایلە كورەبیلیرلر و بو عالملرە كیرەبیلیرلر. و حضرت جبرائیلؑ كبی انسانلرلە كوروشن عموم ملائكۀ مقرَّبین، مذكور عالملرڭ وجودلرینی و اونلر، اونلردە كزدكلرینی متّفقًا خبر ویرییورلر. كورمدیگمز آمریقە قطعەسنڭ وجودینی، اوندن كلنلرڭ اخباریلە بدیهی بیلدیگمز كبی.. یوز تواتر قوّتندە بولونان ملائكە اخباراتیلە، عالم بقانڭ و دار آخرتڭ و جنّت و جهنّمڭ وجودلرینە او قطعیتدە ایمان ایتمك كركدر. و اویلە دە ایمان ایدرز.

هم یگرمی آلتنجی سوز اولان رسالۀ قدردە ایمان بالقدر ركننی اثبات ایدن بتون دلیللر، طولاییسیلە حشرە و نشر صُحُفَە و میزان اكبردەكی موازنۀ اعمالە دلالت ایدرلر. چونكە هر شیئڭ مقدّراتنی كوزیمز اوڭندە نظام و میزان لوحەلرندە قید ایتمك.. و هر ذی حیاتڭ سركذشت حیاتلرینی، قوّّۀ حافظەلرندە و چكردكلرندە و سائر الواح مثالیەدە یازمق.. و هر ذی روحڭ، خصوصًا انسانلرڭ دفتر اعماللرینی، الواح محفوظەدە تثبیت ایتمك و كچیرمك، البتە اویلە محیط بر قدر و حكیمانە بر تقدیر و مدقّقانە بر قید و حفیظانە بر كتابت، آنجق محكمۀ كبرادە عمومی بر محاكمە نتیجەسندە، دائمی بر مكافات و مجازات ایچون اولابیلیر. یوقسە او احاطەلی و اینجەدن اینجە اولان قید و محافظە، بتون بتون معناسز و فائدەسز قالیر. حكمتە و حقیقتە منافی اولور.

هم حشر كلمزسە، قدر قلمیلە یازیلان بو كتاب كائناتڭ بتون محقّق معنالری بوزولوركە، هیچ بر جهت امكانی اولاماز. و او احتمال، بو كائناتڭ وجودینی انكار كبی بر محال اولور. بلكە بر هذیان اولور.

[الحاصل] ایمانڭ بش ركنی، بتون دلیللریلە حشر و نشرڭ وقوعنە و وجودینە و دار آخرتڭ وجودینە و آچیلمەسنە دلالت ایدوب ایسترلر. و شهادت ایدوب طلب ایدرلر.

ایشتە حقیقت حشریەنڭ عظمتنە تام موافق، بویلە عظمتلی و صارصیلماز دیركلری و برهانلری بولوندیغی ایچوندركە، قرآن معجز البیانڭ همن همن اوچدە بریسی، حشر و آخرتی تشكیل ایدییور. و اونی، بتون حقائقنە تمل طاشی و اسّ الاساس یاپییور. و هر شیئی، اونڭ اوستنە بنا ایدییور. (مقدَّمە نهایت بولدی)

سعید النّورسی

[اوننجی شعاع]

فهرست رسالەسندە اون بشنجی لمعەدن صوڭرەكی یازیلان رسالەلرڭ فهرستی اولوب، اسپارطە حوالیسندەكی رسالۀ نورڭ خاص طلبەلری طرفندن قلمە آلینمشدر. بو اوننجی شعاع، مستقل اولارق نشر ایدیلن فهرست رسالەسنڭ (١٦٢ نجی) صحیفەسندن صوڭە قدر اولان قسم اولوب بورایە درج ایدیلمەمشدر.

[اون برنجی شعاع]

زندقە و كفر مطلقە قارشو، رسالۀ نورڭ بر مدافعەنامەسیدر. و بو حپسمزدە حقیقی مدافعەنامەمز دخی بودر. چونكە یالڭز بوڭا چالیشییورز.

بو رسالە، دڭزلی حپسخانەسنڭ بر میوەسی و بر خاطرەسی و ایكی جمعە كوننڭ محصولیدر.

〚 بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ ٭ فَلَبِثَ فِی السِّجْنِ بِضْعَ سِنٖینَ 〛

آیتنڭ اخباری و سرّیلە یوسف علیە السّلام، محبوسلرڭ پیریدر. و حپسخانە، بر نوع مدرسۀ یوسفیە اولور. مادام رسالۀ نور شاكردلری ایكی دفعەدر چوقلقلە بو مدرسەیە كیرییورلر. البتە رسالۀ نورڭ حپسە تماس ایتدیگی و اثبات ایتدیگی بر قسم مسئلەلرینڭ قیصەجق خلاصەلرینی، بو تربیە ایچون آچیلان درسخانەدە اوقومق و اوقوتمقلە تام تربیە آلمق لازم كلییور. ایشتە او خلاصەلردن (بش آلتی، ) دانەسنی بیان ایدییورز.

[برنجیسی]

دردنجی سوزدە ایضاحی بولونان، هر كون یگرمی درت ساعت سرمایۀ حیاتی، خالقمز بزە احسان ایدییور. تاكە، ایكی حیاتمزە لازم اولان شیلر، او سرمایە ایلە آلینسین. بز قیصەجق حیات دنیویەیە یگرمی اوچ ساعتی صرف ایدوب، بش فرض نمازە كافی كلن بر ساعتی، پك چوق اوزون اولان حیات اخرویەمزە صرف ایتمزسەك، نە قدر خلاف عقل بر خطا.. و او خطانڭ جزاسی اولارق هم قلبی، هم روحی صیقینتیلری چكمك.. و او صیقینتیلر یوزندن اخلاقنی بوزمق و مأیوسانە حیاتنی كچیرمك سببیلە، دگل تربیە آلمق، بلكە تربیەنڭ عكسنە كیتمكلە نە درجە خسارت ایدرز، قیاس ایدیلسین.

اگر بر ساعتی بش فرض نمازە صرف ایتسەك، او حالدە حپس و مصیبت مدّتنڭ هر بر ساعتی، بعضًا بر كون عبادت.. و فانی بر ساعتی، باقی ساعتلر حكمنە كچەبیلمسی.. و قلبی و روحی مأیوسیّت و صیقینتیلرڭ قسمًا زوال بولمسی.. و حپسە

سببیت ویرن خطالرە كفارتًا عفو ایتدیرمسی.. و حپسڭ حكمتی اولان تربیەیی آلمسی، نە درجە كارلی بر امتحان، بر درس و مصیبت آرقداشلریلە تسلّیدارانە بر خوش صحبت اولدیغی دوشونولسون.

دردنجی سوزدە دینیلدیگی كبی، بیڭ لیرە اكرامیە قزانجی ایچون بیڭ آدم اشتراك ایتمش بر پییانغو قمارینە، یگرمی درت لیرەسندن بش اون لیرەسنی ویرن.. و یگرمی درتدن بریسنی، ابدی بر مجوهرات خزینەسنڭ بیلتنە ویرمەین.. حالبوكە دنیوی پییانغودە او بیڭ لیرەیی قزانمق احتمالی بیڭدە بردر. چونكە بیڭ حصّەدار داها وار. و اخروی مقدّرات بشر پییانغوسندە ایسە، حسن خاتمەیە مظهر اهل ایمان ایچون قزانچ احتمالی، بیڭدە طقوز یوز طقسان طقوز اولدیغنە یوز یگرمی درت بیڭ انبیانڭ اوڭا دائر خبرلرینی، كشف ایلە تصدیق ایدن اولیادن و اصفیادن حد و حسابە كلمز صادق مخبرلر خبر ویردكلری حالدە، اوّلكی پییانغویە قوشمق، ایكنجیسندن قاچمق، نە درجە مصلحتە مخالف دوشر، مقایسە ایدیلسین.

بو مسئلەدە حپسخانە مدیرلری و سرغاردییانلری و بلكە مملكتڭ ادارە مدبّرلری و آسایش محافظلری، رسالۀ نورڭ بو درسندن ممنون اولمەلری كركدر. چونكە بیڭ متدیّن و جهنّم حپسنی هر وقت تخطّر ایدن آدملرڭ ادارە و انضباطی، اون نمازسز و اعتقادسز، یالڭز دنیوی حپسی دوشونن و حرام و حلال بیلمەین و قسمًا سرسریلگە آلیشان آدملردن داها قولای اولدیغی، چوق تجربەلرلە كورولمش.

[ایكنجی مسئلەنڭ خلاصەسی]

رسالۀ نوردن كنچلك رهبرینڭ كوزلجە ایضاح ایتدیگی كبی، ئولوم او قدر قطعی و ظاهردركە، بوكونڭ كیجەسی و بو كوزڭ قیشی كلمەسی كبی ئولوم باشمزە كلەجك! بو حپسخانە ناصلكە، متمادیًا كیرنلر و چیقانلر ایچون موقّت بر مسافرخانەدر. اویلە دە زمین یوزی دخی، عجلە حركت ایدن قافلەلرڭ یوللرندە بر كیجەلك قونمق و كوچمك ایچون بر خاندر. هر بر شهری یوز دفعە مزارستانە بوشالتان ئولوم، البتە حیاتدن زیادە بزدن بر ایستەدیگی وار. ایشتە بو دهشتلی حقیقتڭ معمّاسنی رسالۀ نور حلّ و كشف ایتمش. بر قیصەجق خلاصەسی شودر:

مادام ئولوم ئولدیریلمییور و قبر قاپوسی قپانمایور. البتە بو اجل جلّادینڭ ألندن و قبر حپس منفردندن قورتولمق چارەسی وارسە، انسانڭ اڭ بیوك و هر شیئڭ فوقندە بر اندیشەسی، بر مسئلەسیدر. اوت، چارەسی وار! و رسالۀ نور قرآنڭ سرّیلە، او چارەیی ایكی كرّە ایكی درت ایدر درجەسندە قطعی اثبات ایتمش. قیصەجق خلاصەسی شودركە:

ئولوم، یا اعدام ابدیدر.. هم او انسانی، هم بتون احبابنی و اقاربنی آصاجق بر دار آغاجیدر. ویاخود باشقە بر باقی عالمە كیتمك و ایمان وثیقەسیلە سعادت سراینە كیرمك ایچون بر ترخیص تذكرەسیدر. و قبر ایسە، یا قراڭلقلی بر حپس منفرد و دیپسز بر قویودر. ویاخود بو زندان دنیادن، باقی و نورانی بر ضیافتگاهە و باغستانە آچیلان بر قاپودر. بو حقیقتی، كنچلك رهبری بر تمثیل ایلە اثبات ایتمش.

مثلا، بو حپسڭ باغچەسندە آصمق ایچون دار آغاچلری قونولمش. و اونلرڭ طایاندقلری دیوارڭ آرقەسندە، غایت بیوك و عموم دنیا اشتراك ایتمش بر پییانغو دائرەسی قورولمش. بز بو حپسدەكی بش یوز كیشی، هر حالدە هیچ مستثناسی یوق و قورتولمق ممكن دگل، بزی برر برر او میدانە چاغیراجقلر. یا "كل، اعدام اعلاننی آل، دار آغاجنە چیق!" ویا "دائمی حپس منفرد پوصلەسنی طوت، بو آچیق قاپویە كیر." ویاخود "سڭا مژدە! میلیونلر آلتون بیلتی سڭا چیقمش، كل، آل!" دییە هر طرفدە اعلاناتلر یاپیلییور.

بز دە كوزیمزلە كورییورزكە، بربری آرقەسندە او دار آغاچلرینە چیقییورلر. بر قسمنڭ آصیلدقلرینی مشاهدە ایدییورز. بر قسمی دە دار آغاچلرینی باصاماق یاپوب او دیوارڭ آرقەسندەكی پییانغو دائرەسنە كیردكلرینی، اورادە بیوك و جدّی مأمورلرڭ قطعی خبرلریلە كورور كبی بیلدیگمز بر صیرەدە، بو حپسخانەمزە ایكی هیئت كیردی.

بر قافلە، اللرندە چالغیلر، شرابلر، ظاهردە غایت طاتلی حلوالر، باقلاوەلر بزلرە ییدیرمگە چالیشدیلر. فقط او طاتلیلر زهرلیدرلر. انسی شیطانلر، ایچلرینە زهر آتمشلر. ایكنجی جماعت و هیئت، اللرندە تربیەنامەلر و حلال ییمكلر و مبارك شربتلر وار. بزلرە هدیە ویرییورلر. و بالاتّفاق برابر، پك جدّی و قطعی دییورلركە:

"اگر او اوّلكی هیئتڭ سزی تجربە ایچون ویردیگی هدیەلرینی آلسەڭز، ییسەڭز، بو كوزیمز اوڭندەكی شو دار آغاچلرندە باشقە كوردكلریڭز كبی آصیلاجقسڭز. اگر بزم بو مملكت حاكمنڭ فرمانیلە كتیردیگمز هدیەلری اوّلكینڭ یرینە قبول ایدوب.. و تربیەنامەلردەكی دعالری و اورادلری اوقوسەڭز، او آصیلمقدن قورتولاجقسڭز. او پییانغو دائرەسندە احسان شاهانە اولارق هر بریڭز میلیون آلتون بیلتنی آلاجغڭزە كورور كبی و كوندوز كبی اینانیڭز. اگر او حرام و شبهەلی و زهرلی طاتلیلری ییسەڭز، آصیلمغە كیتدیگڭز زمانە قدر دخی او زهرلرڭ صانجیسنی چكەجگڭزی، بو فرمانلر و بزلر، متّفقًا سزلرە قطعی خبر ویرییورز" دییورلر.

ایشتە بو تمثیل كبی، هر وقت كوردیگمز اجل دار آغاجنڭ آرقەسندە، مقدّرات بشر پییانغوسندن اهل ایمان و اهل طاعت ایچون -حسن خاتمە شرطیلە- ابدی و توكنمز بر خزینەنڭ بیلتی چیقاجغنی یوزدە یوز احتمال ایلە خبر ویرن.. و سفاهت و حرام و اعتقادسزلق و فسقدە دوام ایدنلر، -توبە ایتمەمك شرطیلە- یا اعدام ابدی (آخرتە اینانمایانلرە) ویا دائمی و قراڭلق