[تنبیه] رسالۀ نور قرآنڭ، قرآندن چیقان بر برهانی و بر تفسیری اولدیغندن.. قرآنڭ نكتەلی، حكمتلی، لزوملی اولان و اوصاندیرمایان تكراراتی كبی.. اونڭ دە لزوملی، حكمتلی، بلكە ضروری و مصلحتلی تكراراتی واردر. هم رسالۀ نور، ذوق و شوق ایلە دیللردە اوصاندیرمایان و دائما تكرار ایدیلن كلمۀ توحیدڭ دلیللری اولمەسندن، اونڭ ضروری تكراراتی، قصور دگلدر. اوصاندیرماز و اوصاندیرماملی.

[بشنجی شعاع]

اوتوز برنجی مكتوبڭ اوتوز برنجی لمعەسنڭ بشنجی شعاعیدر.

اوتوز سنە اوّل یازیلان مطبوع محاكمات بدیعیّەدە بحث ایدیلن سدّ ذوالقرنین و یأجوج مأجوج و سائر اشراط قیامتدن یگرمی مسئلەیی، او محاكماتە بر تتمّە اولارق اون اوچ سنە اوّل بر قسم [حاشیە]مسودّەسی یازیلمش ایدی. عزیز بر دوستمڭ خاطری ایچون تبییض ایدیلدی، بشنجی شعاع اولدی.

[اخطار] اوّلجە مقدّمەدن صوڭرە كلن مسئلەلر اوقونسون. تا مقدّمەدەكی مقصد آڭلاشیلسین. هم بو شعاعڭ مسئلەلرینی هركسە كوسترمك جائز دگل، محرمدر. نشرینە اذنم یوق. تا یاڭلیش تلقّی ایدیلمەسین.

〚 بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ ٭ فَقَدْ جَٓاءَ اَشْرَاطُهَا〛

آیتنڭ بر نكتەسی اولوب بو زماندە عقیدۀ عوام مؤمنینی وقایە و شبهاتدن محافظە ایچون یازیلمشدر. آخر زماندە وقوعە كلەجك حادثاتە دائر اولان حدیثلرڭ بر قسمنڭ، متشابهات قرآنیە كبی درین معنالری وار. محكمات كبی تفسیر ایدیلمز. و هركس بیلەمز. بلكە تفسیرندە تأویل ایدرلر.〚 وَمَا یَعْلَمُ تَاْوٖیلَهُٓ اِلَّا اللّٰهُ وَالرَّاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ〛 سرّیلە، وقوعندن صوڭرە تأویللری آڭلاشیلیر. و مراد نە اولدیغی بیلینیركە، علمدە راسخ اولانلر 〚 اٰمَنَّا بِهٖ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا〛 دییوب او كیزلی حقیقتلری اظهار ایدرلر.

بو بشنجی شعاعڭ بر (مقدّمەسی) و (یگرمی اوچ مسئلەسی) وار.

[مقدِّمە] (بش نقطە) در.

[برنجی نقطە] ایمان و تكلیف، اختیار دائرەسندە بر امتحان، بر تجربە، بر مسابقە اولدیغندن پردەلی و درین و تدقیقە و تجربەیە محتاج اولان نظری مسئلەلری البتە بدیهی اولماز. و هركس ایستر ایستەمز تصدیق ایدەجك درجەدە ضروری اولماز. تاكە: ابو بكرلرؓ اعلای علّیینە چیقسینلر، ابو جهللر اسفل سافلینە دوشسونلر. اگر اختیار قالمازسە، تكلیف اولاماز. بو سرّ و بو حكمت ایچوندركە: معجزەلر، سگرك و نادر ویریلیر. هم دار تكلیفدە كوزلە كورونەجك اولان علامت قیامت و اشراط ساعت، بر قسم متشابهات قرآنیە كبی قپالی و تأویللی اولویور. یالڭز كونشڭ مغربدن چیقمەسی بداهت درجەسندە اولوب هركسی تصدیقە مجبور ایتدیگندن، توبە قاپوسی قپانیر. او زمان، داها توبە و ایمان مقبول اولماز. چونكە ابو بكرلرؓ، ابو جهللر ایلە تصدیقدە برابر اولورلر. حتّی حضرت عیسی علیە السّلامڭ نزولی دخی و كندیسی عیسی علیە السّلام اولدیغی، نور ایمانڭ دقّتیلە بیلینیر. هركس بیلەمز. حتّی دجّال و سفیان كبی اشخاص مدهشە، كندیلری دخی كندیلرینی بیلمییورلر.

[ایكنجی نقطە] پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامە بیلدیریلن امور غیبیّەنڭ بر قسمی، تفصیل ایلە بیلدیریلیر. بو قسمدە هیچ تصرّف ایدیلمز و قاریشاماز. قرآنڭ و حدیث قدسیلرڭ محكماتی كبی.

دیگر بر قسمی، اجمال ایلە بیلدیریلیر. تفصیلات و تصویراتی پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامڭ اجتهادینە حوالە ایدیلیر. ایمانە كیرمەین حادثات كونیە و وقوعات استقبالیەیە دائر حدیثلر كبی. بو قسمدە پیغمبر علیە الصّلاة والسّلام، بلاغتیلە تمثیللر صورتندە سرّ تكلیف حكمتنە موافق اولارق تفصیل و تصویر ایدر. مثلا بر صحبتدە درین بر كورولتو ایشیتیلدی. فرمان ایتدیكە: بو كورولتو، یتمش سنەدنبری جهنّم طرفنە یووارلانان بر طاشڭ، بو دقیقەدە جهنّمڭ دیبنە یتیشوب دوشمەسنڭ كورولتوسیدر. بو غریب خبردن بش آلتی دقیقە صوڭرە بریسی كلدی. دیدی: یا رسول اللّٰه، یتمش یاشندە بولونان فلان منافق وفات ایتدی. جهنّمە كیتدی. پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامڭ یوكسك بلیغانە كلامنڭ تأویلنی كوستردی.

[اخطار] حقائق ایمانیەیە كیرمەین جزئی حادثات استقبالیە، نظر نبوّتدە اهمّیتسزدر.

[اوچنجی نقطە] (ایكی نكتەدر). [برنجیسی] تشبیهلر و تمثیللر صورتندە روایت ایدیلن بر قسم حدیثلر، مرور زمانلە عوامڭ نظرندە حقیقت تلقّی ایدیلدیگندن، واقعە مطابق چیقمایور. عین حقیقت اولدیغی حالدە، واقعەیە مطابقتی كورونمییور. مثلا حملۀ عرش كبی ارضڭ حملەسندن اولان (ثور)و (حوت)نامندە و مثالندە اولان ایكی ملائكە، قوجە بر اوكوز و غایت بیوك بر بالیق تصوّر ایدیلمش.

[ایكنجیسی] بر قسم حدیثلر، اسلاملرڭ اكثریتی نقطەسندە ویا حكومت اسلامیەنڭ ویاخود مركز خلافتڭ نقطۀ نظرندە ورود ایتدیگی حالدە.. عموم اهل دنیایە شامل ظن ایدیلمش. و بر جهتدە خصوصی بولوندیغی حالدە، كلّی و عام تلقّی ایدیلمش. مثلا روایتدە واردركە: [بر زمان كلەجك، اللّٰه اللّٰه دیین قالمایاجق.] یعنی ذكرخانەلر قپاناجق، توركجە اذان و قامت اوقوناجق دیمكدر.

[دردنجی نقطە] اجل و موت كبی امور غیبیە، چوق حكمت و مصلحت جهتیلە كیزلی قالدیغی مثللو، دنیانڭ سكراتی و موتی و نوع بشرڭ و جنس حیواناتڭ اجلی و وفاتی اولان قیامت دخی، چوق مصلحتلر ایچون كیزلنیلمش.

اوت، اگر اجل وقتی معیّن اولسە ایدی، یاری عمر غفلت مطلقە ایچندە و یاریدن صوڭرە، دار آغاجنە آصیلمق ایچون هر كون بر آیاق داها اونڭ طرفنە آتیلمقلە دهشت مطلقە ایچندە، خوف و رجانڭ موازنۀ مصلحتكارانەسی و حكیمانەسی بوزولاجغی كبی، عینًا اویلە دە، دنیانڭ اجلی و سكراتی اولان قیامت وقتی معیّن اولسە ایدی، قرون اولی و وسطی، فكر آخرتدن پك آز متأثّر اولاجقدی. قرون اخری، دهشت مطلقە ایچندە بولوناجقدی. او وقت نە حیات دنیویەنڭ لذّتی و قیمتی قالیردی. و نە دە خوف و رجا ایچندە اختیار ایلە اطاعتكارانە اولان عبودیتڭ اهمّیتی و حكمتی بولونوردی. هم اگر معیّن اولسە ایدی، بر قسم حقائق ایمانیە بداهت درجەسنە كیرردی. هركس ایستر ایستەمز تصدیق ایدردی. اختیار و ارادە ایلە باغلی اولان سرّ تكلیف و حكمت ایمان بوزولوردی.

ایشتە بونڭ كبی چوق مصلحتلر ایچون امور غیبیە كیزلی قالدیغندن، هركس هر دقیقە هم اجلنی، هم بقاسنی دوشوندیگی ایچون هم دنیایە، هم آخرتنە چالیشابیلدیگی كبی.. هر عصردە دخی هم قیامت قوپاجغنی، هم دنیانڭ دوامنی دوشونەبیلدیگی ایچون، هم دنیانڭ فانیلگندە حیات باقیەیە، هم هیچ ئولمەیەجك كبی عمارت دنیایە چالیشابیلیر.

هم اگر مصیبتلرڭ وقتی معیّن اولسە ایدی، مصیبت باشنە كلن آدم، مصیبتڭ انتظارندە او كلن مصیبتڭ، بلكە اون مثلندن زیادە معنوی بر مصیبت او انتظاردن چكمەمەسی ایچون، حكمت و رحمت الٰهیە طرفندن كلەجك مصیبتلر كیزلی و پردەلی بیراقیلمش. و اكثر حادثات كونیۀ غیبیّە بویلە حكمتلری بولوندیغندندركە، غائبدن خبر ویرمك یاساق ایدیلمش. (لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ)دستورینە قارشو حرمتسزلك و اطاعتسزلك ایتمەمك ایچوندركە، مدار تكلیف و حقائق ایمانیەدن باشقە اولان امور غیبیەدن اذن ربّانی ایلە خبر ویرنلر دخی، یالڭز اشارت صورتندە پردەلی و قپالی اخبار ایتمشلر. حتّی تورات، انجیل و زبوردە پیغمبر علیە الصّلاة والسّلام حقّندە كلن مژدەلر و خبرلر دخی بر درجە پردەلی و قپالی كلمشكە، او كتابلرڭ بر قسم تابعلری تأویل ایدوب ایمان ایتمدیلر. فقط اعتقاد ایمانی یە كیرن مسئلەلری تصریح ایلە، تكرار ایلە اخبار ایتمك.. و آچیق بر صورتدە تبلیغ ایتمك، حكمت تكلیفڭ مقتضاسی اولدیغندن قرآن معجز البیان و ترجمان ذیشانی علیە الصّلاة والسّلام، امور اخرویەدن تفصیلاً و حادثات استقبالیۀ دنیویەدن اجمالًا خبر ویرمشلر.

[بشنجی نقطە] هم هر ایكی دجّالڭ عصرلرینە عائد خارقەلری، اونلرڭ بحثلریلە و مناسبتلریلە روایت ایدیلدیگندن، اونلرڭ شخصلرندن صدور ایدەجگی تلقّی و توهّم ایدیلمەسندن، او روایت متشابه اولمش، معناسی كیزلنمش. مثلا طیّارە و شمندوفرلە كزمەسی.

هم مثلا مشهور اولمشكە، اسلام دجّالی ئولدیگی وقت، اوڭا خدمت ایدن شیطان، استانبولدە دیكیلی طاشدە بتون دنیایە باغیراجق. و هركس او سسی ایشیتەجك. او دجّال ئولدی. یعنی پك عجیب و شیطانلری دخی حیرتدە بیراقان رادیو ایلە باغیریلاجق، خبر ویریلەجك.

هم دجّالڭ رژیمنە و تشكیل ایتدیگی قومیتەسنە و حكومتنە عائد غریب حاللری و دهشتلی اجراآتی، اونڭ شخصیلە مناسبتدار روایت ایدیلمسی جهتیلە معناسی كیزلنمش. مثلا "او قدر قوّتلیدر و دوام ایدر، یالڭز حضرت عیسی علیە السّلام اونی ئولدیرەبیلیر، باشقە چارە اولاماز" دییە روایت ایدیلمش. یعنی، اونڭ مسلگنی و ییرتیجی رژیمنی بوزاجق و ئولدیرەجك، آنجق سماوی و علوی و خالص بر دین، عیسویلردە

ظهور ایدەجك. و حقیقت قرآنیەیە اقتدا و اتّحاد ایدن بر عیسوی دینیدركە، حضرت عیسی علیە السّلامڭ نزولی ایلە او دینسز مسلك محو اولور، ئولور. یوقسە اونڭ شخصی، بر میكروپ ایلە و بر نزلە ایلە ئولدیریلەبیلیر.

هم بر قسم راویلرڭ قابل خطا اجتهادلریلە اولان تفسیرلری و حكملری، حدیث كلمەلرینە قاریشوب حدیث ظن ایدیلیر، معنا كیزلنیر. واقعە مطابقتی كورونمز. متشابه حكمنە كچر. هم اسكی زماندە، بو زمان كبی جماعتڭ و جمعیتڭ شخص معنویسی انكشاف ایتمدیگندن.. و فكر انفرادی غالب اولدیغندن، جماعتڭ صفات عظیمەسی و بیوك حركاتی، او جماعتڭ باشندە بولونان شخصلرە ویریلدیگی جهتیلە، او شخصلر دە او خارقە و كلّی صفتلرە لایق و موافق اولمق ایچون، یوز درجە جسملرندن و قوّتلرندن بیوك بر اُعْجُوبَە جسم و مدهش بر هیكل و چوق خارقە بر قوّت و اقتدار بولونمق لازم كلدیگندن، اویلە تصویر ایدیلدیگی ایچون، واقعە مطابقتی كورونمییور، او روایت متشابه اولور.

هم ایكی دجّالڭ صفتلری و حاللری آیری آیری اولدیغی حالدە، مطلق كلن روایتلردە التباس اولویور. بری اوتەكی ظن ایدیلیر. هم بیوك مهدینڭ حاللری، سابق مهدیلرە اشارت ایدن روایتلرە مطابق چیقمایور. حدیث متشابه حكمنە كچر. امام علی رضی اللّٰه عنه یالڭز اسلام دجّالندن بحث ایدر.

(مقدِّمە بیتدی. مسئلەلرە باشلایورز)

شیمدیلك او حادثات غیبیّەنڭ یوزر مثاللرندن ملحدلر طرفندن عوامڭ عقیدەلرینی بوزمق فكریلە اشاعە ایدیلن (یگرمی اوچ مسئلە) توفیق ربّانی ایلە غایت مختصر بر صورتدە بیان ایدیلەجك. و او مسئلەلر ملحدلرڭ تخمینلری كبی ضرر ویرمەمكلە برابر، هر بری بر لمعۀ اعجاز نبوی اولدیغی كورونمكلە و حقیقی تأویللری اظهار و اثبات ایدیلمكلە، عقیدۀ عوامی قوّتلندیرمگە مهم بر سبب اولمەسنی رحمت ربّانیەدن رجا ایدوب، خطیئٓاتمی و غلطاتمی عفو و مغفرت آلتنە آلمەسنی رب رحیممدن نیاز ایدییورم.

[بشنجی شعاعڭ ایكنجی مقامی و مسئلەلری] [حاشیە ]

[حاشیە ١] آشاغیدە كلەجك اولان برنجی مسئلە یازیلدقدن خیلی زمان صوڭرە ظهور ایدن بر حادثە، تام تأویلنی كوسترمشدر. شویلەكە: حدیثدە [او سفیان بر صو ایچەجك، ألی دلینەجك] دینیلمش. یعنی بر چشید صو اولان راقی یی، صو كبی چوق ایچەجك. و او سببدن بطنی، صو طولومبەسی كبی اولاجق. و او خستەلغی یوزندن، ظلم و حیلە ایلە طوپلادیغی میلیونلرلە مال صو كبی ألندن آقاجق، اجنبی دوقتورلرڭ بوغازینە كیرەجك. (مسموعاتمە نظرًا) اوچ سنەدە اوچ میلیونە یاقین لیرەیی تداویسنە غایت اسراف ایلە صرف ایدن بر انسان، عصریمزدە كوروندی. "بو حدیثڭ تأویلنی بندە كوریڭز" حیاتنڭ لسان حالیلە دیدی. هم [بر صو ایچەجك، ألی دلینەجك] اولان قدسی سوز، نە قدر معنیدار و معجزەكار و یوكسك و جمعیتلی اولدیغنی وفاتیلە بیلدیردی، كیتدی.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ

[یگرمی مسئلەدن برنجی مسئلە] روایتدە واركە: [آخر زمانڭ اشخاص مهمّەسندن اولان سفیانڭ ألی دلینەجك.] (اَللّٰهُ اَعْلَمُ) بونڭ بر تأویلی شودركە: سفاهت و لهویات ایچون غایت اسراف ایدر. ألندە مال طورماز. اسرافاتە آقار. ضرب مثلدە دینیلییوركە: "فلان آدمڭ ألی دلیكدر." یعنی چوق مسرفدر. ایشتە سفیان، اسرافی تشویق ایتمكلە شدّتلی بر حرص [حاشیە] و طمعی اویاندیرارق، انسانلرڭ او ضعیف طمارلرینی طوتوب كندینە مسخّر ایدر دییە، بو حدیث اخطار ایدییور. اسراف ایدن، اوڭا اسیر اولور، اونڭ دامنە دوشر، دییە خبر ویرییور.

[ایكنجی مسئلە] روایتدە واردركە: [آخر زمانڭ دهشتلی بر شخصی، صباح قالقار، آلنندە » هٰذَا كَافِرٌ« یازیلمش بولونور]. (اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ)بونڭ تأویلی شودركە: او سفیان، كندی باشنە

فرنكلرڭ سرپوشنی قور. هركسە دە كییدیرر. فقط جبر و قانون ایلە تعمیم ایتدیگندن، او سرپوش دخی سجدەیە كیتدیگی ایچون ان شٓاء اللّٰه اهتدا ایدر. داها هركس، یالڭز اونی ایستەمەیەرك كییمك ایلە كافر اولماز.

[اوچنجی مسئلە] روایتدە واركە: [آخر زمانڭ مستبد حاكملری، خصوصًا دجّالڭ یالانجی جنّت و جهنّملری بولونور.] (اَلْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ)بونڭ بر تأویلی شودركە: حكومت دائرەسندە قارشو قارشویە قورولان و بربرینە باقان وضعیتدە بولونان حپسخانە ایلە لیسە مكتبی.. بری، حوری و غلمانڭ چركین بر تقلیدی.. دیگری، عذاب و زندان صورتنە كیرەجك، دییە بر اشارتدر.

[دردنجی مسئلە] روایتدە واركە: [آخر زماندە اللّٰه اللّٰه دییەجك قالماز.] (لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ)بونڭ بر تأویلی شو اولمق كركدركە: [اللّٰه! اللّٰه! اللّٰه!]دییوب ذكر ایدن تكیەلر، ذكرخانەلر، مدرسەلر قپاناجق. و اذان و قامت كبی شعائردە (اسم اللّٰه )یرینە، باشقە اسم قونولاجق، دیمكدر. یوقسە عموم انسانلر كفر مطلقە دوشەجكلر، دیمك دگلدر. چونكە اللّٰهی انكار ایتمك، كائناتی انكار ایتمك قدر عقلدن اوزاقدر. عموم دگل، بلكە اكثر انسانلردە دخی وقوعنی عقل قبول ایتمز. كافرلر اللّٰهی انكار ایتمییورلر. یالڭز صفاتندە خطا ایدییورلر.

دیگر بر تأویلی شودركە: قیامت قوپمەسنڭ دهشتنی كورمەمك ایچون مؤمنلرڭ روحلری بر پارچە اوّل قبض ایدیلیر. قیامت، كافرلرڭ باشندە پاتلار.

[بشنجی مسئلە] روایتدە واردركە: [آخر زماندە دجّال كبی بر قسم شخصلر، الوهیّت دعوا ایدەجكلر. و كندیلرینە سجدە ایتدیرەجكلر.] (اَللّٰهُ اَعْلَمُ) بونڭ بر تأویلی شودركە: ناصلكە پادشاهی انكار ایدن بر بدوی قوماندان، كندندە و باشقە قوماندانلردە 《 حاكمیتلری نسبتندە》 برر كوچك پادشاهلق تصوّر ایدر. عینًا اویلە دە، طبیعیّون و مادّیون مذهبنڭ باشنە كچن او اشخاص، قوّتلری نسبتندە كندیلرندە بر نوع ربوبیّت تخیّل ایدرلر. و رعیّتلرینی، كندی قوّتلری ایچون كندیلرینە و هیكللرینە عبودیتكارانە سرفرو ایتدیررلر، باشلرینی ركوعە كتیررلر، دیمكدر.

[آلتنجی مسئلە] روایتدە واردركە: [فتنۀ آخر زمان او قدر دهشتلیدركە، كیمسە نفسنە حاكم اولاماز.] بونڭ ایچون بیڭ اوچ یوز سنە ظرفندە امر پیغمبریؐ ایلە بتون امّت، او فتنەدن استعاذە ایتمش. عذاب قبردن

صوڭرە [مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ وَمِنْ فِتْنَةِ اٰخِرِ الزَّمَانِ]دعاسی، ورد امّت اولمش. (اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ)بونڭ بر تأویلی شودركە: او فتنەلر، نفسلری كندیلرینە چكر. مفتون ایدر. انسانلر اختیارلریلە، بلكە ذوقلریلە ارتكاب ایدرلر. مثلا روسیەدە حماملرە قادین، اركك برابر چیپلاق اولارق كیررلر. قادین، كندی كوزللكلرینی كوسترمگە فطرتًا چوق میّال اولمەسندن، سوە سوە او فتنەیە آتیلیر. باشدن چیقار. فطرتًا جمال پرست ارككلر دخی نفسلرینە مغلوب اولوب، او آتشە سرخوشانە بر سرور ایلە دوشرلر، یانارلر. ایشتە دانس و تیاترو كبی او زمانڭ لهویّاتلری و كبائرلری و بدعەلری، برر جاذبەدارلق ایلە پروانە كبی نفسپرستلری اطرافنە طوپلار، سرسم ایدر. یوقسە جبر مطلق ایلە اولسە، اختیار قالماز، كناه دخی اولماز.

[یدنجی مسئلە] روایتدە واركە: [سفیان بیوك بر عالم اولاجق. علم ایلە ضلالتە دوشر. و چوق عالملر اوڭا تابع اولاجقلر.] (وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ)بونڭ بر تأویلی شودركە: باشقە پادشاهلر كبی، قوّت ویا قدرت ویا قبیلە و عشیرت ویا جسارت و ثروت كبی واسطۀ سلطنت اولمدیغی حالدە، ذكاوتیلە و فنّیلە و سیاسی علمیلە او موقعی قزانیر. و عقلیلە، چوق عالملرڭ عقللرینی تسخیر ایدر، اطرافندە فتواجی یاپار. و چوق معلّملری كندینە طرفدار ایدر. و دین درسلرندن تجرّد ایدن معارفی رهبر ایدوب تعمیمنە شدّتلە چالیشیر، دیمكدر.

[سكزنجی مسئلە] روایتلردە [دجّالڭ دهشتلی فتنەسی اسلاملردە اولاجغنی كوستریركە.] بتون امّت استعاذە ایتمش. (لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ) بونڭ بر تأویلی شودركە: اسلاملرڭ دجّالی آیریدر. حتّی بر قسم اهل تحقیق، امام علی رضی اللّٰە عنهڭ دیدیگی كبی دیمشلركە: "اونلرڭ دجّالی سفیاندر. اسلاملر ایچندە چیقاجق. آلداتمقلە ایش كورەجك." كافرلرڭ بیوك دجّالی آیریدر. یوقسە بیوك دجّالڭ جبر و جبروت مطلقنە قارشو اطاعت ایتمەین، شهید اولور. و ایستەمەیەرك اطاعت ایدن، كافر اولماز. بلكە كناهكار دە اولماز.

[طوقوزنجی مسئلە] روایتلردە [وقوعات سفیانیّە و حادثات استقبالیە، شامڭ اطرافندە و عربستاندە تصویر ایدیلمش.] (اَللّٰهُ اَعْلَمُ)بونڭ بر تأویلی شودركە: مركز خلافت اسكی زماندە عراقدە، شامدە

و مدینەدە بولوندیغندن، راویلر روایتلرە كندی اجتهادلریلە دائمی اویلە قالاجق كبی معنا ویروب، مركز حكومت اسلامیّە یاقینلرندە تصویر ایتمشلر. "حلب، شام" دیمشلر. حدیثڭ مجمل خبرلرینی، كندی اجتهادلریلە تفصیل ایتمشلر.

[اوننجی مسئلە] روایتلردە [اشخاص آخر زمانڭ فوق العادە اقتدارلرندن بحث ایدیلمش. ] (وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ)بونڭ تأویلی شودركە: او شخصلرڭ تمثیل ایتدكلری معنوی شخصیّتڭ عظمتندن كنایەدر. بر وقت روسیەیی مغلوب ایدن ژاپون باش قومانداننڭ صورتی، بر آیاغی بحر محیطدە، دیگر آیاغی پُورْتْ آرْطُورْ قلعەسندە اولارق كوستریلدیگی كبی، شخص معنوینڭ دهشتلی عظمتی، او شخصیّتڭ ممثلندە، هم او ممثّلڭ بیوك هیكللرندە كوستریلییور. امّا فوق العادە خارقە اقتدارلری ایسە، اكثری اجراآتلری، تخریبات و مشتهیات اولدیغندن فوق العادە بر اقتدار كورونور. چونكە تخریب قولایدر. بر كبریت، بر كویی یاقار. مشتهیات ایسە، نفسلر طرفدار اولدیغندن چابوق سرایت ایدر.

[اون برنجی مسئلە] روایتدە واركە: [آخر زماندە بر اركك، قرق قادینە نظارت ایدر.] (اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ)بونڭ ایكی تأویلی وار. بریسی، او زماندە مشروع نكاح آزالیر. ویا روسیەدەكی كبی قالقار. بر تك قادینە باغلانمقدن قاچار. باشی بوش قالان بدبخت قرق قادینە چوبان اولور.

ایكنجی تأویلی، او فتنە زمانندە حربلردە ارككلرڭ چوغی تلف اولمەسندن، هم بر حكمتە بناءً اكثر تولّدات قیزلر بولونمەسندن كنایەدر. بلكە حرّیت نسوان، یعنی قادینلرڭ تام سربستیّتلری، قادینلق شهوتنی شدّتلە آتشلندیردیگندن، فطرتجە أركگنە غلبە ایدر. ولدی كندی صورتنە چكمگە سببیت ویردیگندن، امر الٰهیلە قیزلر پك چوق اولور.

[اون ایكنجی مسئلە] روایتلردە واركە: [دجّالڭ برنجی كونی بر سنەدر. ایكنجی كونی بر آی، اوچنجی كونی بر هفتە، دردنجی كونی بر كوندر.] (لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ)بونڭ ایكی تأویلی وار. بریسی، بیوك دجّالڭ قطب شمالی دائرەسندن و شمال طرفندن ظهور ایدەجگنە كنایە و اشارتدر. چونكە قطب شمالینڭ

موقعندە بتون سنە، بر كیجە بر كوندوزدر. بر كون شمندوفرلە بو طرفە كلینسە، یاز موسمندە بر آی متمادیًا كونش غروب ایتمز. داها بر كون اوطوموبیل ایلە كلینسە، بر هفتەدە دائما كونش كورونور. بن روسیەدەكی اسارتمدە بو موقعە یاقین بولونویوردم. دیمك بیوك دجّالڭ شمالدن بو طرفە تجاوز ایدەجگنی معجزانە بر اخباردر.

ایكنجی تأویل ایسە، هم بویوك دجّالڭ، هم اسلام دجّالنڭ اوچ دورۀ استبدادلری معناسندە، اوچ ایّام وار. "بر كونی، یعنی برنجی دورۀ حكومتندە اویلە بیوك اجراآت یاپاركە، اوچ یوز سنەدە یاپیلماز. ایكنجی كونی، یعنی ایكنجی دورەسندە بر سنەدە، اوتوز سنەدە یاپیلمایان ایشلری یاپدیرر. اوچنجی كونی، یعنی اوچنجی دورەسندە بر سنەدە یاپدیغی تبدیللر، اون سنەدە یاپیلماز. دردنجی كونی و دورەسی عادیلشیر. بر شی یاپماز. یالڭز وضعیتنی محافظەیە چالیشیر" دییە غایت یوكسك بر بلاغتلە امّتنە خبر ویرمش.

[اون اوچنجی مسئلە] قطعی و صحیح روایتدە واردركە: [عیسی علیە السّلام بیوك دجّالی ئولدیرر.] (وَالْعِلْمُ عِنْدَ اللّٰهِ.)بونڭ دە ایكی وجهی وار.

بر وجهی شودركە: سحر و مانیەتیزمە و ایسپیرتیزمە كبی استدراجی خارقەلریلە كندینی محافظە ایدن و هركسی تسخیر ایدن او دهشتلی دجّالی ئولدیرەبیلەجك و مسلگنی دگیشدیرەجك، آنجق خارقە و معجزاتلی و عمومڭ مقبولی بر ذات اولابیلیركە، او ذات، اڭ زیادە علاقەدار و اكثر انسانلرڭ پیغمبری اولان حضرت عیسی علیە السّلامدر.

ایكنجی وجهی شودركە: شخص عیسی علیە السّلامڭ قیلیجیلە مقتول اولان شخص دجّالڭ تشكیل ایتدیگی دهشتلی مادّیونلق و دینسزلگڭ عظمتلی هیكلنی و شخص معنویسنی ئولدیرەجك و انكار الوهیت اولان فكر كفریسنی محو ایدەجك، آنجق عیسوی روحانیلریدركە، او روحانیلر، دین عیسوینڭ حقیقتنی حقیقت اسلامیە ایلە مزج ایدرك.. او قوّتلە اونی، طاغیتاجق، معنًا ئولدیرەجك.

حتّی، "حضرت عیسی علیە السّلام كلیر. حضرت مهدی یە نمازدە اقتدا ایدر، تابع اولور" دییە اولان روایت، بو اتّفاقە و حقیقت قرآنیەنڭ متبوعیّتنە و حاكمیتنە اشارت ایدر.

[اون دردنجی مسئلە] روایتدە واركە: [دجّالڭ مهم قوّتی یهودیلردر. یهودیلر، سوەرك دجّالە تابع اولورلر.] (اَللّٰهُ اَعْلَمُ)دییەبیلیرزكە، بو روایتڭ بر پارچە تأویلی روسیەدە چیقمشدر. چونكە هر حكومتڭ ظلمنی كورن

یهودیلر، آلمانیە مملكتندە كثرتلە طوپلانوب انتقاملرینی آلمق ایچون قومونیست قومیتەسنڭ تأسیسندە مهم رول اوینایارق، یهودی ملّتندن اولان تُورُوچْكٖی نامندە دهشتلی بر آدمی، روسیەنڭ باش قوماندانلغنە و تربیە كردەلری اولان مشهور لَنٖینْدن صوڭرە روس حكومتنڭ باشنە كچیرەرك، روسیەنڭ باشنی پاتلاتوب بیڭ سنەلك محصولاتنی یاقدیردیلر. بویوك دجّالڭ قومیتەسنی و بر قسم اجراآتنی كوستردیلر. و سائر حكومتلردە دخی اهمّیتلی صارصینتیلر ویروب قاریشدیردیلر.

[اون بشنجی مسئلە] [یأجوج و مأجوج حادثاتنڭ اجمالی، قرآندە اولدیغی كبی، روایتدە بر قسم تفصیلات وار.] و او تفصیلات ایسە، قرآنڭ محكماتندن اولان اجمالی كبی محكم دگل، بلكە بر درجە متشابه صاییلیر. اونلر تأویل ایسترلر. بلكە راویلرڭ اجتهادلری قاریشمەسیلە تعبیر ایسترلر. اوت، (لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ)بونڭ بر تأویلی شودركە: قرآنڭ لسان سماویسندە یأجوج و مأجوج نامی ویریلن مانچور و موغول قبیلەلری، اسكی زماندە، چٖینِ مَاچِینْدن بر قسم تاتارلری برابر آلارق، قاچ دفعەلر آسیە و آوروپەیی هرج و مرج ایتدكلری كبی، كلەجك زمانلردە دخی دنیایی زیر و زبر ایدەجكلرینە اشارت و كنایەدر. حتّی شیمدی دە قومونیستلك ایچندەكی آنارشیستڭ اهمّیتلی افرادلری اونلردندر.

اوت، اختلال فِرَانْسَوٖیدە حریّتپرورلك تخومیلە و آشیلامەسیلە سوسیالیستلك تورەدی، تولّد ایتدی. و سوسیالیستلك ایسە، بر قسم مقدّساتی تخریب ایتدیگندن آشیلادیغی فكر، بالآخرە بولشویكلگە انقلاب ایتدی. بولشویكلك دخی چوق مقدّسات اخلاقیّەیی و قلبیەیی و انسانیەیی بوزدیغندن، البتە اكدكلری تخوملر، هیچ بر قید و حرمت طانیمایان آنارشیستلك محصولنی ویرەجك. چونكە قلب انسانیدن حرمت و مرحمت چیقسە، عقل و ذكاوت، او انسانلری غایت دهشتلی غدّار جاناورلر حكمنە كچیرر، داها سیاستلە ادارە ایدیلمزلر. و آنارشیستلك فكرینڭ تام یری ایسە، هم مظلوم، هم غلبەلقلی، هم مدنیّتدە و حاكمیتدە كری قالان چاپولجی قبیلەلر اولاجق. و او شرائطە موافق انسانلر ایسە، چین ماچیندە قرق كونلك بر مسافەدە یاپیلان و عجائب سبعۀ عالمدن بریسی بولونان سدّ چینینڭ بناسنە سببیت ویرن مانچور و موغول و بر قسم قیرغیز و تاتار قبیلەلریدركە، قرآنڭ مجمل خبرینی تفسیر ایدن ذات احمدیەؐ، معجزانە و محقّقانە خبر ویرمش.

[اون آلتنجی مسئلە] روایتدە واركە: [عیسی علیە السّلام دجّالی ئولدیردیگی زمان، دجّالڭ فوق العادە بیوك و منارەدن داها یوكسك بر عظمت هیكلدە و حضرت عیسی علیە السّلام اوڭا نسبتًا چوق كوچك بولوندیغنی كوستریر.] (لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ.)بونڭ بر تأویلی شو اولمق كركدر: عیسی علیە السّلامی نور ایمان ایلە طانییان و تابع اولان جماعت روحانیّۀ مجاهدینڭ كمیّتی، دجّالڭ مكتبجە و عسكرجە علمی و مادّی اوردولرینە نسبتًا چوق آز و كوچك اولدیغنە اشارت و كنایەدر.

[اون یدنجی مسئلە] روایتدە واركە: [دجّالڭ چیقدیغی كون، بتون دنیا ایشیتیر. و قرق كوندە دنیایی كزر. و خارق العادە بر اشگی واردر.] (اَللّٰهُ اَعْلَمُ.)بو روایتلر تمامًا صحیح اولمق شرطیلە تأویللری شودر: بو روایتلر، معجزانە خبر ویرركە، دجّال زمانندە واسطۀ مخابرە و سیاحت او درجە ترقّی ایدەجككە، بر حادثە، بر كوندە عموم دنیایە ایشیتیلەجك. رادیو ایلە باغیرر، شرق و غرب ایشیتیر. و عموم جریدەلرندە اوقوناجق. و بر آدم، قرق كوندە دنیایی دور ایدەجك و یدی قطعەسنی و یتمش حكومتنی كورەجك و كزەجك دییە، اون عصر اوّل تلغرافدن، تلەفوندن، رادیودن و شمندوفر و طیّارەدن معجزانە خبر ویرر.

هم دجّال، دجّاللق حیثیتیلە دگل، بلكە غایت مستبد بر قرال صفتیلە ایشیتیلیر. و كزمسی دە، هر یری استیلا ایتمك ایچون دگل، بلكە فتنەیی اویاندیرمق و انسانلری باشدن چیقارمق ایچوندر. و بیندیگی مركبی و حماری ایسە، یا شمندوفردركە، بر قولاغی و بر باشی جهنّم كبی آتش اوجاغی، دیگر قولاغی یالانجی جنّت كبی كوزلجە تزیین و تفریش ایدیلمش. دوشمانلرینی آتشلی باشنە، دوستلرینی ضیافتلی باشنە كوندریر. ویاخود اونڭ اشگی و مركبی، دهشتلی بر اوطوموبیلدر. ویا طیّارەدر. ویاخود سكوت لازم.

[اون سكزنجی مسئلە] روایتدە واركە: [امّتم استقامتلە كیتسە، اوڭا بر كون وار.] یعنی〚 فٖی یَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُٓ اَلْفَ سَنَةٍ〛 آیتنڭ سرّیلە، بیڭ سنە حاكمانە و مكمّل یاشایاجق. [اگر استقامتلە كیتمزسە، اوڭا یاریم كون وار.] یعنی آنجق بش یوز سنە قدر حاكمیتنی و غالبیّتنی محافظە ایدر. (اَللّٰهُ اَعْلَمُ.)بو روایت قیامتدن خبر ویرمك دگل، بلكە اسلامیتڭ غالبانە حاكمیّتندن و خلافتڭ سلطنتندن بحث ایدركە، عین حقیقت و بر معجزۀ غیبیە اولارق عینًا اویلە چیقمش. چونكە خلافت عبّاسیّەنڭ آخرلرندە

اونڭ اهل سیاستی، استقامتی غائب ایتدیگی ایچون بش یوز سنە قدر یاشامش. فقط امّتڭ هیئت مجموعەسی ایسە، استقامتی غیب ایتمدیگندن، خلافت عثمانیە امدادە كلوب بیڭ اوچ یوز سنە قدر حاكمیتی دوام ایتدیرمش. صوڭرە عثمانلی سیاسیّونلری دخی استقامتی محافظە ایدەمدكلرندن، اونلر دە آنجق خلافتلە بش یوز سنە یاشایابیلمش. بو حدیثڭ معجزانە اخبارینی، خلافت عثمانیە كندی وفاتیلە تصدیق ایتمش. بو حدیثی باشقە رسالەلردە دخی بحث ایتدیگمزدن، بورادە قیصە كسییورز.

[اون طقوزنجی مسئلە] روایتلردە [آخر زمانڭ علامتلرندن اولان و آل بیت نبویدن كلەجك حضرت مهدی حقّندە آیری آیری خبرلر وار. بر قسم اهل علم و اهل ولایت، اسكیدن اونڭ چیقدیغنە حكم ایتمشلر. ] (اَللّٰهُ اَعْلَمُ بِالصَّوَابِ)بو آیری آیری روایتلرڭ بر تأویلی شودركە: بویوك مهدینڭ چوق وظیفەلری وار. سیاست عالمندە و دیانت عالمندە و سلطنت عالمندە و جهاد عالمندە، چوق دائرەلردە اجراآتلری اولدیغی كبی.. هر بر عصر، مأیوسیّت وقتندە قوّۀ معنویەسنی تأیید ایدەجك بر نوع مهدی یە ویاخود مهدینڭ اونلرڭ امدادینە او وقتلردە كلمك احتمالنە محتاج اولدیغندن رحمت الٰهیە ایلە هر دوردە، بلكە هر عصردە بر نوع مهدی، آل بیتدن چیقمش. جدّینڭ شریعتنی محافظە و سنّتنی احیا ایتمش. مثلا سیاست عالمندە مَهْدٖئِ عَبَّاسٖی، دیانت عالمندە غوث اعظم و شاە نقشبند و اقطاب اربعە و اون ایكی امام كبی، بیوك مهدینڭ بر قسم وظیفەلرینی اجرا ایدن ذاتلر؈ دخی، مهدی حقّندە كلن روایتلردە مدار نظر محمّدی (علیە الصّلاة والسّلام ) اولدیغندن روایتلر اختلاف ایدرك، بر قسم اهل حقیقت دیمش: "بویوك مهدی اسكیدن چیقمش." هر نە ایسە.. بو مسئلە رسالۀ نوردە بیان ایدیلدیگندن اونی اوڭا حوالە ایلە بورادە بو قدر دیرزكە:

دنیادە متساند هیچ بر خاندان و متوافق هیچ بر قبیلە و منوّر هیچ بر جمعیّت و جماعت یوقدركە، آل بیتڭ خانداننە و قبیلەسنە و جمعیتنە و جماعتنە یتیشەبیلسین. اوت، یوزر قدسی قهرمانلری یتیشدیرن و بیڭلرجە معنوی قهرمانلری و قوماندانلری امّتڭ باشنە كچیرن و حقیقت قرآنیەنڭ مایەسیلە و ایمانڭ نوریلە و اسلامیتڭ شرفیلە بسلنن و تكمّل ایدن آل بیتڭ، البتە آخر زماندە شریعت محمّدیّەییؐ و حقیقت فرقانیّەیی و سنّت احمدیەییؐ احیا ایلە، اعلان ایلە، اجرا ایلە باش قوماندانلری اولان بویوك مهدینڭ

كمال عدالتنی و حقّانیتنی دنیایە كوسترمەلری غایت معقول اولمقلە برابر، غایت لازم و ضروریدر. و حیات اجتماعیّۀ انسانیّەدەكی دستورلرڭ مقتضاسیدر.

[یگرمنجی مسئلە] [كونشڭ مغربدن چیقمەسی و زمیندن دابّة الارضڭ ظهوریدر.] امّا كونشڭ مغربدن طلوعی ایسە، بداهت درجەسندە بر علامت قیامتدر. و بداهتی ایچون، عقلڭ اختیاریلە باغلی اولان توبە قاپوسنی قپایان بر حادثۀ سماویە اولدیغندن، تفسیری و معناسی ظاهردر. تأویلە احتیاجی یوقدر. یالڭز بو قدر واركە: (اَللّٰهُ اَعْلَمُ)او طلوعڭ سبب ظاهریسی، كرۀ ارضڭ قفاسنڭ عقلی حكمندە اولان قرآن، اونڭ باشندن چیقمەسیلە زمین دیوانە اولوب، اذن الٰهی ایلە باشنی باشقە بر سیّارەیە چارپمەسیلە حركتندن كری دونوب غربدن شرقە اولان سیاحتنی، ارادۀ ربّانیە ایلە، شرقدن غربە تبدیل ایتمكلە، كونش غربدن طلوعە باشلار. اوت، ارضی شمس ایلە.. و فرشی عرش ایلە قوّتلی باغلایان و حَبْلُ اللّٰهِ الْمَتٖینْ اولان قرآنڭ قوّۀ جاذبەسی قوپسە، كرۀ ارضڭ ایپی چوزولور. باشی بوش، سرسری اولوب، عكسیلە و انتظامسز حركتندن، كونش غربدن چیقار. هم مصادمە نتیجەسندە امر الٰهی ایلە قیامت قوپار، دییە بر تأویلی وار.

امّا دابّة الارض، قرآندە غایت مجمل بر اشارت و لسان حالندە قیصەجق بر افادە و بر تكلّم وار. تفصیلی ایسە، بن شیمدیلك باشقە مسئلەلر كبی، قطعی بر قناعتلە بیلەمییورم. یالڭز بو قدر دییەبیلیرم: (لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ) ناصلكە قوم فرعونە، چكركە آفتی و بیت بلاسی.. و كعبەنڭ تخریبنە چالیشان قوم أبرهەیە، ابابیل قوشلری مسلّط اولمشلر. اویلە دە، سفیانڭ و دجّاللرڭ فتنەلریلە بیلەرك و سوەرك عصیانە و طغیانە.. و یأجوج و مأجوجڭ آنارشیستلگیلە فسادە و جاناورلغە كیدن و دینسزلگە و كفر و كفرانە دوشن انسانلرڭ عقللرینی باشلرینە كتیرمك حكمتیلە، ارضدن بر حیوان چیقوب مسلّط اولاجق. زیر و زبر ایدەجك. (اَللّٰهُ اَعْلَمُ)او دابّە بر نوعدر. چونكە غایت بیوك بر تك شخص اولسە، هر یرە و هركسە یتیشەمز. دیمك دهشتلی بر طائفۀ حیوانیە اولاجق. بلكە〚 اِلَّا دَٓابَّةُ الْاَرْضِ تَاْكُلُ مِنْسَأَتَهُ〛 آیتنڭ اشارتیلە او حیوان، "دابّة الارض" دینیلن آغاچ قوردلریدركە، انسانلرڭ كمیكلرینی، آغاچ كبی كمیرەجك. انسانڭ جسمندە، دیشندن طیرناغنە قدر یرلشەجك. مؤمنلر ایمان بركتیلە، سفاهت