رسالۀ نور میزانلرندن و ایمان آخرت برهانلرندن

[یگرمی طقوزنجی سوز]

بقای روح و ملائكە و حشرە دائردر.

سعید النّورسی بدیع الزّمان

بو رسالەنڭ شیرین و لطیف بر دیگر توافقی دە شودركە: بو سوزڭ بر كرامت ظاهرەسی اولان الفلرڭ توافقات عجیبەسی ایچندە، سعید النّورسی نڭ مقام ابجدیسی تام تامنە توافق ایدییور. چونكە صحیفە باشلرندە كلن الفلرڭ مجموع عددی [بش یوز بر] اولدیغی كبی، سعید النّورسی عینًا [بش یوز بر] در. البتە بویلە معنیدار بر توافق، قطعیًّا تصادف ایشی اولاماز.

سعید النّورسی بدیع الزّمان

[الف عددی ١٢ ]

رسالۀ نور اجزالرینڭ اكثریسی لطائف توافقیەدن برر نوعنە مظهردرلر. بعضیلری خارقە درجەسندەدركە، بورادەكی دخی

او خارقەدندر. اوننجی سوزڭ بیوك قرداشی اولان بو یگرمی طقوزنجی سوز، اوننجی سوزدن داها ایلری، پارلاق بر توافقات

الفیەیی كوسترییور. بو سوزی اوچ مستنسخ یازدیلر. هر بریسندە آیری بر خارقە كوروندی. بو نسخە داها لطیفدر. دقّت

ایتدك، تكلّف دە یوقدر. دیمك بو سوزڭ حقیقی خطّی، بو نسخەدەكی طرزدر. بو نسخەدەكی توافقات الفیّە صنعی

اولمادیغنە قطعی دلیل شودركە: بر مستنسخ [حاشیە]غایت سرعتلی، بر تك كیجەدە، اوچ صحیفە نقصان

اولارق بو نسخەیی یازمش. حیرت ویریجی الفلر بو وضعیتی كوسترمشلر. صنعی اولسە ایدی، چوق كیجەلر لازمدی. بو نسخە،

او نسخەدن بر درجە تنظیم ایلە عینًا آلینمشدر. اوّلكی مستنسخڭ قطعیًّا تأمیناتیلە، هم بر تك كیجەدە یازمسنڭ شهادتیلە، بیلەرك

الفلر كتیریلمەمش، بلكە كلدكدن صوڭرە بیلینمش. دیمك كلمەسی شعور ایلە دگل، بولونمسی شعور ایلەدر. توافقات لطیفەسندندركە:

اون آلتی دفعە اون آلتی الف كلمەسیلە، سطرلرڭ اون آلتیسنە توافقلە غایت شیرین دوشمشدر. هم بتون صحیفەلر بربرینە توافق

ایدییور. قسمًا دە صحیفە رقمنە باقییور. اوچ الفلی صحیفە بر دفعە، اون ایكی الفلی صحیفەلر بش دفعە، اون اوچ الفلی ایكی دفعە،

اون درت الفلی آلتی دفعە، اون بش الفلی درت دفعە، اون آلتی الفلی اون آلتی دفعە كلمشدر. سطر باشلرندە توافقدن

خارجدە قالان الفلرڭ یرلرینە كلن حروفاتڭ قارشو قارشویە توافقلری، لطیف و معنیدار دوشوب، قطعیًّا قصد اثری

اولمدیغنی كوسترییور. بو لطیف توافقندن داها اینجە لطافتی شودركە: یگرمی یدنجی و یگرمی طقوزنجی صحیفەلردەكی اون درت

الف توافقی ایچندە، خارج قالان بشنجی و یدنجی سطر ایلە، برنجی و ایكنجی سطرلرڭ باشلرندە [واو] و [باء] كلمەسیدر.

هم توافقسز قالان [ن] و [ل] حرفلری، باشدەكی (ی، ت، ش، د) حرفلری ایلە برابر، سطرلر یكونی ایلە، رسالۀ نورڭ منتهای تألیفنڭ تاریخی اولاجق اولان، بیڭ اوچ یوز آلتمش درت تاریخنی كوسترییور. [حاشیە]

[الف عددی ١٢] [حاشیە]

[یگرمی طقوزنجی سوز]

اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجٖیمِ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ تَنَزَّلُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ فٖیهَا بِاِذْنِ رَبِّهِمْ قُلِ الرُّوحُ مِنْ اَمْرِ رَبٖی

شو مقام، ایكی مقصد اساس ایلە، بر مقدّمەدن عبارتدر. [مقدِّمە] ملائكە و روحانیاتڭ وجودی،

انسان و حیوانلرڭ وجودی قدر قطعیدر، دینیلەبیلیر. اوت، اون بشنجی سوزڭ برنجی باصاماغندە بیان

ایدیلدیگی كبی.. حقیقت قطعیًّا اقتضا ایدر و حكمت یقینًا ایستركە، زمین كبی سماواتڭ دخی سكنەلری بولونسون و ذی شعور سكنەلری

اولسون. و او سكنەلر، او سماواتە مناسب بولونسون. شریعتڭ لسانندە پك چوق مختلف الجنس اولان او سكنەلرە، ملائكە و روحانیات تسمیە

ایدیلیر. اوت، حقیقت بویلە اقتضا ایدر. زیرا شو زمینمز، سمایە نسبتًا كوچكلگی و حقارتیلە برابر ذی شعور مخلوقلرلە طولدیریلمسی،

آرا صیرە بوشالتوب یڭیدن یڭی ذی شعورلرلە شنلندیریلمسی اشارت ایدر، بلكە تصریح ایدركە، شو محتشم برجلر صاحبی اولان مزیَّن قصرلر مثالی

اولان سماوات دخی، نور وجودڭ نوری اولان ذی حیات.. و ذی حیاتڭ ضیاسی اولان ذی شعور و ذوی الادراك مخلوقلرلە

البتە طولیدر. او مخلوقلر دخی انس و جن كبی شو سرای عالمڭ سیرجیلری و شو كائنات كتابنڭ مطالعەجیلری و شو سلطنت ربوبیتڭ

دلّاللریدرلر. كلّی و عمومی عبودیتلری ایلە، كائناتڭ بیوك و كلّی موجوداتڭ تسبیحاتلرینی تمثیل ایدییورلر.

اوت، شو كائناتڭ كیفیاتی، اونلرڭ وجودلرینی كوسترییور. چونكە كائناتی حد و حسابە كلمەین، دقیق صنعتلی تزیینات و

او معنیدار محاسن ایلە و حكمتدار نقوش ایلە سوسلندیروب تزیین ایتمسی، بالبداهە اوڭا كورە متفكّر و استحسان

ایدیجیلرڭ و متحیّر تقدیر ایدیجیلرڭ انظارینی ایستر، وجودلرینی طلب ایدر. اوت، ناصلكە حسن، البتە بر عاشق

ایستر. طعام ایسە آچ اولانە ویریلیر. اویلە ایسە، شو نهایتسز حسن صنعت ایچندە غدای ارواح و قوت قلوب،

[الفلر عددی ١٦]

البتە ملائكە و روحانیلرە باقار، كوستریر. مادام بو نهایتسز تزیینات، نهایتسز بر وظیفۀ تفكّر و عبودیت ایستر. حالبوكە

انس و جن، شو نهایتسز وظیفەیە، شو حكمتلی نظارتە، شو وسعتلی عبودیتە قارشو میلیوندن آنجق بریسنی یاپابیلیر. دیمك بو نهایتسز و چوق متنوّع

اولان شو وظائف و عبادتە، نهایتسز ملائكە انواعلری، روحانیات اجناسلری لازمدركە، شو مسجد كبیر عالمی صفلریلە طولدیروب شنلندیرسین.

اوت، شو كائناتڭ هر بر جهتندە، هر بر دائرەسندە روحانیات و ملائكەلردن برر طائفە، برر وظیفۀ عبودیتلە موظّف

اولارق بولونورلر. بعض روایات احادیثیەنڭ اشاراتیلە و شو انتظام عالمڭ حكمتی ایلە، دینیلەبیلیركە: بر قسم

اجسام جامدۀ سیارە، ییلدیزلر سیّاراتندن طوت، تا یاغمور قطراتنە قدر، بر قسم ملائكەنڭ سفینە و مراكبیدرلر. او ملائكەلر بو سیّارەلرە

اذن الٰهی ایلە بینرلر. عالم شهادتی سیر ایدوب كزرلر. او مركبلرینڭ تسبیحاتنی تمثیل ایدرلر. هم دینیلەبیلیر: بر قسم حیاتدار اجسام، بر حدیث شریفدە

اهل جنّت روحلری، برزخ عالمندە یشیل قوشلرڭ جَوْفلرینە كیررلر، و جنّتدە كزرلر، دییە اشارت ایتدیگی طُیورٌ خُضْرٌ تسمیە

ایدیلن جنّت قوشلرندن طوت، تا سینكلرە قدر بر جنس ارواحڭ طیّارەلریدر. اونلر بونلرڭ ایچنە امر حقلە كیررلر. عالم جسمانیاتی سیر

ایدوب، او حیاتدار جسدلردەكی كوز، قولاق كبی دویغولری ایلە، عالم جسمانیدەكی معجزات فطرتی تماشا ایدییورلر. تسبیحات مخصوصەلرینی ادا

ایدییورلر. ایشتە، ناصل حقیقت بویلە اقتضا ایدییور، حكمت دخی عینًا اویلە اقتضا أیلەیور. چونكە شو كثافتلی و روحە مناسبتی آز

اولان طوپراقدن و شو كدورتلی و نور حیاتە مناسبتی پك جزئی اولان صودن، متمادیًا حمّالی بر فعّالیتلە لطافتلی حیاتی و نورانیتلی ذوی

الادراكی خلق ایدن فاطر حكیم، البتە روحە چوق لایق و حیاتە چوق مناسب شو نور دڭزندن و حتّی شو ظلمت بحرندن، شو هوادن، شو

الكتریك كبی سائر مادۀ لطیفەدن بر قسم ذی شعور مخلوقلری واردر. هم پك چوق كثرتلی اولارق واردر. [برنجی مقصد] ملائكەنڭ تصدیقی

ایمانڭ بر ركنیدر. شو مقصددە درت نكتۀ اساسیە واردر. [برنجی اساس] وجودڭ كمالی حیات ایلەدر. بلكە وجودڭ حقیقی وجودی، حیات

ایلەدر. حیات، وجودڭ نوریدر. شعور، حیاتڭ ضیاسیدر. حیات، هر شیئڭ باشیدر و اساسیدر. حیات هر شیئی، هر بر ذی حیات

[الفلر عددی ١٦]

اولان شیئە مال ایدر. بر شیئی، بتون اشیایە مالك حكمنە كچیرر. حیات ایلە بر شئِ ذی حیات دییەبیلیركە: شو بتون

اشیا مالمدر، دنیا خانەمدر، كائنات مالكم طرفندن ویریلمش بر ملكمدر. ناصلكە ضیا، اجسامڭ كورولمەسنە سببدر و رنكلرڭ بر قَوْلَە كورە سبب وجودیدر.

اویلە دە حیات دخی، موجوداتڭ كشّافیدر، كیفیاتڭ تحقّقنە سببدر. هم جزئی بر جزئی، كلّ و كلّی حكمنە كتیریر. و كلّی شیلری، بر جزئە صیغیشدیرمغە سببدر. و حدسز

اشیایی اشتراك و اتّحاد ایتدیروب، بر وحدتە مدار بر روحە مظهر یاپمق كبی كمالات وجودڭ عمومنە سببدر. حتّی حیات، كثرت طبقاتندە بر چشید تجلّئ وحدتدر. كثرتدە

احدیّتڭ بر آیینەسیدر. باق، حیاتسز بر جسم بیوك بر طاغ دخی اولسە، یتیمدر، غریبدر، یالڭزدر. مناسبتی، یالڭز اوتوردیغی مكان ایلە و

اوڭا قاریشان شیلر ایلە واردر. باشقە، كائناتدە نە وارسە، او طاغە نسبتًا معدومدر. چونكە نە حیاتی واركە، حیات ایلە علاقەدار

اولسون. نە شعوری واركە، تعلّق ایتسین. شیمدی باق، كوچوجك بر جسمە، مثلا بال آریسنە. حیات اوڭا كیردیگی آندە بتون كائناتلە

اویلە مناسبت تأسیس ایدركە، بتون كائناتلە و خصوصًا زمینڭ چیچكلریلە و نباتاتلری ایلە اویلە بر تجارت عقد ایدركە، دییەبیلیر: شو

ارض بنم باغچەمدر، تجارتخانەمدر. ایشتە ذی حیاتدەكی مشهور حواس ظاهرە و باطنە دویغولرندن باشقە، غیر مشهور سائقە و شائقە حسلریلە برابر او

آری، دنیانڭ اكثر انواعیلە اختصاص و انسیّت و مبادلە و تصرّفە صاحب اولور. ایشتە اڭ كوچك ذی حیاتدە، حیات بویلە تأثیرینی كوسترسە،

البتە حیات، طبقۀ انسانیە اولان اڭ یوكسك مرتبەیە چیقدقجە، اویلە بر انبساط و انكشاف و تنوّر ایدركە، حیاتڭ ضیاسی اولان شعور ایلە، عقل

ایلە بر انسان، كندی خانەسندەكی اوطەلردە كزدیگی كبی، او ذی حیات كندی عقلی ایلە عوالم علویەدە و روحیّەدە و جسمانیّەدە كزر. یعنی

او ذی شعور و ذی حیات، معنًا او عالملرە مسافر كیتدیگی كبی، او عالملر دخی او ذی شعورڭ مرآت روحنە مسافر اولوب، ارتسام و تمثّل

ایلە كلییورلر. حیات، ذات ذوالجلالڭ اڭ پارلاق بر برهانِ وحدتی و اڭ بیوك بر معدن نعمتی و اڭ لطیف بر تجلّئ مرحمتی و

اڭ خفی و بیلینمز بر نقش نزیە صنعتیدر. اوت، خفی و دقیقدر. چونكە انواع حیاتڭ اڭ ادناسی اولان حیات نبات و او حیات نباتڭ

اڭ برنجی درجەسی اولان چكردكدەكی عقدۀ حیاتیەنڭ تنبّهی، یعنی اویانوب آچیلارق نشو و نما بولمسی، او درجە ظاهر و كثرتدە و مبذولیتدە الفت

[الفلرڭ عددی ١٦]

ایچندە زمان آدمدنبری حكمت بشریەنڭ نظرندە كیزلی قالمشدر. حقیقتی، حقیقی اولارق بشرڭ عقلی ایلە كشف ایدیلمەمش. هم حیات

او قدر نزیه و تمیزدركە، ایكی وجهی، یعنی ملك و ملكوتیت وجهلری تمیزدر، پاكدر، شفّافدر. دست قدرت، اسبابڭ پردەسنی وضع

ایتمەیەرك طوغریدن طوغری یە مباشرت ایدییور. فقط سائر شیلردەكی امور خسیسەیە و قدرتڭ عزّتنە اویغون كلمەین ناپاك كیفیات ظاهریەیە منشأ

اولمق ایچون اسباب ظاهریەیی پردە ایتمشدر. [الحاصل] دینیلەبیلیركە: حیات اولمازسە، وجود وجود دگلدر. عدمدن فرقی

اولماز. حیات روحڭ ضیاسیدر، شعور حیاتڭ نوریدر. مادامكە حیات و شعور بو قدر اهمیتلیدرلر. و مادام شو عالمدە بالمشاهدە بر انتظام كامل

اكمل واردر. و شو كائناتدە بر اتقان محكم، بر انسجام احكم كورونویور. مادام شو بیچارە، پریشان كرەمز، سركردان زمینمز، بو قدر حد و حسابە كلمز ذوی

الحیات ایلە، ذوی الارواح ایلە و ذوی الادراك ایلە طولمشدر. البتە، صادق بر حدس ایلە.. و قطعی بر یقین ایلە حكم

اولونوركە: شو قصور سماویە و شو بروج سامیەنڭ دخی، كندیلرینە مناسب، ذی حیات، ذی شعور سكنەلری واردر. بالیق صودە یاشادیغی كبی.. كونشڭ

آتشندە دخی، او نورانی سكنەلر بولونور. 〚نار، نوری یاقماز.〛 بلكە 〚آتش، ایشیغە مدد ویرر.〛 مادام قدرت

ازلیە بالمشاهدە اڭ عادی مادّەلردن، اڭ كثیف عنصرلردن حدسز ذی حیات و ذی روحی خلق ایدر. و غایت

اهمّیتلە مادّۀ كثیفەیی حیات واسطەسیلە مادّۀ لطیفەیە چویرر. و نور حیاتی هر شیدە كثرتلە سرپییور. و شعور ضیاسیلە

اكثر شیلری یالدیزلایور. البتە او قدیر حكیم، بو قصورسز قدرتیلە، بو نقصانسز حكمتیلە نور كبی، اثیر كبی، روحە یاقین و مناسب

اولان سائر سیّالات لطیفە مادّەلری اهمال ایدوب، حیاتسز بیراقماز. جامد بیراقماز. شعورسز بیراقماز. بلكە مادّۀ نوردن، حتّی ظلمتدن، حتّی

اثیر مادّەسندن، حتّی معنالردن، حتّی هوادن، حتّی كلمەلردن ذی حیات، ذی شعوری كثرتلە خلق ایدركە، حیواناتڭ پك چوق مختلف

اجناسلری كبی، پك چوق مختلف روحانی مخلوقلری، او سیّالات لطیفە مادّەلرندن خلق ایدر. اونلرڭ بر قسمی ملائكە، بر قسمی دە روحانی و جن

اجناسلریدر. ملائكەلرڭ و روحانیلرڭ كثرتلە وجودلرینی قبول ایتمك، نە درجە حقیقت و بدیهی و معقول اولدیغنی.. و قرآنڭ بیان

[الفلر عددی ١٦]

ایتدیگی كبی، اونلری قبول ایتمەین نە درجە خلاف حقیقت و خلاف حكمت بر خرافە، بر ضلالت، بر هذیان، بر دیوانەلك

اولدیغنی، شو تمثیلە باق، كور. ایكی آدم، بری بدوی، وحشی.. بری مدنی، عقلی باشندە اولارق آرقداش اولوب، استانبول كبی حشمتلی بر شهرە كیدییورلر.

او مدنی محتشم شهرڭ اوزاق بر كوشەسندە پیس، پریشان، كوچك بر خانەیە، بر فابریقەیە راست كلییورلر. كورییورلركە، او خانە عملە، سفیل، مسكین

آدملرلە طولیدر. عجیب بر فابریقە ایچندە چالیشییورلر. او خانەنڭ اطرافی دە ذی روح و ذی حیاتلرلە طولیدر. فقط

اونلرڭ مدار تعیّشی و خصوصی شرائط حیاتیەلری واردركە: اونلرڭ بر قسمی آكل النّباتدر، یالڭز نباتات ایلە یاشایورلر. دیگر بر قسمی آكل

السّمكدر، بالیقدن باشقە بر شی ییمەیورلر. او ایكی آدم بو حالی كورویورلر. صوڭرە باقییورلركە، اوزاقدە بیڭلر مزیَّن سرایلر، عالی قصرلر كورونور.

او سرایلرڭ اورتەلرندە كنیش تزگاهلر و وسعتلی میدانلر واردر. او ایكی آدم، اوزاقلق سببیلە ویاخود كوز ضعیفلگیلە ویا

او سرایڭ سكنەلرینڭ كیزلنمەسی سببیلە، او سرایڭ سكنەلری او ایكی آدمە كورونمییورلر. هم شو پریشان خانەدەكی شرائط حیاتیّە،

او سرایلردە بولونمییور. او وحشی، بدوی، هیچ شهر كورمەمش آدم، بو اسبابە بناءً كورونمدكلرندن و بورادەكی شرائط حیات اورادە بولونمدیغندن، دیر:

او سرایلر سكنەلردن خالیدر، بوشدر. ذی روح ایچندە یوقدر، دیر. وحشتڭ اڭ احمقجە بر هذیاننی یاپار. ایكنجی آدم دیركە:

ای بدبخت! شو حقیر، كوچك خانەیی كورییورسڭكە، ذی روح ایلە، عملە ایلە طولدیریلمش. و بری واركە، بونلری هر وقت تازەلندیرییور،

استخدام ایدییور. باق، بو خانە اطرافندە بوش بر یر یوقدر. ذی حیات و ذی روح ایلە طولدیریلمشدر. عجبا هیچ ممكنمیدركە، شو

اوزاقدە بزە كورونن شو منتظم شهرڭ، شو حكمتلی تزییناتڭ، شو صنعتلی سرایلرڭ، اونلرە مناسب عالی سكنەلری بولونماسین. البتە او سرایلر عمومًا طولیدر و

اونلردە یاشایانلرە كورە باشقە شرائط حیاتیەلری وار. اوت، اوت یرینە، بلكە بورك ییرلر. بالیق یرینە، باقلاوە یییەبیلیرلر.

اوزاقلق سببیلە ویاخود كوزیڭڭ قابلیتسزلگی ویا اونلرڭ كیزلنمكلگی ایلە كورونمەمەلری، اونلرڭ اولمامەلرینە هیچ بر وقت دلیل

اولاماز. [عدم رؤیت، عدم وجودە دلالت ایتمز.] [كورونمەمك، اولمامەیە حجّت اولاماز]. ایشتە شو تمثیل كبی، اجرام علویە و

[الفلرڭ عددی ١٥]

اجسام سیّارە ایچندە كرۀ ارضڭ حقارت و كثافتی ایلە برابر، بو قدر حدسز ذی روحلرڭ، ذی شعورلرڭ وطنی اولمسی.. و اڭ خسیس و

اڭ متعفّن جزؤلری دخی برر منبع حیات كسیلمەسی، برر محشر حُوَیْنَاتْ اولمسی، بالضّرورە و بالبداهە و بِالطَّرٖیقِ الْاَوْلٰی و بالحدس الصّادق و بِالْیقٖینِ الْقَطْعٖی دلالت

ایدر، شهادت أیلر، اعلان ایدركە، شو نهایتسز فضای عالم و شو محتشم سماوات برجلریلە، ییلدیزلریلە ذی شعور، ذی حیات، ذی روحلر ایلە طولیدر. ناردن، نوردن،

آتشدن، ایشیقدن، ظلمتدن، هوادن، صوتدن، رایحەدن، كلماتدن أثیردن و حتّی الكتریكدن و سائر سیّالات لطیفەدن خلق

اولونان او ذی حیات و او ذی روحلرە و او ذی شعورلرە شریعت غرّای محمّدیە (علیە الصّلاة والسّلام ) قرآن معجز

البیان، ملائكە و جان و روحانیاتدر، دیر، تسمیە ایدر. ملائكەنڭ ایسە، اجسامڭ مختلف جنسلری كبی جنسلری مختلفدر. اوت،

البتە بر قطرە یاغمورە مؤكّل اولان ملك، شمسە مؤكّل ملگڭ جنسندن دگلدر. جن و روحانیات دخی، اونلرڭ دە پك چوق

اجناس مختلفەلری واردر. [شو نكتۀ اساسیەنڭ خاتمەسی] بالتّجربە مادّە اصل دگلكە، وجود اوڭا مسخّر قالسین و تابع اولسون. بلكە مادّە بر معنا

ایلە قائمدر. ایشتە او معنا حیاتدر، روحدر. هم بالمشاهدە مادّە مخدوم دگلكە، هر شی اوڭا ارجاع ایدیلسین. بلكە خادمدر، بر حقیقتڭ تكمّلنە خدمت

ایدر. او حقیقت حیاتدر. او حقیقتڭ اساسی دە روحدر. بالبداهە مادّە حاكم دگلكە، اوڭا مراجعت ایدیلسین، كمالات اوندن ایستەنیلسین. بلكە محكومدر، بر

اساسڭ حكمنە باقار. اونڭ كوستردیگی یوللر ایلە حركت ایدر. ایشتە او اساس حیاتدر، روحدر، شعوردر. هم بالضّرورە مادّە لُبْ دگل،

اساس دگل، مستقر دگلكە، ایشلر و كمالات اوڭا طاقیلسین، اوڭا بنا ایدیلسین. بلكە یاریلمغە، أریمگە، ییرتیلمغە

م مهیّا بر قشردر، بر قابوقدر و كوپوكدر و بر صورتدر. كورولمییورمیكە، كوزلە كورولمەین خردەبینی بر حیوانڭ نە قدر كسكین دویغولری واركە،

آرقداشنڭ سسنی ایشیتیر، رزقنی كورور، غایت حسّاس و كسكین حسلری واردر. شو حال كوسترییوركە، مادّەنڭ كوچولوب

اینجەلشمەسی نسبتندە، آثار حیات تزاید ایدییور. نور روح تشدّد ایدییور. كویا مادّە اینجەلشدكجە، بزم مادّیاتمزدن

اوزاقلاشدقجە، روح عالمنە، حیات عالمنە شعور عالمنە یاقلاشییور كبی.. حرارت روح، نور حیات داها شدّتلی تجلّی ایدییور.

[الفلر عددی ١٥]

ایشتە هیچ ممكنمیدركە، بو مادّە پردەسندە بو قدر حیات و شعور و روحڭ ترشّحاتی بولونسون، او پردە آلتندە اولان عالم باطن ذی روح و ذی شعورلرلە طولی

اولماسین؟ هیچ ممكنمیدركە، شو مادّیات و عالم شهادتدەكی معنانڭ و روحڭ و حیاتڭ و حقیقتڭ شو حدسز ترشّحاتی و لمعات و ثمراتنڭ منابعی، یالڭز

م مادّەیە و مادّەنڭ حركتنە ارجاع ایدیلوب، ایضاح ایدیلسین. حاشا و قطعا و اصلا، بو حدسز ترشّحات و لمعات كوسترییوركە: شو عالم مادّیات و شهادت

ایسە، عالم ملكوت و ارواح اوستندە سرپیلمش، تنتنەلی بر پردەدر. 〚ایكنجی اساس: 〛 ملائكەنڭ وجودینە و روحانیلرڭ ثبوتنە و حقیقتلرینڭ وجودینە بر

اجماع معنوی ایلە، تعبیردە اختلافلریلە برابر، بتون اهل عقل و اهل نقل بیلەرك بیلمەیەرك اتّفاق ایتمشلر، دینیلەبیلیر. حتّی مادّیاتدە چوق

ایلری كیدن حكمای اشراقیون، مشائیّون قسمی، ملائكەنڭ معناسنی انكار ایتمەیەرك، هر بر نوعڭ بر ماهیت مجرّدۀ روحانیەلری واردر. دیرلر. ملائكەیی

اویلە تعبیر ایدییورلر. اسكی حكمانڭ اِشْرَاقِیُّونْ قسمی دخی، ملائكەنڭ معناسندە قبولە مضطر قالارق، یالڭز یاڭلیش اولارق، عقول عشرە و ارباب

الانواع دییە اسم ویرمشلر. بتون اهل ادیان، مَلَكُ الجبال، ملك البحار، ملك الامطار كبی، هر نوعە كورە برر ملك مؤكّل وحیڭ الهامی و ارشادی

ایلە بولوندیغنی قبول ایدرك، او ناملرلە تسمیە ایدییورلر. حتّی عقللری كوزلرینە اینمش و انسانیتدن جمادات درجەسنە معنًا سقوط ایتمش

اولان مادّیون و طبیعیّون دخی، ملائكەنڭ معناسنی انكار ایدەمەیەرك [باشقە بر نسخەدە] قوای ساریە نامیلە بر جهتدە قبولە مجبور اولمشلر.

ای ملائكە و روحانیاتڭ قبولندە تردّد كوسترن بیچارە آدم! نەیە استناد ایدییورسڭ؟ هانكی حقیقتە كوونییورسڭكە: بتون

اهل عقل بیلەرك بیلمەیەرك ملائكەنڭ معناسنڭ ثبوتنە و تحقّقنە و روحانیلرڭ تحقّقلری حقّندە اتّفاقلرینە قارشو كلییورسڭ، قبول

ایتمییورسڭ؟ مادامكە برنجی اساسدە اثبات ایدیلدیگی كبی.. حیات، موجوداتڭ كشّافیدر، بلكە نتیجەسیدر، زبدەسیدر. بتون

اهل عقل معنای ملائكەنڭ قبولندە معنًا متّفقدرلر. و شو زمینمز، بو قدر ذی حیات و ذی روحلرلە شنلندیریلمشدر. هیچ شو حالدە ممكن

اولورمیكە، شو فضای واسعە سكنەلردن، شو سماوات لطیفە متوطّنینندن خالی قالسین؟ هیچ خاطریڭە كلمسینكە، شو خلقتدە جاری اولان ناموسلر، قانونلر، كائناتڭ حیاتدار

اولمەسنە كافی كلیر؟ چونكە او جریان ایدن ناموسلر، شو حكم ایدن قانونلر، اعتباری امرلردر. وهمی دستورلردر. عدمی صاییلیر. اونلری تمثیل ایدەجك، اونلری كوسترەجك،

[باشقە نسخەدە] ملائكە معناسنی و روحانیاتڭ حقیقتنی انكارە مجال بولامامشلر. بلكە فطرتڭ ناموسلرندن قوای ساریە دییە، جریان ایدن

قوّتلر نامنی ویرەرك، یاڭلیش بر صورتدە تصویر ایلە، بر جهتدن تصدیقنە مجبور قالمشلر. (ای كندینی عقللی ظن ایدن! )

[الفلر عددی ١٦]

اونلرڭ دیزكینلرینی اللرندە طوتاجق، ملائكە دینیلن عباد اللّٰه اولمازسە، او ناموسلرە، او قانونلرە بر وجود تعیّن ایدەمز. بر هویّت تشخّص ایدەمز. بر حقیقت خارجیە

اولاماز. حالبوكە [حیات بر حقیقت خارجیەدر. ] [وهمی بر امر، حقیقت خارجیەیی یوكلنەمز.] [الحاصل] مادام اهل حكمتلە اهل دین و

اصحاب عقل و نقل، معنًا اتّفاق ایتمشلركە، موجودات شو عالم شهادتە منحصر دگلدر. هم مادام ظاهر اولان عالم شهادت، جامد و تشكّل ارواحە نا موافق

اولدیغی حالدە، بو قدر ذی روحلرلە تزیین ایدیلمش. البتە وجود اوڭا منحصر دگلدر. بلكە داها چوق طبقات وجود واردركە، عالم شهادت

اونلرە نسبتًا منقّش بر پردەدر. هم مادام دڭزڭ بالیغە نسبتی كبی، ارواحە موافق اولان عالم غیب و عالم معنا، ارواحلر ایلە طولی اولمق

اقتضا ایدر. هم مادام بتون امرلر، معنای ملائكەنڭ وجودینە شهادت ایدرلر. البتە بلا شك ولا شبهە، ملائكە وجودلرینڭ و روحانی حقیقتلرینڭ

اڭ كوزل صورتی و عقول سلیمە قبول ایدەجك و استحسان ایدەجك اڭ معقول كیفیتی اودركە، قرآن شرح و بیان ایتمشدر. او قرآن معجز

البیان دیركە: ملائكە عباد مكرّمدر. امرە مخالفت ایتمزلر. نە امر اولونسە اونی یاپارلر. ملائكە، اجسام لطیفۀ نورانیەدرلر، مختلف نوعلرە منقسمدرلر.

اوت، ناصلكە بشر بر امّتدر. كلام صفتندن كلن شریعت الٰهیّەنڭ حَمَلَەلری، ممثّللری، متمثّللریدر. اویلە دە، ملائكە دخی معظّم بر

امّتدركە، اونلرڭ عملە قسمی، ارادە صفتندن كلن شریعت تكوینیە نڭ حملەسی، ممثّلی و متمثّللریدرلر. مؤثّر حقیقی اولان قدرت فاطرەنڭ و

ارادۀ ازلیەنڭ امرلرینە تابع بر نوع عباد اللّٰە درلركە، اجرام علویەنڭ هر بری، اونلرڭ برر مسجدی، برر معبدی حكمندەدرلر.

[اوچنجی اساس] مسئلۀ ملائكە و روحانیات او مسائلدندركە، تك بر جزئڭ وجودیلە بر كلّڭ تحقّقی بیلینیر. بر تك شخصڭ رؤیتیلە عموم نوعڭ وجودی معلوم

اولور. چونكە كیم انكار ایدرسە، كلّیًا انكار ایدر. بر تكنی قبول ایدن، او نوعڭ عمومنی قبول ایتمەیە مجبوردر. مادام اویلەدر. ایشتە باق، كورمییورمیسڭ و

ایشیتمییورمیسڭكە: بتون اهل ادیان، بتون عصرلردە، زمان آدمدن شیمدی یە قدر ملائكەنڭ وجودینە و روحانیلرڭ تحقّقنە

اتّفاق ایتمشلر. و انسانڭ طائفەلری، بربرندن بحثی و محاورەسی و روایتی كبی ملائكەلرلە محاورە ایدیلمەسنە و اونلرڭ مشاهدەسنە و

اونلردن روایت ایتمەسنە اجماع ایتمشلر. عجبا هیچ بر فرد، ملائكەلردن بالبداهە كورونمزسە، هم بالمشاهدە بر شخصڭ ویا متعدّد

[الف عددی ١٦]

اشخاصڭ وجودی قطعی بیلینمزسە، هم اونلرڭ بالبداهە، بالمشاهدە وجودلری حس ایدیلمزسە، هیچ ممكنمیدركە، بویلە بر اجماع و

اتّفاق دوام ایتسین؟ و بویلە مثبت و وجودی بر امردە و شهودە استناد ایدن بر حالدە، مستمرًّا و تواترًا او اتّفاق دوام

ایتسین؟ هم هیچ ممكنمیدركە، شو اعتقاد عمومینڭ منشئی، مبادئ ضروریە و بدیهی امرلر اولماسین؟ هم هیچ ممكنمیدركە، حقیقتسز بر وهم، بتون

انقلابات بشریەدە، بتون عقائد انسانیەدە استمرار ایتسین، بقا بولسون؟ هم هیچ ممكنمیدركە، شو اهل ادیانڭ بو

اجماع عظیمڭ سندی، بر حدس قطعی اولماسین؟ بر یقین شهودی اولماسین؟ هم هیچ ممكنمیدركە، او حدس قطعی، او یقین شهودی حدسز

امارەلردن و او امارەلر حدسز مشاهدات واقعەلرندن و او مشاهدات واقعەلری شكسز و شبهەسز، مبادئ ضروریەیە

استناد ایتمەسین؟ اویلە ایسە، شو اهل ادیاندەكی اعتقادات عمومیەنڭ سببی و سندی، تواتر معنوی قوّتنی افادە

ایدن پك چوق كرّات ایلە ملائكە مشاهدەلرندن و روحانیلرڭ رؤیتلرندن حاصل اولان مبادئ ضروریەدر،

اساسات قطعیەدر. هم هیچ ممكنمیدر، هیچ معقولمیدر، هیچ قابلمیدركە، حیات اجتماعیۀ بشریە سماسنڭ كونشلری، ییلدیزلری،

آیلری حكمندە اولان انبیا و اولیا، تواتر صورتیلە و اجماع معنوی قوّتی ایلە اخبار ایتدكلری و شهادت

ایتدكلری ملائكە و روحانیاتڭ وجودلری و مشاهدەلری بر شبهە قبول ایتسین، بر شكّە مدار اولسون؟ باخصوص اونلر شو مسئلەدە

اهل اختصاصدرلر. معلومدركە، ایكی اهل اختصاص بیڭلر باشقەسنە مرجَّحدرلر. هم شو مسئلەدە اهل اثباتدرلر. معلومدركە، ایكی اهل

اثبات بیڭلر اهل نفی و انكارە مرجَّحدرلر. و بالخاصّە كائنات سماسندە دائم پارلایان و هیچ بر وقت غروب ایتمەین، عالم حقیقتڭ شمس

الشموسی اولان قرآن معجز البیانڭ اخباراتی و رسالت كونشی اولان ذات احمدیەنڭ شهاداتی و مشاهداتی، هیچ قابلمیدركە، بر شبهە قبول

ایتسین؟ مادام تك بر روحانیاتڭ وجودی بر زماندە تحقّق ایتسە، شو نوعڭ عمومًا تحقّقنی كوسترییور. و مادام شو نوعڭ وجودی تحقّق

ایدییور. البتە اونلرڭ صورت تحقّقنڭ اڭ احسنی، اڭ معقولی، اڭ مقبولی شریعتڭ شرح ایتدیگی كبیدر. قرآنڭ كوستردیگی كبیدر.

[الفلرڭ عددی ١٢]

ص صاحب معراجڭ كوردیگی كبیدر. [دردنجی اساس] شو كائناتڭ موجوداتنە نظر دقّت ایلە باقیلسە

ك كورونوركە، جزئیات كبی كلّیاتڭ دخی برر شخص معنویسی واردركە، برر وظیفۀ كلّیەسی كورونویور.

اوندە بر خدمت كلّیە كورونویور. مثلا، بر چیچك كندنجە بر نقش صنعتی كوستروب، لسان حالیلە اسمای فاطری ذكر ایتدیگی كبی، كرۀ

ارض باغچەسی دخی بر چیچك حكمندەدر. غایت منتظم، كلّی وظیفۀ تسبیحیّەسی واردر. ناصلكە بر میوە، بر انتظام ایچندە بر

اعلاناتی، تسبیحاتی افادە ایدییور. اویلە دە، قوجە بر آغاجڭ هیئت عمومیەسیلە غایت منتظم بر وظیفۀ فطریەسی و عبودیتی واردر. ناصل بر

آغاچ، یاپراق، میوە و چیچكلرینڭ كلماتی ایلە بر تسبیحاتی وار. اویلە دە، قوجە سماوات دڭزی دخی كلماتی حكمندە

اولان كونشلر، ییلدیزلر، و آیلری ایلە فاطر ذوالجلالنە تسبیحات یاپار. و صانع ذوالجلالنە حمد ایدر. و هكذا، م

موجودات خارجیّەنڭ هر بری، صورتًا جامد، شعورسزكن، غایت حیاتكارانە و شعوردارانە وظیفەلری و تسبیحاتلری واردر.

البتە، ناصل ملائكەلر بونلرڭ عالم ملكوتدە ممثّلیدرلر. تسبیحاتلرینی افادە ایدرلر. بونلر دخی عالم ملك و عالم شهادتدە

او ملائكەلرڭ تمثاللری، خانەلری، مسجدلری حكمندەدرلر. یگرمی دردنجی سوزڭ دردنجی دالندە بیان

ایدیلدیگی كبی، شو سرای عالمڭ صانع ذوالجلالی، او سرای ایچندە استخدام ایتدیگی [درت قسم] عملەنڭ [برنجیسی] ملائكە

و روحانیلردر. مادام نباتات و جمادات بیلمەیەرك و بر بیلنڭ امرندە غایت مهم، اجرتسز خدماتدەدرلر. و حیوانات بر

اجرت جزؤیّە مقابلندە بیلمەیەرك غایت كلّی مقصدلرە خدمت ایدییورلر. و انسان مؤجّل و معجّل ایكی اجرت مقابلندە

او صانع ذوالجلالڭ مقاصدینی بیلەرك توفیق حركت ایتمك و هر شیدە نفسلرینە دە بر حصّە چیقارمق و سائر خدمەلرە نظارت

ایتمك ایلە استخدام ایدیلمەلری بالمشاهدە كورونویور. البتە دردنجی قسم، بلكە اڭ برنجی قسم اولان خدمتكارلر، عملەلر بولوناجقدر. هم

انسانە بڭزركە، او صانع ذوالجلالڭ مقاصد كلّیەسنی بیلیر بر عبودیت ایلە توفیق حركت ایدرلر. هم

[الفلر عددی ١٢]

انسانڭ خلافنە اولارق حظّ نفسدن و جزئی اجرتلردن تجرّد ایدرك، یالڭز صانع ذوالجلالڭ نظری ایلە، امری

ایلە، توجّهیلە، حسابیلە، نامیلە و قربیتیلە اختصاص ایلە و انتساب ایلە حاصل ایتدكلری لذّت و كمال و ذوق و سعادتی كافی

كوروب، خالصًا مخلصًا چالیشییورلر. جنسلرینە كورە، كائناتدەكی موجوداتڭ انواعنە كورە وظیفۀ عبادتلری تنوّع

ایدییور. بر حكومتڭ مختلف دائرەلردە، مختلف وظیفەدارلری كبی.. سلطنت ربوبیت دائرەلرندە وظائف عبودیّتی و تسبیحاتی

اویلە تنوّع ایدییور. مثلا، حضرت میكائیل یر یوزی تارلەسندە اكیلن مصنوعات الٰهیەیە، جناب حقّڭ حولیلە، قوّتیلە، حسابیلە،

امریلە بر ناظر عمومی حكمندەدر. تعبیر جائز ایسە، عموم چفتجی مثال ملائكەلرڭ رئیسیدر. هم فاطر ذوالجلالڭ

اذنیلە، امریلە، قوّتیلە، حكمتیلە عموم حیواناتڭ معنوی چوبانلرینڭ رئیسی، بیوك بر ملك مؤكّلی واردر.

ایشتە مادام شو موجودات خارجیّەنڭ هر بریسنڭ اوستندە برر ملك مؤكّل وار اولمق لازم كلیر. تاكە،

او جسمڭ كوستردیگی وظائف عبودیّت و خدمات تسبیحیّەسنی عالم ملكوتدە تمثیل ایتسین، درگاە الوهیّتە بیلەرك تقدیم

ایتسین. البتە مخبر صادقڭ روایت ایتدیگی ملائكەلر حقّندەكی صورتلر، غایت مناسبدر. و معقولدر. مثلا، فرمان

ایتمشكە: بعض ملائكەلر بولونور، قرق باشی ویا قرق بیڭ باشی وار. هر باشدە قرق بیڭ آغیز وار. هر بر

آغیزدە قرق بیڭ دیل ایلە، قرق بیڭ تسبیحات یاپار. شو حقیقت حدیثیّەنڭ بر معناسی وار، بر دە صورتی

وار. معناسی شودركە: ملائكەنڭ عباداتی هم غایت منتظمدر، مكمّلدر. هم غایت كلّیدر، كنیشدر. و شو حقیقتڭ

صورتی ایسە شودركە: بعض بیوك موجودات جسمانیە واردركە، قرق بیڭ باش، قرق بیڭ طرز ایلە وظائف عبودیّتی یاپار.

مثلا، سما كونشلرلە، ییلدیزلرلە تسبیحات یاپار. زمین تك بر مخلوق ایكن، یوز بیڭ باش ایلە، هر باشدە یوز بیڭلر

آغیز ایلە، هر آغیزدە یوز بیڭلر لسان ایلە وظیفۀ عبودیتی و تسبیحات ربّانیەیی یاپییور. ایشتە كرۀ

[الفلرڭ عددی ١٤]

ارضە مؤكّل ملك دخی، عالم ملكوتدە شو معنایی كوسترمك ایچون اویلە كورولمك لازمدر. حتّی بن، متوسّط بر بادم

آغاجی كوردمكە، قرقە یاقین باش حكمندە بیوك داللری وار. صوڭرە بر دالنە باقدم، قرقە یاقین دیلی حكمندە كوچك داللری وار. صوڭرە

او كوچك دالنڭ بر دیلنە باقدم، قرق چیچك آچمشدر. او چیچكلرە نظر حكمتلە دقّت ایتدم. هر بر چیچك ایچندە قرقە یاقین

اینجەجك، منتظم پوسكوللری، رنكلری و صنعتلری كوردمكە، هر بری صانع ذوالجلالڭ آیری آیری برر جلوۀ

اسماسنی و برر اسمنی اوقوتدیرر. ایشتە هیچ ممكنمیدركە، شو بادم آغاجنڭ صانع ذوالجلالی و حكیم ذوالجمالی، بو جامد

آغاجە بو قدر وظیفەلری یوكلتسین.. اونڭ معناسنی بیلن، افادە ایدن، كائناتە اعلان ایدن، درگاە الٰهیّەیە تقدیم

ایدن اوڭا مناسب و روحی حكمندە بر ملك مؤكّلی اوڭا بیندیرمەسین؟ ای آرقداش! شورایە قدر بیاناتمز، قلبی قبولە

احضار ایتمك و نفسی تسلیمە مجبور ایتمك و عقلی اذعانە كتیرمك ایچون بر مقدَّمە ایدی. اگر او مقدّمەیی بر درجە فهم

ایتدڭ ایسە، ملائكەلرلە كوروشمك ایسترسەڭ، حاضر اول. هم اوهام سیّئەدن تمیزلن. ایشتە قرآن عالمی قاپولری آچیقدر.

ایشتە قرآن جنّتی مفتّحةُ الابوابدر. كیر. باق. ملائكەیی او جنّت قرآنیە ایچندە كوزل بر صورتدە كور. هر بر

آیت تنزیل برر منزلدر. ایشتە شو منزللردن باق. [وَالْمُرْسَلَاتِ عُرْفًا ٭ فَالْعَاصِفَاتِ عَصْفًا ٭ وَالنَّاشِرَاتِ نَشْرًا

فَالْفَارِقَاتِ فَرْقًا ٭ فَالْمُلْقِیَاتِ ذِكْرًا ٭ وَالنَّازِعَاتِ غَرْقًا ٭ وَالنَّاشِطَاتِ نَشْطًا ٭ وَالسَّابِحَاتِ سَبْحًا ٭ فَالسَّابِقَاتِ سَبْقًا ٭

فَالْمُدَبِّرَاتِ اَمْرًا ٭ تَنَزَّلُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ فٖیهَا بِاِذْنِ رَبِّهِمْ ٭ عَلَیْهَا مَلٰٓئِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا یَعْصُونَ اللّٰهَ مَٓا

اَمَرَهُمْ وَیَفْعَلُونَ مَا یُؤْمَرُونَ] هم دیڭلە. [سُبْحَانَهُ بَلْ عِبَادٌ مُكْرَمُونَ ٭ لَا یَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَهُمْ بِاَمْرِهٖ یَعْمَلُونَ] ثنالرینی ایشیت.

اگر جنّیلرلە كوروشمك ایسترسەڭ، [قُلْ اُوحِیَ اِلَیَّ اَنَّهُ اسْتَمَعَ نَفَرٌ مِنَ الْجِنِّ] سورلی سورەیە كیر. اونلری كور. دیڭلە، نە دییورلر؟

اونلردن عبرت آل. باق، دییورلركە: [اِنَّا سَمِعْنَا قُرْاٰنًا عَجَبًا ٭ یَهْدٖی اِلَی الرُّشْدِ فَاٰمَنَّا بِهٖ وَلَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنَٓا اَحَدًا]

(ف، ف، م، ب) حرفلری، بورایە قدر مجموع الفلرڭ ایكی یوز ایكی عددینی كوسترمك ایچون توافقە كیرمەمشلر.