[اون دردنجی سوز]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ الٓرٰ كِتَابٌ اُحْكِمَتْ اٰیَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكٖیمٍ خَبٖیرٍ

قرآن حكیمڭ و قرآنڭ مفسّر حقیقیسی اولان حدیثڭ بر قسم یوكسك و علوی حقائقنە چیقمق ایچون، تسلیم و انقیادی نقصان اولان قلبلرە یاردیم ایدەجك باصاماقلر حكمندە، او حقیقتلرڭ بر قسم نظیرەلرینە اشارت ایدەجگز. و خاتمەسندە بر درس عبرت و بر سرّ عنایت بیان ایدیلەجك. او حقیقتلردن حشر و قیامتڭ نظیرەلری اوننجی سوزدە، بالخاصّە طوقوزنجی حقیقتندە ذكر ایدیلدیگی ایچون تكرارە لزوم یوقدر. یالڭز سائر حقیقتلردن نمونە اولارق [بش مسئلە] ذكر ایدرز.

[برنجیسی] مثلا [خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ فٖی سِتَّةِ اَیَّامٍ] آلتی كوندە یرلری و كوكلری یاراتدق دیمك اولان، هم بلكە بیڭ و اللی بیڭ سنە كبی اوزون زماندن عبارت اولان ایّام قرآنیە ایلە انسان دنیاسی و حیوان عالمی آلتی كوندە یاشایاجغنە اشارت ایدن حقیقت علویەسنە قناعت كتیرمك ایچون، برر كون حكمندە اولان هر بر عصردە، هر بر سنەدە، هر بر كوندە فاطر ذوالجلالڭ خلق ایتدیگی سیّال عالملری، سیّار كائناتلری، كچیجی دنیالری نظر شهودە كوسترییورز. اوت، كویا انسانلر كبی، دنیالر دخی برر مسافردر. هر موسمدە ذات ذوالجلالڭ امریلە عالَم طولار، بوشانیر.

[ایكنجیسی] مثلا، [وَلَا رَطْبٍ وَلَا یَابِسٍ اِلَّا فٖی كِتَابٍ مُبٖینٍ] [وَكُلَّ شَیْءٍ اَحْصَیْنَاهُ فٖی اِمَامٍ مُبٖینٍ] [لَا یَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِی السَّمٰوَاتِ وَلَا فِی الْاَرْضِ وَلَٓا اَصْغَرُ مِنْ ذٰلِكَ وَلَٓا اَكْبَرُ اِلَّا فٖی كِتَابٍ مُبٖینٍ] كبی آیتلرڭ افادە ایتدكلریكە: بتون اشیا، بتون احوالیلە، وجودە كلمدن و كلدكدن صوڭرە و كیتدكدن صوڭرە یازیلیدر و یازیلیر و یازیلییور، دیمك اولان حقیقت عالیەسنە قناعت كتیرمك ایچون، نقّاش ذوالجلال روی زمینڭ صحیفەسندە هر موسمدە، باخصوص بهاردە دگیشدیردیگی نهایتسز منتظم مخلوقاتڭ فهرستۀ وجودلرینی، تاریخچۀ حیاتلرینی، دساتیر حركتلرینی چكردكلرندە، تخوملرندە، كوكلرندە معنوی بر صورتدە درج و محافظە ایتدیگنی.. و زوالدن صوڭرە ثمرەلرندە عینًا قلم قدریلە معنوی بر طرزدە بسیط تخومجقلرندە یازدیغنی.. حتّی هر كچیجی بهاردە یاش قورو نە وارسە، محدود ذرّەجكلر و كمیكلر حكمندە اولان تخوملردە، ئولمش اودونلردە كمال انتظام ایلە

محافظە ایتدیگنی نظر شهودە كوسترییورز. كویا هر بر بهار بر تك چیچك كبی غایت منتظم و موزون اولارق زمینڭ یوزینە بر جمیل و جلیلڭ ألیلە طاقیلوب قوپاریلییور، قونوب قالدیریلییور.

حقیقت بویلە ایكن، بشرڭ اڭ عجیب بر ضلالتی بودركە: قدر قلمنڭ صحیفەسی اولان لوح محفوظڭ [یالڭز بر جلوۀ عكسی اولارق] فهرستۀ صنعت ربانیە اولوب، اهل غفلتڭ لسانندە (طبیعت دینیلن) بو كتابت فطریەیی، بو نقش صنعتی، بو منفعل مِسطر حكمتی طبیعت مؤثّرە دییەرك، مصدر و فاعل تلقّی ایتمەسیدر. [اَیْنَ الثَّرٰی مِنَ الثُّرَیَّا] حقیقت نرەدە، اهل غفلتڭ تلقّیلری نرەدە؟

[اوچنجیسی] مثلا، حملۀ عرش و یَرْ و كوكلرڭ ملائكۀ مؤكللری و سائر بر قسم ملكلر حقّندە مخبر صادقڭ تصویر ایتدیگی.. مثلا قرق بیڭلر باشلی، هر بر باشدە قرق بیڭلر لسان و هر لساندە قرق بیڭلر طرزدە تسبیحات ایتدكلرینی و انتظام و كلّیت و وسعت عبودیتلرینی افادە ایدن حقیقتە چیقمق ایچون، شوڭا دقّت ایتكە: ذات ذوالجلال [تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فٖیهِنَّ] [اِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ یُسَبِّحْنَ] [اِنَّا عَرَضْنَا الْاَمَانَةَ عَلَی السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ وَالْجِبَالِ] كبی آیتلرلە تصریح ایدییوركە، موجوداتڭ اڭ بیوگی و اڭ كلّیسی دخی، كندی كلّیتنە كورە و عظمتنە مناسب بر طرزدە تسبیحات ایتدیگنی كوسترییور. و اویلە دە كورونویور.

اوت، بر بحر مسبّح اولان شو سماواتڭ كلمات تسبیحیەسی كونشلر، آیلر، ییلدیزلر اولدیغی كبی.. بر طیر مسبّح و حامد اولان شو زمینڭ دخی الفاظ تحمیدیّەسی حیوانلر، نباتلر و آغاچلردر. دیمك هر بر آغاجڭ، هر بر ییلدیزڭ جزئی برر تسبیحاتی اولدیغی كبی.. زمینڭ دە و زمینڭ هر بر قطعەسنڭ دە و هر بر طاغ و درەنڭ دە و بَرّ و بحرینڭ دە و كوكلرڭ هر بر فلگنڭ دە و هر بر برجنڭ دە برر تسبیح كلیسی واردر. شو بیڭلر باشلری اولان زمینڭ هر باشندە یوز بیڭلر لسانلر بولونان و هر لساندە یوز بیڭ طرزدە تسبیحات چیچكلرینی، تحمیدات میوەلرینی عالم مثالدە ترجمانلق ایدوب كوسترەجك و عالم ارواحدە تمثیل ایدوب اعلان ایدەجك اوڭا كورە البتە بر ملك مؤكّلی واردر. اوت، متعدّد اشیا بر جماعت شكلنە كیرسە، بر شخص معنویسی اولاجقدر. اگر او جمعیّت امتزاج ایدوب اتّحاد شكلنی آلسە، اونی تمثیل ایدەجك بر شخص معنویسی، بر نوع روح معنویسی و وظیفۀ تسبیحیّەسنی كورەجك بر ملك مؤكّلی اولاجقدر.

ایشتە باق. مثال اولارق بو بارلە آغزینڭ، شو طاغ لساننڭ بر معظّم میوەسی اولان بو اوطەمزڭ اوڭندەكی چینار آغاجنە باق، كور. آغاجڭ شو اوچ باشنڭ هر باشندە قاچ یوز دال دیللری وار. و هر دیلدە باق، قاچ یوز موزون و منتظم میوە كلمەلری وار. و هر میوەدە دقّت ایت، قاچ یوز قناتلی، موزون تخومجق حرفلری امر (كن فیكو نە) مالك صانع ذوالجلالنە نە قدر بلیغ بر مدح و فصیح بر تسبیح ایتدیگنی ایشیتدیگڭ، كوردیگڭ كبی.. اوڭا مؤكّل ملك دخی، اوڭا كورە عالم معنادە متعدّد دیللر ایلە تسبیحاتنی تمثیل ایدییور. و حكمتًا اویلە اولمق كركدر.

[دردنجیسی] مثلا [اِنَّمَٓا اَمْرُهُٓ اِذَٓا اَرَادَ شَیْئًا اَنْ یَقُولَ لَهُ كُنْ فَیَكُونُ] [وَمَٓا اَمْرُ السَّاعَةِ اِلَّا كَلَمْحِ الْبَصَرِ] [وَنَحْنُ اَقْرَبُ اِلَیْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرٖیدِ] [تَعْرُجُ الْمَلٰٓئِكَةُ وَالرُّوحُ اِلَیْهِ فٖی یَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسٖینَ اَلْفَ سَنَةٍ] كبی آیتلرڭ افادە ایتدكلری حقیقت علویەسنەكە، قادر مطلق، او درجە سهولت و سرعتلە و معالجەسز و مباشرتسز اشیایی خلق ایدركە، یالڭز صرف بر امر ایلە ایجاد ایدر كبی كورونویور، فهم ایدیلییور. هم او صانع قدیر نهایت درجەدە مصنوعاتە قریب اولدیغی حالدە، مصنوعات نهایت درجەدە اوندن بعیددر. هم نهایتسز كبریاسیلە برابر غایت جزئی و حقیر اموری دخی، اهمّیتلە تنظیم و حسن صنعتدن خارج بیراقمییور.

ایشتە بو حقیقت قرآنیەنڭ وجودینە، موجوداتدە مشهود سهولت مطلقە ایچندە انتظام اكمل شهادت ایتدیگی كبی.. كلەجك تمثیل دخی اونڭ سرّ حكمتنی كوستریر. مثلا [وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰی] صانع ذوالجلالڭ اسمای حسناسندن نور اسمنڭ بر كثیف آیینەسی حكمندە اولان كونشڭ، امر ربّانی و تسخیر الٰهی ایلە مظهر اولدیغی وظیفەلر، شو حقیقتی فهمە تقریب ایدر. شویلەكە:

كونش، علویتیلە برابر، بتون شفّاف و پارلاق شیلرە نهایت درجەدە یاقین، بلكە اونلرڭ ذاتلرندن اونلرە داها یاقین اولدیغی.. جلوەسیلە و تمثالیلە و تصرّفە بڭزر چوق جهتلرلە اونلری متأثّر ایتدیگی حالدە، او شفّاف شیلر ایسە، بیڭلر سنە اوندن اوزاقدرلر. اونی هیچ بر وجهلە متأثّر ایدەمزلر. قربیت دعوا ایدەمزلر. هم او كونش هر شفّاف ذرّەیە، حتّی ضیاسی نرەیە كیرمش ایسە، اورادە حاضر و ناظر كبی اولدیغی، او ذرّەنڭ قابلیت و رنكنە كورە كونشڭ عكسی و بر نوع تمثالی كورونمسیلە آڭلاشیلیر. هم كونشڭ عظمت نورانیّتی درجەسندە احاطەسی، نفوذی زیادەلشیر. نورانیت عظمتندندركە، اڭ كوچك، اوفاق شیلر، اوندن كیزلنوب قاچامازلر.

دیمك عظمت كبریاسی جزئی و اوفاق شیلری نورانیت سرّیلە خارجە آتمق دگل، بالعكس دائرۀ احاطەسنە آلییور. هم كونشی مظهر اولدیغی جلوەلردە و وظیفەلردە فرض محال اولارق، فاعل مختار فرض ایتسەڭ، او درجە سهولت و سرعت و وسعت ایچندە ذرّەدن، قطرەدن، دڭز یوزندن، سیّاراتە قدر اذن الٰهی ایلە اویلە ایشلەیوركە، شو تصرّفات عظیمەیی یالڭز بر محض امر ایلە یاپار، تخیّل ایدیلەبیلیر. ذرّە ایلە سیّارە، امرینە قارشو مساویدرلر. دڭز یوزینە ویردیگی فیضی، ذرّەیە دە قابلیتنە كورە كمال انتظام ایلە ویرر.

ایشتە سما دڭزینڭ یوزندە ضیادار بر قبارجق و قدیر مطلقڭ نور اسمنڭ جلوەسنە كثیف بر آیینەجك اولان شو كونشڭ، بالمشاهدە شو حقیقتڭ اوچ اساسنڭ نمونەلرینە مظهر اولدیغنی كورویورز. البتە كونشڭ نور و حرارتی علم و قدرتنە نسبتًا طوپراق كبی كثیف حكمندە [نُورُالنُّورِ مُنَوِّرُالنُّورِ مُقَدِّرُالنُّورِ] اولان ذات ذوالجلال، هر شیئە علم و قدرتیلە نهایتسز یاقین و حاضر و ناظر.. و اشیا اوندن غایت اوزاق اولدیغنە.. هم او درجە كلفتسز، معالجەسز، سهولتلە ایشلری یاپاركە، یالڭز محض امرڭ سرعت و سهولتیلە ایجاد ایدر كبی آڭلاشیلدیغنە.. هم هیچ بر شی جزئی كلّی، كوچك بیوك، دائرۀ قدرتندن خارجە چیقمادیغنە و كبریاسی احاطە ایتدیگنە شهود درجەسندە بر یقین ایمانی ایلە ایمان ایدرز. و ایمان ایتمك كركدر.

[بشنجیسی] [وَمَا قَدَرُوا اللّٰهَ حَقَّ قَدْرِهٖ وَالْاَرْضُ جَمٖیعًا قَبْضَتُهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَالسَّمٰوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمٖینِهٖ] دن طوت، تا [وَاعْلَمُٓوا اَنَّ اللّٰهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهٖ] یە قدر.. هم [اَللّٰهُ خَالِقُ كُلِّ شَیْءٍ وَهُوَ عَلٰی كُلِّ شَیْءٍ وَكٖیلٌ] دن طوت، تا [یَعْلَمُ مَا یُسِرُّونَ وَمَا یُعْلِنُونَ] نە قدر.. هم [خَلَقَ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ] دن طوت، تا [خَلَقَكُمْ وَمَا تَعْمَلُونَ] نە قدر.. هم [مَا شَٓاءَ اللّٰهُ لَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللّٰهِ] دن طوت، تا [وَمَا تَشَٓاؤُنَ اِلَّٓا اَنْ یَشَٓاءَ اللّٰهُ] یە قدر حدود عظمت ربوبیّتی و كبریای الوهیتی طوتمش اولان ازل و ابد سلطانی، شو عاجز و نهایتسز ضعیف و نهایتسز فقیر و نهایتسز محتاج و یالڭز جزئی بر اختیار ایلە ایجادە قابلیتی اولمایان ضعیف بر كسب ایلە مجهّز بنی آدمە قارشو شدید شكایات قرآنیەسی و عظیم تهدیداتی و مدهش وعیدلری نە حكمتە بناءًدر؟ و نە وجهلە توفیق ایدیلیر؟ نە صورتلە مناسب دوشر؟ دیمك اولان درین و یوكسك حقیقتە قناعت كتیرمك ایچون، شو كلەجك ایكی تمثیلە باق!

[برنجی تمثیل] مثلا، شاهانە بر باغ واركە: نهایتسز میوەدار و چیچكدار مصنوعلر، ایچندە بولونویورلر. اوڭا نظارت ایتمك ایچون پك چوق خدمەلر تعیین ایدیلمش. بر خدمتكارڭ وظیفەسی دخی یالڭز او باغە یاییلاجق و ایچیلەجك صویڭ مجراسندەكی دلیگڭ قپاغنی آچمقدر. و شو خدمتكار ایسە تنبللك ایتدی. دلیگڭ قپاغنی آچمدی. او باغڭ تكمّلنە خلل كلدی ویاخود قورودی. او وقت خالقڭ صنعت ربانیەسندن و سلطانڭ نظارت شاهانەسندن و ضیا و هوا و طوپراغڭ خدمت بندەگانەسندن باشقە بتون خدمەلرڭ او سرسمدن شكوایە حقلری وار. زیرا خدمتلرینی عقیم بیراقدی ویا ضرر ویردی.

[ایكنجی تمثیل] مثلا، جسیم بر سفینۀ سلطانیەدە عادی بر آدم، جزئی وظیفەسنی ترك ایتمەسیلە، بتون كمیدەكی وظیفەدارلرڭ نتائج خدماتنە خلل كتیردیگندن و بعضی دە محو ایتدیگندن، بتون او وظیفەدارلر نامنە كمی صاحبی اوندن شدید شكایت ایدر.

قصور صاحبی ایسە دییەمزكە: بن بر عادی آدمم. اهمّیتسز اهمالمدن شو شدّتە مستحق دگلم. چونكە تك بر عدم، حدسز عدملری انتاج ایدر. فقط وجود، كندینە كورە ثمرە ویرر. چونكە بر شیئڭ وجودی، بتون شرائط و اسبابڭ وجودینە متوقّف اولدیغی حالدە.. او شیئڭ عدمی، انتفاسی، تك بر شرطڭ انتفاسیلە و تك بر جزئڭ عدمیلە نتیجە اعتباریلە مُنْعَدِمْ اولور.

بوندندركە، تخریب تعمیردن پك چوق دفعە اسهل اولدیغی، بر دستور متعارفە حكمنە كچمشدر. مادام كفر و ضلالت، طغیان و معصیت اساسلری انكاردر و رَدْدر. تركدر و عدمِ قبولدر. صورت ظاهریەدە نە قدر مثبت و وجودلی كورونسە دە، حقیقتدە انتفادر، عدمدر.

اویلە ایسە جنایت ساریەدر. سائر موجوداتڭ نتائج عمللرینە خلل ویردیگی كبی، اسمای الٰهیەنڭ جلوۀ جماللرینە پردە چكر.

ایشتە بو حدسز شكایتە حقلری اولان موجودات نامنە او موجوداتڭ سلطانی، شو عاصی بشردن عظیم شكایت ایدر و ایتمسی عین حكمتدر. و او عاصی شدّتلی تهدیداتە البتە مستحقدر. و دهشتلی وعیدلرە بلا شبهە سزادر.

[خاتمە]

غافل قفایە بر طوقماقدر. بر درس عبرتدر.

[وَمَا الْحَیٰوةُ الدُّنْیَٓا اِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ] ای غفلتە طالوب و بو حیاتی طاتلی كوروب و آخرتی اونوتوب، دنیایە طالب بدبخت نفسم! بیلیرمیسڭ، نەیە بڭزرسڭ؟ دوە قوشنە. آوجی یی كورور، اوچامییور، باشنی قومە صوقویور. تا آوجی اونی كورمەسین. قوجە كوودەسی طیشاریدە. آوجی كورور. یالڭز او، كوزینی قوم ایچندە قاپامش، كورمز. ای نفس! شو تمثیلە باق، كور. ناصل دنیایە حصر نظر، عزیز بر لذّتی الیم بر ألمە قلب ایدر. مثلا شو قریەدە (یعنی بارلەدە) ایكی آدم بولونور. بریسنڭ یوزدە طقسان طقوز احبابی استانبولە كیتمشلر. كوزلجە یاشایورلر. یالڭز بر تك بورادە قالمش. او دخی اورایە كیدەجك. بونڭ ایچون شو آدم استانبولە مشتاقدر. اورایی دوشونور. احبابە قاووشمق ایستر. نە وقت اوڭا دینیلسە: اورایە كیت سوینوب كولەرك كیدر.

ایكنجی آدم ایسە، یوزدە طقسان طقوز دوستلری بورادن كیتمشلر. بر قسمی محو اولمشلر. بر قسمی نە كورور، نە دە كورونور یرلرە صوقولمشلر. پریشان اولوب كیتمشلر ظن ایدر. شو بیچارە آدم ایسە، بتون اونلرە بدل، یالڭز بر مسافرە انسیّت ایدوب تسلّی بولمق ایستر. اونڭلە او الیم آلام فراقی قپامق ایستر.

ای نفس! باشدە حبیب اللّٰه، بتون احبابڭ قبرڭ اوبر طرفندەدرلر. بورادە قالان بر ایكی دانە ایسە، اونلر دە كیدییورلر. ئولومدن ئوركوب، قبردن قورقوب، باشڭی چویرمە! مردانە قبرە باق! دیڭلە، نە طلب ایدر؟ ارككجەسنە ئولومڭ یوزینە كول، باق، نە ایستر؟ صاقین غافل اولوب ایكنجی آدمە بڭزەمە. ای نفسم! دیمە: زمان دگیشمش، عصر باشقەلاشمش، هركس دنیایە طالمش، حیاتە پرستش ایدر. درد معیشتلە سرخوشدر. چونكە ئولوم دگیشمییور. فراق بقایە قلب اولوب باشقەلاشمییور. عجز بشری، فقر انسانی دگیشمییور، زیادەلشییور. بشر یولجیلغی كسیلمییور، سرعت پیدا ایدییور. هم دیمە: بن دە هركس كبی یم. چونكە هركس، سڭا قبر قاپوسنە قدر آرقداشلق ایدر. هركسلە مصیبتدە برابر اولمق دیمك اولان تسلّی ایسە، قبرڭ اوبر طرفندە پك اساسسزدر. هم كندیڭی باشی بوش ظن ایتمە. زیرا شو مسافرخانۀ دنیادە نظر حكمتلە باقسەڭ، هیچ بر شیئی نظامسز، غایەسز كورەمزسڭ. ناصل سن نظامسز، غایەسز قالابیلیرسڭ؟ زلزلە كبی واقعەلر اولان شو حادثات كونیە، تصادف اویونجاغی دگللر. مثلا، زمینە نباتات و حیوانات انواعندن كییدیریلن بربری اوستندە، بربری ایچندە غایت منتظم و غایت منقّش كوملكلر، باشدن آشاغی یە قدر غایەلرلە، حكمتلرلە مزیَّن، مجهّز اولدقلرینی كوردیگڭ

و غایت عالی غایەلر ایچندە كمال انتظام ایلە مجذوب مولوی كبی دور ایدوب دوندیرمسنی بیلدیگڭ حالدە، ناصل اولویوركە، كرۀ ارضڭ بنی آدمدن، باخصوص اهل ایماندن بگنمدیگی بر قسم اطوار غفلتڭ ثقلتِ معنویەسندن اوموز سیلكمگە بڭزەین زلزلە كبی [حاشیە]موت آلود حادثات حیاتیەسنی، بر ملحدڭ نشر ایتدیگی كبی، غایەسز، تصادفی ظن ایدرك بتون مصیبتزدەلرڭ الیم ضایعاتنی، بدلسز، هبَاءً مَنْثُورْ كوستروب، مدهش بر یأسە آتارلر. هم بیوك بر خطا، هم بیوك بر ظلم ایدرلر. بلكە اویلە حادثەلر بر حكیم رحیمڭ امریلە اهل ایمانڭ فانی مالنی صدقە حكمنە چویروب ابقا ایتمكدر. و كفران نعمتدن كلن كناهلرە كفّارتدر. ناصلكە بر كون كلەجك، شو مسخّر زمین، یوزینڭ زینتی اولان آثار بشریەیی شرك آلود، شكرسز كوروب، چركین بولور. خالقڭ امریلە بیوك بر زلزلە ایلە بتون یوزینی سیلر، تمیزلر، اللّٰهڭ امریلە اهل شركی جهنّمە دوكر. اهل شكرە: هایدی، جنّتە بویورڭ! دیر.

[اون دردنجی سوزڭ ذیلی]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ اِذَا زُلْزِلَتِ الْاَرْضُ زِلْزَالَهَا وَاَخْرَجَتِ الْاَرْضُ اَثْقَالَهَا وَقَالَ الْاِنْسَانُ مَا لَهَا یَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ اَخْبَارَهَا بِاَنَّ رَبَّكَ اَوْحٰی لَهَا الٰخرە

شو سورە قطعیًّا افادە ایدییوركە.. كرۀ ارض، حركت و زلزلەسندە وحی و الهامە مظهر اولارق امر تحتندە تبرنییور. بعضًا دە تیترەیور. معنوی و اهمّیتلی بر جانبدن، شیمدیكی زلزلە مناسبتیلە، آلتی یدی جزئی سؤٓالە قارشو، یینە معنوی اخطار یاردیمیلە جوابلری قلبە كلدی. تفصیلاً یازمق قاچ دفعە نیت ایتدمسە دە، اذن ویریلمدی. یالڭز اجمالًا قیصەجق یازیلاجق.

[برنجی سؤٓال] بو زلزلەنڭ مادّی مصیبتندن داها الیم معنوی بر مصیبتی اولارق، شو زلزلەنڭ دوامندن كلن قورقو و مأیوسیّت، اكثر خلقڭ اكثر مملكتدە كیجە استراحتنی سلب ایدرك دهشتلی بر عذاب ویرمسی نەدندر؟

[یینە معنوی جواب] شویلە دینیلدیكە: رمضان شریفڭ تراویح وقتندە كمال نشئە و سرور ایلە، سرخوشجەسنە، غایت هوسكارانە شرقیلری و بعضًا قیزلرڭ سسلریلە رادیو آغزیلە بو مبارك مركز اسلامیتڭ هر كوشەسندە جاذبەدارانە ایشیتدیریلمسی، بو قورقو عذابنی نتیجە ویردی.

[ایكنجی سؤٓال] نە ایچون كاورلرڭ مملكتلرندە بو سماوی طوقات باشلرینە كلمییور، بو بیچارە مسلمانلرە اینییور؟

[الجواب] بیوك خطالر و جنایتلر تأخیر ایلە بیوك مركزلردە.. و كوچوجك جنایتلر تعجیل ایلە كوچك مركزلردە ویریلدیگی كبی.. مهم بر حكمتە بناءً اهل كفرڭ جنایتلرینڭ قسم اعظمی، محكمۀ كبرای حشرە تأخیر ایدیلەرك، اهل ایمانڭ خطالری قسمًا بو دنیادە جزاسی ویریلیر. [حاشیە]

[اوچنجی سؤٓال] بعض اشخاصڭ خطاسندن كلن بو مصیبت، بر درجە مملكتدە عمومی شكلە كیرمەسنڭ سببی نەدر؟

[الجواب] عمومی مصیبت، اكثریتڭ خطاسندن ایلری كلمەسی جهتیلە، اكثر ناسڭ او ظالم اشخاصڭ حركاتنە فعلاً ویا التزامًا ویا التحاقًا طرفدار اولمسی ایلە معنًا اشتراك ایدر. مصیبت عامّەیە سببیت ویرر.

[دردنجی سؤٓال] مادام بو زلزلە مصیبتی، خطالرڭ نتیجەسی و كفّارت الذّنوبدر. معصوملرڭ و خطاسزلرڭ او مصیبت ایچندە یانمسی نەدندر؟ عدالت اللّه ناصل مساعدە ایدر؟ [یینە معنوی جانبدن الجواب] بو مسئلە سرّ قدرە تعلّق ایتدیگی ایچون رسالۀ قدرە حوالە ایدوب، یالڭز بورادە بو قدر دینیلدی. [وَاتَّقُوا فِتْنَةً لَا تُصٖیبَنَّ الَّذٖینَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَٓاصَّةً] یعنی بر بلا، بر مصیبتدن چكینیڭزكە، كلدیگی وقت، یالڭز ظالملرە مخصوص قالمایوب معصوملری دە یاقار. شو آیتڭ سرّی شودركە: بو دنیا بر میدان تجربە و امتحاندر. و دار تكلیف و مجاهدەدر. امتحان و تكلیف اقتضا ایدرلركە: حقیقتلر پردەلی قالوب، تا مسابقە و مجاهدە ایلە.. ابوبكرلر اعلای علّیینە چیقسینلر. و ابوجهللر اسفل سافلینە كیرسینلر. اگر معصوملر بویلە مصیبتلردە صاغلام قالسە ایدیلر، ابوجهللر عینًا ابوبكرلر كبی تسلیم اولوب مجاهدە ایلە معنوی ترقّی قاپوسی قپاناجقدی. و سرّ تكلیف بوزولاجقدی. مادام مظلوم ظالم ایلە برابر مصیبتە دوشمك، حكمت الٰهیەجە لازم كلییور. عجبا او بیچارە مظلوملرڭ رحمت و عدالتدن حصّەلری نەدر؟

بو سؤٓالە قارشو جوابًا دینیلدیكە: او مصیبتدەكی غضب و حدّت ایچندە، اونلرە بر رحمت جلوەسی وار. چونكە او معصوملرڭ فانی ماللری اونلرڭ حقّندە صدقە اولوب، باقی بر مال حكمنە كچدیگی كبی.. فانی حیاتلری دخی بر باقی حیاتی قزاندیراجق درجەدە بر نوع شهادت حكمندە اولارق، نسبتًا آز و موقّت بر مشقّت و عذابدن بیوك و دائمی بر قزانجی قزاندیران بو زلزلە، اونلر حقّندە عین غضب ایچندە بر رحمتدر.

[بشنجی سؤٓال] عادل و رحیم، قادر و حكیم نەدن خصوصی خطالرە خصوصی جزا ویرمەیوب، قوجە بر عنصری مسلّط ایدر؟ بو حال جمال رحمتنە و شمول قدرتنە ناصل موافق دوشر؟ [الجواب] قدیر ذوالجلال هر بر عنصرە چوق وظیفەلر ویرمش. و هر بر وظیفەدە چوق نتیجەلر ویردیرییور. بر عنصرڭ بر تك وظیفەسندە بر تك نتیجەسی چركین و شر و مصیبت اولسە دە، سائر كوزل نتیجەلر بو نتیجەیی دە كوزل حكمنە كتیریر. اگر بو تك چركین نتیجە وجودە كلمەمك ایچون، انسانە قارشو حدّتە كلمش او عنصر، او وظیفەدن منع ایدیلسە، او وقت او كوزل نتیجەلر عددنجە خیرلر ترك ایدیلیر. و لزوملی بر خیری یاپمامق شر اولمسی حیثیتیلە، او خیرلر عددنجە شرلر یاپیلیر. تا بر تك شر كلمەسین كبی، غایت چركین و خلاف حكمت و خلاف حقیقت و قصوردر. قدرت و حكمت و حقیقت، قصوردن منزّهدرلر. مادام بر قسم خطالر، عنصرلری و ارضی حدّتە كتیرەجك درجەدە بر شموللی عصیاندر. و چوق مخلوقاتڭ حقوقنە بر تحقیرلی تجاوزدر. البتە او جنایتڭ فوق العادە چركینلگنی كوسترمك ایچون، قوجە بر عنصرە كلّی وظیفەسی ایچندە اونلری تربیە ایت دییە امر ویریلمسی عین حكمتدر و عدالتدر. و مظلوملرە عین رحمتدر.

[آلتنجی سؤٓال] زلزلە، كرۀ ارضڭ ایچندە انقلابات معدنیەنڭ نتیجەسی اولدیغنی اهل غفلت اشاعە ایدوب، عادتا تصادفی و طبیعی و مقصدسز بر حادثە نظریلە باقارلر. بو حادثەنڭ معنوی اسبابنی و نتیجەلرینی كورمییورلر. تاكە انتباهە كلسینلر. بونلرڭ استناد ایتدیگی مادّەنڭ بر حقیقتی وارمیدر؟

[الجواب] ضلالتدن باشقە هیچ بر حقیقتی یوقدر. چونكە هر سنە اللی میلیوندن زیادە منقّش، منتظم كوملكلری كیین و دگیشدیرن كرۀ ارضڭ اوستندە بیڭلر انواعڭ بر تك نوعی اولان، مثلا سینك طائفەسندن حدسز افرادندن بر تك فردڭ یوزر اعضاسندن بر تك عضوی اولان قنادینڭ قصد و ارادە و مشیئت و حكمت جلوەسنە مظهریتی و اوڭا لاقید قالمامسی و باشی بوش بیراقمامسی كوسترییوركە: دگل حدسز ذی شعورڭ بشیگی و آناسی و مرجعی و حامیسی اولان قوجە كرۀ ارضڭ اهمّیتلی افعال و احوالی، بلكە هیچ بر شیئی جزئی اولسون، كلّی اولسون، ارادە و اختیار و قصد الٰهی خارجندە اولماز. فقط قدیر مطلق حكمتنڭ مقتضاسیلە ظاهر اسبابی تصرّفاتنە پردە ایدییور. زلزلەیی ارادە ایتدیگی وقت، بعضًا دە بر معدنی حركتە امر ایدوب آتشلندیرییور.

هایدی، معدنی انقلابات دخی اولسە، یینە امر و حكمت الٰهیە ایلە اولور، باشقە اولاماز. مثلا بر آدم، بر توفنك ایلە بریسنی اوردی. اوران آدمە هیچ باقیلماسە، یالڭز فیشنكدەكی باروتڭ آتش آلمسی نقطەسنە حصر نظر ایدوب، بیچارە مقتولڭ بوس بتون حقوقنی ضایع ایتمك، نە درجە بلاهت و دیوانەلكدر.

عینًا اویلە دە، قدیر ذوالجلالڭ مسخّر بر مأموری، بلكە بر كمیسی، بر طیّارەسی اولان كرۀ ارضڭ ایچندە بولونان و حكمت و ارادە ایلە ادّخار ایدیلن بر بومبەیی، اهل غفلت و طغیانی اویاندیرمق ایچون آتشلندیر، دییە اولان امر ربّانی یی اونوتمق و طبیعتە صاپمق، حماقتڭ اڭ أشنعیدر.

[آلتنجی سؤٓالڭ تتمّەسی و حاشیەسی] اهل ضلالت و الحاد، مسلكلرینی محافظە و اهل ایمانڭ انتباهلرینە مقابلە و ممانعت ایتمك ایچون او درجە غریب بر تمرّد و عجیب بر حماقت كوسترییورلركە: انسانی انسانیتدن پیشمان ایدر.

مثلا، بو آخردە بشرڭ بر درجە عمومیت شكلنی آلان ظلملی، ظلماتلی عصیانندن كائنات و عناصر كلّیە قیزدقلرندن و خالق ارض و سماوات دخی، دگل خصوصی بر ربوبیّت، بلكە بتون كائناتڭ، بتون عالملرڭ ربّی و حاكمی حیثیتیلە، كلّی و كنیش بر تجلّی ایلە كائناتڭ هیئت مجموعەسندە و ربوبیتڭ دائرۀ كلّیەسندە نوع انسانی اویاندیرمق و دهشتلی طغیانندن واز كچیرمك و طانیمق ایستەمدكلری كائنات سلطاننی طانیتدیرمق ایچون، امثالسز كسیلمەین بر صو، هوا و الكتریكدن زلزلەیی، فیرطینەیی و حرب عمومی كبی عمومی و دهشتلی آفاتی نوع انسانڭ یوزینە چارپارق.. اونڭلە حكمتنی، قدرتنی، عدالتنی، قیّومیّتنی، ارادەسنی و حاكمیتنی پك ظاهر بر صورتدە كوستردیگی حالدە.. انسان صورتندە بر قسم احمق شیطانلر ایسە، او كلّی اشعارات ربانیەیە و تربیۀ الٰهیّەیە قارشو ابلهانە بر تمرّد ایلە مقابلە ایدوب دییورلركە: طبیعتدر، بر معدنڭ پاتلامەسیدر، تصادفیدر. كونشڭ حرارتی و الكتریكلە چارپمەسیدركە: آمریقەدە بش ساعت بتون ماكینەلری طوردیرمش. و قسطمونی ولایتی جوّندە و هواسندە سمایی قیزارتمش، یانغین صورتنی ویرمش، دییە معناسز هذیانلر ایدییورلر. ضلالتدن كلن حدسز بر جهالت و زندقەدن نشئت ایدن چركین بر تمرّد سببیلە بیلمییورلركە.. اسباب یالڭز برر بهانەدرلر، برر پردەدرلر. طاغ كبی بر چام آغاجنڭ جهازاتنی طوقومق و یتیشدیرمك ایچون بر كوی قدر یوز فابریقە و تزگاه یرینە، كوچوجك چكردگنی كوستریر:. ایشتە بو آغاچ بوندن چیقمش دییە

صانعنڭ او چامدەكی كوستردیگی بیڭ معجزاتی انكار ایدر مثللو، بعض ظاهری سببلری ارائە ایدر. خالقڭ اختیار و حكمت ایلە ایشلنن پك بیوك بر فعل ربوبیّتنی هیچە ایندیرر. بعضًا غایت درین و بیلینمز و چوق اهمّیتلی، بیڭ جهتدە دە حكمتی اولان بر حقیقتە فنّی بر نام طاقار. كویا او نام ایلە ماهیّتی آڭلاشیلدی، عادیلشدی. حكمتسز، معناسز قالدی. ایشتە كل، بلاهت و حماقتڭ نهایتسز درجەلرینە باقكە: یوز صحیفە ایلە تعریف ایدیلسە و حكمتلری بیان ایدیلسە، آنجق تمامیلە بیلینەجك، درین و كنیش بر حقیقت مجهولەیە بر نام طاقار، معلوم بر شی كبی: بو، بودر، دیر.

مثلا كونشڭ بر مادّەسی، الكتریكلە چارپمەسیدر. هم بر ارادۀ كلّیە و برر اختیار عام و برر حاكمیت نوعیەنڭ عنوانلری بولونان و عادت اللّٰه نامی ایلە یاد ایدیلن فطری قانونلرڭ بریسنە، خصوصی و قصدی بر حادثۀ ربوبیّتی ارجاع ایدر. او ارجاع ایلە اونڭ نسبتنی، ارادۀ اختیاریەدن كسر. صوڭرە طوتار، تصادفە طبیعتە حوالە ایدر. ابوجهلدن زیادە مضاعف بر اجهلیت كوستریر. بر نفرڭ ویا بر طابورڭ ظفرلی حربنی، بر نظام و قانون عسكریەیە استناد ایدوب، قوماندانندن، پادشاهندن، حكومتندن و قصدی حركاتدن علاقەسنی كسر مثللو، عاصی بر دیوانە اولور. هم میوەدار بر آغاجڭ بر چكردكدن ایجادی كبی، بر طیرناق قدر بر اودون پارچەسندن چوق معجزاتلی بر اوستە، یوز اوقّە مختلف طعاملری، یوز آرشین مختلف قماشلری یاپسە، بر آدم او اودون پارچەسنی كوستروب دیسە: بو ایشلر طبیعی و تصادفی اولارق بوندن اولمش. او اوستەنڭ خارقە صنعتلرینی، هنرلرینی هیچە ایندیرسە، نە درجە بر حماقتدر. عینًا اویلە دە...

[یدنجی سؤٓال] بو حادثۀ ارضیە بو مملكتڭ اهالئ اسلامیەسنە باقمەسی و اونلری هدف ایتمسی، نە ایلە آڭلاشیلییور؟ و نەدن ارزنجان و ازمیر طرفلرینە داها زیادە ایلیشییور؟ [الجواب] بو حادثە هم شدّتلی قیشدە، هم قراڭلقلی كیجەدە، هم دهشتلی صوغوقدە، هم رمضانڭ حرمتنی طوتمایان بو مملكتە مخصوص اولمسی، هم تحیّراتندن انتباهە كلمدكلرندن خفیفجە غافللری اویاندیرمق ایچون او زلزلەنڭ دوام ایتمسی كبی چوق امارەلرڭ دلالتیلە بو حادثە اهل ایمانی هدف ایدوب، اونلرە باقوب، نمازە و نیازە اویاندیرمق ایچون صارصییور. و كندیسی دە تیترەیور. بیچارە ارزنجان كبی یرلردە داها زیادە صارصمەسنڭ ایكی وجهی وار:. بری: خطالری آز اولمق جهتیلە تمیزلەمك ایچون تعجیل ایدیلدی. ایكنجیسی: او كبی یرلردە قوّتلی و حقیقتلی ایمان محافظلری و اسلامیت حامیلری آز ویا

تام مغلوب اولمق فرصتیلە، اهل زندقەنڭ اورادە تأثیرلی بر مركز فعالیت تأسیسلری جهتیلە اڭ اوّل اورالری طوقاتلادی، احتمالی وار. لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ

[اون بشنجی سوز]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ وَلَقَدْ زَیَّنَّا السَّمَٓاءَ الدُّنْیَا بِمَصَابٖیحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّیَاطٖینِ

ای قوزموغرافیەنڭ روحسز مسئلەلریلە ذهنی طارلاشان و عقلی كوزینە اینن و شو آیتڭ عظمتلی سرّینی، او صیقیشمش ذهنندە یرلشدیرەمەین مكتبلی افندی! شو آیتڭ سماسنە [یدی باصاماقلی] بر نردبانلە چیقیلابیلیر. كل، برابر چیقاجغز!

[برنجی باصاماق] حقیقت و حكمت ایستركە: زمین كبی سماواتڭ دە كندینە مناسب سكنەلری بولونسون. لسان شرعیدە او اجناس مختلفەیە ملائكە و روحانیات تسمیە ایدیلیر. اوت، حقیقت اویلە اقتضا ایدر. زیرا زمین، كوچكلگی و حقارتیلە برابر ذی حیات و ذی شعور مخلوقلردن طولدیریلمسی و آرا صیرە بوشالتیلوب یڭیدن ذی شعورلرلە شنلندیریلمسی اشارت ایدر، بلكە تصریح ایدركە: شو محتشم برجلر صاحبی، مزیَّن قصرلر حكمندە اولان سماوات دخی.. ذی شعور و ذوی الادراك مخلوقلرلە طولیدر. اونلر دخی انس و جن كبی شو عالَم سراینڭ سیرجیلری و شو كائنات كتابنڭ مطالعەجیلری و شو سلطنت ربوبیتڭ دلّاللریدرلر. چونكە كائناتی حد و حسابە كلمەین تزیینات و محاسن و نقوش ایلە سوسلندیروب تزیین ایتمسی، بالبداهە متفكّر استحسان ایدیجی و متحیّر تقدیر ایدیجیلرڭ انظارینی ایستر.

اوت، حسن، البتە بر عاشق ایستر. طعام ایسە، آچ اولانە ویریلیر. حالبوكە انس و جن، شو نهایتسز وظیفەیە،

شو حشمتلی نظارتە و شو وسعتلی عبودیتە قارشو میلیوندن بریسنی آنجق یاپابیلیر. دیمك بو نهایتسز و متنوّع وظائفە و عباداتە، نهایتسز ملائكە انواعی و روحانیات أجناسی لازمدر. بعض روایاتڭ اشاراتیلە و انتظام عالمڭ حكمتیلە دینیلەبیلیركە.. بر قسم اجسام سیّارە، سیّاراتدن طوت، تا قطراتە قدر بر قسم ملائكەنڭ مراكبیدرلر. اونلر بونلرە اذن الٰهی ایلە بینرلر. عالم شهادتی سیر ایدوب كزرلر. هم دینیلەبیلیركە: بر قسم اجسام حیوانیە، حدیثدە [طُیُورٌ خُضْرٌ] تسمیە ایدیلن جنّت قوشلرندن طوت، تا سینكلرە قدر بر جنس ارواحڭ طیارەلریدرلر. اونلر بونلرڭ ایچنە امر حق ایلە كیررلر. عالم جسمانیاتی سیران ایدوب، او جسدلردەكی حاسّەلرڭ پنجرەلریلە، جسمانی معجزات فطرتی تماشا ایدرلر.

البتە كثافتلی طوپراقدن و كدورتلی صودن متمادیًا لطافتلی حیاتی و نورانیتلی ذوی الادراكی خلق ایدن خالقڭ، البتە روحە و حیاتە مناسب شو نور دڭزندن و حتّی ظلمت بحرندن بر قسم ذی شعور مخلوقلری واردر. هم پك چوق كثرتلی اولارق واردر. ملائكە و روحانیاتڭ وجودلرینە دائر "نقطە" نامندە بر رسالەمدە و یگرمی طقوزنجی سوزدە ایكی كرّە ایكی درت ایدر درجەسندە بر قطعیتلە اثبات ایدیلمشدر. اگر ایسترسەڭ، اوڭا مراجعت ایت.

[ایكنجی باصاماق] زمین ایلە كوكلر، بر حكومتڭ ایكی مملكتی كبی بربرینە علاقەداردرلر. اورتەلرندە اهمّیتلی ارتباط و مهم معاملەلر واردر. زمینە لازم اولان ضیا، حرارت و بركت كبی شیلر، سمادن كلییور، یعنی كوندریلییور. وحیە استناد ایدن بتون ادیان سماویەنڭ اجماعی ایلە و شهودە استناد ایدن بتون اهل كشفڭ تواتری ایلە، ملائكە و ارواح سمادن زمینە كلییورلر. بوندن، حسّە قریب بر حدس قطعی ایلە بیلینیركە: سكنۀ ارض ایچون سمایە چیقمق ایچون بر یول واردر.

اوت، ناصل هركسڭ عقل و خیال و نظری هر وقت سمایە كیدر. اویلە دە، آغیرلقلرینی بیراقان أرواح أنبیا و اولیا.. ویا جسدلرینی چیقاران ارواح اموات اذن الٰهی ایلە اورایە كیدرلر. مادام خفّت و لطافت بولانلر اورایە كیدر. البتە جسد مثالی كییمش و ارواح كبی خفیف و لطیف بر قسم سكنۀ ارض و هوا، سمایە كیدەبیلیرلر.

[اوچنجی باصاماق] سمانڭ سكوت و سكونتی و انتظام و اطّرادی و وسعت و نورانیتی كوستریركە: سكنەسی زمینڭ سكنەسی كبی دگللر. بلكە بتون اهالیسی مطیعدرلر. نە امر اولونسە، اونی ایشلرلر. مزاحمە و مناقشەیی ایجاب ایدەجك بر سبب یوقدر. زیرا مملكت كنیش، فطرتلری صافی، كندیلری معصوم، مقاملری ثابتدر. اوت، زمیندە اضداد اجتماع ایتمش. اشرار اخیارە قاریشمش. ایچلرندە مناقشات باشلامش. او سببدن اختلافات و اضطرابات دوشمش. و اوندن امتحانات و مسابقات تكلیف ایدیلمش. و اوندن ترقّیات و تدنّیات چیقمش.

شو حقیقتڭ حكمتی شودركە: بشر، شجرۀ خلقتڭ اڭ صوڭ جزئی اولان میوەسیدر. معلومدركە، بر شیئڭ ثمرەسی اڭ اوزاق، اڭ جمعیتلی، اڭ نازك، اڭ اهمّیتلی جزئیدر. ایشتە بونڭ ایچون ثمرۀ عالم اولان انسان اڭ جامع، اڭ بدیع، اڭ عاجز، اڭ عزیز، اڭ ضعیف و اڭ لطیف بر معجزۀ قدرت اولدیغندن.. بشیگی و مسكنی اولان زمین، آسمانە نسبتًا مادّةً كوچكلگیلە و حقارتیلە برابر.. معنًا و صنعتًا بتون كائناتڭ قلبی، مركزی.. بتون معجزات صنعتڭ مشهری، سركیسی و بتون تجلّیات اسماسنڭ مظهری نقطۀ محراقیەسی و نهایتسز فعّالیت ربّانیەنڭ محشری و معكسی و حدسز خلّاقیت الٰهیّەنڭ، خصوصًا نباتات و حیواناتڭ كثرتلی انواع صغیرەسندە جوّادانە ایجادڭ مدار و چارشوسی و پك كنیش آخرت عالملرندەكی مصنوعاتڭ كوچك مقیاسدە نمونەگاهی و منسوجات ابدیەنڭ سرعتلە ایشلەین تزگاهی و مناظر سرمدیەنڭ سرعتلە دگیشن تقلیدگاهی و بساتین دائمەنڭ تخومجقلرینە سرعتلە سنبللنن طار و موقّت مزرعەسی و تربیەگاهی اولمشدر. ایشتە ارضڭ [حاشیە]بو عظمت معنویەسندن و اهمّیت صنعویەسندندركە: قرآن حكیم سماواتە نسبتًا بیوك بر آغاجڭ كوچك بر میوەسی حكمندە اولان ارضی، بتون سماواتە دنك طوتویور. اونی بر كفەدە، بتون سماواتی بر كفەدە قویویور. مكرّرًا [رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ] دیر.