تام مغلوب اولمق فرصتیلە، اهل زندقەنڭ اورادە تأثیرلی بر مركز فعالیت تأسیسلری جهتیلە اڭ اوّل اورالری طوقاتلادی، احتمالی وار. لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ

[اون بشنجی سوز]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ وَلَقَدْ زَیَّنَّا السَّمَٓاءَ الدُّنْیَا بِمَصَابٖیحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّیَاطٖینِ

ای قوزموغرافیەنڭ روحسز مسئلەلریلە ذهنی طارلاشان و عقلی كوزینە اینن و شو آیتڭ عظمتلی سرّینی، او صیقیشمش ذهنندە یرلشدیرەمەین مكتبلی افندی! شو آیتڭ سماسنە [یدی باصاماقلی] بر نردبانلە چیقیلابیلیر. كل، برابر چیقاجغز!

[برنجی باصاماق] حقیقت و حكمت ایستركە: زمین كبی سماواتڭ دە كندینە مناسب سكنەلری بولونسون. لسان شرعیدە او اجناس مختلفەیە ملائكە و روحانیات تسمیە ایدیلیر. اوت، حقیقت اویلە اقتضا ایدر. زیرا زمین، كوچكلگی و حقارتیلە برابر ذی حیات و ذی شعور مخلوقلردن طولدیریلمسی و آرا صیرە بوشالتیلوب یڭیدن ذی شعورلرلە شنلندیریلمسی اشارت ایدر، بلكە تصریح ایدركە: شو محتشم برجلر صاحبی، مزیَّن قصرلر حكمندە اولان سماوات دخی.. ذی شعور و ذوی الادراك مخلوقلرلە طولیدر. اونلر دخی انس و جن كبی شو عالَم سراینڭ سیرجیلری و شو كائنات كتابنڭ مطالعەجیلری و شو سلطنت ربوبیتڭ دلّاللریدرلر. چونكە كائناتی حد و حسابە كلمەین تزیینات و محاسن و نقوش ایلە سوسلندیروب تزیین ایتمسی، بالبداهە متفكّر استحسان ایدیجی و متحیّر تقدیر ایدیجیلرڭ انظارینی ایستر.

اوت، حسن، البتە بر عاشق ایستر. طعام ایسە، آچ اولانە ویریلیر. حالبوكە انس و جن، شو نهایتسز وظیفەیە،

شو حشمتلی نظارتە و شو وسعتلی عبودیتە قارشو میلیوندن بریسنی آنجق یاپابیلیر. دیمك بو نهایتسز و متنوّع وظائفە و عباداتە، نهایتسز ملائكە انواعی و روحانیات أجناسی لازمدر. بعض روایاتڭ اشاراتیلە و انتظام عالمڭ حكمتیلە دینیلەبیلیركە.. بر قسم اجسام سیّارە، سیّاراتدن طوت، تا قطراتە قدر بر قسم ملائكەنڭ مراكبیدرلر. اونلر بونلرە اذن الٰهی ایلە بینرلر. عالم شهادتی سیر ایدوب كزرلر. هم دینیلەبیلیركە: بر قسم اجسام حیوانیە، حدیثدە [طُیُورٌ خُضْرٌ] تسمیە ایدیلن جنّت قوشلرندن طوت، تا سینكلرە قدر بر جنس ارواحڭ طیارەلریدرلر. اونلر بونلرڭ ایچنە امر حق ایلە كیررلر. عالم جسمانیاتی سیران ایدوب، او جسدلردەكی حاسّەلرڭ پنجرەلریلە، جسمانی معجزات فطرتی تماشا ایدرلر.

البتە كثافتلی طوپراقدن و كدورتلی صودن متمادیًا لطافتلی حیاتی و نورانیتلی ذوی الادراكی خلق ایدن خالقڭ، البتە روحە و حیاتە مناسب شو نور دڭزندن و حتّی ظلمت بحرندن بر قسم ذی شعور مخلوقلری واردر. هم پك چوق كثرتلی اولارق واردر. ملائكە و روحانیاتڭ وجودلرینە دائر "نقطە" نامندە بر رسالەمدە و یگرمی طقوزنجی سوزدە ایكی كرّە ایكی درت ایدر درجەسندە بر قطعیتلە اثبات ایدیلمشدر. اگر ایسترسەڭ، اوڭا مراجعت ایت.

[ایكنجی باصاماق] زمین ایلە كوكلر، بر حكومتڭ ایكی مملكتی كبی بربرینە علاقەداردرلر. اورتەلرندە اهمّیتلی ارتباط و مهم معاملەلر واردر. زمینە لازم اولان ضیا، حرارت و بركت كبی شیلر، سمادن كلییور، یعنی كوندریلییور. وحیە استناد ایدن بتون ادیان سماویەنڭ اجماعی ایلە و شهودە استناد ایدن بتون اهل كشفڭ تواتری ایلە، ملائكە و ارواح سمادن زمینە كلییورلر. بوندن، حسّە قریب بر حدس قطعی ایلە بیلینیركە: سكنۀ ارض ایچون سمایە چیقمق ایچون بر یول واردر.

اوت، ناصل هركسڭ عقل و خیال و نظری هر وقت سمایە كیدر. اویلە دە، آغیرلقلرینی بیراقان أرواح أنبیا و اولیا.. ویا جسدلرینی چیقاران ارواح اموات اذن الٰهی ایلە اورایە كیدرلر. مادام خفّت و لطافت بولانلر اورایە كیدر. البتە جسد مثالی كییمش و ارواح كبی خفیف و لطیف بر قسم سكنۀ ارض و هوا، سمایە كیدەبیلیرلر.

[اوچنجی باصاماق] سمانڭ سكوت و سكونتی و انتظام و اطّرادی و وسعت و نورانیتی كوستریركە: سكنەسی زمینڭ سكنەسی كبی دگللر. بلكە بتون اهالیسی مطیعدرلر. نە امر اولونسە، اونی ایشلرلر. مزاحمە و مناقشەیی ایجاب ایدەجك بر سبب یوقدر. زیرا مملكت كنیش، فطرتلری صافی، كندیلری معصوم، مقاملری ثابتدر. اوت، زمیندە اضداد اجتماع ایتمش. اشرار اخیارە قاریشمش. ایچلرندە مناقشات باشلامش. او سببدن اختلافات و اضطرابات دوشمش. و اوندن امتحانات و مسابقات تكلیف ایدیلمش. و اوندن ترقّیات و تدنّیات چیقمش.

شو حقیقتڭ حكمتی شودركە: بشر، شجرۀ خلقتڭ اڭ صوڭ جزئی اولان میوەسیدر. معلومدركە، بر شیئڭ ثمرەسی اڭ اوزاق، اڭ جمعیتلی، اڭ نازك، اڭ اهمّیتلی جزئیدر. ایشتە بونڭ ایچون ثمرۀ عالم اولان انسان اڭ جامع، اڭ بدیع، اڭ عاجز، اڭ عزیز، اڭ ضعیف و اڭ لطیف بر معجزۀ قدرت اولدیغندن.. بشیگی و مسكنی اولان زمین، آسمانە نسبتًا مادّةً كوچكلگیلە و حقارتیلە برابر.. معنًا و صنعتًا بتون كائناتڭ قلبی، مركزی.. بتون معجزات صنعتڭ مشهری، سركیسی و بتون تجلّیات اسماسنڭ مظهری نقطۀ محراقیەسی و نهایتسز فعّالیت ربّانیەنڭ محشری و معكسی و حدسز خلّاقیت الٰهیّەنڭ، خصوصًا نباتات و حیواناتڭ كثرتلی انواع صغیرەسندە جوّادانە ایجادڭ مدار و چارشوسی و پك كنیش آخرت عالملرندەكی مصنوعاتڭ كوچك مقیاسدە نمونەگاهی و منسوجات ابدیەنڭ سرعتلە ایشلەین تزگاهی و مناظر سرمدیەنڭ سرعتلە دگیشن تقلیدگاهی و بساتین دائمەنڭ تخومجقلرینە سرعتلە سنبللنن طار و موقّت مزرعەسی و تربیەگاهی اولمشدر. ایشتە ارضڭ [حاشیە]بو عظمت معنویەسندن و اهمّیت صنعویەسندندركە: قرآن حكیم سماواتە نسبتًا بیوك بر آغاجڭ كوچك بر میوەسی حكمندە اولان ارضی، بتون سماواتە دنك طوتویور. اونی بر كفەدە، بتون سماواتی بر كفەدە قویویور. مكرّرًا [رَبُّ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ] دیر.

هم ارضڭ شو مذكور حكمتلردن نشئت ایدن سرعتلی تحوّلی و دواملی تغیّری اقتضا ایدركە: سكنەسی دە اوڭا كورە مظهر تحولات اولسون. هم شو محدود ارض، حدسز معجزات قدرتە مظهر اولدیغندندركە: اڭ مهم سكنەلری اولان انس و جنّڭ قوالرینە، سائر ذی حیاتلر كبی فطری بر حد و خِلقی بر قید قونولمدیغی ایچون، نهایتسز ترقّی و نهایتسز تدنّی یە مظهر اولمشدر. انبیادن، اولیادن طوت، تا نمرودلرە، تا شیطانلرە قدر اوزون بر میدان امتحانلری پیدا اولمشدر. مادام اویلەدر، البتە فرعونلاشمش شیطانلر، حدسز شرارتیلە سمایە و اهلنە طاش آتاجقلر.

[دردنجی باصاماق] بتون عالملرڭ ربّی و مدبّری و خالقی اولان ذات ذوالجلالڭ، احكاملری آیری آیری پك چوق ناملری و عنوانلری و اسمای حسناسی واردر. مثلا، اصحاب نبی صفندە كفّارە قارشو محاربە ایتمك ایچون ملائكەلری كوندرمەسنی اقتضا ایدن هانكی اسم و عنوان ایسە، او اسم و عنوان اقتضا ایدركە: ملائكە ایلە شیاطین اورتەسندە محاربە بولونسون. و اخیار سماویّین و اشرار ارضین مابینلرندە مبارزە اولسون. اوت، كفّارڭ نفوس و انفاسلری قبضۀ قدرتندە اولان قدیر ذوالجلال، بر امر ایلە، بر صیحە ایلە اونلری محو ایتمییور. ربوبیّت عامّە عنوانیلە، حكیم و مدبّر اسمیلە بر میدان امتحان و مبارزە آچییور. تمثیلدە خطا اولماسین. كورییورزكە ناصلكە بر پادشاهڭ دائرۀ حكومتی اعتباریلە آیری آیری پك چوق عنوانلری، اسملری بولونور. مثلا دائرۀ عدلیە، اونی حاكم عادل نامیلە یاد ایدر. دائرۀ عسكریّە اونی قوماندان اعظم نامیلە بیلیر. دائرۀ مشیخت اونی خلیفە اسمیلە ذكر ایدر. دائرۀ ملكیە اونی سلطان نامیلە طانیر. مطیع اهالی اوڭا مرحمتكار پادشاه دیرلر. عاصی انسانلر، اوڭا قهّار حاكم دیرلر. داها بونلرە قیاس ایت. ایشتە بعض وقت اولویوركە: بتون اهالی اونڭ ألندە اولان او پادشاە عالی عاجز، ذلیل بر عاصی یی بر امر ایلە اعدام ایتمییور. بلكە حاكم عادل اسمیلە اونی محكمەیە كوندریر. هم مقتدر، هم صادق بر مأمورینی تلطیفە لیاقتنی بیلییور. فقط خصوصی علمیلە، خصوصی تلەفونیلە اونی تلطیف ایتمییور. بلكە حشمت سلطنت و تدبیر حكومت عنوانیلە مكافاتە استحقاقنی تشهیر ایتمك ایچون بر میدان مسابقە آچار. وزیرینە امر ایدر. اهالی یی تماشایە دعوت ایدر. بر استقبال سیاسی یاپدیرر. محتشم بر امتحان علوی نتیجەسندە بر مجمع عالیدە اونی تلطیف ایدر. لیاقتنی اعلان ایدر. داها باشقە جهتلری بونلرە قیاس ایت.

ایشتە [وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰی] ازل و ابد سلطاننڭ پك چوق اسمای حسناسی واردر. تجلّیات جلالیە

و تظاهرات جمالیە ایلە، پك چوق شئوناتی و عنوانلری واردر. نور و ظلمت، یاز و قیش، جنّت و جهنّمڭ وجودینی اقتضا ایدن اسم و عنوان و شأن ایسە، قانون تناسل، قانون مسابقە، قانون تعاون كبی پك چوق عمومی قانونلر مثللو، قانون مبارزەنڭ دخی بر درجە تعمیمنی ایسترلر. قلب اطرافندەكی الهامات و وسوسەلرڭ مبارزەلرندن طوت، تا سما آفاقندە ملائكە و شیطانلرڭ مبارزەسنە قدر او قانونڭ شمولنی اقتضا ایدر.

[بشنجی باصاماق] مادام ارضدن سمایە كیدوب كلمك وار. سمادن ارضە اینوب چیقمق اولویور. اهمّیتلی لوازمات ارضیە اورادن كوندریلییور. و مادام ارواح طیّبەلر سمایە كیدییورلر. البتە ارواح خبیثە دخی اخیاری تقلیدًا سماوات مملكتنە كیتمگە تشبّث ایدەجكلر. چونكە وجودجە لطافت و خفّتلری وار. هم شبهەسز طرد و رد ایدیلەجكلر. چونكە ماهیتجە شرارت و نحوستلری واردر. هم بلا شك ولا شبهە، شو معاملۀ مهمّەنڭ و شو مبارزۀ معنویەنڭ عالم شهادتدە بر علامتی، بر اشارتی بولوناجقدر. چونكە سلطنت ربوبیتڭ حكمتی اقتضا ایدركە: ذی شعور ایچون، باخصوص اڭ مهم وظیفەسی مشاهدە و شهادت و دلّاللق و نظارت اولان انسان ایچون، تصرّفات غیبیەنڭ مهملرینە بر اشارت قویسون. برر علامت بیراقسین. ناصلكە نهایتسز بهار معجزاتنە یاغموری اشارت قویمش. و خوارق صنعتنە اسباب ظاهریەیی علامت ایتمش. تا عالم شهادت اهلنی اشهاد ایتسین. بلكە او عجیب تماشایە عموم اهل سماوات و سكنۀ ارضڭ انظار دقتلرینی جلب ایتسین. یعنی او قوجە سماواتی اطرافندە نوبتدارلر دیزیلمش، برجلرلە تزیین ایدیلمش بر قلعە حكمندە، بر شهر صورتندە كوستروب، حشمت ربوبیتنی تفكّر ایتدیرسین.

مادام شو مبارزۀ علویەنڭ اعلانی حكمتًا لازمدر. البتە اوڭا بر اشارت واردر. حالبوكە حادثات جوّیە و سماویّە ایچندە شو اعلانە مناسب هیچ بر حادثە كورونمییور. بوندن داها انسبی یوقدر. زیرا یوكسك قلعەلرڭ محكم برجلرندن آتیلان مانجینیقلر و اشارت فیشنكلرینە بڭزەین شو حادثات نجمیّە، بو رجم شیطانە نە قدر اَنسب دوشدیگی بداهتًا آڭلاشیلیر. حالبوكە شو حادثە، بو حكمتدن و شو غایەدن باشقە، اوڭا مناسب بر حكمتی بیلینمییور. سائر حادثات اویلە دگل. هم شو حكمت، زمان آدمدنبری مشهوردر. و اهل حقیقت ایچون مشهوددر.

[آلتنجی باصاماق] بشر و جن، نهایتسز شرّە و جحودە مستعد اولدقلرندن، نهایتسز بر تمرّد و بر طغیان یاپارلر. ایشتە بونڭ ایچون قرآن كریم اویلە اعجازكار بر بلاغتلە و اویلە عالی و باهر اسلوبلرلە و اویلە غالی و ظاهر تمثیللر و مثللر ایلە انس و جنّی عصیاندن و طغیاندن زجر ایدركە، كائناتی تیترتیر. مثلا ای انس و جن! امرلریمە اطاعت ایتمزسەڭز، هایدی حدود ملكمدن الڭزدن كلیرسە چیقیڭز! مثلنە اشارت ایدن [یَا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَالْاِنْسِ اِنِ اسْتَطَعْتُمْ اَنْ تَنْفُذُوا مِنْ اَقْطَارِ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِ فَانْفُذُوا لَا تَنْفُذُونَ اِلَّا بِسُلْطَانٍ فَبِاَیِّ اٰلَٓاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ یُرْسَلُ عَلَیْكُمَا شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ وَنُحَاسٌ فَلَا تَنْتَصِرَانِ] آیتندەكی عظمتلی انذارە و دهشتلی تهدیدە و شدّتلی زجرە دقّت ایت. ناصل انس و جنّڭ غایت مغرورانە تمرّدلرینی غایت معجزانە بر بلاغتلە قیرار. عجزلرینی اعلان ایدر. سلطنت ربوبیتڭ كنیشلگی و عظمتی نسبتندە، نە قدر عاجز و بیچارە اولدقلرینی كوستریر. كویا شو آیتلە، هم [وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّیَاطٖینِ] آیتیلە بویلە دییوركە:

ای حقارتی ایچندە مغرور و متمرّد! و ای ضعف و فقری ایچندە سركش و معنّد اولان جن و انس! ناصل جسارت ایدرسڭزكە، عصیانڭزلە اویلە بر سلطان ذیشانڭ أوامرینە قارشو كلییورسڭزكە: ییلدیزلر، آیلر، كونشلر امربر نفرلری كبی امرلرینە اطاعت ایدرلر. هم طغیانڭزلە اویلە بر حاكم ذوالجلالە قارشو مبارزە ایدییورسڭزكە، اویلە عظمتلی مطیع عسكرلری وار، فرضا شیطانلریڭز طیانابیلسەلر، اونلری طاغ كبی كُلّەلرلە رجم ایدەبیلیرلر. هم كفرانڭزلە اویلە بر مالك ذوالجلالڭ مملكتندە عصیان ایدییورسڭزكە، عبادندن و جنودندن اویلەلری واركە: دگل سزڭ كبی كوچوجك عاجز مخلوقلری، بلكە فرض محال اولارق طاغ و ارض بیوكلگندە برر عدوّ كافر اولسە ایدیڭز، ارض و طاغ بیوكلگندە ییلدیزلری، آتشلی دمیرلری، شُوَاظْلی نحاسلری سزە آتابیلیرلر. سزی طاغیتیرلر. هم اویلە بر قانونی قیرییورسڭزكە، او قانون ایلە اویلەلر باغلیدر، اگر لزوم اولسە، ارضڭزی یوزیڭزە چارپار. كُلّەلر كبی كرەڭز مثللو ییلدیزلری اوستڭزە یاغدیرابیلیرلر.

اوت، قرآندە بعض مهم تحشیدات واردركە، دوشمانلرڭ قوّتلی اولدیغندن ایلری كلمییور. بلكە حشمتڭ اظهاری و دوشمان شناعتنڭ تشهیری كبی سببلردن ایلری كلییور. هم بعضًا كمال انتظامی و نهایت عدلی و غایت حلمی و قوت حكمتی كوسترمك ایچون، اڭ بیوك و قوّتلی اسبابی اڭ كوچك و ضعیف بر شیئە قارشو تحشید ایدر. و اوستندە طوتار، دوشورتمز، تجاوز ایتدیرمز.

مثلا شو آیتە باق: [وَاِنْ تَظَاهَرَا عَلَیْهِ فَاِنَّ اللّٰهَ هُوَ مَوْلٰیهُ وَجِبْرٖیلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنٖینَ وَالْمَلٰٓئِكَةُ بَعْدَ ذٰلِكَ ظَهٖیرٌ] نە قدر نبی حقّنە حرمت و نە قدر ازواجڭ حقوقنە مرحمت وار. شو مهم تحشیدات، یالڭز حرمت نبینڭ عظمتنی و ایكی ضعیفەنڭ شكوالرینڭ اهمّیتنی و حقلرینڭ رعایتنی رحیمانە افادە ایتمك ایچوندر.

[یدنجی باصاماق] ملكلر و سمكلر كبی، ییلدیزلرڭ دخی غایت مختلف افرادلری واردر. بر قسمی نهایت كوچك، بر قسمی غایت بیوكدر. حتّی كوك یوزندە هر پارلایانە ییلدیز دینیلیر. ایشتە بو ییلدیز جنسندن بر نوعی دە، نازنین سما یوزینڭ مرصّع زینتلری و او آغاجڭ منوّر میوەلری و او دڭزڭ مسبّح بالیقلری حكمندە، فاطر ذوالجلال، صانع ذوالجمال اونلری یاراتمش. و ملكلرینە مسیرەلر، بیڭلر منزللر یاپمشدر. و ییلدیزلرڭ كوچك بر نوعنی دە، شیاطینڭ رجمنە آلت ایتمش. ایشتە بو رجم شیاطین ایچون آتیلان شهابلرڭ [اوچ معناسی] اولابیلیر:.

[برنجیسی] قانون مبارزە اڭ كنیش دائرەدە دخی جریان ایتدیگنە رمز و علامتدر. [ایكنجیسی] سماواتدە هشیار نوبتدارلر، مطیع سكنەلر وار. ارضلی شریرلرڭ اختلاطندن و استماعلرندن خوشلانمایان جنود اللّٰه بولوندیغنە اعلان و اشارتدر. [اوچنجیسی] مزخرفات ارضیەنڭ ممثلات خبیثەلری اولان جاسوس شیطانلری، تمیز و تمیزلرڭ مسكنی اولان سمایی تلویث ایتمەمك و نفوس خبیثە حسابنە تجسّس ایتدیرمەمك ایچون، ادبسز جاسوسلری قورقوتمق ایچون آتیلان مانجینیقلر و اشارت فیشنكلری مثللو، او شیطانلری ابواب سمادن او شهابلرلە رد و طرددر.

ایشتە ییلدیز بوجگی حكمندە اولان قفا فنارینە اعتماد ایدن و قرآن كونشندن كوزینی یومان قوزموغرافیەجی افندی! شو یدی باصاماقلردە اشارت ایدیلن حقیقتلرە بردن باق. كوزیڭی آچ. قفا فنارینی بیراق. كوندوز كبی اعجاز ایشیغی ایچندە شو آیتڭ معناسنی كور. او آیتڭ سماسندن بر حقیقت ییلدیزی آل. سنڭ باشڭدەكی شیطانە آت. كندی شیطانڭی رجم ایت. بز دخی ایتملی ییز و [رَبِّ اَعُوذُبِكَ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّیَاطٖینِ] برابر دیملی ییز.

[فَلِلّٰهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ وَالْحِكْمَةُ الْقَاطِعَةُ]

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ

[اون بشنجی سوزڭ ذیلی]

[یگرمی آلتنجی مكتوبڭ برنجی مبحثی]

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ وَاِمَّا یَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّیْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ اِنَّهُ هُوَ السَّمٖیعُ الْعَلٖیمُ

[حُجَّةُ الْقُرْاٰنِ عَلَی الشَّیْطَانِ وَ حِزْبِهٖ] ابلیسی الزام، شیطانی افحام، اهل طغیانی اسكات ایدن [برنجی مبحث] بی طرفانە محاكمە ایچندە شیطانڭ مدهش بر دسیسەسنی قطعی بر صورتدە رد ایدن بر واقعەدر. او واقعەنڭ مجمل بر قسمنی اون سنە اوّل لمعاتدە یازمشدم. شویلەكە:

بو رسالەنڭ تألیفندن اون بر سنە اوّل، رمضان شریفدە استانبول بایزید جامع شریفندە حافظلری دیڭلەیوردم. بردن، شخصنی كورمدم، فقط معنوی بر سس ایشیتدم كبی بڭا كلدی. ذهنمی كندینە چویردی. خیالًا دیڭلەدم، باقدمكە، بڭا دیر: سن قرآنی پك عالی، چوق پارلاق كورییورسڭ. بی طرفانە محاكمە ایت. اویلە باق. یعنی بر بشر كلامی فرض ایت، باق. عجبا او مزیتلری، او زینتلری كورەجكمیسڭ؟ دیدی. حقیقتًا بن دە اوڭا آلداندم. بشر كلامی فرض ایدوب اویلە باقدم. كوردمكە، ناصل بایزیدڭ الكتریك دوگمەسی چوریلوب سوندیریلنجە اورتەلق قراڭلغە دوشر. اویلە دە، او فرض ایلە، قرآنڭ پارلاق ایشیقلری كیزلنمگە باشلادی. او وقت آڭلادمكە، بنم ایلە قونوشان شیطاندر. بنی ورطەیە یووارلاندیرییور. قرآندن استمداد ایتدم. بردن بر نور قلبمە كلدی. مدافعەیە قطعی بر قوّت ویردی. او وقت شویلەجە شیطانە قارشو مناظرە باشلادی. دیدم: ای شیطان! بی طرفانە محاكمە، ایكی طرف اورتەسندە بر وضعیتدر. حالبوكە هم سنڭ، هم انساندەكی سنڭ شاكردلرڭ دیدیگڭز بی طرفانە محاكمە ایسە، طرف مخالفی التزامدر. بی طرفلق دگلدر. موقّتًا بر دینسزلكدر. چونكە قرآنە كلام بشر دییە باقمق و اویلە محاكمە ایتمك، شقّ مخالفی اساس طوتمقدر. باطلی التزامدر. بی طرفانە محاكمە دگلدر. بلكە باطلە طرفكیرلكدر. شیطان دیدیكە: اویلە ایسە، نە اللّٰهڭ كلامی، نە دە بشرڭ كلامی دیمە. اورتەدە فرض ایت، باق. بن دیدم: او دە اولاماز. چونكە مُنَا زَعٌ فٖیهْ بر مال بولونسە، اگر ایكی مدّعی بربرینە یاقین ایسە و قربیّت مكان وارسە، او وقت او مال ایكیسندن باشقە برینڭ ألندە ویا ایكیسنڭ اللری یتیشەجك بر صورتدە بر یرە بیراقیلاجق. هانكیسی اثبات ایتسە، او آلیر. اگر او ایكی مدّعی بربرینە غایت اوزاق، بری مشرقدە، بری مغربدە ایسە، او وقت قاعدةً صاحب الید كیم ایسە، اونڭ ألندە بیراقیلاجقدر.

چونكە اورتەدە بیراقمق قابل دگلدر. ایشتە قرآن، قیمتدار بر مالدر. بشر كلامی جناب حقّڭ كلامندن نە قدر اوزاقسە، او ایكی طرف او قدر، بلكە حدسز بربرندن اوزاقدر. ایشتە ثرادن ثریّایە قدر بربرندن اوزاق او ایكی طرف اورتەسندە بیراقمق ممكن دگلدر. هم اورتەسی یوقدر. چونكە وجود و عدم كبی و نَقٖیضَیْنْ كبی ایكی ضددرلر. اورتەسی اولاماز. اویلە ایسە قرآن ایچون صاحب الید طرف الٰهیدر. اویلە ایسە اونڭ ألندە قبول ایدیلوب اویلەجە دلائل اثباتە باقیلاجق. اگر اوتەكی طرف، اونڭ كلام اللّٰه اولدیغنە دائر بتون برهانلری برر برر چوروتسە، ألنی اوڭا اوزاتابیلیر. یوقسە اوزاتاماز. هیهات! بیڭلر براهین قطعیەنڭ میخلری ایلە عرش اعظمە چاقیلان بو معظّم پیرلانطەیی، هانكی ال بتون او میخلری سوكوب، او دیركلری كسوب اونی دوشورەبیلیر؟ ایشتە ای شیطان! سنڭ رغمڭە اهل حق و انصاف بو صورتدەكی حقیقتلی محاكمە ایلە محاكمە ایدرلر. حتّی اڭ كوچك بر دلیلدە دخی قرآنە قارشو ایماننی زیادەلشدیررلر. سنڭ و شاكردلریڭڭ كوستردیگی یول ایسە، بر كرّە بشر كلامی فرض ایدیلسە، یعنی عرشە باغلانان او معظّم پیرلانطە یرە آتیلسە، بتون میخلرڭ قوّتندە و چوق برهانلرڭ متانتندە بر تك برهان لازمكە، اونی یردن قالدیروب عرش معنوی یە چاقسین. تا كفرڭ ظلماتندن قورتولوب ایمانڭ انوارینە ایریشسین. حالبوكە بوڭا موفّق اولمق پك كوچدر. اونڭ ایچون سنڭ دسیسەڭ ایلە شو زماندە بی طرفانە محاكمە صورتی آلتندە چوقلری ایماننی غائب ایدییورلر.

شیطان دوندی و دیدی: قرآن بشر كلامنە بڭزەیور. اونلرڭ محاورەسی طرزندەدر. دیمك بشر كلامیدر. اگر اللّٰهڭ كلامی اولسە، اوڭا یاقیشاجق، هر جهتجە خارق العادە بر طرزی اولاجقدی. اونڭ صنعتی، ناصل بشر صنعتنە بڭزەمییور؟ كلامی دە بڭزەمەملی. جوابًا دیدم: ناصلكە پیغمبریمزؐ معجزاتندن و خصائصندن باشقە افعال و احوال و اطوارندە بشریتدە قالوب، بشر كبی عادت الٰهیەیە و أوامر تكوینیەسنە منقاد و مطیع اولمش. او دە صوغوق چكر، الم چكر و هكذا... هر بر احوال و اطوارندە خارق العادە بر وضعیت ویریلمەمش. تاكە امّتنە افعالیلە امام اولسون. اطواریلە رهبر اولسون. عموم حركاتیلە درس ویرسین. اگر هر اطوارندە خارق العادە اولسە ایدی، بالذّات هر جهتجە امام اولامازدی. هركسە مرشد مطلق اولامازدی. بتون احوالیلە رحمةً للعالمین اولامازدی. عینًا اویلە دە قرآن حكیم اهل شعورە امامدر. جن و انسە مرشددر. اهل كمالە رهبردر. اهل حقیقتە معلّمدر. اویلە ایسە، بشرڭ محاوراتی و اسلوبی طرزندە اولمق، ضروری و قطعیدر. چونكە جن و انس مناجاتنی اوندن آلییور. دعاسنی اوندن اوگرنییور. مسائلنی اونڭ لسانیلە ذكر ایدییور.

أدب معاشرتنی اوندن تعلّم ایدییور و هكذا... هركس اونی مرجع یاپییور. اویلە ایسە، اگر حضرت موسی علیە السّلامڭ طور سینادە ایشیتدیگی كلام اللّٰه طرزندە اولسە ایدی، بشر بونی دیڭلەمكدە، ایشیتمكدە تحمّل ایدەمزدی. و مرجع ایدەمزدی. حضرت موسیؑ كبی بر اولو العزم، آنجق برقاچ كلامی ایشیتمگە تحمّل ایتمشدر. موسی علیە السّلام دیمش:

[اَهٰكَذَا كَلَامُكَ؟ قَالَ اللّٰهُ لٖی قُوَّةُ جَمٖیعِ الْاَلْسِنَةِ]

شیطان دوندی، یینە دیدیكە: قرآنڭ مسائلی كبی چوق ذاتلر او چشید مسئلەلری دین نامنە سویلەیورلر. اونڭ ایچون بر بشر، دین نامنە بویلە بر شی یاپمق ممكن دگلمی؟ جوابًا قرآنڭ نوریلە دیدمكە: [اوّلا] دیندار بر آدم دین محبّتی ایچون، حق بویلەدر، حقیقت بودر، اللّٰهڭ امری بویلەدر، دیر. یوقسە اللّٰهی كندی كیفنە قونوشدیرماز. حدسز درجە حدّندن تجاوز ایدوب، اللّٰهڭ تقلیدینی یاپوب، اونڭ یرندە قونوشماز. [فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَی اللّٰهِ] دستورندن تیترر. [و ثانیًا] بر بشر كندی باشنە بویلە یاپمەسی و موفّق اولمسی، هیچ بر جهتلە ممكن دگلدر. بلكە یوز درجە محالدر. چونكە بربرینە یاقین ذاتلر، بربرینی تقلید ایدەبیلیرلر. بر جنسدن اولانلر، بربرینڭ صورتنە كیرەبیلیرلر. مرتبەجە بربرینە یاقین اولانلر، بربرینڭ مقاملرینی تقلید ایدەبیلیرلر. موقّتًا انسانلری اغفال ایدرلر. فقط دائمی اغفال ایدەمزلر. چونكە اهل دقّت نظرندە علٰی كلّ حال اطوار و احوالی ایچندەكی تصنّعاتلر و تكلّفاتلر ساختەكارلغنی كوسترەجك. حیلەسی دوام ایتمەیەجك. اگر ساختەكارلقلە تقلیدە چالیشان اوتەكیندن غایت اوزاقسە، مثلا عادی بر آدم، ابن سینا كبی بر داهی یی علمدە تقلید ایتمك ایستەسە و بر چوبان بر پادشاهڭ وضعیتنی طاقینسە، البتە هیچ كیمسەیی آلداتامایاجق. بلكە كندی مسخرە اولاجق. هر بر حالی باغیراجقكە: بو ساختەكاردر. ایشتە حاشا، یوز بیڭ دفعە حاشا! قرآن بشر كلامی فرض ایدیلدیگی وقت، ناصل بر ییلدیز بوجگی بیڭ سنە تكلّفسز حقیقی بر ییلدیز اولارق رصد اهلنە كورونسون؟ هم بر سینك بر سنە تمامًا طاووس صورتنی تصنّعسز تماشا اهلنە كوسترسین؟ هم ساختەكار عامی بر نفر، نامدار عالی بر مشیرڭ طورینی طاقینسین، مقامندە اوتورسون، چوق زمان اویلە قالسین، حیلەسنی احساس ایتمەسین؟ هم مفتری اعتقادسز بر آدم مدّت عمرندە دائما اڭ صادق، اڭ امین، اڭ معتقد بر ذاتڭ كیفیتنی و وضعیتنی اڭ مدقّق نظرلرە قارشو تلاشسز كوسترسین، داهیلرڭ نظرندە تصنّعی صاقلانسین؟ بو ایسە یوز درجە محالدر. اوڭا هیچ بر ذی عقل ممكن دییەمز. اویلە دە فرض ایتمك دخی، بدیهی بر محالی واقع فرض ایتمك كبی بر هذیاندر.

عینًا اویلە دە، قرآنی كلام بشر فرض ایتمك، لازم كلیركە، عالم اسلامڭ سماسندە بالمشاهدە پك پارلاق و دائما انوار حقائقی نشر ایدن بر ییلدیز حقیقت، بلكە بر شمس كمالات تلقّی ایدیلن كتاب مبینڭ ماهیّتی، حاشا بر ییلدیز بوجگی حكمندە تصنّعجی بر بشرڭ خرافاتلی بر دوزمەسی اولسون. و اڭ یاقیندە اولانلر و دقّتلە اوڭا باقانلر فرقندە بولونماسین. و اونی دائما عالی و منبع حقائق بر ییلدیز بیلسین. بو ایسە یوز درجە محال اولمقلە برابر، سن ای شیطان، یوز درجە شیطانیتدە ایلری كیتسەڭ، بوڭا امكان ویردیرەمزسڭ. بوزولمامش هیچ بر عقلی قاندیرامازسڭ! معنًا پك اوزاقدن باقدیرمقلە آلداتییورسڭ! ییلدیزی ییلدیز بوجگی كبی بویلە كوچك كوسترییورسڭ!

[ثالثًا] هم قرآنی بشر كلامی فرض ایتمك، لازم كلیركە، آثاریلە، تأثیراتیلە، نتائجیلە عالم انسانیتڭ بالمشاهدە اڭ روحلی و حیات فشان، اڭ حقیقتلی و سعادت رسان، اڭ جمعیتلی و معجز بیان عالی مزیتلریلە یالدیزلی بو فرقانڭ كیزلی حقیقتی، حاشا! معاونتسز، علمسز بر تك انسانڭ ساختەكار، عادی فكرینڭ تصنیعاتی اولسون. و یاقیندن اونی تماشا ایدن و مراقلە دقّت ایدن بیوك ذكالر، علوی دهالر اوندە هیچ بر زمان، هیچ بر جهتدە ساختەكارلق و تصنّع اثری كورمەسین. دائما جدّیتی، صمیمیّتی، اخلاصی بولسون.

بو ایسە یوز درجە محال اولمقلە برابر، بتون احوالیلە، اقوالیلە، حركاتیلە بتون حیاتندە امانتی، ایمانی، امنیّتی، اخلاصی، جدّیتی، استقامتی كوسترن و درس ویرن و صدّیقینلری یتیشدیرن اڭ یوكسك، اڭ پارلاق، اڭ عالی خصلت تلقّی ایدیلن و قبول ایدیلن بر ذاتی.. اڭ امنیّتسز، اڭ اخلاصسز، اڭ اعتقادسز فرض ایتمكلە، مضاعف بر محالی واقع كورمك كبی شیطانی دخی اوتاندیراجق بر هذیان كفریدر.

چونكە شو مسئلەنڭ اورتەسی یوقدر. زیرا فرض محال اولارق قرآن كلام اللّٰه اولمازسە، عرشدن زمینە دوشر كبی سقوط ایدر. اورتەدە قالماز. مجمع حقائق ایكن، منبع خرافات اولور. و او خارقە فرمانی كوسترن ذات، حاشا ثمّ حاشا، اگر رسول اللّٰهؐ اولمازسە، اعلای علّییندن اسفل سافلینە سقوط ایتمك و منبع كمالات درجەسندن معدن دسائس مقامنە دوشمك لازم كلیر. اورتەدە قالماز. زیرا اللّٰه نامنە افترا ایدن، یالان سویلەین اڭ ادنا بر درجەیە دوشر. بر سینگی دائمی بر صورتدە طاووس كورمك و طاووسڭ بیوك اوصافنی اوندە هر وقت مشاهدە ایتمك نە قدر محال ایسە، شو مسئلە دە اویلە محالدر. فطرتًا عقلسز، سرخوش بر دیوانە لازمكە، بوڭا احتمال ویرسین.

[رابعًا] هم قرآنی كلام بشر فرض ایتمك، لازم كلیركە، نوع بنی آدمڭ اڭ بیوك و محتشم اوردوسی اولان امّت محمدیّەنڭؐ مقدّس قوماندانی اولان قرآن، بالمشاهدە قوّتلی قانونلریلە، اساسلی دستورلریلە، نافذ امرلریلە او پك بیوك اوردویی ایكی جهانی فتح ایدەجك بر درجەدە بر انتظام ویردیگی و بر انضباط آلتنە آلدیغی و مادّی معنوی تجهیز ایتدیگی و عموم او افرادڭ درجاتنە كورە عقللرینی تعلیم و قلبلرینی تربیە و روحلرینی تسخیر و وجدانلرینی تطهیر و اعضا و جوارحلرینی استعمال و استخدام ایتدیگی حالدە، حاشا یوز بیڭ دفعە حاشا قوّتسز، قیمتسز، اصلسز بر دوزمە فرض ایدوب، یوز درجە محالی قبول ایتمك لازم كلمكلە برابر.. مدّت حیاتندە جدّی حركاتیلە حقّڭ قانونلرینی بنی آدمە درس ویرن و صمیمی افعالیلە حقیقتڭ دستورلرینی بشرە تعلیم ایدن و خالص و معقول اقوالیلە استقامتڭ و سعادتڭ اصوللرینی كوسترن و تأسیس ایدن و بتون تاریخچۀ حیاتنڭ شهادتیلە اللّٰهڭ عذابندن چوق خوف ایدن و هركسدن زیادە اللّٰهی بیلن و بیلدیرن و نوع بشرڭ بشدن بریسنە و كرۀ ارضڭ یاریسنە بیڭ اوچ یوز اللی سنە كمال حشمت ایلە قوماندانلق ایدن و جهانی ولولەیە ویرن و شهرت شعار شئوناتیلە نوع بشرڭ، بلكە كائناتڭ الحق مدار فخری اولان بر ذاتی، حاشا، یوز بیڭ دفعە حاشا ساختەكار، اللّٰهدن قورقماز و بیلمز و حیثیتنی طانیماز، انسانیتڭ عادی درجەسندە فرض ایتمكلە، یوز درجە محالی بردن ارتكاب ایتمك لازم كلیر. چونكە شو مسئلەنڭ اورتەسی یوقدر. زیرا فرض محال اولارق قرآن كلام اللّٰه اولمازسە، عرشدن دوشسە، اورتەدە قالاماز. بلكە یردە یالانجی برینڭ مالی اولدیغنی قبول ایتمك لازم كلیر. بو ایسە ای شیطان، یوز درجە سن قاتمرلی بر شیطان اولسەڭ، بوزولمامش هیچ بر عقلی قاندیرامازسڭ. و چورومەمش هیچ بر قلبی اقناع ایدەمزسڭ!

شیطان دوندی دیدی: ناصل قاندیرامام؟ اكثر انسانلرە و انسانڭ اڭ مشهور عاقللرینە قرآنی و محمّدیؐ انكار ایتدیردم. [الجواب] (اوّلًا)، غایت اوزاق مسافەدن باقیلسە، اڭ بیوك شی اڭ كوچك شی كبی كورونەبیلیر. بر ییلدیز بر موم قدر دینیلەبیلیر. (ثانیًا: ) هم تبعی، سطحی بر نظرلە باقیلسە، غایت محال بر شی ممكن كورونەبیلیر. بر زمان بر اختیار آدم رمضان هلالنی كورمك ایچون سمایە باقمش. كوزینە بر بیاض قیل اینمش. او قیلی آی ظن ایتمش. آیی كوردم دیمش. ایشتە محالدركە، هلال او بیاض قیل اولسون. فقط قصدًا و بالذّات آیە باقدیغی و او صاچی تبعی و طولاییسیلە و ایكنجی درجەدە كوروندیگی ایچون او محالی ممكن تلقّی ایتمش. (ثالثًا: ) هم قبول ایتمەمك باشقەدر، انكار ایتمك باشقەدر. عدم قبول بر لاقیدلقدر. بر كوز قپامقدر. و جاهلانە بر حكمسزلكدر. بو صورتدە چوق محال شیلر اونڭ ایچندە كیزلنەبیلیر. اونڭ عقلی اونلرلە اوغراشماز. امّا انكار ایسە، او عدم قبول دگل، بلكە او قبول عدمدر، بر حكمدر.

اونڭ عقلی حركت ایتمەیە مجبوردر. او حالدە سنڭ كبی بر شیطان، اونڭ عقلنی ألندن آلیر، صوڭرە انكاری اوڭا یوتدیرر. هم ای شیطان، باطلی حق و محالی ممكن كوسترن غفلت و ضلالت و سفسطە و عناد و مغلطە و مكابرە و اغفال و كورەنك كبی شیطانی دسیسەلرلە چوق محالاتی انتاج ایدن انكار و كفری، او بدبخت انسان صورتندەكی حیوانلرە یوتدیرمشسڭ.

[خامسًا] هم قرآنی كلام بشر فرض ایتمك، لازم كلیركە، عالم انسانیتڭ سماسندە ییلدیزلر كبی پارلایان اصفیالرە، صدّیقینلرە، اقطابلرە بالمشاهدە رهبرلك ایدن.. و بالبداهە متمادیًا حق و حقّانیتی، صدق و صداقتی، امن و امانتی عموم طبقات اهل كمالە تعلیم ایدن.. و اركان ایمانیەنڭ حقائقیلە و اركان اسلامیەنڭ دساتیریلە ایكی جهانڭ سعادتنی تأمین ایدن.. و بو اجراآتنڭ شهادتیلە بالضّرورە حق و خالص و صافی حقیقت و غایت طوغری و پك جدّی اولمق لازم كلن بر كتابی.. كندی اوصافنڭ و تأثیراتنڭ و انوارینڭ ضدّیلە متّصف تصوّر ایدوب، حاشا، ثمّ حاشا، بر ساختەكارڭ تصنیعات و افترالرینڭ مجموعەسی نظریلە باقمق، سوفسطائیلری و شیطانلری دخی اوتاندیراجق و تیترتەجك شنیع بر هذیان كفری اولمقلە برابر.. اظهار ایتدیگی دین و شریعت اسلامیەنڭ شهادتیلە و مدّت حیاتندە كوستردیگی بالاتّفاق فوق العادە تقواسنڭ و خالص و صافی عبودیتنڭ دلالتیلە و بالاتّفاق كندندە كوروندیگی اخلاق حسنەنڭ اقتضاسیلە و یتیشدیردیگی بتون اهل حقیقتڭ و صاحب كمالاتڭ تصدیقیلە اڭ معتقد، اڭ متین، اڭ امین، اڭ صادق بر ذاتی، حاشا، ثمّ حاشا، یوز بیڭ كرّە حاشا اعتقادسز، اڭ امنیّتسز، اللّٰهدن قورقماز بر وضعیتدە فرض ایتمك، محالاتڭ اڭ چركین و منفور بر صورتنی و ضلالتڭ اڭ ظلملی و ظلمتلی بر طرزینی ارتكاب ایتمك لازم كلیر.

[الحاصل] اون طقوزنجی مكتوبڭ اون سكزنجی اشارتندە دینیلدیگی كبی.. ناصل قولاقلی عامی طبقەسی اعجاز قرآن فهمندە دیمش: قرآن، بتون دیڭلەدیگم و دنیادە موجود كتابلرە قیاس ایدیلسە، هیچ بریسنە بڭزەمییور. و اونلرڭ درجەسندە دگلدر. اویلە ایسە، یا قرآن عمومنڭ آلتندەدر. ویا عمومنڭ فوقندە بر درجەسی واردر. عمومڭ آلتندەكی شِقّ ایسە، محال اولمقلە برابر، هیچ بر دوشمان، حتّی شیطان دخی دییەمز و قبول ایتمز. اویلە ایسە، قرآن عموم كتابلرڭ فوقندەدر. اویلە ایسە معجزەدر. عینًا اویلە دە، بز دە علم اصول و فنّ منطقجە سَبِرْ و تقسیم دینیلن اڭ قطعی بر حجّتلە دیرز: ای شیطان! و ای شیطانڭ شاكردلری! قرآن، یا عرش اعظمدن، اسم اعظمدن كلمش

بر كلام اللّٰهدر. ویاخود حاشا، ثمّ حاشا، یوز بیڭ كرّە حاشا، یردە ساختەكار و اللّٰهدن قورقماز و اللّٰهی بیلمز، اعتقادسز بر بشرڭ دوزمەسیدر. بو ایسە ای شیطان، سابق حجّتلرە قارشو بونی سن دییەمدڭ و دییەمزسڭ و دییەمەیەجكسڭ. اویلە ایسە بالضّرورە و بلا شبهە، قرآن خالق كائناتڭ كلامیدر. چونكە اورتەسی یوقدر و محالدر. و اولاماز. ناصلكە قطعی بر صورتدە اثبات ایتدك، سن دە كوردڭ و دیڭلەدڭ.

هم محمّد علیە الصّلاة والسّلام، یا رسول اللّٰهدر و بتون رسوللرڭ اكملی و بتون مخلوقاتڭ افضلیدر. ویاخود حاشا، یوز بیڭ دفعە حاشا، اللّٰهە افترا ایتدیگی و اللّٰهی بیلمدیگی و عذابنە اینانمدیغی ایچون اعتقادسز، اسفل سافلینە سقوط ایتمش، دیوانە بر بشر فرض ایتمك [حاشیە]لازم كلیركە: بو ایسە ای ابلیس، نە سن و نە دە كووندیگڭ آوروپە فیلسوفلری و آسیە منافقلری بونی دییەمزسڭز و دییەمەمشسڭز، و دییەمەیەجكسڭز. چونكە بو شقّی دیڭلەیەجك و قبول ایدەجك دنیادە یوقدر. اونڭ ایچوندركە، كووندیگڭ او فیلسوفلرڭ اڭ مفسدلری و او آسیە منافقلرینڭ اڭ وجدانسزلری دخی دییورلركە: محمّد عربی * علیه الصلاة والسلام چوق عقللی ایدی. چوق كوزل اخلاقلی ایدی. مادام شو مسئلە ایكی شقّە منحصردر. و مادام ایكنجی شِقّ محالدر. و هیچ بر كیمسە بوڭا صاحب چیقمایور. و مادام قطعی حجّتلرلە اثبات ایتدككە، اورتەسی یوقدر. البتە بالضّرورە سنڭ و حزب الشیطانڭ رغمنە اولارق، بالبداهە و بحق الیقین، محمّد عربی علیە الصّلاة والسّلام رسول اللّٰهدر. و بتون رسوللرڭ اكملیدر. بتون مخلوقاتڭ افضلیدر.

عَلَیْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ بِعَدَدِ الْمَلَكِ وَالْاِنْسِ وَالْجَٓانِّ

[شیطانڭ ایكنجی كوچك بر اعتراضی] سورۀ [قٓ وَالْقُرْاٰنِ الْمَجٖیدِ] ی اوقوركن [مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ اِلَّا لَدَیْهِ رَقٖیبٌ عَتٖیدٌ وَجَٓائَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحٖیدُ وَنُفِخَ فِی الصُّورِ ذٰلِكَ یَوْمُ الْوَعٖیدِ وَجَٓائَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَٓائِقٌ وَشَهٖیدٌ لَقَدْ كُنْتَ فٖی غَفْلَةٍ مِنْ هٰذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَٓائَكَ فَبَصَرُكَ الْیَوْمَ حَدٖیدٌ وَقَالَ قَرٖینُهُ هٰذَا مَا لَدَیَّ عَتٖیدٌ اَلْقِیَا فٖی جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنٖیدٍ] شو آیتلری اوقوركن شیطان دیدیكە: قرآنڭ اڭ مهم فصاحتنی، سز اونڭ سلاستندە و وضوحندە بولویورسڭز.