MEKTÛBAT

137

زیرا او ذات، كرۀ ارضڭ یاریسنی و نوع بشرڭ بشدن بریسنی سلطنت معنویەسی آلتنە آلارق، بیڭ اوچ یوز اللی سنە كمال حشمتلە سلطنت معنویەسنی دوام ایتدیروب، بتون اهل كمالە، بتون انواع حقائقدە بر استاد كلّ حكمنە كچمش. دوست و دوشمانڭ اتّفاقیلە اخلاق حسنەنڭ اڭ یوكسك درجەسنە صاحب اولمش. بدایت امرندە تك باشیلە بتون دنیایە میدان اوقومش. هر دقیقەدە یوز میلیوندن زیادە انسانلرڭ ورد زبانی اولان قرآن معجز البیانی كوسترمش بر ذات، البتە او فرد ممتازدر، اوندن باشقەسی اولاماز. بو عالمڭ هم چكردگی، هم میوەسی اودر.

عَلَیْهِ وَعَلٰٓی اٰلِهٖ وَصَحْبِهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ بِعَدَدِ اَنْوَاعِ الْكَٓائِنَاتِ وَمَوْجُودَاتِهَا

ایشتە بویلە بر ذاتڭ مولد و معراجنی دیڭلەمك، یعنی ترقّیاتنڭ مبدأ و منتهاسنی ایشیتمك، یعنی تاریخچۀ حیات معنویەسنی بیلمك، او ذاتی كندینە رئیس و سیّد و امام و شفیع تلقّی ایدن مؤمنلرە، نە قدر ذوقلی، فخرلی، نورلی، نشئەلی، خیرلی بر مسامرۀ علویّۀ دینیە اولدیغنی آڭلا.

یا رب! حبیب اكرم علیە الصّلاة والسّلام حرمتنە و اسم اعظم حقّنە، شو رسالەیی نشر ایدنلرڭ و رفقاسنڭ قلبلرینی انوار ایمانیەیە مظهر و قلملرینی اسرار قرآنیەیە ناشر أیلە. و اونلرە صراط مستقیمدە استقامت ویر. آمین.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

سعید النّورسی

یگرمی بشنجی مكتوب داها تألیف ایدیلمەمشدر.

138

[یگرمی آلتنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

شو یگرمی آلتنجی مكتوب بربریلە مناسبتی آز [درت مبحثدر]. [برنجی مبحث] اون طقوزنجی مكتوبڭ اون سكزنجی اشارتندە، یالڭز قولاغی بولونان عوام طبقەسنە قارشو اعجاز قرآن فهمندە او قولاقلی دیمش: "شیطان بیلە دییەمز" جملەسنە ایضاحلی بر حاشیەدر.

[برنجی مبحث] بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ ٭ وَاِمَّا یَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّیْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللّٰهِ اِنَّهُ هُوَ السَّمٖیعُ الْعَلٖیمُ

حُجَّةُ الْقُرْاٰنِ عَلَی الشَّیْطَانِ وَحِزْبِهٖ

ابلیسی الزام، شیطانی افحام، اهل طغیانی اسكات ایدن برنجی مبحث. بی طرفانە محاكمە ایچندە شیطانڭ مدهش بر دسیسەسنی قطعی بر صورتدە رد ایدن بر واقعەدر. او واقعەنڭ مجمل بر قسمنی اون سنە اوّل لمعاتدە یازمشدم. شویلەكە:

بوندن اون بر سنە اوّل، رمضان شریفدە، استانبولدە، بایزید جامع شریفندە حافظلری دیڭلەیوردم. بردن شخصنی كورمدم، فقط معنوی بر سس ایشیتدم كبی بڭا كلدی. ذهنمی كندینە چویردی. خیالًا دیڭلەدم. باقدمكە، بڭا دیر: سن قرآنی پك عالی، چوق پارلاق كورییورسڭ. بی طرفانە محاكمە ایت، اویلە باق. یعنی بر بشر كلامی فرض ایت، باق. عجبا او مزیتلری، او زینتلری كورەجكمیسڭ؟

حقیقتًا بن دە اوڭا آلداندم. بشر كلامی فرض ایدوب اویلە باقدم. كوردمكە، ناصل بایزیدڭ الكتریك دوگمەسی چوریلوب سویوندیریلنجە، اورتەلق قراڭلغە دوشر. اویلە دە، او فرض ایلە قرآنڭ پارلاق ایشیقلری كیزلنمگە باشلادی. او وقت آڭلادمكە، بنم ایلە قونوشان شیطاندر. بنی ورطەیە یووارلاندیرییور.

قرآندن استمداد ایتدم. بردن بر نور قلبمە كلدی. مدافعەیە قطعی بر قوّت ویردی. او وقت، شویلەجە شیطانە قارشو مناظرە باشلادی. دیدم: ای شیطان! بی طرفانە محاكمە، ایكی طرف اورتەسندە بر وضعیتدر. حالبوكە هم سنڭ، هم انساندەكی سنڭ شاكردلرڭ دیدیگڭز بی طرفانە محاكمە ایسە، طرف مخالفی التزامدر.

139

بی طرفلق دگلدر. موقّتًا بر دینسزلكدر. چونكە قرآنە كلام بشر دییە باقمق و اویلە محاكمە ایتمك، شقّ مخالفی اساس طوتمقدر. باطلی التزامدر. بی طرفانە دگلدر. بلكە باطلە طرفكیرلكدر. شیطان دیدیكە: اویلە ایسە، نە اللّٰهڭ كلامی، نە بشر كلامی دیمە، اورتەدە فرض ایت، باق. بن دیدم: او دە اولاماز. چونكە مُنَازَعٌ فٖیهْ بر مال بولونسە، اگر ایكی مدّعی بربرینە یاقین ایسە و قربیّت مكان وارسە، او وقت او مال، ایكیسندن باشقە برینڭ ألندە ویا ایكیسنڭ اللری یتیشەجك بر صورتدە بر یردە بیراقیلاجق. هانكیسی اثبات ایتسە، او آلیر. اگر او ایكی مدّعی بربرندن غایت اوزاق، بری مشرقدە، بری مغربدە ایسە، او وقت قاعدةً صاحب الید كیم ایسە، اونڭ ألندە بیراقیلاجقدر. چونكە اورتەدە بیراقمق قابل دگلدر.

ایشتە قرآن قیمتدار بر مالدر. بشر كلامی جناب حقّڭ كلامندن نە قدر اوزاقسە، او ایكی طرف او قدر، بلكە حدسز بربرندن اوزاقدر. ایشتە ثرادن ثریّایە قدر بربرندن اوزاق ایكی طرف اورتەسندە بیراقمق ممكن دگلدر. هم اورتەسی یوقدر. چونكە وجود و عدم كبی و نَقْضَیْنْ كبی ایكی ضددرلر. اورتەسی اولاماز. اویلە ایسە، قرآن ایچون صاحب الید طرف الٰهیدر. اویلە ایسە، اونڭ ألندە قبول ایدیلوب، اویلەجە دلائل اثباتە باقیلاجق. اگر اوتەكی طرف اونڭ كلام اللّٰه اولدیغنە دائر بتون برهانلری برر برر چوروتسە، ألنی اوڭا اوزاتابیلیر. یوقسە اوزاتاماز. هیهات! بیڭلر براهین قطعیەنڭ میخلریلە عرش اعظمە چاقیلان بو معظّم پیرلانطەیی، هانكی ال بتون میخلری سوكوب، او دیركلری كسوب، اونی دوشورەبیلیر. ایشتە، ای شیطان! سنڭ رغمڭە اهل حق و انصاف بو صورتدەكی حقیقتلی محاكمە ایلە محاكمە ایدرلر. حتّی اڭ كوچك بر دلیلدە دخی قرآنە قارشو ایمانلرینی زیادەلشدیررلر. سنڭ و شاكردلریڭڭ كوستردیگی یول ایسە، بر كرّە بشر كلامی فرض ایدیلسە، یعنی عرشە باغلانان او معظّم پیرلانطە یرە آتیلسە، بتون میخلرڭ قوّتندە و چوق برهانلرڭ متانتندە بر تك برهان لازمكە، اونی یردن قالدیروب عرش معنوی یە چاقسین. تا كفرڭ ظلماتندن قورتولوب، ایمانڭ انوارینە ایریشسین. حالبوكە بوڭا موفّق اولمق پك كوچدر. اونڭ ایچون سنڭ دسیسەڭ ایلە شو زماندە بی طرفانە محاكمە صورتی آلتندە چوقلر ایمانلرینی غائب ایدییورلر.

شیطان دوندی، دیدیكە: قرآن بشر كلامنە بڭزەیور. اونلرڭ محاورەسی طرزندەدر. دیمك بشر كلامیدر. اللّٰهڭ كلامی اولسە، اوڭا یاقیشاجق، هر جهتجە خارق العادە بر طرزی اولاجقدی. اونڭ صنعتی

140

ناصل بشر صنعتنە بڭزەمییور، كلامی دە بڭزەمەملی. جوابًا دیدم: ناصلكە پیغمبریمز علیە الصّلاة والسّلام، معجزاتندن و خصائصندن باشقە، افعال و احوال و اطوارندە بشریتدە قالوب، بشر كبی عادت الٰهیەیە و أوامر تكوینیەسنە منقاد و مطیع اولمش. او دە صوغوق چكر، الم چكر و هكذا. هر بر احوال و اطوارندە خارق العادە بر وضعیت ویریلمەمش. تاكە امّتنە افعالیلە امام اولسون. اطواریلە رهبر اولسون. عموم حركاتیلە درس ویرسین. اگر هر اطوارندە خارق العادە اولسە ایدی، بالذّات هر بر جهتجە امام اولامازدی. هركسە مرشد مطلق اولامازدی. بتون احوالیلە رحمةً للعالمین اولامازدی.

عینًا اویلە دە، قرآن حكیم اهل شعورە امامدر. جن و انسە مرشددر. اهل كمالە رهبردر. اهل حقیقتە معلّمدر. اویلە ایسە، بشرڭ محاوراتی و اسلوبی طرزندە اولمق، ضروری و قطعیدر. چونكە جن و انس مناجاتنی اوندن آلییور. دعاسنی اوندن اوگرنییور. مسائلنی اونڭ لسانیلە ذكر ایدییور. ادبِ معاشرتی اوندن تعلّم ایدییور و هكذا. هركس اونی مرجع یاپییور. اویلە ایسە، اگر موسی علیە السّلامڭ طور سینادە ایشیتدیگی كلام اللّٰه طرزندە اولسە ایدی، بشر بونی دیڭلەمكدە و ایشیتمكدە تحمّل ایدەمزدی. و مرجع ایدەمزدی. حضرت موسی علیە السّلام كبی بر اولو العزم، آنجق برقاچ كلامی ایشیتمگە تحمّل ایتمشدر. موسی علیە السّلام دیمش: (اَهٰكَذَا كَلَامُكَ؟ قَالَ اللّٰهُ: لٖی قُوَّةُ جَمٖیعِ الْاَلْسِنَةِ)

شیطان یینە دوندی، دیدیكە: قرآنڭ مسائلی كبی، چوق ذاتلر او چشید مسائلی دین نامنە سویلەیەبیلیرلر. اونڭ ایچون بر بشر، دین نامنە بویلە بر شی یاپمق ممكن دگلمی؟ جوابًا قرآنڭ نوریلە دیدمكە: [اوّلا] دیندار بر آدم دین محبّتی ایچون "حق بویلەدر، حقیقت بودر، اللّٰهڭ امری بویلەدر" دیر. یوقسە اللّٰهی كندی كیفنە قونوشدیرماز. حدسز درجە حدّندن تجاوز ایدوب، اللّٰهڭ تقلیدینی یاپوب، اونڭ یرندە قونوشماز. (فَمَنْ اَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَی اللِّٰە) دستورندن تیترر. و [ثانیًا] بر بشر كندی باشنە بویلە یاپمەسی و موفّق اولمسی، هیچ بر جهتلە ممكن دگلدر. بلكە یوز درجە محالدر. چونكە بربرینە یاقین ذاتلر، بربرینی تقلید ایدەبیلیرلر. بر جنسدن اولانلر، بربرینڭ صورتنە كیرەبیلیرلر. مرتبەجە بربرینە یاقین اولانلر، بربرینڭ مقاملرینی تقلید ایدەبیلیرلر. موقّتًا انسانلری اغفال ایدرلر. فقط دائمی اغفال ایدەمزلر. چونكە اهل دقّت نظرندە علٰی كلّ حال اطوار و احوالی ایچندەكی تصنّعاتلر، تكلّفاتلر ساختەكارلغنی كوسترەجك. حیلەسی دوام ایتمەیەجك. اگر ساختەكارلقلە تقلیدە چالیشان،

141

اوتەكیندن غایت اوزاقسە، مثلا عادی بر آدم، ابن سینا كبی بر داهی یی علمدە تقلید ایتمك ایستەسە و بر چوبان بر پادشاهڭ وضعیتنی طاقینسە، البتە هیچ كیمسەیی آلداتامایاجق. بلكە كندی مسخرە اولاجق. هر بر حالی باغیراجقكە: بو ساختەكاردر.. ایشتە حاشا، یوز بیڭ دفعە حاشا! قرآن، بشر كلامی فرض ایدیلدیگی وقت، ناصلكە بر ییلدیز بوجگی بیڭ سنە تكلّفسز حقیقی بر ییلدیز اولارق رصد اهلنە كورونسون؟ هم بر سینك بر سنە تمامًا طاووس صورتنی تصنّعسز تماشا اهلنە كوسترسین؟ هم ساختەكار عامی بر نفر، نامدار، عالی بر مشیرڭ طورینی طاقینسین؟ مقامندە اوتورسون، چوق زمان اویلە قالسین، حیلەسنی احساس ایتمەسین؟ هم مفتری، یالانجی، اعتقادسز بر آدم، مدّت عمرندە دائما اڭ صادق، اڭ امین، اڭ معتقد بر ذاتڭ كیفیتنی و وضعیتنی اڭ مدقّق نظرلرە قارشو تلاشسز كوسترسین؟ داهیلرڭ نظرندە تصنّعی صاقلانسین؟ بو ایسە یوز درجە محالدر. اوڭا هیچ بر ذی عقل ممكن دییەمز. و اویلە دە فرض ایتمك، بدیهی بر محالی واقع فرض ایتمك كبی بر هذیاندر.

عینًا اویلە دە، قرآنی كلام بشر فرض ایتمك، لازم كلیركە: عالم اسلامڭ سماسندە بالمشاهدە پك پارلاق و دائما انوار حقائقی نشر ایدن بر ییلدیز حقیقت، بلكە بر شمس كمالات تلقّی ایدیلن (كِتَابٌ مُبٖینٌ)ڭ ماهیّتی، حاشا، بر ییلدیز بوجگی حكمندە تصنّعجی و یالانجی بر بشرڭ خرافاتلی بر دوزمەسی اولسون. و اڭ یاقینندە اولانلر و دقّتلە اوڭا باقانلر، فرقندە بولونماسین. و اونی دائما عالی و منبع حقائق بر ییلدیز بیلسین. بو ایسە یوز درجە محال اولمقلە برابر، سن ای شیطان، یوز درجە شیطنتڭدە ایلری كیتسەڭ، بوڭا امكان ویردیرەمزسڭ. بوزولمامش هیچ بر عقلی قاندیرامازسڭ. یالڭز معنًا پك اوزاقدن باقدیرمقلە آلداتییورسڭ. ییلدیزی ییلدیز بوجگی كبی كوچك كوسترییورسڭ.

[ثالثًا] هم قرآنی بشر كلامی فرض ایتمك، لازم كلیركە: آثاریلە، تأثیراتیلە، نتائجیلە عالم انسانیتڭ بالمشاهدە اڭ روحلی و حیات فشان، اڭ حقیقتلی و سعادت رسان، اڭ جمعیتلی و معجز بیان و عالی مزیتلریلە یالدیزلی بو فرقانڭ كیزلی حقیقتی، حاشا، معاونتسز، علمسز بر تك انسانڭ ساختەكار، عادی فكرینڭ تصنیعاتی اولسون. و یاقینندە اونی تماشا ایدن و مراق ایلە دقّت ایدن بیوك ذكالر، علوی دهالر، اوندە هیچ بر زمان، هیچ بر جهتدە ساختەكارلق و تصنّع اثرینی كورمەسین. دائما جدّیتی، صمیمیّتی، اخلاصی بولسون. بو ایسە یوز درجە محال اولمقلە برابر، بتون احوالیلە، اقوالیلە، حركاتیلە بتون حیاتندە امانتی، ایمانی، امنیّتی، اخلاصی، جدّیتی، استقامتی كوسترن

142

و درس ویرن و صدّیقینلری یتیشدیرن اڭ یوكسك، اڭ پارلاق، اڭ عالی خصلت تلقّی ایدیلن و قبول ایدیلن بر ذاتی اڭ امنیّتسز، اڭ ایمانسز، اڭ اخلاصسز، اڭ اعتقادسز فرض ایتمكلە، مضاعف بر محالی واقع كورمك كبی، شیطانی دخی اوتاندیراجق بر هذیان فكریدر. چونكە شو مسئلەنڭ اورتەسی یوقدر. زیرا فرض محال اولارق، قرآن كلام اللّٰه اولمازسە، عرشدن فرشە دوشر كبی سقوط ایدر. اورتەدە قالماز. مجمع حقائق ایكن، منبع خرافات اولور. و او خارقە فرمانی كوسترن ذات، حاشا، ثمّ حاشا، اگر رسول اللّٰه اولمازسە، اعلای علّییندن اسفل السّافلینە سقوط ایتمك و منبع كمالات درجەسندن معدن دسائس مقامنە دوشمك لازم كلیر. اورتەدە قالاماز. زیرا اللّٰه نامنە افترا ایدن، یالان سویلەین، اڭ ادنا بر درجەیە دوشر. بر سینگی دائمی بر صورتدە طاووس كورمك و طاووسڭ بیوك اوصافنی اوندە هر وقت مشاهدە ایتمك نە قدر محال ایسە، شو مسئلە دە اویلە محالدر. فطرتًا عقلسز، سرخوش بر دیوانە لازمكە، بوڭا احتمال ویرسین.

[رابعًا] هم قرآنی كلام بشر فرض ایتمك، لازم كلیركە: بنی آدمڭ اڭ بیوك و محتشم اوردوسی اولان امّت محمدیّەنڭؐ مقدّس بر قوماندانی اولان قرآن، بالمشاهدە قوّتلی قانونلریلە، اساسلی دستورلریلە، نافذ امرلریلە او پك بیوك اوردویی، ایكی جهانی فتح ایدەجك بر درجەدە بر انتظام ویردیگی، بر انضباط آلتنە آلدیغی و مادّی و معنوی تجهیز ایتدیگی و عموم افرادڭ درجاتنە كورە عقللرینی تعلیم و قلبلرینی تربیە و روحلرینی تسخیر و وجدانلرینی تطهیر، اعضا و جوارحلرینی استعمال و استخدام ایتدیگی حالدە.. حاشا، یوز بیڭ حاشا، قوّتسز، قیمتسز، حقیقتسز، اصلسز بر دوزمە فرض ایدوب، یوز درجە محالی قبول ایتمك لازم كلمكلە برابر.. مدّت حیاتندە جدّی حركاتیلە حقّڭ قانونلرینی بنی آدمە درس ویرن.. و صمیمی افعالیلە حقیقتڭ دستورلرینی بشرە تعلیم ایدن.. و خالص و معقول اقوالیلە استقامتڭ و سعادتڭ اصوللرینی كوسترن و تأسیس ایدن.. و بتون تاریخچۀ حیاتنڭ شهادتیلە اللّٰهڭ عذابندن چوق خوف ایدن و هركسدن زیادە اللّٰهی بیلن و بیلدیرن.. و نوع بشرڭ بشدن بریسنە و كرۀ ارضڭ یاریسنە بیڭ اوچ یوز اللی سنە كمال حشمتلە قوماندانلق ایدن و جهانی ولولەیە ویرن شهرت شعار شئوناتیلە، نوع بشرڭ، بلكە كائناتڭ الحق مدار فخری اولان بر ذاتی، حاشا، یوز بیڭ دفعە حاشا، ساختەكار، دوزمەجی، اللّٰهدن قورقماز و بیلمز و یالاندن چكینمز، حیثیتنی طانیماز، انسانیتڭ اڭ عادی درجەسندە فرض ایتمك ایلە، یوز درجە محالی بردن ارتكاب ایتمك لازم كلیر. چونكە شو مسئلەنڭ اورتەسی یوقدر. زیرا فرض محال اولارق، قرآن اللّٰه كلامی اولمازسە، عرشدن دوشسە،

143

اورتە یردە قالاماز. بلكە یردە اڭ یالانجی برینڭ مالی اولدیغنی قبول ایتمك لازم كلیر. بو ایسە ای شیطان، یوز درجە سن قاتمرلی شیطان اولسەڭ، بوزولمامش هیچ بر عقلی قاندیرامازسڭ. و چورومەمش هیچ بر قلبی اقناع ایدەمزسڭ.

شیطان دوندی، دیدی: ناصل قاندیرامام؟ اكثر انسانلرە و انسانلرڭ اڭ مشهور عاقللرینە قرآنی و محمّدیؐ انكار ایتدیردم و قاندیردم؟ [الجواب] (اوّلًا) غایت اوزاق بر مسافەدن باقیلسە، اڭ بیوك بر شی، اڭ كوچك بر شی كبی كورونەبیلیر. بر ییلدیز، بر موم قدردر دینیلەبیلیر. (ثانیًا: ) هم تبعی و سطحی بر نظر ایلە باقیلسە، غایت محال بر شی ممكن كورونەبیلیر. بر زمان بر اختیار آدم رمضان هلالنی كورمك ایچون سمایە باقمش. كوزینە بر بیاض قیل اینمش. او قیلی آی ظن ایتمش. آیی كوردم دیمش. ایشتە محالدركە، هلال او بیاض قیل اولسون. فقط قصدًا و بالذّات آیە باقدیغی و او صاچی تبعی و طولاییسیلە و ایكنجی درجەدە كوروندیگی ایچون، او محالی ممكن تلقّی ایتمش.

(ثالثًا) هم قبول ایتمەمك باشقەدر، انكار ایتمك باشقەدر. عدم قبول بر لاقیدلقدر. بر كوز قپامقدر. و جاهلانە بر حكمسزلكدر. بو صورتدە، چوق محال شیلر اونڭ ایچندە كیزلنەبیلیر. اونڭ عقلی اونلرلە اوغراشماز. امّا انكار ایسە، او عدم قبول دگل، بلكە او قبول عدمدر، بر حكمدر. اونڭ عقلی حركت ایتمەیە مجبوردر. او حالدە سنڭ كبی بر شیطان، اونڭ عقلنی ألندن آلیر. صوڭرە انكاری اوڭا یوتدیرر. هم ای شیطان، باطلی حق و محالی ممكن كوسترن غفلت و ضلالت.. و سفسطە و عناد.. و مغلطە و مكابرە.. و اغفال و كورەنك كبی شیطانی دسیسەلرلە چوق محالاتی انتاج ایدن كفر و انكاری، او بدبخت انسان صورتندەكی حیوانلرە یوتدیرمشسڭ.

[خامسًا] هم قرآنی كلام بشر فرض ایتمك، لازم كلیركە: عالم انسانیتڭ سماسندە ییلدیزلر كبی پارلایان اصفیالرە، صدّیقینلرە، اقطابلرە بالمشاهدە رهبرلك ایدن.. و بالبداهە متمادیًا حق و حقّانیتی، صدق و صداقتی، امن و امانتی عموم طبقات اهل كمالە تعلیم ایدن.. و اركان ایمانیەنڭ حقائقیلە و اركان اسلامیەنڭ دساتیریلە ایكی جهانڭ سعادتنی تأمین ایدن.. و بو اجراآتنڭ شهادتیلە بالضّرورە خالص، حق و صافی حقیقت و غایت طوغری و پك جدّی اولمق لازم كلن بر كتابی، كندی اوصافنڭ و تأثیراتنڭ و انوارینڭ ضدّیلە متّصف تصوّر ایدوب حاشا، حاشا، بر ساختەكارڭ تصنیعات و افترالرینڭ مجموعەسی نظریلە باقمقلە سوفسطائیلری و شیطانلری دخی اوتاندیراجق

144

و تیترتەجك شنیع بر هذیان كفری اولمقلە برابر.. اظهار ایتدیگی دین و شریعت اسلامیەنڭ شهادتیلە و مدّت حیاتندە كوستردیگی بالاتّفاق فوق العادە تقواسنڭ و خالص و صافی عبودیتنڭ دلالتیلە و بالاتّفاق كندندە كوروندیگی اخلاق حسنەسنڭ اقتضاسیلە و یتیشدیردیگی بتون اهل حقیقتڭ و صاحب كمالاتڭ تصدیقیلە اڭ معتقد، اڭ متدیّن، اڭ امین، اڭ صادق بر ذاتی، حاشا، ثمّ حاشا، یوز بیڭ كرّە حاشا، اعتقادسز، اڭ امنیّتسز، اللّٰهدن قورقماز، یالاندن چكینمز بر وضعیتدە فرض ایدوب، محالاتڭ اڭ چركین و منفور بر صورتنی و ضلالتڭ اڭ ظلملی و ظلماتلی بر طرزینی ارتكاب ایتمك لازم كلیر.

[الحاصل] اون طقوزنجی مكتوبڭ اون سكزنجی اشارتندە دینیلدیگی كبی، ناصل قولاقلی عامی طبقەسی، اعجاز قرآن فهمندە دیمش: قرآن، بتون دیڭلەدیگم و دنیادە موجود كتابلرە قیاس ایدیلسە، هیچ بریسنە بڭزەمییور. و اونلرڭ درجەسندە دگلدر. اویلە ایسە، یا قرآن عمومڭ آلتندەدر. ویا عمومڭ فوقندە بر درجەسی واردر. عمومڭ آلتندەكی شِقّ ایسە، محال اولمقلە برابر، هیچ بر دوشمان، حتّی شیطان دخی دییەمز و قبول ایتمز. اویلە ایسە قرآن عموم كتابلرڭ فوقندەدر. اویلە ایسە معجزەدر.

عینًا اویلە دە، بز دە علم اصول و فنّ منطقجە (سَبِرْ و تقسیم) دینیلن اڭ قطعی حجّتلە دیرز: ای شیطان و ای شیطانڭ شاكردلری! قرآن یا عرش اعظمدن و اسم اعظمدن كلمش بر كلام اللّٰە در. ویاخود حاشا، ثمّ حاشا، یوز بیڭ كرّە حاشا، یردە ساختەكار و مفتری و اللّٰهدن قورقماز و اللّٰهی بیلمز، حیثیتنی طانیماز، اعتقادسز بر بشرڭ دوزمەسیدر. بو ایسە ای شیطان، سابق حجّتلرە قارشو بونی سن دییەمزسڭ و دییەمزدڭ و دییەمیەجكسڭ. اویلە ایسە، بالضّرورە و بلا شبهە قرآن، خالق كائناتڭ كلامیدر. چونكە اورتەسی یوقدر. و محالدر و اولاماز. ناصلكە قطعی بر صورتدە اثبات ایتدك. سن دە كوردڭ و دیڭلەدڭ.

هم محمّد عربی علیە الصّلاة والسّلام یا رسول اللّٰهدر و بتون رسوللرڭ اكملی و بتون مخلوقاتڭ افضلیدر. ویاخود حاشا، یوز بیڭ دفعە حاشا، اللّٰهە افترا ایتدیگی و اڭ بیوك یالانلری ارتكاب ایتدیگی و اللّٰهی بیلمدیگی و عذابنە اینانمدیغی ایچون، اعتقادسز، وجدانسز، اسفل السّافلینە سقوط ایتمش دیوانە بر بشر فرض ایتمك لازم كلیر [حاشیە].

145

بو ایسە ای ابلیس، نە سن و نە دە كووندیگڭ آوروپە فیلسوفلری و آسیە منافقلری بونی دییەمزسڭز و دییەمەمشسڭز. و دییەمەیەجكسڭز و دیمەمشسڭز و دیمەیەجكسڭز. چونكە بو شقّی دیڭلەیەجك و قبول ایدەجك، دنیادە یوقدر. اونڭ ایچوندركە، كووندیگڭ او فیلسوفلرڭ اڭ مفسدلری و او منافقلرڭ اڭ وجدانسزلری دخی دییورلركە: محمّد عربی (علیە الصّلاة والسّلام ) چوق عقللی ایدی. و چوق كوزل اخلاقلی ایدی.

مادام شو مسئلە ایكی شقّە منحصردر. و مادام ایكنجی شِقّ محالدر. و هیچ بر كیمسە بوڭا صاحب چیقمایور. و مادام قطعی حجّتلرلە اثبات ایتدككە، اورتەسی یوقدر. البتە و بالضّرورە سنڭ و حزب الشّیطانڭ رغمنە اولارق، بالضّرورە و بالبداهە و بحقِّ الیقین محمّد عربی علیە الصّلاة والسّلام رسول اللّٰهدر. و بتون رسوللرڭ اكملیدر. و بتون مخلوقاتڭ افضلیدر. عَلَیْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ بِعَدَدِ الْمَلَكِ وَالْاِنْسِ وَالْجَٓانِّ.

[شیطانڭ ایكنجی كوچك بر اعتراضی] سورۀ (قٓ وَالْقُرْاٰنِ الْمَجٖیدِ) ی اوقوركن (مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ اِلَّا لَدَیْهِ رَقٖیبٌ عَتٖیدٌ٭ وَجَٓائَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذٰلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحٖیدُ ٭ وَنُفِخَ فِی الصُّورِ ذٰلِكَ یَوْمُ الْوَعٖیدِ ٭ وَجَٓائَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَٓائِقٌ وَشَهٖیدٌ ٭ لَقَدْ كُنْتَ فٖی غَفْلَةٍ مِنْ هٰذَا فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَٓاءَكَ فَبَصَرُكَ الْیَوْمَ حَدٖیدٌ٭ وَقَالَ قَرٖینُهُ هٰذَا مَا لَدَیَّ عَتٖیدٌ ٭ اَلْقِیَا فٖی جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنٖیدٍ) شو آیتلری اوقوركن شیطان دیدیكە: قرآنڭ اڭ مهم فصاحتنی، سز اونڭ سلاستندە و وضوحندە بولویورسڭز. حالبوكە شو آیتدە نرەدن نرەیە آتلایور! سكراتدن، تا قیامتە آتلایور. نفخ صوردن، محاسبەنڭ ختامنە انتقال ایدییور. و اوندن جهنّمە ادخالی ذكر ایدییور. بو عجیب آتلامقلر ایچندە هانكی سلاست قالیر؟ قرآنڭ اكثر یرلرندە بویلە بربرندن اوزاق مسئلەلری برلشدیرییور. بویلە مناسبتسز وضعیتلە سلاست، فصاحت نرەدە قالیر؟

[الجواب] قرآن معجز البیانڭ اساس اعجازی، اڭ مهملرندن بلاغتندن صوڭرە ایجازدر. ایجاز، اعجاز قرآنڭ اڭ متین و مهم بر اساسیدر. قرآن حكیمدە شو معجزانە ایجاز او قدر چوقدر و او قدر كوزلدركە، اهل تدقیق قارشوسندە حیرتدەدرلر. مثلا (وَقٖیلَ یَٓا اَرْضُ ابْلَعٖی مَٓائَكِ وَیَا سَمَٓاءُ اَقْلِعٖی وَغٖیضَ الْمَٓاءُ وَقُضِیَ الْاَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَی الْجُودِیِّ وَقٖیلَ بُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِمٖینَ) قیصە برقاچ جملە ایلە، طوفان حادثۀ عظیمەسنی نتائجیلە اویلە ایجازكارانە و معجزانە بیان ایدییوركە، چوق اهل بلاغتی بلاغتنە سجدە ایتدیرمش.

146

هم مثلا (كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِطَغْوٰیهَا٭ اِذِ انْبَعَثَ اَشْقٰیهَا٭ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللّٰهِ نَاقَةَ اللّٰهِ وَسُقْیٰیهَا٭ فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمْدَمَ عَلَیْهِمْ رَبُّهُمْ بِذَنْبِهِمْ فَسَوّٰیهَا٭ وَلَا یَخَافُ عُقْبٰیهَا) ایشتە قوم ثمودڭ عجیب و مهم حادثاتنی و نتائجنی و سٓوء عاقبتلرینی بویلە قیصە برقاچ جملە ایلە، ایجاز ایچندە بر اعجاز ایلە، سلاستلی و وضوحلی و فهمی اخلال ایتمز بر طرزدە بیان ایدییور.

هم مثلا (وَذَا النُّونِ اِذْ ذَهَبَ مُغَاضِبًا فَظَنَّ اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنَادٰی فِی الظُّلُمَاتِ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّٓا اَنْتَ سُبْحَانَكَ اِنّٖی كُنْتُ مِنَ الظَّالِمٖینَ). ایشتە (اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ) جملەسندن (فَنَادٰی فِی الظُّلُمَاتِ) جملەسنە قدر چوق جملەلر مَطْوٖیدر. او مذكور اولمایان جملەلر فهمی اخلال ایتمییور. سلاستە ضرر ویرمییور. حضرت یونس علیە السّلامڭ قصّەسندن مهم اساسلری ذكر ایدر. متباقیسنی عقلە حوالە ایدر.

هم مثلا سورۀ یوسفدەؑ (اَرْسِلُونِ) كلمەسندن (یُوسُفُ اَیُّهَا الصِّدٖیقُ) اورتەسندە یدی سكز جملە، ایجاز ایلە طی ایدیلمش. هیچ فهمی اخلال ایتمییور. سلاستنە ضرر ویرمییور. بو چشید معجزانە ایجازلر، قرآندە پك چوقدر. هم پك كوزلدر.

امّا سورۀ (قٓ)ڭ آیتی ایسە، اوندەكی ایجاز پك عجیب و معجزانەدر. چونكە كافرڭ پك مدهش و چوق اوزون و بر كونی اللی بیڭ سنە اولان استقبالنە و او استقبالڭ دهشتلی انقلاباتندە كافرڭ باشنە كلەجك الیم و مهم حادثاتە برر برر پارماق باصییور. شیمشك كبی فكری اونلر اوستندە كزدیرییور. او پك چوق اوزون زمانی، حاضر بر صحیفە كبی نظرە كوستریر. ذكر ایدیلمەین حادثاتی خیالە حوالە ایدوب، علوی بر سلاست ایلە بیان ایدر. (وَاِذَا قُرِئَ الْقُرْاٰنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَاَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ)

ایشتە ای شیطان، شیمدی بر سوزڭ داها وارسە سویلە. شیطان دیر: بونلرە قارشو كلەمم. مدافعە ایدەمم. فقط چوق احمقلر وار، بنی دیڭلەیورلر. و انسان صورتندە چوق شیطانلر وار، بڭا یاردیم ایدییورلر. و فیلسوفلردن چوق فرعونلر وار، انانیتلرینی اوخشایان مسئلەلری بندن درس آلییورلر. سنڭ بو كبی سوزلرڭ نشرینە سد چكرلر. بونڭ ایچون سڭا قارشو تسلیم سلاح ایتمم.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ

147

[ایكنجی مبحث] شو مبحث، بڭا دائمی خدمت ایدنلرڭ اخلاقمدە كوردكلری عجیب اختلافدن كلن حیرتلرینە قارشو، هم ایكی طلبەمڭ بنم حقّمدە حدّمدن فضلە حسن ظنلرینی تعدیل ایتمك ایچون یازیلمشدر.

بن كورویورمكە، قرآن حكیمڭ حقائقنە عائد بعض كمالات، او حقائقە دلّاللق ایدن واسطەلرە ویریلییور. شو ایسە یاڭلیشدر. چونكە مأخذڭ قدسیتی، چوق برهانلر قوّتندە تأثیرات كوسترییور. اونڭ ایلە احكامی عمومە قبول ایتدیرییور. نە وقت دلّال و وكیل كولكە ایتسە، یعنی اونلرە توجّه ایدیلسە، او مأخذدەكی قدسیّتڭ تأثیری غائب اولور. بو سرّ ایچوندركە، بڭا قارشو حدّمدن چوق فضلە توجّه كوسترن قرداشلریمە بر حقیقتی بیان ایدەجگم. شویلەكە:

بر انسانڭ متعدّد شخصیتی اولابیلیر. او شخصیتلر آیری آیری اخلاقی كوسترییورلر. مثلا بیوك بر مأمورڭ، مأموریت مقامندە بولوندیغی وقت بر شخصیتی واركە، وقار اقتضا ایدییور. مقامڭ عزّتنی محافظە ایدەجك اطوار ایستەیور. مثلا، هر زیارتجی ایچون تواضع كوسترمك تذلّلدر. مقامی تنزیلدر. فقط كندی خانەسندەكی شخصیتی، مقامڭ عكسیلە بعض اخلاقی ایستەیوركە، نە قدر تواضع ایتسە اییدر. آز بر وقار كوسترسە، تكبّر اولور. و هكذا...

دیمك بر انسانڭ وظیفەسی اعتباریلە بر شخصیتی بولونوركە، حقیقی شخصیتی ایلە چوق نقطەلردە مخالف دوشر. اگر او وظیفە صاحبی او وظیفەیە حقیقی لایقسە و تام مستعد ایسە، او ایكی شخصیتی بربرینە یاقین اولور. اگر مستعد دگلسە، مثلا بر نفر بر مشیر مقامندە اوتورتولسە، او ایكی شخصیّت بربرندن اوزاق دوشر. او نفرڭ شخصی، عادی، كوچك خصلتلری، مقامڭ اقتضا ایتدیگی عالی، یوكسك اخلاق ایلە قابل تألیف اولامییور.

ایشتە شو بیچارە قرداشڭزدە اوچ شخصیّت وار. بربرندن چوق اوزاق، هم دە پك چوق اوزاقدرلر.

[برنجیسی] قرآن حكیمڭ خزینۀ عالیەسنڭ دلّالی جهتندەكی موقّت، صرف قرآنە عائد بر شخصیتم وار. او دلّاللغڭ اقتضا ایتدیگی پك یوكسك اخلاق واركە، او اخلاق بنم دگل، بن صاحب دگلم. بلكە او مقامڭ و او وظیفەنڭ اقتضا ایتدیگی سجیّەلردر. بندە بو نوعدن نە كورسەڭز، بنم دگل. اونڭ ایلە بڭا باقماییڭز. او مقامڭدر.

[ایكنجی شخصیّت] عبودیت وقتندە درگاە الٰهی یە متوجّه اولدیغم وقت، جناب حقّڭ احسانیلە بر شخصیّت ویریلییوركە، او شخصیّت بعض آثاری كوسترییور. او آثار، معنای عبودیتڭ اساسی اولان قصورینی بیلمك،

148

فقر و عجزینی آڭلامق، تذلّل ایلە درگاە الٰهی یە التجا ایتمك نقطەلرندن كلییوركە، او شخصیّتلە كندیمی هركسدن زیادە بدبخت، عاجز، فقیر و قصورلی كورویورم. بتون دنیا بنی مدح و ثنا ایتسە بنی ایناندیرامازكە، بن ایی یم و صاحب كمالم.

[اوچنجیسی] حقیقی شخصیتم، یعنی اسكی سعیدڭ بوزمەسی بر شخصیتم واركە، او دە اسكی سعیددن ارثیّت قالمە بعض طمارلردر. بعضًا ریایە، حبّ جاهە بر آرزو بولونویور. هم اصیل بر خانداندن اولمدیغمدن، خسّت درجەسندە بر اقتصاد ایلە، دوشكون و پست اخلاقلر كورونویور. ای قرداشلر! سزی بتون بتون قاچیرمامق ایچون بو شخصیّتمڭ كیزلی چوق فنالقلرینی و سٓوء حاللرینی سویلەمەیەجگم. ایشتە قرداشلرم، بن مستعد و مقام صاحبی اولمادیغم ایچون، شو شخصیتم دلّاللق و عبودیت وظیفەلرندەكی اخلاقدن و آثاردن چوق اوزاقدر. هم (دَادِ حَقْ رَاقَابِلِیَّتْ شَرْطْ نٖیسْتْ) قاعدەسنجە، جناب حق مرحمتكارانە قدرتنی بنم حقّمدە بویلە كوسترمشكە، اڭ ادنا بر نفر كبی بو شخصیتمی، اڭ اعلا بر مقام مشیریت حكمندە اولان خدمت اسرار قرآنیەدە استخدام ایدییور. یوز بیڭلر شكر اولسون. نفس جملەدن سفلی، وظیفە جملەدن اعلا.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖی.

[اوچنجی مبحث] [بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ٭ یَٓا اَیُّهَا النَّاسُ اِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَاُنْثٰی وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَٓائِلَ لِتَعَارَفُوا] یعنی [لِتَعَارَفُوا مُنَاسَبَاتِ الْحَیَاةِ الْاِجْتِمَاعِیَّةِ فَتَعَاوَنُوا عَلَیْهَا لَا لِتَنَاكَرُوا فَتَخَاصَمُوا] یعنی سزی طائفە طائفە، ملّت ملّت، قبیلە قبیلە یاراتمشم. تا بربریڭزی طانیملیسڭز. و بربریڭزدەكی حیات اجتماعیەیە عائد مناسبتلریڭزی بیلەسڭز. بربریڭزە معاونت ایدەسڭز. یوقسە سزی قبیلە قبیلە یاپمدمكە، یكدیگریڭزە قارشو انكار ایلە یبانی باقاسڭز، خصومت و عداوت ایدەسڭز، دگلدر. شو مبحث (یدی مسئلە) در.

[برنجی مسئلە] شو آیت كریمەنڭ افادە ایتدیگی حقیقت عالیە.. حیات اجتماعیەیە عائد اولدیغی ایچون، حیات اجتماعیەدن چكیلمك ایستەین یڭی سعید لسانیلە دگل، بلكە اسلامڭ حیات اجتماعیەسیلە مناسبتدار اولان اسكی سعید لسانیلە، قرآن عظیم الشّانە بر خدمت مقصدیلە و حقسز هجوملرە بر سپر تشكیل ایتمك فكریلە یازمغە مجبور اولدم.

149

[ایكنجی مسئلە] شو آیت كریمەنڭ اشارت ایتدیگی تعارف و تعاون دستورینڭ بیانی ایچون دیرزكە: ناصلكە بر اوردو فرقەلرە، فرقەلر آلایلرە، آلایلر طابورلرە، بولوكلرە، تا طاقیملرە قدر تفریق ایدیلیر. تاكە هر نفرڭ مختلف و متعدّد مناسباتی و او مناسباتە كورە وظیفەلری طانینسین، بیلینسین. تا او اوردونڭ افرادلری، دستور تعاون آلتندە حقیقی بر وظیفۀ عمومیّە كورسون. و حیات اجتماعیەلری، اعدانڭ هجومندن مصون قالسین. یوقسە تفریق و انقسام، بر بولوك بر بولوگە قارشو رقابت ایتسین، بر طابور بر طابورە قارشو مخاصمت ایتسین، بر فرقە بر فرقەنڭ عكسنە حركت ایتسین دگلدر.

عینًا اویلە دە، هیئت اجتماعیۀ اسلامیە بیوك بر اوردودر. قبائل و طوائفە انقسام ایدیلمش. فقط بیڭ بر بر برلر عددنجە جهت وحدتلری وار. خالقلری بر، رزّاقلری بر، پیغمبرلری بر، قبلەلری بر، كتابلری بر، وطنلری بر، بر بر بر، بیڭلر قدر بر بر. ایشتە بو قدر بر برلر اخوّتی، محبّتی و وحدتی اقتضا ایدییورلر. دیمك قبائل و طوائفە انقسام، شو آیتڭ اعلان ایتدیگی كبی تعارف ایچوندر، تعاون ایچوندر. تناكر ایچون دگل، تخاصم ایچون دگلدر.

[اوچنجی مسئلە] فكر ملّیت، شو عصردە چوق ایلری كیتمش. خصوصًا دسّاس آوروپە ظالملری، بونی اسلاملر ایچندە منفی بر صورتدە اویاندیرییورلر. تاكە پارچەلایوب اونلری یوتسونلر. هم فكر ملّیتدە بر ذوق نفسانی وار. غفلتكارانە بر لذّت وار. شئٓامتلی بر قوّت وار. اونڭ ایچون شو زماندە حیات اجتماعیە ایلە مشغول اولانلرە، فكر ملّیتی بیراقیڭز دینیلمز.

فقط فكر ملّیت ایكی قسمدر. بر قسمی منفیدر، شئٓامتلیدر، ضررلیدر. باشقەسنی یوتمقلە بسلنیر. دیگرلرینە عداوتلە دوام ایدر. متیقّظ طاورانیر. شو ایسە مخاصمت و كشماكشە سببدر. اونڭ ایچوندركە، حدیث شریفدە فرمان ایتمش: (اَلْاِسْلَامِیَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِیَّةَ الْجَاهِلِیَّةَ) و قرآن دە فرمان ایتمش: (اِذْ جَعَلَ الَّذٖینَ كَفَرُوا فٖی قُلُوبِهِمُ الْحَمِیَّةَ حَمِیَّةَ الْجَاهِلِیَّةِ فَاَنْزَلَ اللّٰهُ سَكٖینَتَهُ عَلٰی رَسُولِهٖ وَعَلَی الْمُؤْمِنٖینَ وَاَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوٰی وَكَانُٓوا اَحَقَّ بِهَا وَاَهْلَهَا وَكَانَ اللّٰهُ بِكُلِّ شَیْءٍ عَلٖیمًا)

ایشتە شو حدیث شریف و شو آیت كریمە، قطعی بر صورتدە منفی بر ملّیتی و فكر عنصریتی قبول ایتمییورلر. چونكە مثبت و مقدّس اسلامیت ملّیتی، اوڭا احتیاج بیراقمییور.

150

اوت، عجبا هانكی عنصر واركە، اوچ یوز اللی میلیون واردر؟ و او اسلامیت یرینە او عنصریّت فكری، فكر صاحبنە او قدر قرداشلری، هم ابدی قرداشلری قزاندیرسین؟ اوت، منفی ملّیتڭ تاریخجە پك چوق ضررلری كورولمش.

ازجملە، امویلر بر پارچە فكر ملّیتی سیاستلرینە قاریشدیردقلری ایچون، هم عالم اسلامی كوسدیردیلر. هم كندیلری دە چوق فلاكتلر چكدیلر. هم آوروپە ملّتلری شو عصردە عنصریّت فكرینی چوق ایلری سوردكلری ایچون، فرانسز و آلمانڭ چوق شئٓامتلی ابدی عداوتلرندن باشقە، حرب عمومیدەكی حادثات مدهشە دخی، منفی ملّیتڭ نوع بشرە نە قدر ضررلی اولدیغنی كوستردی.

هم بزدە ابتدای حریتدە، بابل قلعەسنڭ خرابیّتی زمانندە تبلبل اقوام تعبیر ایدیلن تشعّب اقوام و او تشعّب سببیلە طاغیلمەلری كبی، منفی ملّیت فكریلە، باشدە روم و ارمنی اولارق پك چوق (قلوپلر) نامندە سبب تفرقۀ قلوب، مختلف ملتجیلر جمعیتلری تشكّل ایتدی. و اونلردن شیمدی یە قدر اجنبیلرڭ بوغازینە كیدنلرڭ و پریشان اولانلرڭ حاللری، منفی ملّیتڭ ضررینی كوستردی.

شیمدی ایسە، اڭ زیادە بربرینە محتاج و بربرندن مظلوم و بربرندن فقیر و اجنبی تحكّمی آلتندە أزیلن عناصر و قبائل اسلامیّە ایچندە، فكر ملّیتلە بربرینە یبانی باقمق و بربرینی دوشمان تلقّی ایتمك، اویلە بر فلاكتدركە، تعریف ایدیلمز. عادتا بر سینگڭ ایصیرمامسی ایچون مدهش ییلانلرە آرقە چویروب، سینگڭ ایصیرمەسنە قارشو مقابلە ایتمك كبی بر دیوانەلكلە، بیوك اژدرهالر حكمندە اولان آوروپەنڭ طویمق بیلمز حرصلرینی، پنچەلرینی آچدقلری بر زماندە، اونلرە اهمّیت ویرمەیوب، بلكە معنًا اونلرە یاردیم ایدوب، منفی عنصریّت فكریلە شرق ولایتلرندەكی وطنداشلرە ویا جَنوب طرفندەكی دینداشلرە عداوت بسلەیوب اونلرە قارشو جبهە آلمق، چوق ضررلری و مهالكی ایلە برابر، او جَنوب افرادلری ایچمزدە دوشمان اولارق یوقدركە، اونلرە قارشو جبهە آلینسین. جنوبدن كلن قرآن نوری وار. اسلامیت ضیاسی كلمش. او ایچمزدە واردر. و هر یردە بولونور.

ایشتە او دینداشلرە عداوت ایسە، طولاییسیلە اسلامیتە، قرآنە طوقونور. اسلامیت و قرآنە قارشو عداوت ایسە، بتون بو وطنداشلرڭ حیات دنیویە و حیات اخرویەسنە بر نوع عداوتدر. حمیّت نامنە حیات اجتماعیەیە خدمت ایدەیم دییە، ایكی حیاتڭ تمل طاشلرینی خراب ایتمك، حمیّت دگل، حماقتدر.

Risale-i Nur'u uygulamada okuyunDaha iyi okuma deneyimi, kaldığınız yerden.
Uygulamada Aç