و درت سنە اماملق ایتدیگم مسجدمدن، بنی منع ایتدیلر. شیمدی دخی جماعت ثوابندن بنی محروم ایتمك ایچون، دائمی جماعتم و آخرت قرداشلرم مخصوص اوچ آدمە دخی امامت ایتمەمی قبول ایتمییورلر.

هم ایستەمدیگم حالدە، بریسی بڭا أیی دیسە، بڭا نظارت ایدن مأمور قیصقانارق قیزییور. نفوذینی قیرایم دییە وجدانسزجەسنە تدبیرلر یاپییور. آمرلرندن التفات كورمك ایچون بنی تعجیز ایدییور.

ایشتە بویلە وضعیتدە بر آدم، جناب حقدن باشقە كیمە مراجعت ایدر؟ حاكم كندی مدّعی اولسە، البتە اوڭا شكوا ایدیلمز. كل، سن سویلە، بو حالە نە دییەجگز؟ سن نە دیرسەڭ دی، بن دیرمكە:

بو دوستلرم ایچندە چوق منافقلر وار. منافق كافردن أشددر. اونڭ ایچون كافر روسڭ بڭا چكدیرمدیگنی چكدیرییورلر.

هی بدبختلر! بن سزە نە یاپدم و نە یاپییورم؟ ایمانڭزڭ قورتولمەسنە و سعادت ابدیەڭزە خدمت ایدییورم. دیمك خدمتم خالص، للّٰه ایچون اولمامشكە، عكس العمل اولویور. سز اوڭا مقابل هر فرصتدە بنی اینجیتییورسڭز. البتە محكمۀ كبرادە سزڭلە كوروشەجگز. [حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖیلُ نِعْمَ الْمَوْلٰی وَنِعْمَ النَّصٖیرُ] دیرم.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

سعید النّورسی

اون یدنجی مكتوب چوجق تعزیەنامەسی نامیلە ٢٥ نجی لمعەنڭ ذیلی اولارق مقام مناسبتیلە لمعەلر مجموعەسنە یازیلدیغی ایچون، بو مجموعەیە یازیلمامشدر.

[اون سكزنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

بو مكتوب [اوچ مسئلۀ مهمّە] در.

[برنجی مسئلۀ مهمّە] فتوحات مكّیە صاحبی محیی الدّین عرب * قدّس سرّه و انسان كامل دینیلن مشهور بر كتابڭ صاحبی سَیِّدْ عَبْدُ الْكَرٖیمْ * قدّس سرّه كبی اولیای مشهورە، كرۀ ارضڭ طبقات سبعەسندن و قاف طاغی آرقەسندەكی ارض بیضادن و فتوحاتدە اَرْضِ مَشْمَشِیە دیدكلری عجائبدن بحث ایدییورلر. كوردك، دییورلر. عجبا بونلرڭ دیدكلری طوغریمیدر؟ طوغری ایسە، حالبوكە بو یرلرڭ یردە یرلری یوقدر. هم جغرافیە و فن اونلرڭ بو دیدكلرینی قبول ایدەمییور. اگر طوغری اولمازسە، بونلر ناصل ولی اولابیلیرلر؟ بویلە خلاف واقع و خلاف حق سویلەین، ناصل اهل حقیقت اولابیلیر؟

[الجواب] اونلر اهل حق و حقیقتدرلر. هم اهل ولایت و شهوددرلر. كوردكلرینی طوغری كورمشلر. فقط احاطەسز اولان حالت شهوددە و رؤیا كبی رؤیتلرینی تعبیردە ویردكلری حكملرندە حقلری اولمدیغی ایچون، قسمًا یاڭلیشدر. رؤیادەكی آدم كندی رؤیاسنی تعبیر ایدەمدیگی كبی، او قسم اهل كشف و شهود دخی رؤیتلرینی او حالدە ایكن كندیلری تعبیر ایدەمزلر. اونلری تعبیر ایدەجك، اصفیا دینیلن وراثت نبوّت محقّقلریدر. البتە او قسم اهل شهود دخی، اصفیا مقامنە چیقدقلری زمان، كتاب و سنّتڭ ارشادیلە یاڭلیشلرینی آڭلارلر. تصحیح ایدرلر. هم ایتمشلر.

شو حقیقتی ایضاح ایدەجك شو حكایۀ تمثیلیەیی دیڭلە. شویلەكە: بر زمان اهل قلب ایكی چوبان وارمش. كندیلری آغاچ كاسەسنە سوت صاغوب یانلرینە بیراقدیلر. قاوال تعبیر ایتدكلری دودوكلرینی، او سوت كاسەسی اوزرینە اوزاتمشلردی. بریسی، اویقوم كلدی دییوب یاتار. اویقودە بر زمان قالیر. اوتەكیسی یاتانە دقّت ایدر. باقاركە، سینك كبی بر شی، یاتانڭ بورنندن چیقوب سوت كاسەسنە باقییور. و صوڭرە قاوال ایچنە كیرر. اوبر اوجندن چیقار كیدر. بر گوان آلتندەكی دلیگە كیروب غائب اولور. بر زمان صوڭرە یینە او شی دونر. یینە قاوالدن كچر. یاتانڭ بورننە كیرر.

او دە اویانیر. دیركە: ای آرقداش! عجیب بر رؤیا كوردم. او دە دیر: اللّٰه خیر ایتسین، نەدر؟ دیركە: سوتدن بر دڭز كوردم. اوستندە عجیب بر كوپرو اوزانمش. او كوپرونڭ اوستی قپالی، پنجرەلی ایدی. بن او كوپرودن كچدم. بر میشەلك كوردمكە، باشلری هپ سیوری. اونڭ آلتندە بر مغارە كوردم. ایچنە كیردم. آلتون طولو بر خزینە كوردم. عجبا تعبیری نەدر؟

اویانیق آرقداشی دیدی: كوردیگڭ سوت دڭزی، شو آغاچ چاناقدر. او كوپرو دە شو قاوالمزدر. او باشی سیوری میشەلك دە، شو گواندر. او مغارە دە شو كوچك دلیكدر. ایشتە قازمەیی كتیر. سڭا خزینەیی دە كوسترەجگم. قازمەیی كتیریر. او گوانڭ آلتنی قازدیلر. ایكیسنی دە دنیادە مسعود ایدەجك آلتونلری بولدیلر!

ایشتە، یاتان آدمڭ كوردیگی طوغریدر. طوغری كورمش. فقط رؤیادە ایكن احاطەسز اولدیغی ایچون تعبیردە حقّی اولمدیغندن، عالم مادّی ایلە علم معنوی یی بربرندن فرق ایتمدیگندن، حكمی قسمًا یاڭلیشدركە، بن حقیقی مادّی بر دڭز كوردم دیر. فقط اویانیق آدم، عالم مثال ایلە عالم مادّی یی فرق ایتدیگی ایچون تعبیردە حقّی واردركە، دیدی: كوردیگڭ طوغریدر. فقط حقیقی دڭز دگل. بلكە شو سوت كاسەمز سنڭ خیالڭە دڭز كبی اولمش. قاوال دە كوپرو كبی اولمش و هكذا. دیمك اولویوركە، عالم مادّی ایلە عالم روحانی یی بربرندن فرق ایتمك لازم كلیر. بربرینە مزج ایدیلسە، حكملری یاڭلیش كورونور.

مثلا، سنڭ طار بر اوطەڭ وار. فقط درت دیوارینی قپایاجق درت بیوك آیینە قونولمش. سن ایچنە كیردیگڭ وقت، او طار اوطەیی بر میدان قدر كنیش كورورسڭ. اگر دیسەڭ: اوطەمی كنیش بر میدان قدر كورویورم. طوغری دیرسڭ. اگر اوطەم بر میدان قدر كنیشدر دییە حكم ایتسەڭ، یاڭلیش ایدرسڭ. چونكە عالم مثالی عالم حقیقی یە قاریشدیررسڭ.

ایشتە كرۀ ارضڭ طبقات سبعەسنە دائر بعض اهل كشفڭ كتاب و سنّتڭ میزانیلە طارتمدن بیان ایتدیگی تصویرات، یالڭز جغرافیە نقطۀ نظرندەكی مادّی وضعیتدن عبارت دگلدر. مثلا دیمشلر: بر طبقۀ ارض، جن و عفریتلرڭدر. بیڭلر سنە كنیشلگی وار. حالبوكە بر ایكی سنەدە دور ایدیلن

كرەمزدە، او عجیب طبقەلر یرلشەمز. فقط عالم معنا و عالم مثالدە و عالم برزخ و ارواحدە كرەمزی بر چامڭ چكردگی حكمندە فرض ایتسەك، اوندن تمثّل و تشكّل ایدن مثالی شجرەسی، او چكردگە نسبتًا قوجە بر چام آغاجی قدر اولدیغندن، بر قسم اهل شهود، سیر روحانیلرندە ارضڭ طبقەلرندن بعضیلرینی عالم مثالدە پك چوق كنیش كورویورلر. بیڭلر سنە بر مسافە طوتدقلرینی كورویورلر. كوردكلری طوغریدر. فقط عالم مثال صورتًا عالم مادّی یە بڭزەدیگی ایچون، ایكی عالمی ممزوج كورویورلر. اویلە تعبیر ایدییورلر. عالم صَحْوَە دوندكلری وقت، میزانسز اولدیغی ایچون، مشهوداتلرینی عینًا یازدقلرندن، خلاف حقیقت تلقّی ایدیلییور. ناصل كوچك بر آیینەدە بیوك بر سرای ایلە بیوك بر باغچەنڭ وجود مثالیلری اوندە یرلشیر. اویلە دە، عالم مادّینڭ بر سنەلك مسافەسندە، بیڭلر سنە وسعتندە وجود مثالی و حقائق معنویە یرلشیر.

[خاتمە] شو مسئلەدن آڭلاشیلییوركە، درجۀ شهود، درجۀ ایمان بالغیبدن چوق آشاغیدر. یعنی، یالڭز شهودینە استناد ایدن بر قسم اهل ولایتڭ احاطەسز كشفیاتی، وراثت نبوّت اهلی اولان اصفیا و محقّقینڭ شهودە دگل، قرآنە و وحیە، غیبی فقط صافی، احاطەلی، طوغری حقائق ایمانیەلرینە دائر احكاملرینە یتیشمز. دیمك بتون احوال و كشفیاتڭ و اذواق و مشاهداتڭ میزانی، كتاب و سنّتدر. و مِحَكلری، كتاب و سنّتڭ دساتیر قدسیەلری و اصفیای محققینڭ قوانین حدسیەلریدر.

[ایكنجی مسئلۀ مهمّە] سؤٓال:؟ وحدت الوجود مسئلەسی، چوقلر طرفندن اڭ یوكسك مقام تلقّی ایدیلییور. حالبوكە ولایت كبرادە بولونان، باشدە خلفای اربعە اولمق اوزرە صحابەلر و هم باشدە خمسۀ آل عبا اولارق ائمّۀ اهل بیت و هم باشدە ائمّۀ اربعە اولارق مجتهدین و تابعیندن بو چشید وحدت الوجود مشربی صریحًا كورولمەمش. عجبا اونلردن صوڭرە چیقانلر داها ایلریمی كیتمشلر؟ داها مكمّل بر جادّۀ كبرامی بولمشلر؟

[الجواب] حاشا! شمس رسالتڭ اڭ یاقین ییلدیزلری و اڭ قریب ورثەلری بولونان او اصفیادن، هیچ كیمسەنڭ حدّی دگل، داها ایلری كیدەبیلسین. بلكە جادّۀ كبرا اونلرڭدر. وحدت الوجود ایسە،

بر مشرب و بر حال و بر ناقص مرتبەدر. فقط ذوقلی، نشئەلی اولدیغندن، سیر و سلوكدە او مرتبەیە كیردكلری وقت، چوغی چیقمق ایستەمییورلر. اورادە قالییورلر. اڭ منتها مرتبە ظن ایدییورلر.

ایشتە شو مشرب صاحبی، اگر مادّیاتدن و وسائطدن تجرّد ایتمش و اسباب پردەسنی ییرتمش بر روح ایسە، استغراقكارانە بر شهودە مظهر ایسە، وحدت الوجوددن دگل، بلكە وحدت الشّهوددن نشئت ایدن، علمی دگل، حاللی بر وحدت وجود، اونڭ ایچون بر كمال، بر مقام تأمین ایدەبیلیر. حتّی اللّٰه حسابنە كائناتی انكار ایتمك درجەسنە كیدەبیلیر. یوقسە اسباب ایچندە طالمش ایسە، مادّیاتە متوغّل ایسە، وحدت الوجود دیمەسی، كائنات حسابنە اللّٰهی انكار ایتمەیە قدر چیقار.

اوت، جادّۀ كبرا، صحابە و تابعین و اصفیانڭ جادّەسیدر. (حَقَٓائِقُ الْاَشْیَٓاءِ ثَابِتَةٌ) جملەسی، اونلرڭ قاعدۀ كلّیەلریدر. و جناب حقّڭ (لَیْسَ كَمِثْلِهٖ شَیْءٌ) مضمونی اوزرە، هیچ بر شی ایلە مشابهتی یوق. تحیّز و تجزّیدن منزّهدر. موجوداتلە علاقەسی خالقیتدر. اهل وحدت الوجودڭ دیدكلری كبی، موجودات، اوهام و خیالات دگل. كورونن اشیا دخی جناب حقّڭ آثاریدر. (هَمَە اُوسْتْ) دگل، (هَمَە اَزْ اُوسْتْ) در. چونكە حادثات، عین قدیم اولاماز.

شو مسئلەیی [ایكی تمثیل] ایلە فهمە تقریب ایدەجگز. [برنجیسی] مثلا بر پادشاه وار. او پادشاهڭ حاكم عادل اسمیلە بر عدلیە دائرەسی واركە، او اسمڭ جلوەسنی كوسترییور. بر اسمی دە خلیفەدر. بر مشیخت و بر علمیە دائرەسی، او اسمڭ مظهریدر. بر دە قوماندان اعظم اسمی وار. او اسم ایلە دوائر عسكریّەدە فعّالیت كوستریر. اوردو، او اسمڭ مظهریدر. شیمدی بری چیقسە، دیسەكە: او پادشاه، یالڭز حاكم عادلدر. دوائر عدلیەدن باشقە دائرە یوق. او وقت، بالمجبوریە عدلیە مأمورلری ایچندە حقیقی دگل، اعتباری بر صورتدە، مشیخت دائرەسندەكی علمانڭ اوصافنی و احوالنی اونلرە تطبیق ایدوب، ظلّی و خیالی بر طرزدە، حقیقی عدلیە ایچندە تبعی و ظلّی بر مشیخت دائرەسی تصوّر ایدیلیر. هم دائرۀ عسكریّەیە عائد احوال و معاملاتنی، یینە فرضی بر طرزدە او مأمورین عدلیە ایچندە اعتبار ایدوب، غیر حقیقی بر دائرۀ عسكریّە اعتبار ایدیلیر. و هكذا.

ایشتە شو حالدە، پادشاهڭ حقیقی اسمی و حقیقی حاكمیتی، حاكم عادل اسمیدر و عدلیەدەكی حاكمیّتدر. خلیفە، قوماندان اعظم، سلطان كبی اسملری، حقیقی دگللر، اعتباریدرلر. حالبوكە پادشاهلق ماهیّتی و سلطنت حقیقتی، بتون اسملری حقیقی اولارق اقتضا ایدر. حقیقی اسملر ایسە، حقیقی دائرەلری ایستەیور و اقتضا ایدییورلر. ایشتە سلطنت الوهیت رحمان، رزّاق، وهّاب، خلّاق، فعّال، كریم، رحیم كبی پك چوق اسمای مقدّسەیی حقیقی اولارق اقتضا ایدییور. او حقیقی اسما دخی حقیقی آیینەلری اقتضا ایدییورلر.

شیمدی، اهل وحدت الوجود، مادام [لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ] دیر. حقائق اشیایی خیال درجەسنە ایندیرر. جناب حقّڭ واجب الوجود و موجود و واحد و احد اسملرینڭ حقیقی جلوەلری و دائرەلری وار. بلكە آیینەلری، دائرەلری حقیقی اولمازسە، خیالی، عدمی دخی اولسە، اونلرە ضرر ایتمز. بلكە وجود حقیقینڭ آیینەسندە وجود رنكی اولمازسە، داها زیادە صافی و پارلاق اولور. فقط رحمان، رزّاق، قهّار، جبّار، خلّاق كبی اسملری ایسە، تجلّیلری حقیقی اولمایور. اعتباری اولویور. حالبوكە او اسمالر، موجود اسمی كبی حقیقتدرلر، كولكە اولامازلر. اصلیدرلر، تبعی اولامازلر.

ایشتە صحابە و اصفیای مجتهدین و ائمّۀ اهل بیت، (حَقَٓائِقُ الْاَشْیَٓاءِ ثَابِتَةٌ) دیرلركە: جناب حقّڭ بتون اسماسیلە حقیقی بر صورتدە تجلّیاتی وار. بتون اشیانڭ اونڭ ایجادیلە بر وجود عارضیسی واردر. و او وجود، چندان واجب الوجودڭ وجودینە نسبتًا غایت ضعیف و قرارسز بر ظلّ، بر كولكەدر. فقط خیال دگل، وهم دگلدر. جناب حق خلّاق اسمیلە وجود ویرییور. و او وجودی ادامە ایدییور.

[ایكنجی تمثیل] مثلا، شو منزلڭ درت دیوارندە درت دانە اندام آیینەسی بولونسە، هر بر آیینە ایچندە هر نە قدر او منزل اوتەكی اوچ آیینە ایلە برابر ارتسام ایدییور، فقط هر بر آیینە كندینڭ هیئتنە و رنكنە كورە اشیایی كندی ایچنە احتوا أیلر. كندینە مخصوص مثالی بر منزل حكمندەدر. ایشتە شیمدی ایكی آدم، او منزلە كیرسە، بریسی بر تك آیینەیە باقار. دیركە: هر شی بونڭ ایچندەدر. باشقە آیینەلری و آیینەلرڭ ایچلرندەكی صورتلری ایشیتدیگی وقت، مسموعاتنی او تك آیینەدەكی، ایكی درجە كولكە اولمش، حقیقتی كوچولمش، تغیّر ایتمش او آیینەنڭ كوچك بر كوشەسندە تطبیق ایدر. هم دیر: بن اویلە كورویورم. اویلە ایسە حقیقت بویلەدر. دیگر آدم اوڭا دیركە: اوت، سن كورییورسڭ. كوردیگڭ حقدر. فقط واقعدە و نفس الامردە

حقیقتڭ حقیقی صورتی اویلە دگل. سنڭ دقّت ایتدیگڭ آیینە كبی، داها باشقە آیینەلر وار. كوردیگڭ قدر كوچوجك، كولكەنڭ كولكەسی دگللر.

ایشتە اسمای الٰهیەنڭ هر بری آیری آیری برر آیینە ایستر. هم مثلا رحمان، رزّاق حقیقتلی، اصل اولدقلری ایچون، كندیلرینە لایق رزقە و مرحمتە محتاج، موجوداتی ایستر. رحمان، ناصل حقیقی بر دنیادە رزقە محتاج حقیقتلی ذی روحلری ایستر. رحیم دە، اویلە حقیقی بر جنّتی ایستر. اگر یالڭز موجود و واجب الوجود و واحد احد اسملری حقیقی طوتولوب، اوتەكی اسملر اونلرڭ ایچنە كولكە اولمق حیثیتیلە آلینسە، او اسمایە قارشو بر حقسزلق حكمنە كچر. ایشتە شو سردندركە، جادّۀ كبرا، البتە ولایت كبرا صاحبلری اولان صحابە و اصفیا و تابعین و ائمّۀ اهل بیت و ائمّۀ مجتهدینڭ جادّەسیدركە، طوغریدن طوغری یە قرآنڭ برنجی طبقە شاكردلریدرلر.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ ٭ رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَیْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ ٭ اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰی مَنْ اَرْسَلْتَهُ رَحْمَةً لِلْعَالَمٖینَ وَعَلٰٓی اٰلِهٖ وَصَحْبِهٖٓ اَجْمَعٖینَ٭

[اوچنجی مسئلە] حكمت و عقل ایلە حلّ ایدیلمەین بر مسئلۀ مهمّە. [كُلَّ یَوْمٍ هُوَ فٖی شَاْنٍ ٭ فَعَّالٌ لِمَا یُرٖیدُ] [سؤٓال:؟ ] كائناتدەكی متمادیًا شو حیرت انكیز فعّالیتڭ سرّی و حكمتی نەدر؟ نەدن شو طورمایانلر طورمییورلر؟ دائما دونوب تازەلنییورلر؟ [الجواب] شو حكمتڭ ایضاحی بیڭ صحیفە ایستر. اویلە ایسە ایضاحنی بیراقوب، غایت مختصر بر اجمالنی ایكی صحیفەیە صیغیشدیراجغز.

ایشتە ناصلكە بر شخص، بر وظیفۀ فطریّەیی ویاخود بر وظیفۀ اجتماعیّەیی یاپسە و او وظیفە ایچون حرارتلی بر صورتدە چالیشسە، البتە اوڭا دقّت ایدن آڭلاركە، او وظیفەیی اوڭا كوردیرن [ایكی شیدر.] بریسی، وظیفەیە ترتّب ایدن مصلحتلر، ثمرەلر، فائدەلردركە، اوڭا (علّۀ غائیە) دینیلیر. ایكنجیسی، بر محبّت، بر اشتیاق، بر لذّت واردركە، حرارتلە او وظیفەیی یاپدیرییوركە، اوڭا (داعی و مقتضی) تعبیر ایدیلیر. مثلا، ییمك ییمك، اشتهادن كلن بر لذّت، بر اشتیاقدركە، اونی ییمگە سوق ایدر. صوڭرە دە ییمگڭ نتیجەسی وجودی بسلەمكدر. حیاتی ادامە ایتمكدر. اویلە دە (وَلِلّٰهِ الْمَثَلُ الْاَعْلٰی) شو كائناتدەكی دهشت انكیز و حیرتنما حدسز فعّالیت، ایكی قسم اسمای الٰهیەیە استناد ایدرك، ایكی حكمت واسعە ایچوندركە، هر بر حكمتی دە نهایتسزدر.

[برنجیسی] جناب حقّڭ اسمای حسناسنڭ حد و حسابە كلمز انواع تجلّیاتی وار. مخلوقاتڭ تنوّعلری، او تجلّیاتڭ تنوّعندن كلییور. او اسما ایسە، دائمی بر صورتدە تظاهر ایسترلر. یعنی نقشلرینی كوسترمك ایسترلر. یعنی نقشلرینڭ آیینەلرندە جلوۀ جماللرینی كورمك و كوسترمك ایسترلر. یعنی كائنات كتابنی و موجودات مكتوباتنی آنًا فٓانًا تازەلندیرمك ایسترلر. یعنی یڭیدن یڭی یە معنیدار یازمق و هر بر مكتوبی ذات مقدّس و مسمّای اقدس ایلە برابر بتون ذی شعورلرڭ نظر مطالعەسنە كوسترمك و اوقوتدیرمق اقتضا ایدرلر.

[ایكنجی سبب و حكمت] ناصلكە مخلوقاتدەكی فعّالیت بر اشتها، بر اشتیاق، بر لذّتدن كلییور. و حتّی هر بر فعّالیتدە قطعیًّا لذّت واردر. بلكە هر بر فعّالیت بر نوع لذّتدر. اویلە دە، واجب الوجودە لایق بر طرزدە و استغنای ذاتیسنە و غنای مطلقنە موافق بر صورتدە و كمال مطلقنە مناسب بر شكلدە، حدسز بر شفقت مقدّسە و حدسز بر محبت مقدّسە وار. و او شفقت مقدّسە و او محبّت مقدّسەدن كلن حدسز بر شوق مقدّس وار. و او شوق مقدّسدن كلن حدسز بر سرور مقدّس وار. و او سرور مقدّسدن كلن (تعبیر جائز ایسە) حدسز بر لذّت مقدّسە وار. هم او لذّت مقدّسەدن كلن حدسز ترحّمدن، مخلوقاتڭ فعّالیت قدرت ایچندە و استعدادلری قوّەدن فعلە چیقمەسندن و تكمّل ایتمەسندن نشئت ایدن ممنونیتلرندن و كماللرندن كلن و ذات رحمان رحیمە عائد (تعبیر جائز ایسە) حدسز ممنونیّت مقدّسە و حدسز افتخار مقدّس واردركە، حدسز بر صورتدە حدسز بر فعّالیتی اقتضا ایدییور. ایشتە شو ایكی حكمت دقیقەیی، فلسفە و فن و حكمت بیلمدیگی ایچوندركە، شعورسز طبیعتی و كور تصادفی و جامد اسبابی، شو غایت درجەدە علیمانە، حكیمانە، بصیرانە فعّالیتە قاریشدیرمشلر. ضلالت ظلماتنە دوشوب نور حقیقتی بولامامشلر. (قُلِ اللّٰهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فٖی خَوْضِهِمْ یَلْعَبُونَ)

(رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ اِذْ هَدَیْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً اِنَّكَ اَنْتَ الْوَهَّابُ)

(اَللّٰهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلٰی كَاشِفِ طِلْسِمِ كَٓائِنَاتِكَ بِعَدَدِ ذَرَّاتِ الْمَوْجُودَاتِ وَعَلٰٓی اٰلِهٖ وَصَحْبِهٖ مَادَامَ الْاَرْضُ وَالسَّمَاوَاتُ)

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س٭ع

اون طقوزنجی مكتوب

معجزات احمدیەؐ رسالەسی ذوالفقار مجموعەسنە یازیلدیغی ایچون بورایە یازیلمامشدر.

[یگرمنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللُّٰە وَحْدَهُ لَا شَرٖیكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ یُحْیٖی وَیُمٖیتُ وَهُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَهُوَ عَلٰی كُلِّ شَیْءٍ قَدٖیرٌ وَاِلَیْهِ الْمَصٖیرُ

صباح و آقشام نمازندن صوڭرە تكراری پك چوق فضیلتی بولونان و بر روایت صحیحەدە اسم اعظم مرتبەسنی طاشییان شو جملۀ توحیدیەنڭ اون بر كلمەسی وار. هر بر كلمەسندە هم برر مژدە و بشارت، هم برر مرتبۀ توحید ربوبیت، هم بر اسم اعظم نقطەسندە بر كبریای وحدت و بر كمال وحدانیّت واردر. بو بیوك و علوی حقیقتلرڭ ایضاحنی سائر سوزلرە حوالە ایدوب، بر وعدە بناءً، شیمدیلك مجمل بر خلاصە صورتندە [ایكی مقام] و بر [مقدِّمە] ایلە اوڭا بر فهرستە یاپاجغز.

[مقدِّمە] ای انسان! قطعیًّا بیلكە، خلقتڭ اڭ یوكسك غایەسی و فطرتڭ اڭ یوجە نتیجەسی، ایمان باللّٰهدر. و انسانیتڭ اڭ عالی مرتبەسی و بشریتڭ اڭ بیوك مقامی، ایمان باللّٰه ایچندەكی معرفت اللّٰهدر. و جن و انسڭ اڭ پارلاق سعادتی و اڭ طاتلی نعمتی، او معرفت اللّٰه ایچندەكی محبّت اللّٰهدر. و روح بشر ایچون اڭ خالص سرور و قلب انسان ایچون اڭ صافی سوینچ، او محبّت اللّٰه ایچندەكی لذّت روحانیەدر. اوت، بتون حقیقی سعادت و خالص سرور و شیرین نعمت و صافی لذّت، البتە معرفت اللّٰه

و محبّت اللّٰهدەدر. اونلر اونسز اولاماز. جناب حقّی طانییان و سَون، نهایتسز سعادتە، نعمتە، انوارە، اسرارە یا بالقوّە ویا بالفعل مظهردر. اونی حقیقی طانیمایان، سومەین، نهایتسز شقاوتە، آلامە و اوهامە معنًا و مادّةً مبتلا اولور. اوت، شو پریشان دنیادە، آوارە نوع بشر ایچندە، ثمرەسز بر حیاتدە، صاحبسز و حامیسز بر صورتدە، عاجز، مسكین بر انسان، بتون دنیانڭ سلطانی دە اولسە قاچ پارە ایدر؟ ایشتە بو آوارە نوع بشر ایچندە، بو پریشان فانی دنیادە، انسان صاحبنی طانیمازسە، مالكنی بولمازسە، نە قدر بیچارە، سركردان اولدیغنی هركس آڭلار. اگر صاحبنی بولسە، مالكنی طانیسە، او وقت رحمتنە التجا ایدر. و قدرتنە استناد ایدر. او وحشتگاه دنیا، بر تنزّهگاهە دونر. بر تجارتگاه اولور.

برنجی مقام، عصای موسی مجموعەسنە ادخال ایدیلدیگی ایچون، بورایە یازیلمامشدر.

[ایكنجی مقام] اسم اعظم نقطەسندە، توحیدڭ اثباتنە مختصر بر اشارتدر.

[برنجی كلمە] [لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ] دە بر توحید الوهیّت و معبودیت واردر. شو مرتبەنڭ غایت قوّتلی بر برهاننە شویلە اشارت ایدرزكە: شو كائنات یوزندە، خصوصًا زمینڭ صحیفەسندە، غایت منتظم بر فعّالیت كورونویور. و غایت حكمتلی بر خلّاقیت مشاهدە ایدییورز. و غایت انتظاملی بر فتّاحیت، یعنی هر شیئە لایق بر شكل آچمق و صورت ویرمك، عین الیقین كورویورز. هم غایت شفقتلی، كرملی، رحمتلی بر وهّابیت و احسانات كورویورز. اویلە ایسە، بالضّرورە شو حال و شو كیفیت فعّال، خلّاق، فتّاح، وهّاب بر ذات ذوالجلالڭ وجوب وجودینی و وحدتنی اثبات ایدر. بلكە احساس ایدر.

اوت، موجوداتڭ متمادیًا زواللری، تازەلنمەلری كوسترییوركە، او موجودات، بر صانع قدیرڭ قدسی اسماسنڭ جلوەلری و انوار اسمائیەسنڭ كولكەلری و افعالنڭ اثرلری و قلم قدر و قدرتڭ نقشلری و صحیفەلری و جمال كمالنڭ آیینەلریدر. شو حقیقت عظمایە و شو توحیدڭ مرتبۀ علیاسنە، شو كائناتڭ

صاحبی، بتون كوندردیگی مقدّس كتابلر و صحفلریلە او توحیدی كوستردیگی كبی.. بتون اهل حقیقت و كاملین نوع بشر، تحقیقاتلریلە و كشفیاتلریلە عین مرتبۀ توحیدی كوسترییورلر. و كائنات دخی، عجز و فقریلە برابر، مظهر اولدیغی دائمی معجزات صنعتڭ و خوارق اقتدار و خزائن ثروتڭ شهادتیلە، عین مرتبۀ توحیدە اشارت ایدر. دیمك شاهد ازلی، بتون كتب و صحفیلە و اهل شهودڭ بتون تحقیقات و كشوفیلە.. و عالم شهادت بتون منتظم احوال و حكیمانە شئوناتیلە او مرتبۀ توحیدە بالاجماع اتّفاق ایدییورلر. ایشتە، او واحد احدی قبول ایتمەین، یا نهایتسز الٰهلری قبول ایدەجك ویاخود احمق سوفسطائی كبی هم كندینی، هم كائناتڭ وجودینی انكار ایدەجك.

[ایكنجی كلمە] [وَحْدَهُ] ایشتە شو كلمە صریح بر مرتبۀ توحیدی كوستریر. شو مرتبەیی دخی اعظمی بر صورتدە اثبات ایدن غایت قوّتلی بر برهاننە شویلە اشارت ایدرزكە: بز كوزیمزی آچدقجە، كائنات یوزینە نظریمزی صالدیردقجە، اڭ اوّل كوزیمزە ایلیشن، عام و مكمّل بر نظامدر و شامل، حسّاس بر میزاندر. كورویورز، هر شی دقیق بر نظام ایلە، حسّاس بر میزان و أولچو ایچندەدر.

داها بر پارچە دقّت نظر ایتدكجە، یڭیدن یڭی یە بر تنظیم و توزینیّت كوزیمزە چارپییور. یعنی بریسی انتظام ایلە او نظامی دگیشدیرییور. و طارتیلە او میزانی تازەلندیرییور. هر شی بر مودل اولوب، پك كثرتلە، منتظم و موزون صورتلر كییدیریلییور.

داها زیادە دقّت ایتدكجە، او تنظیم و توزین آلتندە بر حكمت و عدالت كورونویور. هر حركتدە بر حكمت و مصلحت كوزتیلییور. بر حق، بر فائدە تعقیب ایدیلییور. داها زیادە دقّت ایتدكجە، غایت حكیمانە بر فعّالیت ایچندە بر قدرتڭ تظاهراتی و هر شیئڭ هر شأننی احاطە ایدن غایت محیط بر علمڭ جلوەلری نظر شعوریمزە چارپییور.

دیمك بتون موجوداتدەكی شو نظام و میزان، عمومە عام بر تنظیم و توزینی.. و او تنظیم و توزین، عام بر حكمت و عدالتی.. و او حكمت و عدالت، بر قدرت و علمی كوزیمزە كوسترییور. دیمك بر قدیر كلّ شیء و بر علیم كلّ شیء شو پردەلر آرقەسندە عقلە كورونویور.

هم هر شیئڭ اوّلنە و آخرینە باقییورز. خصوصًا ذی حیات نوعندە كورییورزكە، باشلانغیچلری، اصللری، كوكلری، هم میوەلری و نتیجەلری اویلە بر طرزدەدركە، كویا تخوملری، اصللری برر تعریفە، برر پروغرام شكلندە بتون او موجودڭ جهازاتنی تضمّن ایدییور. و نتیجەسندە و میوەسندە، یینە بتون او ذی حیاتڭ معناسی سوزولوب اوندە تجمّع ایدر. تاریخچۀ حیاتنی اوڭا بیراقیر. كویا اونڭ اصلی اولان چكردگی، دساتیر ایجادیّەسنڭ بر مجموعەسیدر. و میوەسی و ثمرەسی ایسە، أوامر ایجادیّەسنڭ بر فهرستەسی حكمندە كورویورز.

صوڭرە او ذی حیاتڭ ظاهرینە و باطننە باقییورز. غایت درجەدە حكمتلی بر قدرتڭ تصرّفاتی و نافذ بر ارادەنڭ تصویراتی و تنظیماتی كورونویور. یعنی بر قوّت و قدرت ایجاد ایدر. بر امر و ارادە صورت كییدیرر.

ایشتە بتون موجودات، بویلە اوّلنە دقّت ایتدكجە، بر علمڭ تعریفەنامەسی.. و آخرینە دقّت ایتدكجە، بر صانعڭ پلانی و بیاننامەسی.. و ظاهرینە باقدقجە، بر فاعل مختارڭ و مریدڭ غایت صنعتلی و تناسبلی بر حلّۀ صنعتی.. و باطننە باقدقجە، بر قدیرڭ غایت منتظم بر ماكینەسنی مشاهدە ایدییورز. ایشتە شو حال و شو كیفیت، بالضّرورە و بالبداهە اعلان ایدركە، هیچ بر شی، هیچ بر زمان، هیچ بر مكان، بر تك صانع ذوالجلالڭ قبضۀ تصرّفندن خارج اولاماز. هر بر شی و بتون اشیا، بتون شئوناتیلە بر قدیر مریدڭ قبضۀ تصرّفندە تدبیر ایدیلیر. و بر رحمان رحیمڭ تنظیمیلە و لطفیلە كوزللشدیریلییور. و بر حنّان منّانڭ تزیینیلە سوسلندیریلییور.

اوت، باشندە شعور و یوزندە كوزی بولونانە، شو كائنات و شو موجوداتدەكی نظام و میزان و تنظیم و توزین.. بر، تك، یكتا، واحد، احد، قدیر، مرید، علیم، حكیم بر ذاتی، وحدانیت مرتبەسندە كوستریر. اوت، هر شیدە بر برلك وار. برلك ایسە بری كوستریر. مثلا، دنیانڭ لامبەسی اولان كونش بردر. اویلە ایسە دنیانڭ مالكی دخی بردر. مثلا، زمین یوزندەكی ذی حیاتلرڭ خدمتجیلری اولان هوا، آتش، صو بردر. اویلە ایسە اونلری استخدام ایدن و بزلرە مسخّر ایدن دخی بردر.

[اوچنجی كلمە] [لَا شَرٖیكَ لَهُ] شو كلمەیی اوتوز ایكنجی سوزڭ برنجی موقفی، غایت قوّتلی و شعشعەلی بر صورتدە اثبات ایتدیگندن، اوڭا حوالە ایدرز. اونڭ فوقندە بیان اولاماز. اوندن داها ایلری بیانە لزوم یوق. و ایضاح ایدیلمز.

[دردنجی كلمە] [لَهُ الْمُلْكُ] یعنی فرشدن عرشە، ثرادن ثریّایە، ذرّاتدن سیّاراتە، ازلدن ابدە قدر هر بر موجود، سماوات و ارض، دنیا و آخرت، هر شی اونڭ ملكیدر. مالكیت مرتبۀ عظماسی توحید اعظم صورتندە اونڭدر.

شو مرتبۀ عظمای مالكیّت و مقام اعظم توحیدڭ بر حجّت كبراسی، لطیف بر زماندە و لطیف بر خاطرەدە، عربی عبارەسندە شو عاجزڭ خاطرینە القا ایدیلدی. او لطیف خاطرەنڭ خاطری ایچون، عین عبارۀ عربیەیی قید ایدوب صوڭرە مأٓلنی یازاجغز. [لَهُ الْمُلْكُ لِاَنَّ ذَاكَ الْعَالَمَ الْكَبٖیرَ كَهٰذَا الْعَالَمِ الصَّغٖیرِ] [مَصْنُوعُ قُدْرَتِهٖ مَكْتُوبُ قَدَرِهٖ] [اِبْدَاعُهُ لِذَاكَ صَیَّرَهُ مَسْجِدًا اٖیجَادُهُ لِهٰذَا صَیَّرَهُ سَاجِدًا] [اِنْشَٓائُهُ لِذَاكَ صَیَّرَ ذَاكَ مُلْكًا اٖیجَادُهُ لِهٰذَا صَیَّرَهُ مَمْلُوكًا] [صَنْعَتُهُ فٖی ذَاكَ تَظَاهَرَتْ كِتَابًا صِبْغَتُهُ فٖی هٰذَا تَزَاهَرَتْ خِطَابًا] [قُدْرَتُهُ فٖی ذَاكَ تُظْهِرُ حَشْمَتَهُ رَحْمَتُهُ فٖی هٰذَا تُنَظِّمُ نِعْمَتَهُ] [حَشْمَتُهُ فٖی ذَاكَ تَشْهَدُ هُوَ الْوَاحِدُ نِعْمَتُهُ فٖی هٰذَا تُعْلِنُ هُوَ الْاَحَدُ] [سِكَّتُهُ فٖی ذَاكَ فِی الْكُلِّ وَالْاَجْزَٓاءِ خَاتَمُهُ فٖی هٰذَا فِی الْجِسْمِ وَالْاَعْضَٓاءِ]

[برنجی فقرە] [ذَاكَ الْعَالَمَ الْكَبٖیرَ... الٓخرە] یعنی شو كائنات دینیلن عالم اكبر و انسان دینیلن اونڭ مثال مصغّری اولان عالم اصغر، قدرت و قدر قلمی ایلە یازیلان آفاقی و انفسی وحدانیت دلائلنی كوسترییورلر. اوت، كائناتدەكی صنعت منتظمەنڭ كوچك بر مقیاسدە نمونەسی انساندە واردر. او دائرۀ كبرادەكی صنعت، صانع واحدە شهادت ایتدیگی كبی.. شو انساندە اولان كوچك مقیاسدەكی خردەبینی صنعت دخی، یینە او صانعە اشارت ایدر. وحدتنی كوستریر.

هم ناصلكە شو انسان، غایت معنیدار بر مكتوب ربّانیدر. منتظم بر قصیدۀ قدردر. اویلە دە، شو كائنات دخی عین او قلم قدر ایلە، فقط بیوك بر مقیاسدە یازیلمش منتظم بر قصیدۀ قدردر. هیچ ممكنمیدركە، حدسز علامت فارقە ایلە بتون انسانلرە باقان شو انسان یوزندەكی سكّۀ وحدتە و بتون موجوداتی اوموز اوموزە، ال الە، باش باشە ویرن كائنات اوستندەكی خاتم وحدانیّتە، واحد احددن باشقە بر شیئڭ مداخلەسی بولونسون؟

[ایكنجی فقرە] [اِبْدَاعُهُ لِذَاكَ.. الٓخرە] مأٓلی شودر: صانع حكیم، عالم اكبری اویلە بدیع بر صورتدە خلق ایدوب، آیات كبریاسنی اوستندە نقش ایتمشكە، كائناتی بر مسجد كبیر شكلنە دوندیرمش. و انسانی دخی اویلە بر طرزدە ایجاد ایدوب، اوڭا عقل ویرەرك، اونڭلە او معجزات صنعتنە و او بدیع قدرتنە قارشو سجدۀ حیرت ایتدیرەرك، اوڭا آیات كبریایی اوقوتدیروب، كمربستۀ عبودیت ایتدیرەرك، او مسجد كبیردە بر عبد ساجد فطرتندە یاراتمشدر. هیچ ممكنمیدركە، شو مسجد كبیرڭ ایچندەكی ساجدلرڭ، عابدلرڭ معبود حقیقیلری، او صانع واحد احددن باشقەسی اولابیلسین؟

[اوچنجی فقرە] [اِنْشَٓائُهُ لِذَاكَ... الٓخرە] مأٓلی شودركە: او مالك الملك ذوالجلال، عالم اكبری، باخصوص كرۀ ارض یوزینی اویلە بر صورتدە انشا ایدرك یاپمشدركە، بربری ایچندە حدسز دائرەلر اولوب، هر بر دائرە بر تارلە حكمندە اولوب، وقت بوقت، موسم بموسم، عصر بعصر أكر، بیچر، محصولات آلیر. متمادیًا ملكنی چالیشدیرر. تصرّف ایدر. اڭ بیوك دائرە اولان ذرّات عالمنی بر تارلە یاپوب، هر زمان كائنات قدر محصولاتی قدرتیلە، حكمتیلە اوندە أكر، بیچر، قالدیرر. عالم شهادتدن عالم غیبە، دائرۀ قدرتدن دائرۀ علمە كوندریر. صوڭرە متوسّط بر دائرە اولان زمین یوزینی عینًا اویلە بر مزرعە یاپمشكە، موسم بموسم عالملری، انواعلری ایچندە أكر، بیچر، قالدیرر. معنوی محصولاتنی دخی غیبی، اخروی، مثالی و معنوی عالملرینە كوندریر. داها كوچك بر دائرە اولان بر باغچەیی یینە یوز دفعە، بیڭ دفعە قدرتلە طولدیروب، حكمتلە بوشالتدیرییور. داها كوچك بر دائرە اولان بر ذی حیاتی، مثلا بر آغاجی، بر انسانی یوز دفعە اونڭ قدر اوندن محصولات آلیر.

دیمك او مالك الملك ذوالجلال، كوچك بیوك، جزئی كلّی هر شیئی برر مودل حكمندە انشا ایدرك، یوزلر طرزدە تازە تازە نقشلرلە منقّش منسوجات صنعتنی اونلرە كییدیرر. جلوۀ اسماسنی، معجزات قدرتنی اظهار ایدر. كندی ملكندە هر بر شیئی برر صحیفە حكمندە انشا ایتمش. هر صحیفەدە یوزر طرزدە معنیدار مكتوباتنی یازار. حكمتنڭ آیاتنی اظهار ایدر. ذی شعورلرە اوقوتدیرر. شو عالم اكبری ملك شكلندە انشا ایتمكلە برابر، شو انسانی دخی اویلە بر صورتدە خلق ایتمشدر و اوڭا اویلە جهازات و آلتلر و حواس و