الحمد للّٰە siyâsetten tecerrüd sebebiyle, Kur’ân’ın elmas gibi hakîkatlerini propaganda-i siyâset ithâmı altında cam parçalarının kıymetine indirmedim. Belki gittikçe o elmaslar kıymetlerini her tâifenin nazarında parlak bir tarzda ziyâdeleştiriyor.

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذٖی هَدٰینَا لِهٰذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِیَ لَوْ لَٓا اَنْ هَدٰینَا اللّٰهُ لَقَدْ جَٓاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

Saîd

[ON DÖRDÜNCÜ MEKTÛB]

Daha te’lîf edilmemiştir.

[ON BEŞİNCİ MEKTÛB]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

Azîz kardeşim Senin Birinci Suâlin ki, Sahâbeler nazar-ı velâyetle müfsidleri neden keşfedemediler? Tâ Hulefâ-yı Râşidîn’in üçünün şehâdetine netice verdi. Hâlbuki küçük Sahâbelere, büyük velilerden daha büyük deniliyor. Elcevab Bunda İki Makam var.

Birinci Makam: Dakîk bir sırr-ı velâyetin beyânıyla suâl halledilir. Şöyle ki: Sahâbelerin velâyeti, velâyet-i kübrâ denilen, verâset-i nübüvvetten gelen, berzah tarîkine uğramayarak doğrudan doğruya zâhirden hakîkate geçip akrebiyet-i İlâhiyenin inkişâfına bakan bir velâyettir ki, o velâyet yolu gāyet kısa olduğu hâlde, gāyet yüksektir. Hârikaları az, fakat meziyâtı çoktur. Keşif ve kerâmât orada az görünür. Hem evliyânın kerâmetleri ise, ekserîsi ihtiyârî değil. Ummadığı yerden ikrâm-ı İlâhî olarak bir hârika ondan zuhûr eder. Bu keşif ve kerâmetlerin

ekserîsi de, seyr-ü sülûk zamanında tarîkat berzahından geçtikleri vakit, âdî beşeriyetten bir derece tecerrüd ettiklerinden, hilâf-ı âdet hâlâta mazhar olurlar. Sahâbeler ise, sohbet-i nübüvvetin in‘ikâsıyla ve incizâbıyla ve iksîriyle tarîkatteki seyr-i sülûk dâire-i azîmenin tayyına mecbûr değildirler. Bir kademde ve bir sohbette, zâhirden hakîkate geçebilirler. Meselâ, nasıl ki dün geceki Leyle-i Kadr’e ulaşmak için iki yol var. Biri, bir sene gezip dolaşıp, tâ o geceye gelmektir. Bu kurbiyeti kazanmak için bir sene mesâfeyi tayyetmek lâzım gelir. Şu ise ehl-i sülûkün mesleğidir ki, ehl-i tarîkatin çoğu bununla gider. İkincisi, zamanla mukayyed olan cisim maddî gılâfından sıyrılıp tecerrüdle rûhen yükselip, dün geceki Leyle-i Kadr’i öbür gün leyle-i ıyd ile beraber, bugünkü gibi hazır görmektir. Çünkü rûh, zaman ile mukayyed değil. Hissiyât-ı insaniye rûh derecesine çıktığı vakit, o hazır zaman genişlenir. Başkalarına nisbeten mâzî ve müstakbel olan vakitler, ona nisbeten hazır hükmündedir.

İşte bu temsîle göre, dün geceki Leyle-i Kadr’e geçmek için, mertebe-i rûha çıkıp mâzîyi hazır derecesinde görmektir. Şu sırr-ı gāmızın esası akrebiyet-i İlâhiyenin inkişâfıdır. Meselâ, güneş bize yakındır. Çünkü ziyâsı, harâreti ve misâli aynamızda ve elimizdedir. Fakat biz ondan uzağız. Eğer biz nûrâniyet noktasında onun akrebiyetini hissetsek, aynamızdaki misâlî olan timsâline münâsebetimizi anlasak, o vâsıta ile onu tanısak, ziyâsı, harâreti, hey’eti ne olduğunu bilsek, onun akrebiyeti bize inkişâf eder. Ve yakınımızda onu tanıyıp münâsebetdâr oluruz. Eğer biz bu‘diyetimiz nokta-i nazarından ona yakınlaşmak ve tanımak istesek, pek çok seyr-i fikrîye ve sülûk-ü aklîye mecbûr oluruz ki, kavânîn-i fenniye ile fikren semâvâta çıkıp semâdaki güneşi tasavvur ederek, sonra mâhiyetindeki ziyâ ve harâreti ve ziyâsındaki elvân-ı seb‘ayı, uzun uzadıya tedkîkāt-ı fenniye ile anladıktan sonra, birinci adamın kendi aynasında az bir tefekkür ile elde ettiği kurbiyet-i ma‘neviyeyi ancak elde edebiliriz.

İşte şu temsîl gibi, nübüvvet ve verâset-i nübüvvetteki velâyet, sırr-ı akrebiyetin inkişâfına bakar. Velâyet-i sâire ise, ekserî kurbiyet esası üzerine gider. Birçok merâtibde seyr-ü sülûke mecbûr olur.

İkinci Makam: O hâdisâta sebebiyet veren ve fesâdı çeviren birkaç Yahûdî’den ibâret değildir ki, onları keşfetmekle fesâdın önü alınsın. Çünkü pek çok muhtelif milletlerin İslâmiyet’e girmeleriyle, birbirine zıd ve muhâlif çok cereyânlar ve efkâr karıştı. Bâhusûs, bazıların gurûr-u millîleri Hazret-i Ömer’in ra darbeleriyle dehşetli yaralandığından, seciyeten intikama fırsat beklerlerdi. Çünkü onların hem eski dîni ibtâl edilmiş. Hem medâr-ı şerefi olan eski hükûmeti ve saltanatı tahrîb edilmiş. İntikāmını bilerek veya bilmeyerek hâkimiyet-i İslâmiyeden almaya hissen tarafdâr bir sûret almış. Onun için Yahûdî gibi zeki ve dessâs bir kısım münâfıklar, o hâlet-i ictimâiyeden istifâde ettiler denilmiş. Demek o hâdisâtın önünü almak, o vakitteki hayât-ı ictimâiyeyi ve muhtelif efkârı ıslâh ile olurdu. Yoksa bir-iki müfsidin keşfedilmesiyle olmazdı.

Eğer denilse: Hazret-i Ömer’in ra minber üstünde, bir aylık mesâfede bulunan Sâriye nâmındaki bir kumandanına یَا سَارِیَةُ اَلْجَبَلَ اَلْجَبَلَ deyip, Sâriye’ye işittirip, sevkü’l-ceyş noktasından zaferine sebebiyet veren kerâmetkârâne kumandası ne derece keskin nazarlı olduğunu gösterdiği hâlde, neden yanındaki kātili Fîrûz’u o keskin nazar-ı velâyetiyle görmedi? Elcevab Hazret-i Ya‘kūb Aleyhisselâm’ın verdiği cevâb ile cevâb veririz. HâşiyeYani Hazret-i Ya‘kūb’dan as sorulmuş ki: Ne için Mısır’dan gelen gömleğinin kokusunu işittin de, yakınında bulunan Ken‘ân Kuyusu’ndaki Yusuf’u görmedin? Cevâben demiş ki: Bizim hâlimiz şimşekler gibidir. Bazen görünür, bazen saklanır. Bazı vakit olur ki, en yüksek mevki‘de oturup, her tarafı görüyoruz gibi oluruz. Bazı vakitte de ayağımızın üstünü göremiyoruz.

Elhâsıl: İnsan her ne kadar fâil-i muhtâr ise de, fakat وَمَا تَشَٓاؤُنَ اِلَّٓا اَنْ یَشَٓاءَ اللّٰهُ sırrınca, meşîet-i İlâhiye asıldır. Kader hâkimdir. Meşîet-i İlâhiye meşîet-i insaniyeyi geri verir.

اِذَا جَٓاءَ الْقَدَرُ عَمِیَ الْبَصَرُ: hükmünü icrâ eder. Kader söylese, iktidâr-ı beşer konuşmaz, ihtiyâr-ı cüz’î susar.

İkinci suâlinizin meâli: Hazret-i Alî ra zamanında başlayan muhârebelerin mâhiyeti nedir? Muhâriblere ve o harbde ölen ve öldürenlere ne nâm verebiliriz?

Elcevab: Cemel Vak‘ası denilen Hazret-i Alî ile Hazret-i Talha ve Hazret-i Zübeyr ve Âişe-i Sıddîka radıyallâhü teâlâ anhüm ecmaîn arasında olan muhârebe, adâlet-i mahza ile adâlet-i izâfiyenin mücâdelesidir. Şöyle ki: Hazret-i Alî ra adâlet-i mahzayı esas edip Şeyhayn zamanındaki gibi, o esas üzerine gitmek için ictihâd etmiş. Muârızları ise, Şeyhayn zamanındaki safvet-i İslâmiye adâlet-i mahzaya müsâid idi. Fakat mürûr-u zamanla İslâmiyetler’i zaîf muhtelif akvâm hayât-ı ictimâiye-i İslâmiyeye girdikleri için, adâlet-i mahzanın tatbîkātı çok müşkil olduğundan, ehvenüşşerri ihtiyâr denilen adâlet-i nisbiye esası üzerine ictihâd ettiler. Münâkaşa-i ictihâdiye siyâsete girdiği için muhârebeyi intâc etmiştir. Mâdem sırf lillâh için ve İslâmiyet’in menâfii için ictihâd edilmiş. Ve ictihâddan muhârebe tevellüd etmiş. Elbette hem kātil, hem maktûl, ikisi de ehl-i cennettir. İkisi de ehl-i sevâbdır, diyebiliriz. Her ne kadar Hazret-i Alî’nin ra ictihâdı musîb; ve mukābilindekilerin hatâ ise de, yine azâba müstehak değiller. Çünkü ictihâd eden hakkı bulsa, iki sevâb var. Bulmazsa, bir nevi‘ ibâdet olan ictihâd sevâbı olarak bir sevâb alır. Hatâsından ma‘zurdur. Bizde gāyet meşhûr ve sözü huccet bir zât-ı muhakkik Kürdce demiş ki: ژِشَرِّ صَحَابَانْ مَكَە قَالُ و قٖیلْ لَوْرَا جَنَّتٖینَ قَاتِلُ هَمْ قَتٖیلْ Yani Sahâbelerin muhârebesinde kîl u kāl etme. Çünkü hem kātil ve hem maktûl, ikisi de ehl-i cennettirler.

Adâlet-i mahza ile adâlet-i izâfiyenin îzâhı şudur ki: اَنَّهُ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا بِغَیْرِ نَفْسٍ فَكَاَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمٖیعًا ilâ-âhirihî; âyetin ma‘nâ-yı işârîsiyle, bir ma‘sûmun hakkı, bütün halk için dahi ibtâl edilmez. Bir ferd dahi umûmun selâmeti için fedâ edilmez. Cenâb-ı Hakk’ın nazar-ı merhametinde hak haktır. Küçüğüne büyüğüne bakılmaz.

Küçük, büyük için ibtâl edilmez. Bir cemâatin selâmeti için, bir ferdin rızâsı bulunmadan, hayatı ve hakkı fedâ edilmez. Hamiyet nâmına rızâsı ile olsa, o başka mes’eledir.

Adâlet-i izâfiye ise, küllün selâmeti için cüz’ü fedâ eder. Cemâat için ferdin hakkını nazara almaz. Ehvenüşşer diye bir nevi‘ adâlet-i izâfiyeyi yapmaya çalışır. Fakat adâlet-i mahza kābil-i tatbîk ise, adâlet-i izâfiyeye gidilmez. Gidilse zulümdür.

İşte İmâm-ı Alî radıyallâhü anh, adâlet-i mahzayı Şeyhayn zamanındaki gibi kābil-i tatbîktir deyip, hilâfet-i İslâmiyeyi o esas üzerine binâ ediyordu. Mukābilleri ve muârızları ise, kābil-i tatbîk değil, çok müşkilâtı var diye, adâlet-i izâfiye üzerine ictihâd etmişler. Târîhin gösterdiği sâir esbâb ise, hakîkî sebeb değiller, bahanelerdir.

Eğer desen: Hilâfet-i İslâmiye noktasında İmâm-ı Alî’nin ra fevkalâde iktidârı, hârikulâde zekâsı ve yüksek liyâkatiyle beraber, seleflerine nisbeten muvaffakiyetsizliği nedendir?

Elcevab: O mübârek zât, siyâset ve saltanattan ziyâde, daha çok mühim başka vazîfelere lâyık idi. Eğer tam muvaffakiyet-i siyâsiye ve tamam saltanat olsa idi, şâh-ı velâyet ünvân-ı mâ‘nidârını bihakkın kazanamayacaktı. Hâlbuki zâhirî ve siyâsî hilâfetin pek çok fevkınde ma‘nevî bir saltanat kazandı. Ve üstâd-ı küll hükmüne geçti. Hatta kıyâmete kadar saltanat-ı ma‘nevîsi bâkî kaldı.

Ama Hazret-i İmâm-ı Alî’nin ra Vak‘a-i Sıffîn’de Hazret-i Muâviye’nin ra tarafdârları ile muhârebesi ise, hilâfet ve saltanatın muhârebesidir. Yani Hazret-i İmâm-ı Alî ra, ahkâm-ı dîni ve hakāik-i İslâmiyeyi ve âhireti esas tutup, saltanatın bir kısım kanunlarını ve siyâsetin merhametsiz mukteziyâtlarını onlara fedâ ediyordu.

Hazret-i Muâviye ra ve tarafdârları ise, hayat-ı ictimâiye-i İslâmiyeyi saltanat siyâsetleriyle takviye etmek için azîmeti bırakıp ruhsatı iltizâm ettiler. Siyâset âleminde kendilerini mecbûr zannedip ruhsatı tercîh ettiler. Hatâya düştüler.

Ama Hazret-i Hasan ra ve Hüseyin’in ra Emevîler’e karşı mücâdeleleri ise, dîn ve milliyet muhârebesi idi. Yani Emevîler, devlet-i İslâmiyeyi Arab milliyeti üzerine istinâd ettirip, râbıta-i İslâmiyeti râbıta-i milliyetten geri bıraktıklarından, iki cihetle zarar verdiler. Birisi, milel-i sâireyi rencîde ederek tevhîş ettiler. Diğeri, unsuriyet ve milliyet esasları adâleti ve hakkı ta‘kîb etmediğinden zulmeder, adâlet üzerine gitmez. Çünkü unsuriyetperver bir hâkim, millettaşını tercîh eder. Adâlet edemez. اَلْاِسْلَامِیَّةُ جَبَّتِ الْعَصَبِیَّةَ الْجَاهِلِیَّةَ لَا فَرْقَ بَیْنَ عَبْدٍ حَبَشِیٍّ وَسَیِّدٍ قُرَیْشِیٍّ اِذَٓا اَسْلَمَا fermân-ı kat‘îsi ile, râbıta-i dîniye yerine râbıta-i milliye ikāme edilmez. Edilse adâlet edilmez. Hakkāniyet gider. İşte Hazret-i Hüseyin, râbıta-i dîniyeyi esas tutup, muhik olarak onlara karşı mücâdele etmiş. Tâ makam-ı şehâdeti ihrâz etmiş.

Eğer denilse: Bu kadar haklı ve hakîkatli olduğu hâlde neden muvaffak olmadı? Hem neden kader-i İlâhî ve rahmet-i İlâhiye onların fecî‘ bir âkıbete uğramasına müsâade etmiş? Elcevab Hazret-i Hüseyin’in yakın tarafdârları değil, fakat cemâatine iltihâk eden sâir milletlerde, yaralanmış gurûr-u millîleri cihetiyle, Arab milletine karşı bir fikr-i intikam bulunması, Hazret-i Hüseyin ve tarafdârlarının sâfî ve parlak mesleklerine halel verip, mağlûbiyetlerine sebeb olmuş. Ama kader nokta-i nazarında fecî‘ âkıbetin hikmeti ise, Hasan ve Hüseyin ve onların hânedânları ve nesilleri, ma‘nevî bir saltanata nâmzed idiler. Dünya saltanatı ile ma‘nevî saltanatın cem‘i gāyet müşkildir. Onun için onları dünyadan küstürdü. Dünyanın çirkin yüzünü gösterdi. Tâ kalben dünyaya karşı alâkaları kalmasın. Onların elleri muvakkat ve sûrî bir saltanattan çekildi. Fakat parlak ve dâimî bir saltanat-ı ma‘neviyeye ta‘yîn edildiler. Âdî vâliler yerine, evliyâ aktâblarına merci‘ oldular.

Üçüncü suâliniz: O mübârek zâtların başına gelen o fecî‘ gaddârâne muâmelenin hikmeti nedir? diyorsunuz. Elcevab: Sâbıkan beyân ettiğimiz gibi, Hazret-i Hüseyin’in muârızları olan Emevîler saltanatında, merhametsiz gadre sebebiyet verecek Üç Esas vardı. Birisi: Merhametsiz siyâsetin bir düstûru olan,

hükûmetin selâmeti ve âsâyişin devamı için eşhâs fedâ edilir. İkincisi: Onların saltanatı unsuriyet ve milliyete istinâd ettiği için, milliyetin gaddârâne bir düstûru olan, milletin selâmeti için her şey fedâ edilir. Üçüncüsü: Emevîler’in Hâşimîler’e karşı an‘anesindeki rekābet damarı, Yezîd gibi bazılarda bulunduğu için, şefkatsiz bir gadre kābiliyet göstermişti.

Dördüncü bir sebeb de Hazret-i Hüseyin’in tarafdârlarında bulunuyordu ki, Emevîler’in Arab milliyetini esas tutup sâir milletlerin efradına memâlik ta‘bîr ederek köle nazarıyla bakmaları ve gurûr-u millîlerini kırmaları yüzünden, milel-i sâire Hazret-i Hüseyin’in cemâatine intikamkârâne ve müşevveş bir niyet ile iltihâk ettiklerinden, Emevîler’in asabiyet-i milliyelerine fazla dokunmuş, gāyet gaddârâne ve merhametsizcesine meşhûr fâciaya sebebiyet vermişlerdir.

Mezkûr dört esbâb, zâhirîdir. Kader noktasından bakıldığı vakit, Hazret-i Hüseyin ve akrabasına, o fâcia sebebiyle hâsıl olan netâic-i uhreviye ve saltanat-ı rûhâniye ve terakkıyât-ı ma‘neviye, o kadar kıymetdârdır ki, o fâcia ile çektikleri zahmet, gāyet kolay ve ucuz düşer. Nasıl ki bir nefer, bir sâat işkence altında şehîd edilse, öyle bir mertebeyi bulur ki, on sene başkası çalışsa, ancak o mertebeyi bulur. Eğer o nefer şehîd olduktan sonra ona sorulabilse, Az bir şey ile pek çok şeyler kazandım diyecektir.

Dördüncü suâlinizin meâli: Âhirzamanda Hazret-i Îsâ Aleyhisselâm Deccâl’ı öldürdükten sonra, insanlar ekseriyetle dîn-i hakka girerler. Hâlbuki rivâyetlerde gelmiştir ki: Yeryüzünde Allâh Allâh diyenler bulundukça, kıyâmet kopmaz. Böyle umûmiyetle îmâna geldikten sonra nasıl umûmiyetle küfre giderler?

Elcevab: Hadîs-i sahîhte rivâyet edilen, Hazret-i Îsâ Aleyhisselâm’ın geleceğini ve şerîat-ı İslâmiye ile amel edeceğini, Deccâl’ı öldüreceğini, îmânı zaîf olanlar istib‘âd ediyorlar. Onun hakîkati îzâh edilse, hiç istib‘âd yeri kalmaz. Şöyle ki: O hadîsin ve Süfyân ve Mehdî hakkındaki hadîslerin ifade ettikleri ma‘nâ budur ki:

Âhirzamanda dinsizliğin iki cereyânı kuvvet bulacak. Birisi, nifâk perdesi altında risâlet-i Ahmediyeyi asm inkâr edecek Süfyân nâmında müdhiş bir şahıs, ehl-i nifâkın başına geçecek, Şerîat-ı İslâmiyenin tahrîbine çalışacaktır. Ona karşı Âl-i Beyt-i Nebevî’nin silsile-i nûrâniyesine bağlanan ehl-i velâyet ve ehl-i kemâlin başına geçecek Âl-i Beyt’ten Muhammed Mehdî isminde bir zât-ı nûrânî, o Süfyân’ın şahs-ı ma‘nevîsi olan cereyân-ı münâfıkāneyi öldürüp dağıtacaktır.

İkinci cereyân ise, tabîiyyûn, maddiyyûn felsefesinden tevellüd eden bir cereyân-ı Nemrûdâne, gittikçe âhirzamanda felsefe-i maddiye vâsıtasıyla intişâr ederek kuvvet bulup, ulûhiyeti inkâr edecek bir dereceye gelir. Nasıl bir padişahı tanımayan ve ordudaki zâbitân ve efrâd onun askerleri olduğunu kabûl etmeyen vahşi bir adam, herkese, her askere bir nevi‘ padişahlık ve bir gûnâ hâkimiyet verir. Öyle de, Allâh’ı inkâr eden o cereyân efrâdları, birer küçük Nemrûd hükmünde nefislerine birer rubûbiyet verir. Ve onların başına geçen en büyükleri, ispirtizma ve manyetizmanın hâdisâtı nev‘inden müdhiş hârikalara mazhar olan Deccâl ise, daha ileri gidip, cebbârâne sûrî hükûmetini bir nevi‘ rubûbiyet tasavvur edip ulûhiyetini i‘lân eder. Bir sineğe mağlûb olan ve bir sineğin kanadını bile îcâd edemeyen âciz bir insanın ulûhiyet da‘vâ etmesi, ne derece ahmakçasına bir maskaralık olduğu ma‘lûmdur.

İşte böyle bir sırada, o cereyân pek kuvvetli göründüğü bir zamanda, Hazret-i Îsâ Aleyhisselâm’ın şahsiyet-i ma‘neviyesinden ibâret olan hakîkî Îsevîlik dîni zuhûr edecek. Yani rahmet-i İlâhiyenin semâsından nüzûl edecek. Hâl-i hâzır Hristiyanlık dîni, o hakîkate karşı tasaffî edecek. Hurâfâttan ve tahrîfâttan sıyrılacak. Hakāik-i İslâmiye ile birleşecek. Ma‘nen Hristiyanlık, bir nevi‘ İslâmiyet’e inkılâb edecektir. Ve Kur’ân’a iktidâ ederek, o Îsevîlik şahs-ı ma‘nevîsi tâbi‘ ve İslâmiyet metbû‘ makamında kalacak. Dîn-i hak bu iltihâk netîcesinde azîm bir kuvvet bulacaktır.

Dinsizlik cereyânına karşı ayrı ayrı iken mağlûb olan Îsevîlik ve İslâmiyet, ittihâd netîcesinde dinsizlik cereyânına galebe edip dağıtacak isti‘dâdında iken, âlem-i semâvâtta cism-i beşerîsiyle bulunan şahs-ı Îsâ Aleyhisselâm,

o dîn-i hak cereyânının başına geçeceğini, bir Muhbir-i Sâdık asm, bir Kadîr-i Küll-i Şey’in va‘dine istinâd ederek haber vermiştir. Mâdem haber vermiş, haktır. Mâdem Kādir-i Küll-i Şey’ va‘d etmiş, elbette yapacaktır.

Evet, her vakit semâvâttan melâikeleri yere gönderen ve bazı vakitte insan sûretine vaz‘ eden, Hazret-i Cibrîl’in as Dıhye ra sûretine girmesi gibi ve rûhânîleri âlem-i ervâhtan gönderip beşer sûretine temessül ettiren, hatta ölmüş evliyâların çoklarının ervâhlarını cesed-i misâliyle dünyaya gönderen bir Hakîm-i Zülcelâl, Hazret-i Îsâ Aleyhisselâm’ı Îsâ dinine âit en mühim bir hüsn-ü hâtimesi için, değil semâ-yı dünyâda cesediyle bulunan ve hayâtta olan Hazret-i Îsâ as, belki âlem-i âhiretin en uzak köşesine gitse idi ve hakîkaten ölse idi, yine şöyle bir netîce-i azîme için ona yeniden cesed giydirip dünyaya göndermek, o Hakîm’in hikmetinden uzak değil. Belki onun hikmeti öyle iktizâ ettiği için va‘d etmiş. Ve va‘d ettiği için elbette gönderecek.

Hazret-i Îsâ Aleyhisselâm geldiği vakit, herkes onun hakîkî Îsâ olduğunu bilmek lâzım değildir. Onun mukarreb ve havâssı, nûr-u îmân ile onu tanırlar. Yoksa bedâhet derecesinde herkes onu tanımayacaktır.

Suâl: Rivâyetlerde gelmiş ki: Deccâl’ın bir yalancı cenneti var. Kendine tâbi‘ olanları ona atar. Hem yalancı bir cehennemi var. Tâbi‘ olmayanları ona atar. Hatta o kendi merkebini de bir kulağını cennet gibi, bir kulağını da cehennem gibi yapmış. Azamet-i bedeniyesi bu kadardır, şu kadardır, diye ta‘rîfât var.

Elcevab: Deccâl’ın şahs-ı sûrîsi insan gibidir. Mağrûr, firavunlaşmış, Allâh’ı unutmuş olduğundan, sûrî, cebbârâne olan hâkimiyetine ulûhiyet nâmını vermiş bir şeytân-ı ahmaktır. Ve bir insan-ı dessâstır. Fakat şahs-ı ma‘nevîsi olan dinsizlik cereyân-ı azîmi, pek cesîmdir. Rivâyetlerde Deccâl’a âit tavsîfât-ı müdhişe ona işâret eder. Bir vakit Japonya’nın başkumandanının resmi, bir ayağı Bahr-i Muhît’de, diğer ayağı on günlük mesâfedeki Port Artür Kal‘ası’nda tasvîr edilmiş. O küçük Japon Kumandanı’nın bu sûrette tasvîriyle, ordusunun şahs-ı ma‘nevîsi gösterilmiş.

Ama Deccâl’ın yalancı cenneti ise, medeniyetin câzibedâr lehviyâtı ve fantaziyeleridir. Merkebi ise, şimendifer gibi bir vâsıtadır ki, bir başında ateş ocağı bulunur. Kendine tâbi‘ olmayanları bazen ateşe atar. O merkebin bir kulağı, yani diğer başı, cennet gibi tefrîş edilmiş, tâbi‘ olanları oraya oturtur. Zâten sefîh ve gaddâr medeniyetin mühim bir merkebi olan şimendifer, ehl-i sefâhet ve dünya için, yalancı bir cennet getirir. Bîçâre ehl-i diyânet ve ehl-i İslâm için, medeniyet elinde cehennem zebânîsi gibi tehlike getirir. Esâret ve sefâlet altına atar.

İşte Îsevîliğin dîn-i hakîkîsi zuhûr ile ve İslâmiyet’e inkılâb etmesiyle, çendân âlemde ekseriyet-i mutlakaya nûrunu neşreder. Fakat yine kıyâmet kopmasına yakın, tekrar bir dinsizlik cereyânı baş gösterir. Galebe eder. Ve اَلْحُكْمُ لِلْاَكْثَرِ kāidesince, yeryüzünde Allâh Allâh diyecek kalmayacak. Yani ehemmiyetli bir cemâat küre-i arzda mühim bir mevkie sâhib olacak bir sûrette Allâh Allâh denilmeyecek demektir. Yoksa ekalliyette kalan veyâhûd mağlûb düşen ehl-i hak, kıyâmete kadar bâkî kalacak. Yalnız kıyâmetin kopacağı ânında, kıyâmetin dehşetlerini görmemek için, bir eser-i rahmet olarak, ehl-i îmânın rûhları daha evvel kabzedilecek, kıyâmet kâfirlerin başına kopacaktır.

Beşinci suâlinizin meâli: Kıyâmetin hâdisâtından ervâh-ı bâkiye müteessir olacaklar mı?

Elcevab: Derecâtlarına göre müteessir olacaklar. Melâikelerin tecelliyât-ı kahriyede kendilerine göre müteessir oldukları gibi müteessir olurlar. Nasıl ki bir insan, sıcak bir yerde iken, hâriçte kar ve tipi içinde titreyenleri görse, akıl ve vicdân i‘tibâriyle müteessir olur.

Öyle de, zîşuûr olan ervâh-ı bâkiye, kâinâtla alâkadâr oldukları için, kâinâtın hâdisât-ı azîmesinden derecelerine göre müteessir olmalarını; ehl-i azâb ise elemkârâne, ehl-i saâdet ise hayretkârâne, istiğrâbkârâne, belki bir cihette istibşârkârâne teessürâtları bulunmasını işârât-ı Kur’âniye gösteriyor. Zîrâ Kur’ân-ı Hakîm, her zaman

kıyâmetin acâibini tehdîd sûretinde zikrediyor. Göreceksiniz diyor. Hâlbuki cism-i insanî ile onu görenler kıyâmete yetişenlerdir. Demek, kabirde cesedleri çürüyen ervâhların da, o tehdîd-i Kur’ânîden hisseleri var.

Altıncı suâlinizin meâli: كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ Bu âyetin âhirete, cennete, cehenneme ve ehillerine şumûlü var mı, yok mu?

Elcevab: Şu mes’ele, pek çok ehl-i tahkîk ve ehl-i keşif ve ehl-i velâyetin medâr-ı bahsi olmuş. Şu mes’elede söz onlarındır. Hem de şu âyetin çok genişliği ve çok merâtibi var.

Ehl-i tahkîkin bir kısm-ı ekseri demişler ki: Âlem-i bekāya şumûlü yok. Diğer kısmı ise: Ânî olarak onlar da az bir zamanda bir nevi‘ helâkete mazhar olurlar. O kadar az bir zamanda oluyor ki, fenâya gidip gelmiş hissetmeyecekler. Ama bazı müfrit fikirli ehl-i keşfin hükmettikleri fenâ-yı mutlak ise, hakîkat değildir. Çünkü Zât-ı Akdes-i İlâhî, mâdem sermedî ve dâimîdir. Elbette sıfâtı ve esmâsı dahi sermedî ve dâimîdirler. Mâdem sıfâtı ve esmâsı dâimî ve sermedîdirler. Elbette onların aynaları ve cilveleri ve nakışları ve mazharları olan âlem-i bekādaki bâkıyât ve ehl-i bekā, fenâ-yı mutlaka bizzarûre gidemez.

Kur’ân-ı Hakîm’in feyzinden şimdilik İki Nokta hâtıra gelmiş, icmâlen yazacağız.

Birincisi: Cenâb-ı Hakk öyle bir Kadîr-i Mutlak’dır ki, adem ve vücûd, kudretine ve irâdesine nisbeten iki menzil gibi, gāyet kolay bir sûrette oraya gönderir ve getirir. İsterse bir günde, isterse bir anda oradan çevirir.

Hem adem-i mutlak zâten yoktur. Çünkü bir ilm-i muhît var. Hem dâire-i ilm-i İlâhînin hâricî yok ki, bir şey ona atılsın. Dâire-i ilim içinde bulunan adem ise, adem-i hâricîdir. Ve vücûd-u ilmîye perde olmuş bir ünvandır. Hatta bu mevcûdât-ı ilmiyeye bazı ehl-i tahkîk a‘yân-ı sâbite ta‘bîr etmişler. Öyle ise, fenâya gitmek, muvakkaten hâricî libâsını çıkarıp, vücûd-u ma‘nevîye ve ilmîye girmektir. Yani hâlik ve fânî olanlar, vücûd-u hâricîyi bırakıp, mâhiyetleri bir vücûd-u ma‘nevî giyer. Dâire-i kudretten çıkıp, dâire-i ilme girer.

İkincisi: Çok Sözler’de îzâh ettiğimiz gibi, her şey ma‘nâ-yı ismiyle ve kendine bakan vecihte hiçtir. Kendi zâtında müstakil ve bizâtihî sâbit bir vücûdu yok. Ve yalnız kendi başıyla kāim bir hakîkati yok. Fakat Cenâb-ı Hakk’a bakan vecihte ise, yani ma‘nâ-yı harfiyle olsa, hiç değil. Çünkü onda cilvesi görünen esmâ-yı bâkiye var. Ma‘dûm değil. Çünkü sermedî bir vücûdun gölgesini taşıyor. Hakîkati vardır, sâbittir, hem yüksektir. Çünkü mazhar olduğu bâkî bir ismin sâbit bir nevi‘ gölgesidir.

Hem كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ insanın elini mâsivâdan kesmek için bir kılıçtır ki, o da Cenâb-ı Hakk’ın hesabına olmayan fânî dünyada, fânî şeylere karşı alâkaları kesmek için, hükmü, dünyadaki fâniyâta bakar. Demek Allâh hesabına olsa, ma‘nâ-yı harfiyle olsa, لوجە اللّٰە olsa, mâsivâya girmez ki, كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ kılıcıyla başı kesilsin.

Elhâsıl: Eğer Allâh için olsa, Allâh’ı bulsa, gayr kalmaz ki başı kesilsin. Eğer Allâh’ı bulmazsa ve hesabıyla bakmazsa, her şey gayrdır. كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ kılıcını isti‘mâl etmeli, perdeyi yırtmalı. Tâ onu bulmalı.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

Saîd

[ON ALTINCI MEKTÛB]

[Ve Zeyli]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ

اَلَّذٖینَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ اٖیمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖیلُ

Şu mektûb فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَیِّنًا sırrına mazhar olmuş, şiddetli yazılmamış.

Çoklar tarafından sarîhan ve ma‘nen gelen bir suâle cevâbdır. Şu cevâbı vermek benim için hoş değil, arzu etmiyorum. Her şeyimi Cenâb-ı Hakk’ın tevekkülüne bağlamıştım. Fakat ben kendi hâlimde ve âlemimde râhat bırakılmadığım ve yüzümü dünyaya çevirdikleri için, Yeni Saîd değil, bilmecbûriye Eski Saîd lisânıyla, şahsım için değil, belki dostlarımı ve Sözlerimi ehl-i dünyânın evhâm ve eziyetinden kurtarmak için, hakîkat-i hâli hem dostlarıma, hem ehl-i dünyâya ve ehl-i hükme beyân etmek için Beş Noktayı beyân ediyorum.

Birinci Nokta: Denilmiş: Ne için siyâsetten çekildin, hiç yanaşmıyorsun?

Elcevab: Dokuz-on sene evveldeki Eski Saîd, bir mikdâr siyâsete girdi. Belki siyâset vâsıtasıyla dine ve ilme hizmet edeceğim diye beyhûde yoruldu. Ve gördü ki, o yol meşkûk ve müşkilâtlı ve bana nisbeten fuzûliyâne, hem en lüzûmlu hizmete mâni‘ ve hatarlı bir yoldur. Çoğu yalancılık ve bilmeyerek ecnebî parmağına âlet olmak ihtimâli var.

Hem siyâsete giren ya muvâfık olur veya muhâlif olur. Eğer muvâfık olsa, mâdem me’mûr ve meb‘ûs değilim. O hâlde siyâsetçilik bana fuzûlî ve mâlâya‘nî bir şeydir. Bana ihtiyâç yok ki, beyhûde karışayım.

Eğer muhâlif siyâsete girsem, ya fikirle veya kuvvetle karışacağım. Eğer fikirle olsa, bana ihtiyâç yok. Çünkü mesâil tavazzuh etmiş. Herkes benim gibi bilir. Beyhûde çene çalmak ma‘nâsızdır. Eğer kuvvet ile ve hâdise çıkarmak ile muhâlefet etsem, husûlü meşkûk bir maksad için binler günaha girmek ihtimâli var. Birinin yüzünden çoklar belâya düşer. Hem on ihtimâlden bir-iki ihtimâle binâen günâhlara girmek, ma‘sûmları günaha atmak, vicdanım kabûl etmiyor diye, Eski Saîd sigara ile beraber gazeteleri ve siyâseti ve sohbet-i dünyeviye-i siyâsiyeyi terk etti.

Buna kat‘î şâhid, o vakitten beri, sekiz senedir bir tek gazete ne okudum ve ne dinledim. Okuduğumu ve dinlediğimi, biri çıksın, söylesin. Hâlbuki sekiz sene evvel, günde belki sekiz gazete Eski Saîd okuyordu. Hem beş senedir bütün dikkat ile benim hâlime nezâret ediliyor. Siyâsetvârî bir tereşşuh gören, söylesin. Hâlbuki benim gibi asabî ve اِنَّمَا الْحٖیلَةُ فٖی تَرْكِ الْحِیَلِ düstûruyla, en büyük hileyi hilesizlikte bulan pervâsız, alâkasız bir insanın, değil sekiz sene, sekiz gün bir fikri gizli kalmaz. Siyâsete iştihâsı ve arzusu olsa idi, tedkîkāta, taharriyâta lüzûm bırakmayarak top güllesi gibi sadâ verecekti.

İkinci Nokta: Yeni Saîd ne için bu kadar şiddetle siyâsetten tecennüb ediyor?

Elcevab: Milyarlar seneden ziyâde olan hayât-ı ebediyeye çalışmasını ve kazanmasını, meşkûk bir-iki sene hayât-ı dünyeviyeye lüzûmsuz, fuzûlî bir sûrette karışma ile fedâ etmemek için; hem en mühim, en lüzûmlu, en sâf ve en hakîkatli olan hizmet-i îman ve Kur’ân için şiddetle siyâsetten kaçıyor. Çünkü diyor: Ben ihtiyâr oluyorum. Bundan sonra kaç sene yaşayacağımı bilmiyorum. Öyle ise bana en mühim iş, hayât-ı ebediyeye çalışmak lâzım geliyor. Hayât-ı ebediyeyi kazanmakta en birinci vâsıta ve saâdet-i ebediyenin anahtarı îmândır. Ona çalışmak lâzım geliyor.

Fakat ilim i‘tibâriyle insanlara dahi bir menfaat dokundurmak için şer‘an hizmete mükellef olduğumdan, hizmet etmek isterim. Lâkin o hizmet, ya hayât-ı ictimâiye ve dünyeviyeye âit olacak. O ise elimden gelmez. Hem fırtınalı bir zamanda sağlam