[فهرستۀ مكتوبات]

[برنجی مكتوب]

درت سؤٓالڭ جوابیدر. برنجی سؤٓال:؟ حضرت خضرڭ حیاتی حقّندە و او مناسبتلە حیاتڭ بش مرتبەسنی غایت كوزل و مقنع بر طرزدە بیان ایدر. ایكنجی سؤٓال:؟ (اَلَّذٖی خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَیٰوةَ) آیتندەكی موتی نعمت صورتندە و مخلوق اولدیغنڭ سرّینی، غایت كوزل بر صورتدە اثبات ایدركە، موت دخی حیات كبی بر نعمت و حیات كبی مخلوق اولدیغنی اثبات ایدر. اوچنجی سؤٓال:؟ جهنّم نرەدەدر؟ جوابندە غایت معقول بر صورتدە یرینی بیان ایدر و كوستریر. و جهنّم صغرا و كبرایی تفریق ایدوب، فنّی بر طرزدە و منطقی بر صورتدە اثبات ایتمكلە برابر، آخرتدە غایت محتشم و پارلاق بر صورتدە عظمت و ربوبیّت الٰهیّەنڭ بر سرّ عظیمنی و جهنّم كبرانڭ بر حكمت خلقتنی كوستردیگی كبی، جنّت و جهنّم شجرۀ خلقتڭ ایكی میوەسی و سلسلۀ كائناتڭ ایكی نتیجەسی و سیل شئوناتڭ و محصولات معنویۀ ارضیّەنڭ ایكی مخزنی، لطف و قهرڭ ایكی تجلّیگاهی اولدیغنی كوستریر. دردنجی سؤآلڭ جوابندە، محبوبلرە عشق مجازی عشق حقیقی یە انقلاب ایتدیگی كبی، قوجە دنیایە قارشو انسانلرڭ عشق مجازیسی دخی، سرّ ایمان ایلە مقبول بر عشق حقیقی یە انقلاب ایدەبیلدیگنی، غایت كوزل و مقنع بر صورتدە اثبات ایدر.

[ایكنجی مكتوب]

بو زماندە ضرورت اولمادن ارشاد ناسە و نشر دینە چالیشانلر، صدقەلری و هدیەلری قبول ایتمەمك لازم كلدیگنڭ سرّینی، درت سبب ایلە بیان ایدییور. (اِنْ اَجْرِیَ اِلَّا عَلَی اللّٰهِ) آیتیلە (اِتَّبِعُوا مَنْ لَا یَسْئَلُكُمْ اَجْرًا) آیتی كبی، انسانلردن استغنا حقّندەكی آیاتڭ مهم بر سرّینی تفسیر ایدر. و علم و دینی نشرە چالیشان انسانلر ممكن اولدیغی قدر استغنا و قناعتلە حركت ایتمزسە، هم اهل ضلالتڭ اتهامنە هدف اولور. هم عزّت علمیەیی محافظە ایدەمز. هم صلاحت و نشر دین كبی امور اخرویەیە مقابل هدیەلر آلمق، آخرت میوەلرینی دنیادە فانی بر صورتدە ییمك دیمكدر.

[اوچنجی مكتوب]

(فَلَٓا اُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ ٭ اَلْجَوَارِ الْكُنَّسِ) قسمندە و یمینندەكی علوی بر نور اعجازی (وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتّٰی عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدٖیمِ) آیتنڭ تشبیهندەكی پارلاق بر لمعۀ اعجازیەیی.. و (اَلَّذٖی جَعَلَ لَكُمُ الْاَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فٖی مَنَاكِبِهَا) آیتندە كرۀ ارضی، فضای كائناتدە یوزن بر سفینۀ ربّانیە اولدیغنی كوسترن پارلاق بر حقیقتی تصویر ایدرك، كرۀ ارضدن جهنّمە كوچمك ایچون اهل ضلالتڭ سیاحتنی.. و بتون اشیا بر تك ذاتە اسناد ایدیلسە، وجوب درجەسندە سهولت و قولایلق اولدیغنی.. اشیانڭ ایجادی متعدّد اسبابلرە اسناد ایدیلسە، امتناع درجەسندە بر صعوبت و مشكلات اولدیغنی، غایت كوزل و مقنع و مختصر بر صورتدە بیانیلە ایكی نكتۀ مهمّۀ اعجازیەیی تفسیر ایدر.

[دردنجی مكتوب]

(وَمَنْ یُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوتِیَ خَیْرًا كَثٖیرًا) آیتنڭ بر سرّی، رسالۀ نور حقّندە تجلّی ایتدیگنی بیان ایدر. هم: (در طریق نقشبندی لازم آمد چار ترك.. ترك دنیا، ترك عقبا، ترك هستی، ترك ترك) دستورینە مقابل، عجزمندی طریقندە پك مهم بر دستوری بیان ایدر.

هم (اَفَلَمْ یَنْظُرُٓوا اِلَی السَّمَٓاءِ فَوْقَهُمْ كَیْفَ بَنَیْنَاهَا) آیتنڭ بر سرّینی، شعرە بڭزر فقط شعر اولمایان، منتظم فقط منظوم اولمایان، غایت پارلاق فقط خیال اولمایان، ییلدیزلری قونوشدیران بر ییلدیز نامە ایلە تفسیر ایدر.

[بشنجی مكتوب]

شریعتڭ بر خادمی و بر وسیلەسی اولان طریقتە منسوب بعض ذاتلرڭ، طریقتە فضلە اهمّیت ویروب اوڭا قناعت ایدرك، حقائق ایمانیەنڭ نشرندە تنبللك و لاقیدلق كوستردكلری مناسبتیلە یازیلمش و ولایتڭ اوچ قسمنی بیان ایدوب، اڭ مهم طریقت اولان ولایت كبرا، سرّ وراثتلە سنّت سنیّەیە اتّباع و نشر حقائق ایمانیەدە اهتمام اولدیغنی اثبات ایدر. و طریقتلرڭ اڭ مهم غایەسی و فائدەسی و منتهاسی اولان انكشاف حقائق ایمانیە رسالۀ نور ایلە دخی اولابیلدیگنی.. و رسالۀ نورڭ اجزالری او وظیفەیی طریقت كبی، فقط داها قیصە بر زماندە كوردیگنی كوسترییور.

[آلتنجی مكتوب]

(حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖیلُ٭ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللّٰهُ) آیتلرینڭ بر سرّی، بربری ایچندە حسّ ایدیلمش بش نوع حزین غربتلر ظلمتندە، نور ایمان و فیض قرآن و لطف رحمندن كلن بر نور تسلّینڭ بیانیلە، او سرّی تفسیر ایدییور. بو مكتوب اڭ قاتی قلبی دە آغلاتدیراجق درجەدە رقّتلیدر. و اڭ مأیوس و مكدّر قلبی دخی فرحلاندیراجق درجەدە نورلیدر.

[یدنجی مكتوب]

منافقلرڭ اتهامندن برائت نبویّە حقّندە كلن (مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَسُولَ اللّٰهِ وَ خَاتَمَ النَّبِیّٖنَ٭ فَلَمَّا قَضٰی زَیْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَیْ لَا یَكُونَ عَلَی الْمُؤْمِنٖینَ حَرَجٌ فٖٓی اَزْوَاجِ اَدْعِیَٓائِهِمْ) آیتلرینڭ مهم بر سرّینی تفسیر ایدییور.

رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ كثرت ازدواجی نفسانی اولمدیغنی، بلكە اقوال و افعالی كبی، احوال و اطوارندن تظاهر ایدن احكام شریعتە واسطە اولمق ایچون خصوصی دائرەسندە زیادە شاكردلری بولونمسی ایچون اولدیغنی.. و حضرت زینبیؓ تزوّجی، صرف بر امر الٰهی و قدر ربّانی ایلە اولدیغنی بیان ایدییور. اسكی زمان منافقلری كبی، یڭی زمان زندیقلرینڭ تنقیدلرینی قطعی بر صورتدە قیرییور.

[سكزنجی مكتوب]

(فَاللّٰهُ خَیْرٌ حَافِظًا وَهُوَ اَرْحَمُ الرَّاحِمٖینَ) دیین حضرت یعقوب علیە السّلامڭ حضرت یوسف علیە السّلامە قارشو حسّیاتی عشق اولمدیغنی، بلكە علوی بر مرتبۀ شفقت اولدیغنی.. و شفقت، عشقدن چوق یوكسك و كسكین بولوندیغنی.. و اسم رحمان و اسم رحیمڭ وسیلەسی شفقتدر دییە بیان ایدرك (بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ) ڭ كوزل بر سرّینی..

(فَاللّٰهُ خَیْرٌ حَافِظًا وَهُوَ اَرْحَمُ الرَّاحِمٖینَ) ڭ پارلاق بر نكتەسنی تفسیر ایدییور.

[طوقوزنجی مكتوب]

كرامت و اكرام و عنایت و استدراجە دائر مهم بر قاعدەیی بیان ایدر. كرامتڭ اظهاری ضرر اولدیغی كبی، اكرامڭ اظهاری شكر اولدیغنی.. و اڭ سلامتلی كرامت ایسە بیلمدیگی حالدە مظهر اولمق اولدیغنی.. و حقیقی كرامت ایسە، كندی نفسنە دگل، بلكە ربّنە اعتمادینی زیادەلشدیرن اولدیغنی، یوقسە استدراج اولدیغنی.. هم حیات دنیویەیی بختیارانە كچیرمەنڭ چارەسی، آخرت ایچون ویریلن حسّیات شدیدەیی دنیانڭ فانی امورینە صرف ایتمەمك اولدیغنی.. و عشقڭ مجازی و حقیقی ایكی نوعی اولدیغی كبی، حرص و عناد و اندیشۀ استقبال كبی حسّیات شدیدەنڭ دخی مجازی و حقیقی اولارق ایكیشر قسمی بولوندیغنی.. مجازیلری غایت ضررلی و سٓوء اخلاقە منشأ.. و حقیقیلری غایت نافع و حسن اخلاقە مدار اولدیغنی اثبات ایدر. هم اسلام و ایمانڭ مهم بر فرقنی بیان ایدر. یعنی اسلامیت، حقّە طرفكیرلك و التزامدر. ایمان ایسە، حقّی اذعان و تصدیقدر. یگرمی سنە اوّل دینسز بر مسلمان بولوندیغی كبی، شیمدی دە غیر مسلم مؤمن دخی بولونور كبی كوروندیگنی كوستریر. هم رسالۀ نور اجزالری نە درجە شدّتلی بر صورتدە اسلامیتە طرفكیرلك حسّنی ویردیگنی و اركان ایمانیەیی نە درجە قوّتلی و قطعی اثبات ایتدیگنی بیان ایدر.

[اوننجی مكتوب]

ایكی سؤٓالڭ جوابیدر. برنجیسی: (وَلَٓا اَصْغَرَ مِنْ ذٰلِكَ وَلَٓا اَكْبَرَ اِلَّا فٖی كِتَابٍ مُبٖینٍ) (وَكُلَّ شَیْءٍ اَحْصَیْنَاهُ فٖٓی اِمَامٍ مُبٖینٍ) آیتلرینڭ بر سرّینی تفسیر ایدر. (اِمَامٍ مُبٖینٍ٭ كِتَابٍ مُبٖینٍ) نەدن عبارت اولدیغنی بیان ایدر.

ایكنجی سؤٓال: میدان حشر نرەدەدر؟ سؤٓالنە، غایت معقول و مهم و پارلاق بر جواب ویرییور.

[اون برنجی مكتوب]

درت آیری آیری مبحثدر. بو درت مسئلە بربرندن اوزاق اولدیغندن، بو مكتوب پریشان كورونور. بو پریشان مكتوب مناسبتیلە قرداشلریمە اخطار ایدییورمكە، بو كوچك مكتوبلری خصوصی بر صورتدە، خصوصی بعض قرداشلریمە یازمشدم. بیوك مكتوبلر میدانە چیقدقدن صوڭرە، كوچكلر دە عمومڭ نظرینە كوستریلمەسی لازم كلدی.

حالبوكە تنظیمسز، مشوّش بر صورتدە ایدیلر. اونلر نە حال ایلە یازیلمش ایسە، اویلە قالمسی لازم كلییوردی. صوڭرەدن تصحیح و تنظیم ایتمەیە مأذون دگلز. ایشتە بو اون برنجی مكتوب، پریشان بر صورتدە، بربرندن چوق اوزاق درت مسئلەدن عبارتدر. هم مشوّش، هم پریشاندر. فقط شاعرلرڭ و اهل عشقڭ زلف پریشانی یی سودكلری و استحسان ایتدكلری نوعندن، بو مكتوب دە زلف پریشان طرزندە، صوغوق تصنّع قاریشمدن حرارت و حلاوت اصلیەسنی محافظە ایتمك نیّتیلە كندی حالندە بیراقیلمش.

بو مكتوبڭ برنجی مبحثی: (اِنَّ كَیْدَ الشَّیْطَانِ كَانَ ضَعٖیفًا) آیتنڭ بر سرّینی تفسیر ایلە وسوسۀ شیطانە مبتلا اولان آدملرە مهم بر علاج و مرهمدر.

ایكنجی مبحث: (وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ) آیتنڭ بر سرّینی، چام طاغنڭ حیرت فزا و هیبتنما آغاچلرینڭ وضعیتلری و محتشم ولولە آلود بر زلزلۀ رقصنما و جذبە ادا تسبیحاتلرینی، لطیف و شیرین و حرارتلی فارسی بر مناجات ایلە تفسیر ایدییور. او مناجات، چندان نظمە و شعرە بڭزەیور، فقط نظم و شعر دگل. بلكە حقیقتلرینڭ پارلاقلغی و انتظامی ترشّح ایدوب نظم و شعر صورتنی ویرمش. او مناجاتڭ ترجمەسی دە او مكتوبدە یازیلمش.

اوچنجی و دردنجی مبحثلری: اعجاز قرآنە قارشو مدنیتڭ عجزینی كوسترن یوزر مثاللردن ایكی مثالدر. قرآنە مخالف اولان حقوق مدنیت نە قدر حقسز اولدیغنی اثبات ایدن ایكی نمونەدر. برنجی مثال: (فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْاُنْثَیَیْنِ) محض عدالت اولان حكم قرآنی، قیزە نصف ویرییور. مدنیّت، ارثیّت خصوصندە قیزڭ حقّندە فضلە حق ویرمكلە بیوك بر حقسزلق ایتمش. و مرحمتە محتاج قیزە ظلم ایتمش اولدیغنی قطعی بر صورتدە اثبات ایدییور.

ایكنجی مثال: (وَلِاُمِّهِ السُّدُسُ) آیتنڭ بر سرّینە دائردركە، میمسز مدنیت ناصل قیزە حقّندن فضلە حق ویردیگندن حقسزلق ایتمش. اویلە دە، والدە حقّندە حقّنی كسمكلە، داها زیادە حقسزلق ایتدیگنی و اڭ محترم بر حقیقت اولان والدەلك شفقتنە قارشو دهشتلی بر حقسزلق و وحشتلی بر حرمتسزلك و جنایتلی بر حقارت و عرش رحمتی تیترتن بر كفران نعمت و حیات اجتماعیەنڭ تریاق كبی بر رابطۀ شفقتنە بر زهر قاتمق حكمندە بر خطا اولدیغنی اثبات ایدر.

[اون ایكنجی مكتوب]

متفنّن بعض دوستلرڭ مناقشە ایتدكلری اوچ مسئلەیە دائر اوچ سؤٓاللرینە مختصر اوچ جوابدر.

برنجی سؤٓال: حضرت آدمڭؑ جنّتدن اخراجی و بر قسم بنی آدمڭ جهنّمە ادخالی حكمتی نەدر؟ سؤٓالنە، غایت قطعی بر جواب ویرییور.

ایكنجی سؤٓال: شیطانلرڭ و شرلرڭ خلق و ایجادی شر دگلمی؟ چركین دگلمی؟ جمیل مطلق و رحیم علی الاطلاقڭ جمال رحمتی ناصل مساعدە ایتمش؟ سؤٓالنە قارشو غایت قطعی بر صورتدە جواب ویرییور. اوچنجی سؤٓال: معصوم انسانلرە و حیوانلرە مصیبت و بلالری مسلّط ایتمك، ظلم دگلمی؟ عادل مطلقڭ عدالتی ناصل مساعدە ایدییور؟ دییە سؤٓالڭ جوابندە غایت مقنع و قطعی بر طرزدە جواب ویرییور.

[اون اوچنجی مكتوب]

اهل دنیا و سیاستڭ بڭا ایتدكلری ظلم و تضییق قارشوسندەكی سكوت و تحمّلمی مراق ایدن چوق قرداشلریمڭ متعدّد سؤٓاللرینە قارشو اسكی سعید لسانیلە و یڭی سعیدڭ قلبیلە ویریلمش عبرتلی و مراق آور بر جوابدر. اساسی شودركە: خالق رحیمڭ رحمتی یار ایسە، هركس یاردر، هر یر یارار. اگر یار دگلسە، هر شی قلبە باردر، هركس دە دوشماندر. فَلِلّٰهِ الحمد رحمت الٰهیە یار اولدیغی ایچون، اهل دنیانڭ بڭا ایتدكلری انواع ظلمی، او رحمت الٰهیە انواع مرحمتە چویرمشدر. سربستلك وثیقەسی آلمق و قانونسز تضییقاتدن قورتولمق ایچون عدم مراجعتمڭ بر ایكی مهم سببنی بیان ایدر.

خلاصەسی: ظالم انسانلرڭ محكومی دگلم. بلكە بن عادل قدرڭ محكومی یم. اوڭا مراجعت ایدییورم. هم حقسزلغی حق ظن ایدن آدملرە قارشو حق دعوا ایتمك، بر نوع حقسزلقدر. و حقّە قارشو بر نوع حرمتسزلكدر. هم دنیا سیاستندن سرّ اجتنابمڭ سببنی مهم بر حقیقتلە بیان ایدییور.

[اون دردنجی مكتوب]

داها تألیف ایدیلمەمشدر.

[اون بشنجی مكتوب]

آلتی مهم سؤٓالە آلتی اهمّیتلی جوابدر. برنجی سؤٓال: صحابەلر ولیلردن بیوك اولدقلری حالدە، صحابەنڭ ایچندەكی فتنەیی چویرن مفسدلری نەدن نظر ولایتلە كشف ایدەمدیلر؟ تا درت خلفای راشدیندن اوچنڭ شهادتلریلە نتیجەلندی. ایكی مهم مقاملە جواب ویریلییور. ایكنجی سؤٓال: حضرت علینڭؓ زمانندەكی محاربەلرڭ ماهیّتی نەدر؟ او حربدە ئولن و ئولدیرنلرە نە نام ویریلیر؟ غایت مهم و مراق آور بر جواب ویریلمش. اوچنجی سؤٓال: آل بیتڭ باشنە كلن فجیع و غدّارانە معاملەنڭ حكمتی نەدر؟ غایت مهم بر جواب ویریلییور. دردنجی سؤٓال: آخر زماندە حضرت عیسی نڭؑ نزولی و دجّالی ئولدیرمسی و انسانلر عمومیتلە دین حقّی قبول ایتمسی و قیامت وقتندە اللّٰه اللّٰه دیینلر بولونمامەسی روایت ایدیلییور. بویلە عمومیتلە ایمانە كلدكدن صوڭرە، ناصل كفرە كیدیلیر؟ سؤٓاللرینە قارشو مراق آور و حقیقی بر مهم جواب ویریلییور. بشنجی سؤٓال: قیامتڭ حادثاتندن ارواح باقیە متأثّر اولاجقلرمی؟ جوابندە مهم بر حقیقت بیان ایدیلیر. آلتنجی سؤٓال: (كُلُّ شَیْءٍ هَالِكٌ اِلَّا وَجْهَهُ) آیتنڭ حكمی آخرتە، جنّتە و جهنّمە و اهللرینە شمولی وارمی، یوقمی؟ جوابندە غایت مهم و مراق آور و قوّتلی بر جواب ویریلیر. بو رسالەدەكی سؤآللری مراق ایدنلرە بو رسالە بر اكسیر اعظمدر.

[اون آلتنجی مكتوب]

(اَلَّذٖینَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ اِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ اٖیمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖیلُ) آیتنڭ بر سرّینی، باشمە كلن بر حادثە مناسبتیلە بش نقطە ایلە تفسیر ایدییور. برنجی نقطە: حق و حقیقت اولان خدمت قرآنیە، شیمدیكی زماندە، چوغی یالانجیلقدن عبارت و بدعە و ضلالت اولان سیاستدن بنی قطعیًّا منع ایتدیگنە دائردر. ایكنجی نقطە: حیات ابدیەیە جدّی چالیشمق و ضررسز مستقیم یول ایلە قرآنە خدمت ایتمك، البتە دغدغۀ سیاستدن چكیلمەیی اقتضا ایتدیگندن، اهل دنیانڭ خطا و حركاتلرینی خوش كورمك دگل، بلكە قلبلریمزی بولاندیرمامق ایچون باقمامقدەیز. اوچنجی نقطە: باشمە كلن آغیر تضییقات و مصیبتلرە قارشو تحمّلمڭ مهم بر سببنی، ایكی واقعە ایلە بیان ایدر. دردنجی نقطە: اهل دنیانڭ اوهاملی سؤٓاللرینە قارشو جوابدر. او جوابدە بالمجبوریە خدمت قرآنیەیە عائد بر كرامت اولارق حقّمزدە كوز ایلە كورولن و هیچ بر جهتدە انكار ایدیلەمەین برقاچ عنایت الٰهیەیی بیان ایدییور. بشنجی نقطە: اهل دنیا قاتمرلی بر ظلم ایلە بڭا تكلیف ایتدكلری بدعەكارانە قاعدەلرینە قارشو، اونلری تام صوصدیراجق بر جوابدر.

بو اون آلتنجی مكتوبڭ ذیلی: ظالم اهل دنیانڭ و ملحدلرڭ دنیالرندن و سیاستلرندن بتون بتون چكیلدیگم حالدە، كندی خائنلكلرندن حبّەیی قبّە یاپارق، حقّمدە كوستردكلری اوهام و تلاشە قارشو اسكی سعید لسانیلە عزّت علمیەیی محافظە نقطەسندە، آغیزلرینە شدّتلی بر طوقات اورارق باشلرندەكی اوهامی اوچورور.

[اون یدنجی مكتوب]

خاص بر قرداشمە یازیلمش كوچك بر تعزیەنامەدر. چندان بو مكتوب صورتًا كوچكدر، فقط فائدەسی بیوك اولوب، اوڭا قارشو احتیاج عمومیدر. حدّ بلوغە ایرمدن چوجقلری وفات ایدن پدر و والدەلرە مهم بر مژدەدر. بو تعزیە ایلە، اڭ مأیوس و مكدّر بر قلب، حقیقی بر تسلّی و فرح بولور. كوچك اولارق وفات ایدن چوجقلر، عالم بقادە ابدی سویملی چوجق اولارق قالوب، پدر و والدەلرینڭ قوجاقلرینە ویریلەجگنی (وِلْدَانٌ مُخَلَّدُونَ) سرّیلە ابدی مدار سرورلری اولدقلرینی اثبات ایدر.

[اون سكزنجی مكتوب]

اوچ مسئلۀ مهمّەدر. برنجیسی: محقّقین اولیانڭ كشف ایلە حق كوردیگی و بیوك بر مقیاسدە مشاهدە ایتدكلری حادثەلر، عالم شهادتدە بعضًا خلاف واقع و بعضًا كوچك بر مقیاسدە تظاهر ایتمەسنڭ سرّینی، شیرین و كوزل بر تمثیل ایلە بیان ایدر.

ایكنجی مسئلەسی: وحدت الوجود مشربنە دائر، غایت مهم بر حقیقت و كوزل بر ایضاحدر. وحدت الوجوددن دم اوران و او مسئلەیی مراق ایدن، بو ایكنجی مسئلەیی دقّتلە اوقوملی. چونكە بو وحدت الوجود مسئلەسی، مدار التباس اولمش مهم بر مشربدر. و اهل حقیقتڭ مدار اختلافی اولمش بر عجیب مسلكدر. بو ایكنجی مسئلە، اونڭ ماهیّتنی كوستریر و اثبات ایدركە، او مشرب، اهل صحوڭ مشربی دگل و اڭ یوكسك دگل.. و اهل صَحِوْ اولان صحابە و صدّیقین و ورثەنڭ مشربلری وحدت الوجود مشربندن داها یوكسك، داها سلامتلی، داها مقبول اولدیغنی اثبات ایدر.

اوچنجی مسئلەسی: طلسم كائناتڭ اوچ معمّای مهمّەسندن بریسنڭ حلّنە مختصر بر اشارتدركە، او معمّالردن بریسی یگرمی طقوزنجی سوزدە، ایكنجیسی اوتوزنجی سوزدە، بو اوچنجیسی ایسە یگرمی دردنجی مكتوبدە قرآن حكیمڭ سرّیلە تمامیلە كشف ایدیلمش و او معمّا آچیلمشدر.

[اون طقوزنجی مكتوب]

معجزات احمدیەیەؐ دائردر. اوچ یوزدن فضلە معجزاتی بیان ایدر. بو رسالە، رسالت احمدیەنڭؐ معجزەسنی بیان ایتدیگی كبی، كندیسی دە او معجزەنڭ بر كرامتیدركە، اوچ درت نوع ایلە خارقە اولمشدر.

برنجیسی نقل و روایت اولمقلە برابر، یوز اللی صحیفەدن فضلە اولدیغی حالدە، كتابلرە مراجعت ایدیلمدن، ازبر اولارق، طاغ باغ كوشەلرندە، اوچ درت كون ظرفندە، هر كوندە ایكی اوچ ساعت چالیشمق شرطیلە، مجموعی اون ایكی ساعتدە تألیف ایدیلمسی خارقە بر واقعەدركە، بو رسالەدەكی معجزات احمدیەنڭؐ بر شعلۀ كرامتی اولمشدر.

ایكنجیسی شو رسالە اوزونلغیلە برابر، نە یازمسی اوصانچ ویرر و نە دە اوقومسی حلاوتنی غائب ایدر. تنبل اهل قلمی اویلە بر شوق و غیرتە كتیردیكە، بو صیقینتیلی و اوصانچلی زماندە، بر سنە ظرفندە، جواریمزدە یتمش عددە یاقین نسخەلری یازیلدی. او معجزۀ رسالتڭ بر كرامتی اولدیغنی مطّلع اولانلرە قناعت ویردی.

اوچنجیسی عجمی و توافقدن خبری یوق و بزە دە داها توافق تظاهر ایتمدن اوّل یازدقلری نسخەلردە، لفظ رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام كلمەسی بتون رسالەدە و لفظ قرآن بشنجی پارچەسندە اویلە بر طرزدە توافق ایتمەلری كوروندیكە، ذرّە مقدار انصافی اولان تصادفە ویرەمز. كیم كورمش ایسە قطعی حكم ایدییوركە، بو بر سرّ غیبیدر. معجزات احمدیەنڭؐ بر كرامتیدر. شو رسالەنڭ باشندەكی اساسلر چوق مهمدرلر. هم شو رسالەدەكی احادیث، همن عمومًا ائمّۀ حدیثجە مقبول و صحیح اولمقلە برابر، اڭ قطعی حادثات رسالتی بیان ایدییورلر. او رسالەنڭ بتون مزایاسنی سویلەمك لازم كلسە، او رسالە قدر بر اثر یازمق لازم كلدیگندن، مشتاق اولانلری اونی بر كرّە اوقومەسنە حوالە ایدییورز.

[اون طقوزنجی سوزڭ ذیلی]

بو ذیل عین زماندە اوتوز برنجی سوزڭ ذیلیدر. شو رسالە، شقّ قمر معجزەسنە بو زمان فیلسوفلرینڭ ایتدكلری اعتراضلرینی، بش نقطە ایلە غایت قطعی بر صورتدە رد ایدوب، انشقاق قمرڭ وقوعنە هیچ بر مانع بولونمدیغنی كوستریر. و آخرندە دە بش اجماع ایلە شقّ قمرڭ وقوع بولدیغنی، غایت مختصر بر صورتدە اثبات ایدر. شقّ قمر معجزۀ احمدیەسنیؐ كونش كبی كوستریر.

[یگرمنجی مكتوب]

(فَاعْلَمْ اَنَّهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ) آیتنڭ اڭ مهم بر حقیقتنی بیلدیرن و (لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرٖیكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ یُحْیٖی وَیُمٖیتُ وَهُوَ حَیٌّ لَا یَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَهُوَ عَلٰی كُلِّ شَیْءٍ قَدٖیرٌ وَاِلَیْهِ الْمَصٖیرُ) كلامنڭ اون بر كلمەسندە اون بر بشارت و اون بر برهان قطعی بولوندیغنە دائر بر مكتوبدر. الحق، مراتب توحید حقیقینڭ حقّندە بو مكتوب بر كبریت احمردر و بر اكسیر اعظمدر. او درجە پارلاق و او مرتبەدە قوّتلی دلیللری و حجّتلری كوسترییوركە، اڭ متمرّد زندیقلری دخی ایمانە كتیرییور. اون طقوزنجی مكتوب اولان رسالۀ احمدیەؐ، كلمۀ شهادتڭ ایكنجی كلامی اولان (اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللّٰهِ) حكمنی نە درجە قطعی و قوّتلی اثبات ایتمشدر. اویلە دە، بو یگرمنجی مكتوب كلمۀ شهادتڭ برنجی كلامی اولان (اَشْهَدُ اَنْ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ) حكمنی، او قطعیت و قوّتلە اثبات ایدییور. حقیقی و قوّتلی ایمانی قزانمق ایستەینلر، بونی اوقوسونلر. و بالخاصّە طوقوزنجی كلمە بحثندە، علم و ارادۀ الٰهیّەنڭ اثباتنی چوق واضح بر صورتدە بیان ایتدیگی كبی، اوننجی كلمە بحثندە (وَهُوَ عَلٰی كُلِّ شَیْءٍ قَدٖیرٌ) برهانیلە (مَا خَلْقُكُمْ وَلَا بَعْثُكُمْ اِلَّا كَنَفْسٍ وَاحِدَةٍ) آیتنڭ مهم بر سرّینی و اڭ معظّم بر حقیقتنی بش نكتەدە بیان ایدییور. حقائق ایمانیەنڭ بر طلسم اعظمنی او بش نكتە ایلە حل ایدییور.

شو مكتوبڭ اوننجی كلمەسنڭ ذیلی (اَلَا بِذِكْرِ اللّٰهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ) آیتیلە (ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلًا رَجُلًا فٖیهِ شُرَكَٓاءُ مُتَشَاكِسُونَ وَرَجُلًا سَلَمًا لِرَجُلٍ هَلْ یَسْتَوِیَانِ مَثَلًا) آیتنڭ اڭ مهم و اڭ معظّم بر حقیقتنی اوچ تمثیل ایلە تفسیر ایدییور. و هر شی و بتون اشیا جناب حقّڭ قدرتیلە اولسە، بر تك شی قدر قولای اولدیغنە.. و قدرت الٰهیەیە ویریلمدیگی وقت، بر تك شی كائنات قدر مشكلاتلی و صعوبتلی اولدیغنە دائر اڭ مهم بر سرّینی و اڭ مغلق معمّاسنی غایت قولای بر طرزدە تفسیر ایدرك كشف ایدر.

[یگرمی برنجی مكتوب]

كوچك بر مكتوبدر. فقط غایت بیوك بر آیتڭ بیوك بر حقیقتنی بیان ایتدیگی ایچون، اوڭا احتیاج بیوكدر. (اِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ اَحَدُهُمَٓا اَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَٓا اُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرٖیمًا ٭ وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّیَانٖی صَغٖیرًا) آیتی، بش آیری آیری صورتدە

اختیار والدینە شفقتی جلب ایتدیگنڭ سرّینی كوسترییور. خانەسندە اختیار والدینی ویا اقرباسی ویا مسلمان قرداشلری بولونان ذاتلر، بو مكتوبی اوقومغە پك چوق محتاجدرلر.

[یگرمی ایكنجی مكتوب]

ایكی مبحثدر. برنجی مبحث: (اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ فَاَصْلِحُوا بَیْنَ اَخَوَیْكُمْ ٭ اِدْفَعْ بِالَّتٖی هِیَ اَحْسَنُ فَاِذَا الَّذٖی بَیْنَكَ وَبَیْنَهُ عَدَاوَةٌ كَاَنَّهُ وَلِیٌّ حَمٖیمٌ ٭ وَالْكَاظِمٖینَ الْغَیْظَ وَالْعَافٖینَ عَنِ النَّاسِ وَاللّٰهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنٖینَ) آیتلرینڭ سرّیلە، اهل ایمانی اخوّت و محبّتە دعوت ایدییور. نفاق، شقاق، كین و عداوتدن منع ایدەجك مهم اسبابی كوسترییور. كین و عداوت، اهل ایمان اورتەسندە هم حقیقتجە، هم حكمتجە، هم انسانیّتجە، هم اسلامیتجە، هم حیات شخصیەجە، هم حیات اجتماعیەجە، هم حیات معنویەجە غایت چركین و مردود و ظلم اولدیغنی، غایت قطعی بر صورتدە اثبات ایدوب مذكور آیتلرڭ مهم بر سرّینی تفسیر ایدر.

ایكنجی مبحث: (اِنَّ اللّٰهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتٖینُ ٭ وَكَاَیِّنْ مِنْ دَٓابَّةٍ لَا تَحْمِلُ رِزْقَهَا ق اَللّٰهُ یَرْزُقُهَا وَاِیَّاكُمْ وَهُوَ السَّمٖیعُ الْعَلٖیمُ) سرّیلە اهل ایمانی حرصدن شدّتلی بر صورتدە منع ایدن اسبابی كوستریر. حرص دخی، عداوت قدر مضر و چركین اولدیغنی قطعی دلیللر ایلە اثبات ایدرك، شو آیت عظیمەنڭ مهم بر سرّینی تفسیر ایدییور. حرصە مبتلا آدملر، بو ایكنجی مبحثی چوق دقّتلە مطالعە ایتملیدرلر. كین و عداوت مرضیلە خستە اولانلر، تام شفالرینی برنجی مبحثدە بولورلر. ایكنجی مبحثڭ خاتمەسندە زكاتڭ اهمّیتنی و بر ركن اسلامی اولدیغنڭ حكمتنی كوزل بر صورتدە بیان ایتمكلە برابر، حقیقتلی بر رؤیادە كوزل بر حقیقت بیان ایدیلییور.

شو رسالەنڭ خاتمەسندە (اَیُحِبُّ اَحَدُكُمْ اَنْ یَاْكُلَ لَحْمَ اَخٖیهِ مَیْتًا) آیتنڭ آلتی درجە ذمّی ذمّ ایتمكلە، آلتی وجهلە غیبتدن زجر ایتدیگنی و معجزانە و خارقە بر اعجاز ایلە غیبتی هم عقلاً، هم قلبًا، هم انسانیتًا، هم وجدانًا، هم فطرتًا، هم ملّیتًا مذموم و مردود و چركین و مضر اولدیغنی، غایت قطعی بر صورتدە قرآنڭ اعجازینە یاقیشاجق بر طرزدە بیان ایدییور. و غیبت، آلچاقلرڭ سلاحی اولدیغی جهتلە، عزّت نفس صاحبی بو پیس سلاحە تنزّل ایدوب استعمال ایتمدیگنە دائر دینیلمشدر. (اُكَبِّرُ نَفْسٖی عَنْ جَزَٓاءٍ بِغِیْبَةٍ فَكُلُّ اغْتِیَابٍ جَهْدُ مَنْ لَا لَهُ جَهْدٌ)

[یگرمی اوچنجی مكتوب]

بو مكتوبڭ برقاچ مبحثی وار. اوتەكی مبحثلرە بدل، لطیف و معنیدار بر تك مبحث عینًا یازیلدی. شویلەكە: احسن القصص اولان قصّۀ یوسف علیە السّلامڭ خاتمەسنی خبر ویرن (تَوَفَّنٖی مُسْلِمًا وَاَلْحِقْنٖی بِالصَّالِحٖینَ) آیتنڭ علوی و لطیف و مژدەلی و اعجازكارانە بر نكتەسی شودركە: سائر فرحلی، سعادتلی قصّەلرڭ آخرندەكی زوال و فراق خبرینڭ آجیلری و ألمی، قصّەدن آلینان خیالی لذّتی آجیلاشدیرییور، قیرییور. باخصوص كمال فرح و سعادت ایچندە بولوندیغنی اخبار ایتدیگی هنگامدە، موتنی، فراقنی خبر ویرمك داها ألملیدر. دیڭلەینلرە، ایواه! دیدیرتیر.

حالبوكە شو آیت قصّۀ یوسفیەنڭ اڭ پارلاق قسمیكە، عزیز مصر اولمسی، پدر و والدەسیلە كوروشمەسی و قرداشلریلە سویشوب طانیشمەسی اولان دنیاجە اڭ سعادتلی و فرحلی بر هنگامدە، حضرت یوسفڭؑ موتنی شویلە بر صورتدە خبر ویرییور و دییوركە: شو فرحلی و سعادتلی وضعیتدن داها سعادتلی، داها پارلاق بر وضعیتە مظهر اولمق ایچون، حضرت یوسفؑ جناب حقدن وفاتنی ایستەدی و وفات ایتدی. او سعادتە مظهر اولدی. دیمك او دنیوی لذّتلی سعادتدن داها جاذبەدار بر سعادت و داها فرحلی بر وضعیت قبرڭ آرقەسندە واردركە، حضرت یوسفؑ كبی حقیقت بین بر ذات، او غایت لذّتلی بر وضعیت ایچندە، غایت آجی اولان موتی ایستەدی. تا اوتەكی سعادتە مظهر اولسون. ایشتە قرآن حكیمڭ شو بلاغتنە حیران اول، باقكە، قصّۀ یوسفڭ خاتمەسنی نە صورتلە خبر ویردی. او خبردە دیڭلەینلرە الم و اسف دگل، بلكە بر مژدە، بر سرور علاوە ایدییور. هم ارشاد ایدییوركە، قبرڭ آرقەسی ایچون چالیشیڭز. حقیقی سعادت و لذّت اوندەدر. هم حضرت یوسف علیە السّلامڭ عالی صدّیقیّتنی كوسترییور و دییور: دنیانڭ اڭ پارلاق و اڭ سرورلی حالتی دخی اوڭا غفلت ویرمییور. اونی مفتون ایتمییور. یینە آخرتی ایستەیور.

[یگرمی دردنجی مكتوب]

كائناتڭ طلسم عجیبنی و مشكل معمّاسنڭ اڭ مهم بر سرّینی كشف و حلّ ایدن بر مكتوبدر. و اڭ مهم [حاشیە]بر سؤٓالڭ جوابیدر. شویلەكە: اسمای الٰهیەنڭ اعظملرندن اولان (رحیم، حكیم، ودود ڭ) اقتضا ایتدكلری شفقتپرورانە و مصلحتكارانە و محبّتدارانە تلطیفلری، نە صورتلە پك مدهش و موحِّش اولان موت و عدم ایلە، زوال و

فراق ایلە، مصیبت و مشقّت ایلە توفیق ایدیلیر؟ دییە سؤٓالڭ جوابندە، طلسم كائناتڭ اوچنجی معمّاسنی حلّ ایدن و كائناتدەكی دائمی فعّالیتڭ مقتضاسنی و اسباب موجبەسنی كوسترن (بش رمز) ایلە.. و غایەلرینی و فائدەلرینی اثبات ایدن (بش اشارت) ایلە جواب ویرییور.

شو مكتوب ایكی مقامدر. برنجی مقامی (بش رمزدر). (برنجی رمز: ) اثبات ایدییوركە، صانع حكیم، نە یاپارسە حقدر. هیچ بر شی و هیچ بر ذی حیات، اوڭا قارشو حق دعوا ایدەمدیگنی و حقسز بر ایش اولدی، دییەمدیگنڭ سرّینی قطعی بر طرزدە اثبات ایدر.

(ایكنجی رمز: ) حیرتنما، دهشت انكیز، دائمی بر صورتدە فعّالیت ربّانیەنڭ سرّینی و خلق و تبدیل اشیادەكی حكمت عظیمەسنی بیان ایدییور. و اڭ مهم بر معمّای خلقتی حل ایدییور.

(اوچنجی رمز: ) زوالە كیدن اشیا عدمە كیتمدیگنی، بلكە دائرۀ قدرتدن دائرۀ علمە كچدیگنی و اشیادەكی حسن و جمالە عائد استحسان و شرف و مقام، اسمای الٰهیەیە عائد اولدیغنی، غایت كوزل بر صورتدە اثبات ایدر.

(دردنجی رمز: ) موجوداتڭ متمادیًا تبدّل و تغیّر ایتمەلری، بر تك صحیفەدە هر دقیقەدە آیری آیری و معنیدار مكتوبلری یازمق نوعندن صحیفۀ كائناتدە اسمای الٰهیەنڭ جلوەلریلە یازیلان جمال و جلال و كمال الٰهینڭ حدسز آیاتنی، محدود بر صحیفەدە دە حدسز بر صورتدە یازیلدیغنی اثبات ایدر.

(بشنجی رمز: ) ایكی نكتۀ مهمّەدر. بریسی: واجب الوجودە انتسابنی ایمان ایلە حسّ ایدن آدم، حدسز انوار وجودە مظهر اولدیغنی.. و حسّ ایتمەین، نهایتسز ظلمات عدمە و آلام فراقە معروض بولوندیغنی كوستریر.

ایكنجی نكتە: دنیانڭ اوچ یوزی بولوندیغنی، ظاهر یوزندە زوال، فراق، موت و عدم وار. فقط اسمای الٰهیەنڭ آیینەسی و آخرتڭ مزرعەسی اولان ایچ یوزلرندە، زوال و فراق، موت و عدم ایسە، تازەلنمك و تجدّددر. و بقانڭ جلوەلرینی كوسترن بر توظیف و ترخیصدر.

بو مكتوبڭ ایكنجی مقامی بر مقدِّمە ایلە (بش اشارت در). (مقدّمەسی) خلّاقیت و تصرّفات الٰهیەدن غایت عظیم بر حقیقتی، معظّم و محتشم قانونلرلە بیان ایدییور. مثلا، بر قوشڭ توگلی لباسنی دگیشدیرن صانع حكیم، عین قانون ایلە كائناتڭ صورتنی قیامت وقتندە و عالم شهادتڭ لباسنی حشردە او قانون ایلە دگیشدیرر. هم بر آغاجڭ نە قدر میوەلری و چیچكلری بولونویور، هر بر چیچگڭ او قدر غایەلری، هر بر میوەنڭ او قدر حكمتلری بولوندیغنی كوستریر.

بش اشارت ایسە، اشیا وجوددن كیتدكدن صوڭرە ویردكلری اهمّیتلی بش نتیجە اعتباریلە، بر وجهلە معدوم ایكن، بش وجهلە موجود قالییور. شویلەكە: هر بر موجود، عدمە كیتدكدن صوڭرە افادە ایتدیگی معنالر و آرقەسندە باقی قالان هویت مثالیەسی عالم مثالدە محفوظ قالیر.

هم حیاتنڭ اطواریلە، مقدّرات حیاتیە دینیلن سركذشت حیاتیسی، عالم مثالڭ دفترلرندن اولان لوح مثالیدە یازیلیر. روحانیلرە دائمی موجود بر مطالعەگاه اولور. هم جن و انسڭ عمللری كبی آخرت پازارینە و عالم آخرتە كوندریلەجك محصولاتی باقی قالیر. هم اطوار حیاتیّەلریلە ایتدكلری انواع تسبیحات ربّانیە باقی قالییور. هم شئونات سبحانیەنڭ ظهورینە مدار چوق شیلری، آرقەسندە موجود بیراقیر، اویلە كیدر. بو بش اشارتدەكی بش حقیقتی، قطعی دلیل حكمندە بش معقول و مقبول تمثیل ایلە بیان ایدر.

یگرمی دردنجی مكتوبڭ برنجی ذیلی: (قُلْ مَا یَعْبَؤُا بِكُمْ رَبّٖی لَوْلَا دُعَٓاؤُكُمْ) آیتنڭ مهم بر سرّینی، بش نكتە ایلە تفسیر ایدییور. و دعا، بر سرّ عظیم عبودیت اولدیغنی.. و كائناتدن دائمی بر صورتدە درگاە ربوبیّتە كیدن اڭ عظیم وسیلە ایسە دعا اولدیغنی.. و دعانڭ عظیم تأثیری بولوندیغنی قطعی اثبات ایتمكلە برابر، كلّیت و دوام كسب ایدن بر دعا قطعیًّا مقبول اولدیغنە بناءً، عموم امّتڭ رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامە صلوات نامیلە دعالرینڭ نتیجەسندە، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ نە قدر یوكسك بر مرتبەدە اولدیغنی كوستریر. دعانڭ دە اوچ نوع مهمّنی ذكر ایتمكلە برابر بیان ایدركە، دعانڭ اڭ كوزل و اڭ لطیف میوەسی، اڭ لذیذ و اڭ حاضر نتیجەسی شودركە، دعا ایدن آدم بیلیر و دعا ایلە بیلدیرركە، بریسی وار، اونڭ سسنی دیڭلر. دردینە درمان یتیشدیرر. اوڭا مرحمت ایدر. اونڭ ألی هر شیئە یتیشیر. و بو بوش، خالی دنیادە او یالڭز دگل، بلكە بر كریم ذات وار، اوڭا باقار، انسیّت ویرر. اونڭ حدسز احتیاجاتنی یرینە كتیرەبیلیر. و حدسز دوشمانلرینی دفع ایدەبیلیر بر ذاتڭ حضورندە كندینی تصوّر ایدرك، بر فرح و سرور دویوب دنیا قدر آغیر بر یوكی اوزرندن آتوب اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمٖینَ دیر.

ایكنجی ذیلی: معراج نبویؐ و مولد نبوی یەؐ دائر اوچ مهم سؤٓالە، غایت مقنع و منطقی و پارلاق بر جوابدر. بو ذیل چندان قیصەدر. فقط غایت قیمتداردر. مولد نبوی یەؐ اشتیاقی اولانلر، بوڭا چوق محتاجدرلر. خاتمەسندە غایت مهم بر دستور منطقی ایلە كائناتدە اڭ بیوك فرد اكمل و استاد كلّ و حبیب اعظم، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام اولدیغنی اثبات ایدر.