صحائف كتابت حكمت اولان كیجە كوندوزی دە بر یای یاپار. هر بر كوننە آیری بر شكلدە بر قمری كوسترەرك، أوقاتڭ حسابی ایچون تقویمجیلك یاپدیرر. و ییلدیزلرڭ كندیلرینە، رقصە كلن و جذبەدن رقص ایدن ملائكەنڭ اللرندە، سوسلی و شیرین، پارلاق، نازنین مصباحلر صورتنی ویرمك كبی، ارضە عائد چوق حكمتلرینی كوستریر. اگر بو وضعیتلر، عموم موجوداتە حكمی و نظامی و قانونی و تدبیری متوجّه اولان بر ذاتدن ایستەنیلمزسە، او وقت عموم كونشلر، ییلدیزلر حقیقی حركت ایلە و حدسز بر سرعتلە حدسز بر مسافەیی هر كون قطع ایتمەلری لازم كلیر. ایشتە وحدتدە نهایتسز سهولت و كثرتدە نهایتسز صعوبت بولوندیغندندركە، اهل صنعت و تجارت، كثرتە بر وحدت ویرر. تا سهولت و قولایلق اولسون. یعنی شركتلر تشكیل ایدرلر.

[الحاصل] ضلالت یولندە نهایتسز مشكلات وار. هدایت و وحدت یولندە نهایتسز سهولت وار.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س٭ع

[دردنجی مكتوب]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

سَلَامُ اللّٰهِ وَرَحْمَتُهُ وَبَرَكَاتُهُ عَلَیْكُمْ وَعَلٰٓی اِخْوَانِكُمْ لَاسِیَّمَا... الٓخرە

عزیز قرداشلرم،

بن شیمدی چام طاغندە، یوكسك بر تپەدە، بیوك بر چام آغاجنڭ تپەسندە بر منزلدە بولونویورم. اِنسدن توحّش و وحوشە انسیّت ایتدم. انسانلرلە صحبت آرزو ایتدیگم وقت، خیالًا سزلری یانمدە بولور، بر حسب حال ایدرم. سزڭلە متسلّی اولورم. بر مانع اولمازسە، بر ایكی آی بورادە یالڭز قالمق آرزوسندەیم. بارلەیە دونسەم، آرزوڭز وجهلە سزدن زیادە مشتاق اولدیغم شفاهی بر مصاحبە چارەسنی آرایاجغز.

شیمدی بو چام آغاجندە خاطرە كلن [ایكی اوچ خاطرەیی] یازییورم. [برنجیسی] بر پارچە محرم بر سردر. فقط سندن سرّ صاقلانماز. شویلەكە: اهل حقیقتڭ بر قسمی ناصلكە اسم ودودە مظهردرلر. و اعظمی بر مرتبەدە او اسمڭ جلوەلریلە، موجوداتڭ پنجرەلریلە واجب الوجودە باقییورلر. اویلە دە، شو هیچ اندر هیچ اولان قرداشڭزە، یالڭز خدمت قرآنە

استخدامی هنگامندە و او خزینۀ بی نهایەنڭ دلّالی اولدیغی بر وقتدە، اسم رحیم و اسم حكیم مظهریتنە مدار بر وضعیت ویریلمش. بتون سوزلر، او مظهریتڭ جلوەلریدر. ان شٓاء اللّٰه او سوزلر [وَمَنْ یُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ اُوتِیَ خَیْرًا كَثٖیرًا] سرّینە مظهردرلر.

[ایكنجیسی] طریق نقشی حقّندە دینیلن: (دَرْ طَرٖیقِ نَقْشِبَنْدٖی لَازِمْ آمَدْ چَارِ تَرْكْ: تَرْكِ دُنْیَا.. تَرْكِ عُقْبَا.. تَرْكِ هَسْتٖی.. تَرْكِ تَرْكْ) اولان فقرۀ رعنا، بردن خاطرە كلدی. او خاطرە ایلە برابر، بردن شو فقرە طلوع ایتدی:

(در طریق عجزمندی لازم آمد چار چیز: فقر مطلق.. عجز مطلق.. شكر مطلق.. شوق مطلق ای عزیز!)

صوڭرە سنڭ یازدیغڭ، "باق كتاب كائناتڭ صفحۀ رنكیننە.. الٓخرە" اولان رنكین و زنكین شعر خاطریمە كلدی. او شعر ایلە سمانڭ یوزندەكی ییلدیزلرە باقدم. كاشكە شاعر اولسە ایدم. بونی تكمیل ایتسە ایدم دیدم. حالبوكە شعر و نظمە استعدادم یوقكن یینە باشلادم. فقط نظم و شعر یاپامدم. ناصل خطور ایتدی ایسە، اویلە یازدم. بنم وارثم اولان سن، ایسترسەڭ نظمە چویر، تنظیم ایت. ایشتە بردن خاطرە كلن شو:

دیڭلە دە ییلدیزلری، شو خطبۀ شیریننە نامۀ نورینی حكمت، باق نە تقریر أیلەمش.

هپ برابر نطقە كلمش، حق لسانیلە دیرلر: بر قدیر ذوالجلالڭ حشمت سلطاننە

برر برهان نور افشانز بز وجود صانعە. هم وحدتە، هم قدرتە شاهدلرز بز.

شو زمینڭ یوزینی یالدیزلایان نازنین معجزاتی چون ملك سیراننە

شو سمانڭ ارضە باقان، جنّتە دقّت ایدن بیڭلر مدقّق كوزلرز بز. [حاشیە]

طوبای خلقتدن سماوات شقّنە هپ كهكشان اغصاننە

بر جمیل ذوالجلالڭ دست حكمتیلە طاقیلمش پك كوزل میوەلرز بز.

شو سماوات اهلنە برر مسجد سیّار، برر خانۀ دوّار، برر علوی آشیانە،

برر مصباح نوّار، برر كمئ جبّار، برر طیّارەلرز بز.

بر قدیر ذوالكمالڭ، بر حكیم ذوالجلالڭ برر معجزۀ قدرت، برر خارقۀ صنعت خالقانە،

برر نادرۀ حكمت، برر داهیۀ خلقت، برر نور عالمی ییز بز.

بویلە یوز بیڭ دیل ایلە یوز بیڭ برهان كوستریرز. ایشیتدیریرز انسان اولان انسانە.

كور اولاسی دینسز كوزی، كورمز اولدی یوزیمزی. هم ایشیتمز سوزیمزی، حق سویلەین آیتلرز بز.

سكّەمز بر، طرّەمز بر، ربّمزە مسبّحز، ذكر ایدرز عبیدانە

كهكشانڭ حلقۀ كبراسنە منسوب برر مجذوبلرز بز.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س ع٭

[بشنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

سلسلۀ نقشینڭ قهرمانی و بر كونشی اولان امام ربّانیؓ، مكتوباتندە دیمشكە: حقائق ایمانیەدن بر مسئلەنڭ انكشافنی، بیڭلر اذواق و مواجد و كراماتە ترجیح ایدرم. هم دیمشكە: بتون طریقلرڭ نقطۀ منتهاسی، حقائق ایمانیەنڭ وضوح و انكشافیدر. هم دیمشكە: ولایت اوچ قسمدر. بری ولایت صغراكە، مشهور ولایتدر. بری ولایت وسطی، بری ولایت كبرادر. ولایت كبرا ایسە، وراثت نبوّت یولیلە، تصوّف برزخنە كیرمدن، طوغریدن طوغری یە حقیقتە یول آچمقدر. هم دیمشكە: طریق نقشیدە ایكی قناد ایلە سلوك ایدیلیر. [یعنی حقائق ایمانیەیە صاغلام بر صورتدە اعتقاد ایتمك و فرائض دینیەیی امتثال ایتمك ایلە اولور.] بو ایكی جناحدە قصور وارسە، او یولدە كیدیلمز.

اویلە ایسە، طریق نقشینڭ [اوچ پردەسی] وار. [بریسی و اڭ برنجیسی و اڭ بیوگی] طوغریدن طوغری یە حقائق ایمانیەیە خدمتدركە، امام ربّانی دەؓ آخر زماندە اوڭا سلوك ایتمشدر.

[ایكنجیسی] فرائض دینیەیە و سنّت سنیّەیە طریقت پردەسی آلتندە خدمتدر.

[اوچنجیسی] تصوّف یولیلە امراض قلبیەنڭ ازالەسنە چالیشمق، قلب آیاغیلە سلوك ایتمكدر.

برنجیسی فرض، ایكنجیسی واجب، بو اوچنجیسی ایسە سنّت حكمندەدر. مادام حقیقت بویلەدر. بن تخمین ایدییورمكە، اگر شیخ عبد القادر كیلانیؓ و شاە نقشبندؓ و امام ربّانیؓ كبی ذاتلر بو زماندە اولسە ایدیلر، بتون همّتلرینی حقائق ایمانیەنڭ و عقائد اسلامیەنڭ تقویەسنە صرف ایدەجكلردی. چونكە سعادت ابدیەنڭ مداری اونلردر. اونلردە قصور ایدیلسە، شقاوت ابدیەیە سببیت ویرر. ایمانسز جنّتە كیدەمز. فقط تصوّفسز جنّتە كیدن پك چوقدر. اكمكسز انسان یاشایاماز. فقط میوەسز یاشایابیلیر. تصوّف میوەدر. حقائق اسلامیە غدادر. اسكیدن قرق كوندن طوت، تا قرق سنەیە قدر بر سیر و سلوك ایلە بعض حقائق ایمانیەیە آنجق چیقیلابیلیردی. شیمدی ایسە، جناب حقّڭ رحمتیلە، قرق دقیقەدە او حقائقە چیقیلاجق بر یول بولونسە، او یولە قارشو لاقید قالمق، البتە كار عقل دگل.

ایشتە اوتوز اوچ عدد سوزلر، بویلە قرآنی بر یولی آچدیغنی، دقّتلە اوقویانلر حكم ایدییورلر.

مادام حقیقت بودر. اسرار قرآنیەیە عائد یازیلان سوزلر، شو زمانڭ یارەلرینە اڭ مناسب بر علاج، بر مرهم و ظلماتڭ تهاجماتنە معروض هیئت اسلامیەیە اڭ نافع بر نور و ضلالت وادیلرندە حیرتە دوشنلر ایچون اڭ طوغری بر رهبر اولدیغی اعتقادندەیم.

بیلیرسڭزكە، اگر ضلالت جهالتدن كلسە، ازالەسی قولایدر. فقط ضلالت فندن و علمدن كلسە، ازالەسی مشكلدر. اسكی زماندە ایكنجی قسم بیڭدە بر بولونویوردی. بولونانلردن آنجق بیڭدن بری ارشاد ایلە یولە كلەبیلیردی. چونكە اویلەلر كندیلرینی بگنییورلر. هم بیلمییورلر، هم كندیلرینی بیلیر ظن ایدییورلر. جناب حق شو زماندە، اعجاز قرآنڭ معنوی لمعاتندن اولان معلوم سوزلری، شو ضلالت زندقەسنە بر تریاق خاصیتنی ویرمش تصوّرندەیم.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س٭ع

[آلتنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

سَلَامُ اللّٰهِ وَرَحْمَتُهُ وَبَرَكَاتُهُ عَلَیْكُمَا وَعَلٰٓی اِخْوَانِكُمَا مَادَامَ الْمَلَوَانِ وَتَعَاقَبَ الْعَصْرَانِ وَمَادَامَ الْقَمَرَانِ وَاسْتَقْبَلَ الْفَرْقَدَانِ

غیرتلی قرداشلرم، حمیّتلی آرقداشلرم و دنیا دینیلن دیار غربتدە مدار تسلّیلرم،

مادام جناب حق سزلری، فكریمە احسان ایتدیگی معنالرە حصّەدار ایتمشدر. البتە حسّیاتمە دە حصّەدار اولمق حقّڭزدر. سزلری زیادە متأثّر ایتمەمك ایچون غربتمدەكی فرقتمڭ زیادە الیم قسمنی طی ایدوب، بر قسمنی سزلرە حكایە ایدەجگم. شویلەكە: شو ایكی اوچ آیدر پك یالڭز قالدم. بعضًا اون بش یگرمی كوندە بر دفعە مسافر یانمدە بولونور. سائر وقتلردە یالڭزم. هم یگرمی كونە یاقیندر طاغجیلر یاقینمدە یوق، طاغیلدیلر.

ایشتە كیجە وقتی، شو غریبانە طاغلردە سسسز، صداسز، یالڭز، آغاچلرڭ حزینانە همهمەلری ایچندە كندیمی بربری ایچندە بش مختلف رنكلی غربتلردە كوردم. برنجیسی: اختیارلق سرّیلە همن اكثریت مطلقە ایلە اقران و احبابمدن و اقاربمدن یالڭز و غریب قالدم. اونلر بنی بیراقوب عالم برزخە كیتدكلرندن نشئت ایدن حزین بر غربتی حسّ ایتدم. ایشتە شو غربت ایچندە آیری دیگر بر دائرۀ غربت آچیلدی. او دە، كچن بهار كبی علاقەدار اولدیغم اكثر موجودات بنی بیراقوب كیتدكلرندن حاصل اولان فرقتلی بر غربتی حسّ ایتدم. و شو غربت ایچندە بر دائرۀ غربت داها آچیلدیكە، وطنمدن و اقاربمدن آیری دوشوب یالڭز قالدیغمدن تولّد ایدن فرقتلی بر غربتی حسّ ایتدم. و شو غربت ایچندە كیجەنڭ و طاغلرڭ غریبانە وضعیتی بڭا رقّتلی بر غربتی داها حس ایتدیردی. و شو غربتدن دخی شو فانی مسافرخانەدن ابد الآباد طرفنە حركتە آمادە اولان روحمی فوق العادە بر غربتدە كوردم. بردن فسبحان اللّٰە دیدم.

بو غربتلرە و قراڭلقلرە ناصل طایانیلیر، دوشوندم. قلبم فریاد ایلە دیدی:

یَارَبْ! غَرٖیبَمْ، بٖی كَسَمْ، ضَعٖیفَمْ، نَاتُوَانَمْ، عَلٖیلَمْ، عَاجِزَمْ، اِخْتِیَارَمْ بٖی اِخْتِیَارَمْ، اَلْاَمَانْ كُویَمْ، عَفُوْ جُویَمْ، مَدَدْ خَواهَمْ، زِدَرْكَاهَتْ اِلٰهٖی

بردن نور ایمان، فیض قرآن، لطف رحمان امدادیمە یتیشدیلر. او بش قراڭلقلی غربتلری بش نورانی انسیّت دائرەلرینە چویردیلر. لسانم (حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖیلُ) سویلەدی. قلبم (فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظٖیمِ) آیتنی اوقودی. عقلم دخی اضطرابندن و دهشتندن فریاد ایدن نفسمە خطابًا دیدی:

بیراق بیچارە فریادی، بلادن قیل توكّل. زیرا فریاد، بلا اندر خطا اندر بلادر بیل.

بلا ویرنی بولدڭسە اگر، صفا اندر وفا اندر عطا اندر بلادر بیل.

مادام اویلە، بیراق شكوایی، شكر ایت. چون بلابیل، دَمٰا كیفندن كولر هپ كُلْ مُلْ.

كر بولمازسەڭ، بتون دنیا جفا اندر فنا اندر هبا اندر بلادر بیل.

جهان طولو بلا باشڭدە واركن، نە باغیریرسڭ كوچوجك بر بلادن، كل توكّل قیل.

توكّل ایلە بلا یوزندە كول، تا او دە كولسون. او كولدكجە كوچولور، ایدر تبدّل.

هم استادلرمدن مولانا جلال الدّینڭ نفسنە دیدیگی كبی دیدم: (اُو كُفْتْ اَلَسْتُ وَتُوكُفْتٖی بَلٰی. شُكْرِ بَلٰی چٖیسْتْ كَشٖیدَنِ بَلَا سِرِّ بَلَا چٖیسْتْ. یَعْنٖی كِە مَنَمْ حَلْقَە زَنِ دَرْكَهِ فَقْرُ و فَنَا)

او وقت نفسم دخی: اوت، اوت. عجز و توكّل ایلە، فقر و التجا ایلە نور قاپوسی آچیلیر، ظلمتلر طاغیلیر. (اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلٰی نُورِ الْاٖیمَانِ وَالْاِسْلَامِ) دیدی. مشهور حِكَمِ عَطَائِیَەنڭ شو فقرەسی (مَاذَا وَجَدَ مَنْ فَقَدَهُ.. وَمَاذَا فَقَدَ مَنْ وَجَدَهُ) یعنی (جناب حقّی بولان نەیی غائب ایدر؟ و اونی غائب ایدن نەیی قزانیر؟) یعنی (اونی بولان هر شیئی بولور. اونی بولمایان هیچ بر شیئی بولماز. بولسە دە باشنە بلا بولور.) نە درجە عالی بر حقیقت اولدیغنی كوردم. و (طُوبٰی لِلْغُرَبَٓاءِ) حدیثنڭ سرّینی آڭلادم، شكر ایتدم.

ایشتە قرداشلرم، قراڭلقلی بو غربتلر، چندان نور ایمان ایلە نورلاندیلر. فقط یینە بندە بر درجە حكملرینی اجرا ایتدیلر. و شویلە بر دوشونجەیی ویردیلر: (مادام بن غریبم و غربتدەیم. و غربتە كیدەجگم. عجبا شو مسافرخانەدەكی وظیفەم بیتمشمیدر؟ تاكە سزلری و سوزلری توكیل ایتسەم و بتون بتون علاقەمی كسسەم) فكری خاطریمە كلدی. اونڭ ایچون سزدن صورمشدمكە: عجبا یازیلان سوزلر كافیمیدر؟ نقصانی وارمی؟ یعنی وظیفەم بیتمشمیدر؟ تاكە راحت قلبلە كندیمی نورلی، ذوقلی، حقیقی بر غربتە آتوب، دنیایی اونوتوب، مولانا جلال الدّینڭ دیدیگی كبی (دَانٖی سَمَاعْ چِە بُوَدْ بٖی خُودْ شُدَنْ.. زِهَسْتٖی اَنْدَرْ فَنَایِ مُطْلَقْ ذَوْقِ بَقَا چَشٖیدَنْ) دییوب، علوی بر غربتی آرایابیلیرمی یم دییە، سزی او سؤآللر ایلە تصدیع ایتمشدم.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س٭ع

[یدنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

عزیز قرداشلرم،

بڭا سویلەمك اوزرە شاملی خافظە [ایكی شی] دیمشسڭز. [برنجیسی] حضرت پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامڭ (زینب یؓ) تزوّجنی، اسكی زمان منافقلری كبی یڭی زمانڭ اهل ضلالتی دخی مدار تنقید بولویورلر. نفسانی، شهوانی تلقّی ایدییورلر، دییورسڭز.

[الجواب] یوز بیڭ دفعە حاشا و كلّا! او دامن معلّایە شویلە پست شبهاتڭ ألی یتیشمز! اوت، اون بش یاشندن قرق یاشنە قدر، حرارت غریزیّەنڭ غلیانلی هنگامندە و هوسات نفسانیەنڭ التهابی زمانندە، دوست و دوشمانڭ اتّفاقیلە كمال عفّت و تمام عصمت ایلە (خدیجة الكبرا * رضی اللّٰه عنها )كبی اختیارجە بر تك قادین ایلە اكتفا و قناعت ایدن بر ذاتڭ، قرقدن صوڭرە، یعنی حرارت غریزیە توقّفی هنگامندە و هوسات نفسانیەنڭ سكونتی زمانندە كثرت ازدواج و تزوّجاتی، بالضّرورە و بالبداهە نفسانی اولمدیغنی و باشقە اهمّیتلی حكمتلرە مستند اولدیغنی، ذرّە قدر انصافی اولانە اثبات ایدر بر حجّتدر.

او حكمتلردن بریسی شودركە: ذات رسالتڭ اقوالی كبی، افعال و احوالی و اطوار و حركاتی دخی منابع دین و شریعتدر. و احكامڭ مأخذلریدر. شق ظاهریسنە صحابەلر حملە اولدقلری كبی، خصوصی دائرەسندەكی مخفی احوالاتندن تظاهر ایدن اسرار دین و احكام شریعتڭ حَمَلَەلری و راویلری دە ازواج طاهراتدر. و بالفعل او وظیفەیی ایفا ایتمشلردر. اسرار و احكام دینڭ همن یاریسی، بلكە اونلردن كلییور. دیمك بو عظیم وظیفەیە بر چوق و مشربجە مختلف ازواج طاهرات لازمدر. كلەلم حضرت زینبڭؓ تزوجنە: یگرمی بشنجی سوزڭ برنجی شعلەسنڭ اوچنجی شعاعنڭ مثاللرندن اولان (مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَسُولَ اللّٰهِ وَخَاتَمَ النَّبِیّٖنَ) آیتنە دائر شویلە یازیلمشكە: انسانلرڭ طبقاتنە كورە بر تك آیت، متعدّد وجوهلرلە، هر بر طبقەنڭ فهمنە كورە بر معنا افادە ایدییور. بر طبقەنڭ شو آیتدن حصّۀ فهمی شودركە: رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ خدمتكاری ویا اوغلم خطابنە مظهر اولان زید رضی اللّٰه عنه، روایت صحیحە ایلە اعترافنە بناءً، عزّتلی زوجەسنی كندینە معنًا كفو بولمدیغی ایچون

تطلیق ایتمش. یعنی حضرت زینبؓ، باشقە یوكسك بر اخلاقدە یارادیلمش. و بر پیغمبرە زوجە اولاجق فطرتدە اولدیغنی، زیدؓ فراستلە حسّ ایتمش. و كندیسنی اوڭا زوج اولاجق فطرتدە كندینە كفو بولمدیغندن، معنوی امتزاجسزلغە سببیت ویردیگی ایچون تطلیق ایتمشدر. اللّٰهڭ امریلە رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام آلمش. یعنی (زَوَّجْنَاكَهَا) نڭ اشارتیلە، او نكاح بر عقد سماوی اولدیغنە دلالتیلە، خارق العادە و عرف و معاملات ظاهریە فوقندە، صرف قدرڭ حكمیلەدركە، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام او حكم قدرە انقیاد كوسترمشدر و مجبور اولمشدر. نفس آرزوسیلە دگلدر.

شو قدر حكمنڭ دە اهمّیتلی بر حكم شرعی و مهم بر حكمت عامّەیی و شموللی بر مصلحت عمومیەیی تضمّن ایدن (لِكَیْ لَا یَكُونَ عَلَی الْمُؤْمِنٖینَ حَرَجٌ فٖٓی اَزْوَاجِ اَدْعِیَٓائِهِمْ) آیت كریمەسنڭ اشارتیلە، بیوكلرڭ كوچكلرە اوغلم دیمەلری، ظهار مسئلەلری كبی، یعنی قاریسنە آنام كبیسڭ دیسە حرام اولدیغی كبی دگلدركە، احكام اونڭ ایلە دگیشسین. هم بیوكلرڭ رعیّتلرینە و پیغمبرلرڭ امّتلرینە پدرانە نظر و خطابلری، وظیفۀ رسالت اعتباریلەدر. شخصیّت انسانیە اعتباریلە دگلدركە، اونلردن زوجە آلمق اویغون دوشمەسین.

ایكنجی بر طبقەنڭ حصّۀ فهمی شودركە: بر بیوك آمر، رعیتنە پدرانە بر شفقت ایلە باقار. اگر او آمر، ظاهری و باطنی بر پادشاە روحانی اولسە، مرحمتی پدرڭ یوز دفعە شفقتندن ایلری كیتدیگی ایچون، رعیّتنڭ افرادی اونڭ حقیقی اولادی كبی، اوڭا پدر نظریلە باقارلر. پدر نظری ایسە، زوج نظرینە انقلاب ایدەمدیگندن.. و قیز نظری دە زوجە نظرینە قولایجە دگیشمدیگندن، افكار عامّەدە پیغمبرڭ مؤمنلرڭ قیزلرینی آلمسی شو سرّە اویغون كلمدیگی ایچون، قرآن او وهمی دفع مقصدیلە دیر: پیغمبر، رحمت الٰهیە حسابیلە سزە شفقت ایدر، پدرانە معاملە ایدر. و رسالت نامنە سز اونڭ اولادی كبیسڭز. فقط شخصیّت انسانیە اعتباریلە پدریڭز دگلدركە، سزدن زوجە آلمسی مناسب دوشمەسین. و سزلرە اوغلم دیسە، احكام شریعت اعتباریلە سز اونڭ اولادی اولامازسڭز!

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س٭ع

[سكزنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

(اَلرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ) اسملری (بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ) كیردكلرینڭ و هر مبارك شیئڭ باشندە ذكر ایدیلمەلرینڭ چوق حكمتلری وار. اونلرڭ بیاننی باشقە وقتە تعلیقًا، شیمدیلك كندیمە عائد بر حسّمی سویلەیەجگم. قرداشم! بن الرحمن الرحیم اسملرینی اویلە بر نور اعظم كورویورمكە، بتون كائناتی احاطە ایدر. و هر روحڭ بتون حاجات أبدیّەسنی تطمین ایدەجك و حدسز دوشمانلرندن امین ایدەجك، نورلی و قوّتلی كورونویورلر. بو ایكی نور اعظم اولان اسملرە یتیشمك ایچون اڭ مهم بولدیغم وسیلە، فقر ایلە شكر.. عجز ایلە شفقتدر. یعنی عبودیت و افتقاردر.

شو مسئلە مناسبتیلە خاطرە كلن و محقّقینە، حتّی بر استادم اولان امام ربّانی یە مخالف اولارق دییورمكە: حضرت یعقوب علیە السّلامڭ یوسف علیە السّلامە قارشو شدید و پارلاق حسّیاتی، محبّت و عشق دگلدر. بلكە شفقتدر. چونكە شفقت عشق و محبّتدن چوق كسكین و پارلاق و علوی و نزیهدر. و مقام نبوّتە لایقدر. فقط محبّت و عشق، مجازی محبوبلرە و مخلوقلرە قارشو درجۀ شدّتدە اولسە، او مقام معلّای نبوّتە لایق دوشمەیور. دیمك، قرآن حكیمڭ پارلاق بر اعجاز ایلە پارلاق بر صورتدە كوستردیگی و اسم رحیمڭ وصولنە وسیلە اولان حسّیات یعقوبیەؑ، یوكسك بر درجۀ شفقتدر. اسم ودودە وسیلۀ وصول اولان عشق ایسە، زلیخانڭ یوسف علیە السّلامە قارشو اولان محبّت مسئلەسندەدر. دیمك قرآن معجز البیان، حضرت یعقوب علیە السّلامڭ حسّیاتنی نە درجە زلیخانڭ حسّیاتندن یوكسك كوسترمشسە، شفقت دخی او درجە عشقدن داها یوكسك كورونویور.

استادم امام ربّانی، عشق مجازی یی مقام نبوّتە پك مناسب كورمدیگی ایچون دیمشكە: محاسن یوسفیە محاسن اخرویّە نوعندن اولدیغندن، اوڭا محبّت ایسە، مجازی محبّتلر نوعندن دگلدركە قصور اولسون. بن دە دیرم: ای استاد! او تكلّفلی بر تأویلدر. حقیقت شو اولمق كركدركە: او، محبّت دگل، بلكە یوز دفعە محبّتدن داها پارلاق، داها كنیش، داها یوكسك بر مرتبۀ شفقتدر. اوت، شفقت بتون انواعیلە لطیف و نزیهدر. عشق و محبّت ایسە، چوق انواعنە تنزّل ایدیلمەیور.

هم شفقت پك كنیشدر. بر ذات، شفقت ایتدیگی اولادی مناسبتیلە بتون یاورولرە، حتّی ذی روحلرە شفقتنی احاطە ایدر. و رحیم اسمنڭ احاطەسنە بر نوع آیینەدارلق كوستریر. حالبوكە عشق ایسە، محبوبنە حصر ایدوب هر شیئی محبوبنە فدا ایدر. یاخود محبوبنی اِعلا و ثنا ایتمك ایچون، باشقەلرینی تنزیل و معنًا ذمّ ایدر. و حرمتلرینی قیرار. مثلا بری دیمش: (كونش، محبوبمڭ حسننی كوروب اوتانییور. كورمەمك ایچون بلوط پردەسنی باشنە چكییور.) هی عاشق افندی! نە حقّڭ وار، سكز اسم اعظمڭ بر صحیفۀ نورانیسی اولان كونشی بویلە اوتاندیرییورسڭ؟

هم شفقت خالصدر. مقابلە ایستەمییور. صافی و عِوَضْسزدر. حتّی اڭ عادی مرتبەدە اولان حیواناتڭ یاورولرینە قارشو فداكارانە، عِوَضسز شفقتلری بوڭا دلیلدر. حالبوكە عشق اجرت ایستر. و مقابلە طلب ایدر. عشقڭ آغلامەلری بر نوع طلبدر، بر اجرت ایستەمكدر. دیمك سور قرآنیەنڭ اڭ پارلاغی اولان سورۀ یوسفڭ اڭ پارلاق نوری اولان حضرت یعقوبڭؑ شفقتی، اسم رحمان و رحیمی كوستریر. و شفقت یولی رحمت یولی اولدیغنی بیلدیرر. و او الم شفقتە دوٓاء اولارق دە (فَاللّٰهُ خَیْرٌ حَافِظًا وَهُوَ اَرْحَمُ الرَّاحِمٖینَ) دیدیرر.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س٭ع

[طوقوزنجی مكتوب]

بِاسْمِهٖ

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

یینە او خالص طلبەسنە كوندردیگی مكتوبڭ بر پارچەسیدر.

(ثانیًا) نشر انوار قرآنیەدەكی موفّقیتڭ و غیرتڭ و شوقڭ بر اكرام الٰهیدر. بلكە بر كرامت قرآنیەدر، بر عنایت ربّانیەدر. سزی تبریك ایدییورم. كرامت و اكرام و عنایتڭ بحثی كلدیگی مناسبتیلە، كرامت و اكرامڭ بر فرقنی سویلەیەجگم. شویلەكە:

كرامتڭ اظهاری، ضرورت اولمادن ضرردر. اكرامڭ اظهاری ایسە، بر تحدیث نعمتدر. اگر كرامت ایلە مشرّف اولان بر شخص، بیلەرك خارقە بر امرە مظهر اولورسە، او حالدە اگر نفس امّارەسی باقی ایسە، كندینە كوونمك و نفسنە و كشفنە اعتماد ایتمك و غرورە دوشمك جهتندە استدراج اولابیلیر. اگر بیلمەیەرك خارقە بر امرە مظهر اولورسە، مثلا بریسنڭ قلبندە بر سؤٓال وار. انطاق بالحق نوعندن اوڭا موافق بر جواب ویرر. صوڭرە آڭلار. آڭلادقدن صوڭرە كندی نفسنە دگل، بلكە كندی ربّیسنە اعتمادی زیادەلشیر. و بنی بندن زیادە تربیە ایدن بر حافظم واردر دیر. توكّلنی زیادەلشدیرر. بو قسم خطرسز بر كرامتدر. اخفاسنە مكلّف دگل. فقط فخر ایچون قصدًا اظهارینە چالیشماملی. چونكە اوندە ظاهرًا انسانڭ كسبنڭ بر مدخلی بولوندیغندن، نفسنە نسبت ایدەبیلیر. امّا اكرام ایسە، او كرامتڭ سلامتلی اولان ایكنجی نوعندن داها سلامتلی، بنجە داها عالیدر. اظهاری تحدیث نعمتدر. كسبڭ مدخلی یوقدر. نفسی اونی كندینە اسناد ایتمز. ایشتە قرداشم، هم سنڭ حقّڭدە، هم بنم حقّمدە، باخصوص قرآن حقّندەكی خدمتمزدە اسكیدنبری كوردیگم و یازدیغم احسانات الٰهیە بر اكرامدر. اظهاری تحدیث نعمتدر. اونڭ ایچون سڭا قارشو تحدیث نعمت نوعندن، ایكیمزڭ خدمتمزە عائد موفّقیاتی یازییورم. بیلییوردمكە، سندە فخر دگل، شكر طمارینی تحریك ایدییور.

[ثالثًا] كورویورمكە، شو دنیا حیاتندە اڭ بختیار اودركە، دنیایی بر مسافرخانۀ عسكری تلقّی ایتسین. و اویلە دە اذعان ایتسین. و اوڭا كورە حركت ایتسین. و او تلقّی ایلە اڭ بیوك مرتبە اولان مرتبۀ رضایی چابوق الدە ایدەبیلیر. قیریلاجق شیشە بهاسنە، دائمی بر الماسڭ فیئٓاتنی ویرمز. استقامت و لذّتلە حیاتنی كچیرر. اوت، دنیایە عائد ایشلر، قیریلمغە محكوم شیشەلر حكمندەدر. باقی امور اخرویّە ایسە، غایت صاغلام الماسلر قیمتندەدر. انسانڭ فطرتندەكی شدّتلی مراق و حرارتلی محبّت و دهشتلی حرص و عنادلی طلب و هكذا شدید حسّیاتلر، امور اخرویّەیی قزانمق ایچون ویریلمشدر. او حسّیاتی شدّتلی بر صورتدە فانی امور دنیویەیە توجیه ایتمك، فانی و قیریلاجق شیشەلرە باقی الماس فیئٓاتلرینی ویرمك دیمكدر.

شو مناسبتلە بر نقطە خاطرە كلمش، سویلەیەجگم. شویلەكە: عشق، شدّتلی بر محبّتدر. فانی محبوبلرە متوجّه اولدیغی وقت، یا او عشق كندی صاحبنی دائمی بر عذاب و ألمدە بیراقیر. ویاخود او مجازی محبوب، او شدّتلی محبّتڭ فیئٓاتنە دگمدیگی ایچون، باقی بر محبوبی آراتدیرر. عشق مجازی عشق حقیقی یە انقلاب ایدر. ایشتە، انساندە بیڭلرلە حسّیات وار. هر بریسنڭ عشق كبی ایكی مرتبەسی وار. بری مجازی، بری حقیقی. مثلا، اندیشۀ استقبال حسّی هركسدە وار. شدّتلی بر صورتدە اندیشە ایتدیگی وقت باقاركە، او اندیشە ایتدیگی استقبالە یتیشمك ایچون ألندە سند یوق. هم رزق جهتندە بر تعهّد آلتندە و قیصە اولان بر استقبال، او شدّتلی اندیشەیە دگمییور. اوندن یوزینی چویروب، قبردن صوڭرە حقیقی و اوزون و غافللر حقّندە تعهّد آلتنە آلینمامش بر استقبالە توجّه ایدر.

هم مالە و جاهە قارشو شدّتلی بر حرص كوستریر. باقاركە، موقّتًا اونڭ نظارتنە ویریلمش او فانی مال و آفتلی شهرت و تهلكەلی و ریایە مدار اولان جاه، او شدّتلی حرصە دگمییور. اوندن حقیقی جاه اولان مراتب معنویەیە و درجات قربیەیە و زاد آخرتە و حقیقی مال اولان اعمال صالحەیە توجّه ایدر. فنا خصلت اولان حرص مجازی ایسە، عالی بر خصلت اولان حرص حقیقی یە انقلاب ایدر.

هم مثلا، شدّتلی بر عناد ایلە اهمّیتسز، زائل، فانی امورلرە قارشو حسّیاتنی صرف ایدر. باقاركە، بر دقیقە عنادە دگمەین بر شیئە، بر سنە عناد ایدییور. هم ضررلی، زهرلی بر شیئە عناد نامنە ثبات ایدر.

باقاركە، بو قوّتلی حسّ، بویلە شیلر ایچون ویریلمەمش. اونی اونلرە صرف ایتمك، حكمت و حقیقتە منافیدر. او شدّتلی عنادی او لزومسز امور زائلەیە ویرمەیوب، عالی و باقی اولان حقائق ایمانیەیە و اساسات اسلامیەیە و خدمات اخرویّەیە صرف ایدر. او خصلت رذیلە اولان عناد مجازی، كوزل و عالی بر خصلت اولان حقیقی عنادە، یعنی حقدە شدّتلی ثباتە انقلاب ایدر.

ایشتە شو اوچ مثال كبی، انسانلر، انسانە ویریلن جهازات معنویەیی اگر نفسڭ و دنیانڭ حسابیلە استعمال ایتسە و دنیادە ابدی قالاجق كبی غافلانە طاورانسە، اخلاق رذیلەیە و اسرافات و عبثیّتە مدار اولور. اگر خفیفلرینی دنیا امورینە و شدّتلیلرینی وظائف اخرویەیە و معنویەیە صرف ایتسە.. اخلاق حمیدەیە منشأ، حكمت و حقیقتە موافق اولارق سعادت دارینە مدار اولور.

ایشتە تخمین ایدرمكە، ناصحلرڭ نصیحتلری شو زماندە تأثیرسز قالدیغنڭ بر سببی شودركە: اخلاقسز انسانلرە دیرلر: حسد ایتمە، حرص كوسترمە، عداوت ایتمە، عناد ایتمە، دنیایی سَوْمَە، یعنی فطرتڭی دگیشدیر كبی، ظاهرًا اونلرجە مالا یطاق بر تكلیفدە بولونورلر. اگر دیسەلركە: بونلرڭ یوزلرینی خیرلی شیلرە چویریڭز، مجرالرینی دگیشدیریڭز! هم نصیحت تأثیر ایدر. هم دائرۀ اختیارلرندە بر امر تكلیف اولور.

[رابعًا] علمای اسلام اورتەسندە اسلام و ایمانڭ فرقلری چوق مدار بحث اولمش. بر قسمی، ایكیسی بردر، دیگر قسمی، ایكیسی بر دگل، فقط بری بریسز اولماز دیمشلر. و بونڭ كبی چوق مختلف فكرلر بیان ایتمشلر. بن شویلە بر فرق آڭلادمكە: اسلامیت التزامدر. ایمان اذعاندر. تعبیر دیگرلە، اسلامیت، حقّە طرفكیرلك و تسلیم و انقیاددر. ایمان ایسە، حقّی قبول و تصدیقدر.

اسكیدە بعض دینسزلری كوردمكە، احكام قرآنیەیە شدّتلی طرفكیرلك كوسترییورلردی. دیمك او دینسز، بر جهتدە حقّڭ التزامیلە اسلامیتە مظهر ایدی. دینسز بر مسلمان دینیلیردی. صوڭرە بعض مؤمنلری كوردمكە، احكام قرآنیەیە طرفكیرلك كوسترمییورلر، التزام ایتمییورلر. غیر مسلم بر مؤمن تعبیرینە مظهر اولویورلر. عجبا اسلامیتسز ایمان مدار نجات اولابیلیرمی؟

[الجواب] ایمانسز اسلامیت سبب نجات اولمدیغی كبی، اسلامیتسز ایمان دە مدار نجات اولاماز. (فَلِلّٰهِ الْحَمْدُ وَالْمِنَّةُ) قرآنڭ اعجاز معنویسنڭ فیضیلە رسالۀ نور میزانلری، دین اسلامڭ و حقائق قرآنیەنڭ میوەلرینی و نتیجەلرینی اویلە بر طرزدە كوسترمشلردركە، دینسز دخی اونلری آڭلاسە، طرفدار اولمامق قابل دگل. هم ایمان و اسلامڭ دلیل و برهانلرینی او درجە قوّتلی كوسترمشلردركە، غیر مسلم دخی آڭلاسە، هر حالدە تصدیق ایدەجكدر. غیر مسلم قالدیغی حالدە ایمان ایدر.

اوت، سوزلر طوبای جنّتڭ میوەلری كبی طاتلی و كوزل اولان ایمان و اسلامیتڭ میوەلرینی.. و سعادت دارینڭ محاسنی كبی خوش و شیرین اویلە نتیجەلرینی كوسترمشلركە، كورنلرە و طانییانلرە نهایتسز بر طرفكیرلك و التزام و تسلیم حسّنی ویرر. و سلسلۀ موجودات كبی قوّتلی و ذرّات كبی كثرتلی ایمان و اسلامڭ برهانلرینی كوسترمشلركە، نهایتسز بر اذعان و قوّت ایمان ویررلر. حتّی بعض دفعە، أوراد بهائیەدە شهادت كتیردیگم وقت (عَلٰی ذٰلِكَ نَحْیٰی وَعَلَیْهِ نَمُوتُ وَعَلَیْهِ نُبْعَثُ غَدًا) دیدیگم زمان، نهایتسز بر طرفكیرلك حسّ ایدییورم. اگر بتون دنیا بڭا ویریلسە، بر حقیقت ایمانیەیی فدا ایدەمییورم. بر حقیقتڭ بر دقیقە عكسنی فرض ایتمك، بڭا غایت الیم كلییور. بتون دنیا بنم اولسە، بر تك حقائق ایمانیەنڭ وجود بولمەسنە بلا تردّد ویرمەسنە نفسم اطاعت ایدییور (وَاٰمَنَّا بِمَٓا اَرْسَلْتَ مِنْ رَسُولٍ وَاٰمَنَّا بِمَٓا اَنْزَلْتَ مِنْ كِتَابٍ وَصَدَّقْنَا) دیدیگم وقت، نهایتسز بر قوّت ایمان حسّ ایدییورم. حقائق ایمانیەنڭ هر بریسنڭ عكسنی عقلاً محال تلقّی ایدییورم. اهل ضلالتی نهایتسز أبله و دیوانە كورویورم.

سنڭ والدینڭە پك چوق سلام و عرض حرمت ایدرم. اونلر دە بڭا دعا ایتسینلر. سن بنم قرداشم اولدیغڭ ایچون، اونلر دە بنم پدر و والدەم حكمندەدرلر. هم كویڭزە، خصوصًا سندن سوزلری ایشیدنلرە عمومًا سلام ایدییورم.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

س٭ع