[سكزنجی لمعە]

〚 فَمِنْهُمْ شَقِیٌّ وَسَعٖیدٌ〛 و 〚 فَاسْتَقِمْ كَمَٓا اُمِرْتَ〛 آیتلرینڭ بر نكتۀ غیبیەسنی غوث اعظم سیّد عبد القادر كیلانینڭ بر كرامت غیبیەسیلە تفسیر ایدن.. و كرامات اولیایی انكار ایدن ملحدلری اسكات ایدوب خدمت قرآنیەدە چالیشانلری تشویق ایدن حقیقتلی بر رسالەدر. سكّۀ تصدیق غیبی مجموعەسنە یازیلدیغی ایچون بورایە یازیلمامشدر.

[طوقوزنجی لمعە]

(بو لمعەیی هركس اوقوماسین. وحدت الوجودڭ اینجە قصورلرینی هركس كورەمز، محتاج دە دگللردر.)

بِاسْمِهٖ وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

عزیز، صدّیق، مخلص، خالص قرداشم!

قرداشمز عبد المجیدە آیری مكتوب یازمدیغمڭ سببی، سزە یازدیغم مكتوبلری كافی كوردیگمدندركە، عبد المجید، خلوصیدن صوڭرە قیمتدار بر قرداشم، بر طلبەمدر. هر صباح و آقشام خلوصی ایلە برابر، بعضًا داها اوّل دعامدە اسمیلە حاضر اولویور. سزە یازدیغم مكتوبلردن، اوّلا صبری، صوڭرە حقّی افندی استفادە ایدییورلر. اونلرە دە آیری مكتوب یازمییورم. جناب حق سنی اونلرە مبارك بیوك بر قرداش یاپمش. سن بنم یریمە عبد المجید ایلە مخابرە ایت، مراق ایتمەسین، خلوصیدن صوڭرە اونی دوشونویورم. فقط طلبەلگنی حقّیلە ایفا ایتمییور. اونڭ ایچون، بالذّات اونڭ ایلە مخابرە ایتمەیورم.

[برنجی سؤٓالڭز] جدلریڭزدن بریسنڭ امضاسنڭ (اَلسَّیِّدْ مُحَمَّدْ) اولدیغنە دائر محرم بر سؤٓالڭز وار.

قرداشم، بوڭا علمی و تحقیقی و كشفی جواب ویرمك ألمدە دگل. فقط بن آرقداشلریمە دیردمكە: "خلوصی، نە شیمدیكی توركلرە بڭزر و نە دە كردلرە بڭزر. بوندە باشقە بر خاصیت كورویورم." آرقداشلرم دە بنی تصدیق ایدییورلردی. (دَادِ حَقْ رَا قَابِلِیَّتْ شَرْطْ نٖیسْتْ) سرّیلە، خلوصیدە بر اصالت تظاهری وار. بر داد حقدر.

هم سن قطعیًّا بیلكە، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ ایكی آلی وار. بری، نسبی آلیدر. بری دە شخص معنوئ نورانیسنڭ رسالت نقطەسندە آلی وار. بو ایكنجی آلدە سن قطعیًّا داخل اولمقلغڭلە برابر، برنجی آلدە دخی دلیلسز بر قناعتم واركە، جدّیڭڭ امضاسی سببسز دگلدر.

عزیز قرداشم، سنڭ [ایكنجی سؤٓالڭ] خلاصەسی:، محیی الدّین عربی دیمش: "روحڭ مخلوقیتی، انكشافندن عبارتدر." او سؤٓال ایلە، بنم كبی ضعیف بر بیچارەیی، محیی الدّین عرب كبی مدهش بر خارقۀ حقیقتە و بر داهیۀ علمِ اسرارە قارشو مبارزەیە مجبور ایدییورسڭ. فقط مادام نصوص قرآنە استنادًا بحثە كیریشەجگم.. بن سینك دخی اولسەم، او قارتالدن داها یوكسك اوچابیلیرم. بلكە محیی الدّین آلداتماز، فقط آلدانیر. هادیدر، فقط هر كتابندە مُهْدی اولامییور. كوردیگی طوغریدر، فقط حقیقت دگلدر. یگرمی طقوزنجی سوزدە، روح بحثندە، مدار سؤآلڭز اولان او حقیقت ایضاح ایدیلمشدر.

اوت، روح، ماهیّتی اعتباریلە بر قانون امریدر. فقط وجود خارجی كییدیریلمش بر ناموس ذی حیاتدر و وجود خارجی صاحبی بر قانوندر. حضرت محیی الدّین، یالڭز ماهیّتی نقطەسندە دوشونمشدر. وحدت الوجود مشربنجە، اشیانڭ وجودینی خیال كورویور. او ذات، خارقە كشفیاتیلە و مشاهداتیلە.. و مهم بر مشرب صاحبی و مستقل بر مسلك اختیار ایتدیگندن، بالمجبوریە، ضعیف تأویلاتیلە، تكلّفلی بر صورتدە، بعض آیاتی مشربنە و مشهوداتنە تطبیق ایدییور، آیاتڭ صراحتنی اینجیتییور. سائر رسالەلردە جادّۀ مستقیمۀ قرآنیّە و منهاجِ قویمِ اهلِ سنّت بیان ایدیلمشدر. او ذات قدسینڭ كندینە مخصوص بر مقامی وار، هم مقبولیندندر. فقط میزانسز كشفیّاتندە حدودلری چیگنەمش و جمهور محقّقینە چوق مسئلەلردە مخالفت ایتمش.

ایشتە بو سرّ ایچوندركە، او قدر یوكسك و خارقە بر قطب و بر فرید دوران اولدیغی حالدە، كندینە مخصوص طریقتی غایت قیصەجق، [صَدْرَالدّٖینِ قُنَوٖی یە منحصر] قالییور كبیدر. و آثارندن دە استقامتكارانە استفادە نادر اولویور. حتّی چوق محقّقین اصفیا، او قیمتدار آثارینی مطالعە ایتمەیە رواج كوسترمییورلر، حتّی بعضیلری منع ایدییورلر.

حضرت محیی الدّینڭ مشربیلە اهل تحقیقڭ مشربنڭ مابینندەكی اساسلی فرقی و اونلرڭ مأخذلرینی كوسترمك، چوق اوزون تدقیقاتە و چوق یوكسك و كنیش نظرلرە محتاجدر. اوت، فرق او قدر دقیق و درین.. و مأخذ او قدر یوكسك و كنیشدركە: حضرت محیی الدّین، خطاسندن مؤاخذە ایدیلمەمش، مقبول اولارق قالمش.

یوقسە، اگر علمًا، فكرًا و كشفًا او فرق و او مأخذ كورونسە ایدی، اونڭ ایچون غایت بیوك بر سقوط و آغیر بر خطا اولوردی. مادام فرق او قدر دریندر، بر تمثیل ایلە او فرقی و او مأخذلری و حضرت محیی الدّینڭ او مسئلەدە یاڭلیشنی كوسترمگە چالیشاجغز. شویلەكە:

مثلا: بر آیینەدە كونش كورونویور. شو آیینە، كونشڭ هم ظرفی، هم موصوفیدر. یعنی كونش بر جهتدە اونڭ ایچندە بولونور.. بر جهتدە آیینەیی زینتلندیروب، آیینەنڭ پارلاق بر بویاسی و بر صفتی اولور. اگر او آیینە، فوطوغراف آیینەسی ایسە، كونشڭ مثالنی ثابت بر صورتدە كاغدە آلییور. شو حالدە، آیینەدە كورونن كونش، فوطوغرافڭ رسم كاغدندەكی كورونن ماهیّتی، هم آیینەیی سوسلندیروب صفتی حكمنە كچدیگی جهتدە، حقیقی كونشڭ غیریدر. كونش دگل، بلكە كونشڭ جلوەسنڭ باشقە بر وجودە كیرمسیدر. آیینە ایچندە كورونن كونشڭ وجودی ایسە، خارجدەكی كورونن كونشڭ عین وجودی دگل ایسە دە، اوڭا ارتباطی و اوڭا اشارت ایتدیگی ایچون، اونڭ عین وجودی ظن ایدیلمش.

ایشتە بو تمثیلە بناءً، "آیینەدە حقیقی كونشدن باشقە بر شی یوقدر" دینیلمك.. آیینەیی ظرف و ایچندەكی كونشڭ وجود خارجیسی مراد اولمق جهتیلە دینیلەبیلیر. یوقسە، "آیینەنڭ صفتی حكمنە كچمش منبسط عكسی و فوطوغراف كاغدینە انتقال ایدن رسمی جهتیلە كونشدر" دینیلسە، خطادر.. "كونشدن باشقە ایچندە بر شی یوقدر" دیمك یاڭلیشدر. چونكە، آیینەنڭ پارلاق یوزندەكی عكس و آرقەسندە تشكّل ایدن رسم وار. بونلرڭ دە آیری آیری برر وجودی وار. چندان او وجودلر، كونشڭ جلوەسندندر.. فقط كونش دگللر. انسانڭ ذهنی و خیالی، بو آیینە مثالنە بڭزر. شویلەكە:

انسانڭ آیینۀ فكرندەكی معلوماتڭ دخی ایكی وجهی وار: بر وجهلە علمدر و بر وجهلە معلومدر. اگر ذهنی، او معلومە ظرف یاپسەق، او وقت او معلوم، موجود ذهنی بر معلوم اولور.. وجودی آیری بر شیدر. اگر ذهنی او شیئڭ حصولیلە موصوف یاپسەق، ذهنە صفت اولور.. او شی او وقت علم اولور. بر وجود خارجیسی واردر. او معلومڭ وجودی و جوهری دخی اولسە، بونڭ كبی عَرَضی بر وجود خارجیسی اولور.

ایشتە بو ایكی تمثیلە كورە، كائنات بر آیینەدر. هر بر موجودڭ ماهیتی دە بر آیینەدر. قدرت ازلیە ایلە ایجاد الٰهی یە معروضدرلر. هر بر موجود، بر جهتلە شمس ازلینڭ بر اسمنڭ بر نوع آیینەسی اولوب، بر نقشنی كوستریر. حضرت محیی الدّینڭ مشربندە اولانلر، یالڭز آیینەلك و ظرفیت جهتندە.. و آیینەدەكی وجود مثالی یی نفی نقطەسندە.. و عكس،

عین منعكس اولمق اوزرە كشف ایدوب، باشقە مرتبەیی دوشونمەیەرك، (لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ) دیمكلە، یاڭلیش ایتمشلر. (حَقَٓائِقُ الْاَشْیَٓاءِ ثَابِتَةٌ) قاعدۀ اساسیّەسنی انكار ایتمك درجەسنە دوشمشلر.

امّا اهل حقیقت ایسە، وراثت نبوّتڭ سرّیلە و قرآنڭ قطعی افاداتیلە كورمشلركە، آیینۀ موجوداتدە قدرت و ارادۀ الٰهیّە ایلە وجود بولان نقشلر، اونڭ اثرلریدر. (هَمَە اَزْ اُوسْتْ) در، (هَمَە اُوسْتْ) دگل. اشیانڭ بر وجودی واردر و او وجود بر درجە ثابتدر. چندان او وجود، وجود واجبە نسبتًا، وهمی و خیالی حكمندە، ضعیفدر. فقط قدیر ازلینڭ ایجادیلە و ارادەسیلە و قدرتیلە واردر.

ناصلكە تمثیلدە، آیینە ایچندەكی كونشڭ حقیقی وجود خارجیسندن باشقە، بر وجود مثالیسی وار. و آیینەیی زینتلی بویالایان منبسط عكسنڭ دخی، عَرَضی و آیری بر وجود خارجیسی وار. و آیینەنڭ آرقەسندەكی فوطوغرافڭ رسم كاغدینە انتقاش ایدن صورتِ شمسیّەنڭ دخی آیری و عَرَضی بر وجود خارجیسی واردر. هم بر درجە ثابت بر وجوددر.

اویلە دە، كائنات آیینەسندە و ماهیّات اشیا آیینەلرندە اسمای قدسیۀ الٰهیەنڭ ارادە و اختیار و قدرتیلە حاصل اولان جلوەلریلە تظاهر ایدن نقوش مصنوعاتڭ، وجود واجبدن آیری، حادث بر وجودی واردر. او وجودە قدرت ازلیە ایلە ثبات ویریلمش. فقط اگر ارتباط كسیلسە، بتون اشیا بردن فنایە كیدر. بقای وجود ایچون هر آن، هر شی، خالقنڭ ابقاسنە محتاجدر. چندان (حَقَٓائِقُ الْاَشْیَٓاءِ ثَابِتَةٌ) در. فقط اونڭ اثبات و تثبیتیلە ثابتدر.

ایشتە حضرت محیی الدّین، "روح مخلوق دگل.. عالم امردن و صفت ارادەدن كلمش بر حقیقتدر" دیمەسی، چوق نصوصڭ ظاهرینە مخالف اولدیغی كبی، مذكور تحقیقاتە بناءً التباس ایتمش، آلدانمش، ضعیف وجودلری كورمەمش. اسمای الٰهیەدن خلّاق، رزّاق كبی چوق اسملرڭ مظهرلری، وهمی و خیالی شیلر اولاماز. مادام او اسما حقیقتلیدرلر. البتە مظهرلرینڭ دە حقیقت خارجیّەلری واردر.

[اوچنجی سؤٓالڭز] علم جفرە آناختار اولاجق بر درس ایستەیورسڭز؟

[الجواب] بز كندی آرزو و تدبیریمزلە بو خدمتدە بولونمایورز. اختیاریمزڭ فوقندە، بزە، داها خیرلی بر اختیار ایشمزە حاكمدر. علم جفر، مراقلی و ذوقلی بر مشغلە اولدیغندن، وظیفۀ حقیقیّەدن آلیقویوب مشغول ایدییور. حتّی، قاچ دفعەدر اسرار قرآنیەیە قارشو، او آناختار ایلە بعض سرلر آچیلییوردی.. كمال اشتیاق و ذوق ایلە متوجّه اولدیغم وقت قپانییوردی.

بوندە ایكی حكمت بولدم:

بریسی: [لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ] یاساغنە قارشو خلاف ادبدە بولونمق احتمالی وار.

ایكنجیسی: حقآئق اساسیّۀ ایمانیّە و قرآنیەیی، براهین قطعیە ایلە امّتە درس ویرمك خدمتی ایسە، علم جفر كبی علوم خفیّەنڭ یوز درجە داها فوقندە بر مزیّتی و قیمتی واردر. بو وظیفۀ قدسیەدە، قطعی حجّتلر و محكم دلیللر سٓوء استعمالە میدان ویرمییورلر. فقط جفر كبی، محكم قاعدەلرە مربوط اولمایان علوم خفیّەدە سٓوء استعمال كیروب شارلاتانلرڭ استفادە ایتمەلری احتمالی وار. ذاتًا حقیقتلرڭ خدمتنە نە وقت احتیاج كورولسە، احتیاجە كورە بر نبذە احسان ایدیلییور.

ایشتە علم جفرڭ آناختارلری ایچندە اڭ قولایی و بلكە اڭ صافیسی و بلكە اڭ كوزلی، اسم بدیعدن كلن و قرآندە لفظۀ جلالدە جلوەسنی كوسترن و بزم نشر ایتدیگمز آثاری زینتلندیرن توافقڭ انواعلریدر. كرامت غوثیەنڭ برقاچ یرندە بر نبذە كوستریلمشدر. ازجملە، توافق برقاچ جهتدە بر شیئی كوسترسە، دلالت درجەسندە بر اشارتدر. بعضًا بر تك توافق، بعض قرائنلە دلالت حكمنە كچر. هر نە ایسە.. شیمدیلك بو قدر یتر. جدّی احتیاج اولسە سزە بیلدیریلەجكدر.

[دردنجی سؤٓالڭز] یعنی سزڭ دگل، عمر افندینڭ سؤآلیكە، بدبخت بر دوقتور، "حضرت عیسی علیە السّلامڭ پدری وارمش" [حاشیە]دییە، دیوانەجەسنە بر تأویل ایلە بر آیتدن كندینە كویا شاهد كوسترییور.

او بیچارە آدم، بر زمان حروف مقطّعە ایلە بر خطّ ایجادینە چالیشییوردی. هم پك حرارتلی چالیشییوردی. او وقت آڭلادمكە، او آدم، زندیقلرڭ طورندن حسّ ایتمشكە، زندیقلر حروفات اسلامیّەنڭ قالدیریلمەسنە تشبّث ایدەجكلر. او آدم كویا "او سیلە قارشو بر خدمت ایدەجگم" دییە، چوق بیهودە چالیشمش. شیمدی بو مسئلەدە و هم ایكنجی مسئلە بینندە، یینە

زندیقلرڭ اساسات اسلامیەیە قارشو مدهش هجومنی حسّ ایتمشكە، بویلە معناسز تأویلات ایلە بر مصالحە یولنی آچمق ایستەدیگنی ظن ایدییورم.

〚 اِنَّ مَثَلَ عٖیسٰی عِنْدَ اللّٰهِ كَمَثَلِ اٰدَمَ〛 كبی نصوص قطعیە ایلە، حضرت عیسی علیە السّلام پدرسز اولدیغنڭ قطعیّتی واركن، تناسلدەكی بر قانونڭ مخالفتنی غیر ممكن تلقّی ایتمكلە، واهی تأویلاتلە بو متین و اساسلی حقیقتی دگیشدیرمەیە تشبّث ایدنلرڭ سوزینە اهمّیت ویریلمز و اهمیّتە دە دگمز. چونكە هیچ بر قانون یوقدركە، شذوذلری و نادرلری بولونماسین و خارجنە چیقمش فردلری اولماسین. و هیچ بر قاعدۀ كلّیە یوقدركە، خارقە فردلریلە تخصیص ایدیلمەسین. زمان آدمدنبری بر قانوندن هیچ بر فردڭ شذوذ ایتمەمسی.. و خارجنە چیقمامسی اولاماز. اوّلا، بو قانون تناسل، مبدأ اعتباریلە، ایكی یوز بیڭ انواع حیواناتڭ مبدألریلە خرق ایدیلمش و نهایت ویریلمش. یعنی، اڭ اوّلكی پدرلری، عادتا آدملری حكمندەكی او ایكی یوز بیڭ اوّلكی پدرلری، قانون تناسلی خرق ایتمشلر. یعنی پدر و والدەدن كلمەمشلر. او قانون خارجندە وجود ویریلمش.

هم هر بهاردە كوزیمزلە كوردیگمز، یوز بیڭ انواعڭ قسم اعظمنڭ حدسز افرادلری، قانون تناسل خارجندە یاپراقلرڭ یوزلرندە و تعفّن ایتمش مادّەلردە او قانون خارجندە ایجاد ایدیلیر.

عجبا مبدأندە و حتّی هر سنەدە بو قدر شاذلریلە ییرتیلمش و زدەلنمش بر قانوندە، بیڭ طوقوز یوز سنەدە بر فردڭ شذوذیّتنی عقلنە صیغیشدیرامایان و نصوص قرآنیّەیە قارشو تأویلە یاپیشان بر عقل، قاچ درجە عقلسزلق ایتدیگنی قیاس ایت. او بدبختلرڭ » قانون طبیعی « تعبیر ایتدكلری شیلر، امر الٰهی و ارادۀ ربّانیەنڭ كلّی بر جلوەسی اولان عادت اللّٰه قانونلریدركە، جناب حق، او عاداتنی بعض حكمت ایچون دگیشدیرر. هر شیدە و هر قانوندە ارادە و اختیارینڭ حكم ایتدیگنی كوستریر. خارق العادە بعض فردلردە خرق عادت ایدر. 〚 اِنَّ مَثَلَ عٖیسٰی عِنْدَ اللّٰهِ كَمَثَلِ اٰدَمَ〛 فرمانیلە بو حقیقتی كوستریر.

[عمر افندینڭ او دوقتورە دائر ایكنجی سؤآلی؟] او دوقتور، او مسئلەدە او قدر ابلهانە حركت ایدییوركە، سوزلرینی دیڭلەمك ویاخود اهمّیت ویروب، جواب ویرمكدن چوق آشاغیدر. بو بیچارە، كفر و ایمان اورتەسنی بولمق ایستەیور. اونڭ اهمّیتسز بحثنە قارشو دگل، یالڭز عمر افندینڭ استفسارینە كورە دیرم:

مأموریت و منهیات شرعیەدە علّت، امر الٰهیدر و نهی الٰهیدر. مصلحتلر و حكمتلر ایسە، مرجِّحدرلر. امر و نهیڭ تعلّقلرینە اسم حكیم نقطەسندە سبب اولابیلیرلر.

مثلا، سفر ایدن، نمازینی قصر ایدر. بو نمازڭ قصرینە بر علّت و بر حكمت وار. علّت، سفردر.

حكمت، مشقّتدر. سفر بولونسە، مشقّت اولماسە دە، نماز قصر ایدیلیر. سفر اولماسە، خانەسندە یوز مشقّت كورسە، یینە نماز قصر ایدیلمز. چونكە مشقّت فی الجملە بعضًا سفردە بولونمسی، قصر نمازە حكمت اولمەسنە كافیدر و سفری علّت یاپمەسنە دە كافیدر.

ایشتە بو قاعدۀ شرعیەیە بناءً، احكام شرعیە حكمتلرە كورە تغیّر ایتمییور، حقیقی علّتلرە باقار. مثلا، او دوقتورڭ بحث ایتدیگی كبی، خنزیرڭ أتندە بیلدیگی ضرردن و خستەلقدن باشقە، "خنزیر اتی ییین بر جهتدە خنزیرلاشیر" [حاشیە]قاعدەسیلە، او حیوانڭ اتی، سائر حیوانات اهلیّەنڭ أتلری كبی ضررسز یینیلمەیور. أتندن كلن منفعتدن داها چوق، زیادە ضرر ایراث ایتمكلە برابر، أتندەكی قوّتلی یاغ ایسە، قوّتلی صوغوق مملكت اولان فرنكستاندن باشقە طبًّا مضر اولدیغی كبی، أتی دە، یاغی دە معنًا و حقیقتًا چوق ضررلی اولدیغی تحقّق ایتمش.

ایشتە بو كبی حكمتلر، اونڭ حرام اولمەسنە و نهی الٰهی تعلّقنە بر حكمت اولمشدر. حكمت، هر فرددە و هر وقتدە بولونمق لازم دگلدر. او حكمتڭ تبدّلی ایلە علّت دگیشمز. علّت دگیشمزسە، حكم دگیشمز. ایشتە بو قاعدەیە كورە، او بیچارە آدمڭ نە قدر شریعتڭ روحندن اوزاق قونوشدیغی آڭلاشیلسین. شریعت نامنە اونڭ سوزینە اهمّیت ویریلمز. خالقڭ چوق عقلسز، فیلسوفلر صورتندە حیوانلری واردر.

محیی الدّین عربی حقّندەكی سؤٓالڭ جوابنە ذیلدر

[سؤٓال] محیی الدّین عربی، وحدت الوجود مسئلەسنی اڭ یوكسك بر مرتبە تلقّی ایتدیگی كبی، اهل عشق بر قسم اولیای عظیمە دخی اوڭا اتّباع ایتمشلر. سن بو مسئلەنڭ اڭ یوكسك مرتبە اولمدیغنی، هم حقیقی اولمدیغنی، بلكە بر درجەدە اهل سكر و استغراقڭ و اصحاب شوق و عشقڭ مشربی اولدیغنی سویلەیورسڭ. اویلە ایسە، منحصرًا سرّ وراثت نبوّتلە و قرآنڭ

صراحتیلە كوستریلن توحیدڭ یوكسك مرتبەسی هانكیسیدر، كوستر.

[الجواب] بنم كبی هیچ اندر هیچ، عاجز بر بیچارەنڭ قیصە فكرملە بو یوكسك مرتبەلری محاكمە ایتمم، یوز درجە حدّیمڭ فوقندەدر. یالڭز، قرآن حكیمڭ فیضندن كلن غایت مختصر (بر ایكی نكتەیی) سویلەیەجگم. بلكە بو مسئلەدە فائدەسی اولور.

[برنجی نكتە] وحدت الوجود مشربنە صاپلانمەلرینە چوق اسباب وار. اونلردن بر ایكیسی قیصەجە بیان ایدیلەجك.

[برنجی سبب] مرتبۀ ربوبیتڭ خلّاقیتنی اعظمی درجەدە ذهنلرینە صیغیشدیرامدقلرندن.. و سرّ احدیت ایلە، هر شیئی بالذّات قبضۀ ربوبیتندە طوتدیغنی و هر شی خالقڭ قدرت و اختیار و ارادەسیلە وجود بولدیغنی قلبلرینە تام یرلشدیرەمدكلرندن، "هر شی اودر" ویا "یوقدر" ویا "خیالدر" ویاخود "تظاهریّتدر" ویاخود "جلوەلریدر" دیمەیە كندیلرینی مجبور بیلمشلر.

[ایكنجی سبب] فراقی هیچ ایستەمەین.. و فراقدن شدّتلە قاچان.. و آیریلقدن تیترەین.. و بعدیتدن جهنّم كبی قورقان.. و زوالدن غایت درجەدە نفرت ایدن.. و وصالی روحی و جانی كبی سَون و قربیتی جنّت كبی حدسز بر اشتیاق ایلە آرزولایان عشق صفتی ایلە و هر شیدەكی اقربیت الٰهیّەنڭ بر جلوەسنە یاپیشمق ایلە فراق و بعدیتی هیچە صایوب، لقا و وصالی دائمی ظن ایدرك [لَا مَوْجُودَ اِلَّا هُوَ] دییە، عشقڭ سكریلە.. و او عشق بقا و لقا و وصالڭ مقتضاسیلە، غایت ذوقلی بر مشرب حالی، وحدت الوجوددە بولوندیغنی تصوّر ایدرك، مدهش فراقلردن قورتولمق ایچون، او وحدت الوجود مسئلەسنی ملجأ اتّخاذ ایتمشلر.

دیمك برنجی سببڭ منشئی، عقلڭ غایت كنیش و غایت یوكسك اولان بعض حقائق ایمانیەیە یتیشمدیگندن و احاطە ایدەمدیگندن.. و عقلڭ ایمان نقطەسندە تمامیلە انكشاف ایتمدیگندن.. ایكنجی سببڭ منشئی، قلبڭ عشق نقطەسندە فوق العادە انكشافندن و خارق العادە انبساطندن و كنیشلگندن ایلری كلمشدر.

امّا صراحت قرآنیّە ایلە وراثت نبوّتڭ اولیای عظیمەسی.. و اهل صَحِوْ اولان اصفیانڭ كوردكلری مرتبۀ عظمای توحید ایسە، هم چوق یوكسكدر، هم ربوبیّت و خلّاقیّت الٰهیّەنڭ مرتبۀ عظماسنی، هم بتون اسمای الٰهیەنڭ حقیقی اولدقلرینی افادە ایدییور. و اساساتی محافظە ایدوب، احكام ربوبیّتڭ موازنەسنی بوزمییور.

چونكە دیرلر: "هر شی، جناب حقّڭ احدیّت ذاتیەسیلە و مكاندن منزّهیتیلە برابر.. بتون شئوناتیلە، طوغریدن طوغری یە علمیلە احاطە ایدیلمش.. و تشخیص ایدیلمش.. و ارادەسیلە ترجیح و تخصیص ایدیلمش.. و قدرتیلە اثبات و ایجاد ایدیلمشدر. بتون كائناتی، بر تك موجود كبی ایجاد و تدبیر ایدییور. بر چیچگی قولایلقلە خلق ایتدیگی كبی، قوجە بهاری دخی او سهولتلە خلق ایدر.

بر شی بر شیئە مانع اولماز. توجّهندە تجزّی یوقدر. عین آندە، هر یردە قدرت و علمیلە تصرّف نقطەسندە بولونور. تصرّفندە توزیع و انقسام یوقدر. "اون آلتنجی سوزدە و اوتوز ایكنجی سوزڭ ایكنجی موقفنڭ ایكنجی مقصدندە بو سرّ تمامیلە ایضاح و اثبات ایدیلمشدر.

(لَا مَشَاحَةَ فِی التَّمْثٖیلِ) قاعدەسیلە، تمثیلدە قصورە باقیلمدیغندن، غایت قصورلی بر تمثیل سویلەیەجگم. تا ایكی مشربڭ بر درجە فرقی آڭلاشیلسین.

مثلا، غایت خارقە و امثالسز، غایت بیوك و غایت زینتلی، شرق و غربە بر آندە اوچاجق.. و شمالدن جَنوبە اولاشان قنادلرینی آچوب قپایاجق، یوز بیڭلر نقشلرلە تزیین ایدیلمش و قنادینڭ هر بر تویندە غایت داهیانە صنعتلر درج ایدیلمش بر طاؤس قوشی فرض ایدییورز. شیمدی، سیرجی ایكی آدم وار. عقل و قلب قنادلریلە، بو قوشڭ یوكسك مرتبەلرینە و خارقە زینتلرینە اوچوب باقمق ایستەیورلر.

بریسی، بو طاؤس قوشنڭ وضعیتنە و هیكلنە.. و هر بر تویندەكی خارق العادە اولان قدرت نقشلرینە باقار و غایت عشق و شوق ایلە سَور. دقیق تفكّری قسمًا بیراقیر و عشقە یاپیشیر. فقط كوروركە، هر كون او سویملی نقشلر تحوّل و تبدّل ایدییورلر. سودیگی و پرستش ایتدیگی او محبوبلر غائب اولویورلر، زوال بولویورلر. او آدم كندینە تسلّی ویرمك.. و عقلنە صیغیشدیرامدیغی "وحدت حقیقیە ایلە ربوبیّت مطلقەیە و احدیّت ذاتیّە ایلە خلّاقیّت كلّیەیە مالك بر نقّاشڭ نقش صنعتیدر" دیمك لازم كلیركن، او اعتقاد یرینە، "بو طاؤس قوشندەكی روح، او قدر عالیدركە، اونڭ صانعی اونڭ ایچندەدر ویا او اولمش. هم او روح، وجودیلە متّحد و وجودی ایسە، صورت ظاهریّە ایلە ممتزج اولدیغندن، او روحڭ كمالی و او وجودڭ یوكسكلگی، بو جلوەلری بویلە كوسترییور. هر دقیقە باشقە بر نقشی و آیری بر حسنی اظهار ایدر. حقیقی اختیار ایلە بر ایجاد دگلدر. بلكە بر جلوەدر، بر تظاهردر" دیر.

دیگر آدم دیركە: "بو میزانلی و نظاملی، غایت صنعتكارانە اولان نقشلر، قطعی بر صورتدە، بر ارادە و اختیاری.. و قصد و مشیئتی اقتضا ایدر. ارادەسز بر جلوە، اختیارسز بر تظاهر اولاماز. اوت، طاؤسڭ ماهیّتی كوزل و یوكسكدر.. فقط اونڭ ماهیّتی، فاعل اولاماز. بلكە منفعلدر. فاعلی ایلە هیچ بر جهتلە اتّحاد ایدەمز. روحی كوزل و عالیدر.. موجد و متصرّف دگلدر. بلكە، آنجق مظهر و مداردر.

چونكە هر بر تویندە، بالبداهە، نهایتسز بر حكمتلە بر صنعت.. و نهایتسز بر قدرتلە بر نقش زینت كورونویور. بو حال ایسە، ارادەسز و اختیارسز اولاماز. بو كمال قدرت ایچندە كمال حكمتی.. و كمال اختیار ایچندە كمال ربوبیّتی و مرحمتی كوسترن صنعتلر، جلوە میلوە ایشی دگلدر. بو یالدیزلی دفتری یازان كاتب، اونڭ ایچندە اولاماز. اونڭلە اتّحاد ایدەمز. بلكە، یالڭز او دفترڭ، او كاتبڭ یازی قلمنڭ اوجیلە تماسی واردر. اویلە ایسە، او كائنات دینیلن مثالی طاؤسڭ خارق العادە زینتلری، طاؤس خالقنڭ یالدیزلی بر مكتوبیدر. "

ایشتە شیمدی او كائنات طاؤسنە باق. او مكتوبی اوقو. كاتبنە "ما شٓاء اللّٰه، بارك اللّٰه، سبحان اللّٰه دی!" ! مكتوبی كاتب ظن ایدن ویا كاتبی مكتوب ایچندە تخیّل ایدن ویا مكتوبی خیال توهّم ایدن، البتە عشق پردەسندە عقلنی صاقلامش، حقیقتڭ حقیقی صورتنی كورەمەمش.

وحدت الوجود مشربنە سببیت ویرن عشقڭ انواعندن اڭ مهم جهتی، عشق دنیادر. مجازی اولان عشق دنیا، عشق حقیقی یە انقلاب ایتدیگی زمان، وحدت الوجودە انقلاب ایدر. ناصلكە، انساندن شخصی بر محبوبی محبّت مجازیە ایلە سَون، صوڭرە دە زوال و فناسنی قلبنە یرلشدیرەمەین بر عاشق، محبوبنە عشق حقیقی ایلە بر بقا قزاندیرمق ایچون، "معبود و محبوب حقیقینڭ بر آیینۀ جمالیدر" دییەرك كندینی تسلّی ایدر، بر حقیقتە یاپیشیر. اویلە دە، قوجە دنیایی و كائناتی هیئت مجموعەسیلە محبوب اتّخاذ ایدن، صوڭرە او محبّت عجیبە، دائمی زوال و فراق قامچیلریلە محبّت حقیقیەیە انقلاب ایتدیگی وقت، او چوق بیوك محبوبنی زوال و فراقدن قورتارمق ایچون، وحدت الوجود مشربنە التجا ایدر. اگر غایت قوّتلی و یوكسك ایمان صاحبی ایسە، محیی الدّین عربڭ امثالی كبی ذاتلرە ذوقلی، نورانی، مقبول بر مرتبە اولور. یوقسە ورطەلرە، مادّیاتە كیرمك، اسبابدە بوغولمق احتمالی وار. وحدت الشّهود ایسە، او ضررسزدر. اهل صحوڭ دە یوكسك بر مشربیدر.

[اَللّٰهُمَّ اَرِنَا الْحَقَّ حَقًّا وَارْزُقْنَا اتِّبَاعَهُ]

〚 سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ〛

[اوننجی لمعە ]

شفقت طوقاتلری لمعەسیدر.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ

〚 یَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَیْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُٓوءٍ تَوَدُّ لَوْ اَنَّ بَیْنَهَا وَبَیْنَهُٓ اَمَدًا بَعٖیدًا وَیُحَذِّرُكُمُ اللّٰهُ نَفْسَهُ وَاللّٰهُ رَؤُفٌ بِالْعِبَادِ〛 آیتنڭ بر سرّینی، بو لمعە، خدمت قرآنیەدە آرقداشلریمڭ بشریت مقتضاسی اولارق سهو و خطالرینڭ نتیجەسندە ییدكلری شفقت طوقاتلرینی بیان ایتمكلە تفسیر ایدییور.

خدمت قرآنیەنڭ بر سلسلۀ كرامتی.. و او خدمت قدسیەنڭ اطرافندە اذن الٰهی ایلە نظارت ایدن و همّت و دعاسیلە یاردیم ایدن غوث اعظمڭ بر نوع كرامتی بیان ایدیلەجك. تاكە، بو خدمت قدسیەدە بولونانلر، جدّیتلرندە ثبات ایتسینلر. بو خدمت قدسیەنڭ كرامتی (اوچ نوع) در.

[برنجی نوع] او خدمتی احضار ایتمك و خادملرینی او خدمتە سوق ایتمك جهتیدر.

[ایكنجی نوع] مانعلری بَرْطرف ایتمك و مضرلرڭ شرلرینی دفع ایدوب، اونلری طوقاتلامقدر. بو ایكی قسمڭ حادثەلری چوقدر، هم چوق اوزوندر. باشقە وقتە تعلیقًا، اڭ خفیف اولان اوچنجی بر قسمدن بحث ایدەجگز.

[اوچنجی قسم] شودركە: خدمتدە خالصانە چالیشانلرە فتور كلدیگی وقت، شفقتلی بر طوقات ییرلر. انتباهە كلەرك یینە او خدمتە كیررلر. بو قسمڭ حادثاتی، یوزدن فضلەدر. یالڭز یگرمی حادثەدن اون اوچ، اون دردی شفقتلی طوقات ییمشلر، آلتی یدیسی زجر طوقادینی كورمشلردر.

[برنجیسی] بو بیچارە سعیددر. هر نە وقت خدمتە فتور ویرر، "نەمە لازم" دییوب، نفسمە عائد خصوصی ایشلرملە مشغول اولورم، او زمان طوقات ییمشم. هم دە قناعتم كلییوركە، اهمالمدن طوقات ییدم. چونكە هانكی مقصدم بنی اغفالە سوق ایتمش ایسە، او مقصدیمڭ عكسیلە طوقات ییردم. سائر خالص آرقداشلریمڭ دە ییدكلری شفقت طوقاتلرینە دقّت ایدە ایدە، بنم كبی اونلر دە هانكی مقصد ایچون خدمت ایمانیەیی اهمال ایتمشلرسە، اونڭ عكسیلە شفقت طوقاتلرینی ییدكلرندن قناعتمز كلمشكە، او حادثەلر، خدمت قرآنیەنڭ كرامتندندر.

مثلا، بو بیچارە سعید، واندە درس حقائق قرآنیّە ایلە مشغول اولدیغم وقتدە، شیخ سعید حادثەسی زمانندە

وسوسەلی حكومت، هیچ بر جهتدە بڭا ایلیشمدی و ایلیشەمدی. وقتاكە، "نەمە لازم" دیدم، كندی نفسمی دوشوندم. آخرتمی قورتارمق ایچون اَرَكْ طاغندە مغارە كبی خرابە بر یرە چكیلدم. او وقت، سببسز بنی آلدیلر، نفی ایتدیلر. بوردورە كتیریلدم.

اورادە یینە خدمت قرآنیەدە بولوندیغم زماندە، بڭا ایلیشمدیلر. او وقت منفیلرە چوق دقّت ایدیلییوردی، منفیلر هر آقشام اثبات وجود ایتمكلە مكلّف اولدقلری حالدە، بن و خالص طلبەلرم مستثنا قالدق. بن هیچ بر وقت اثبات وجودە كیتمدم، حكومتی طانیمادم. اورانڭ والیسی، اورایە كلن فوزی پاشایە شكایت ایتمش. فوزی پاشا دیمش: "اوڭا ایلیشمەییڭز، حرمت ایدیڭز." بو سوزی اوڭا سویلتدیرن، خدمت قرآنیەنڭ قدسیّتیدر. نە وقت نفسمی قورتارمق و یالڭز آخرتمی دوشونمك فكری بڭا غلبە ایتدی، خدمت قرآنیەدە موقّت فتور كلدی.. عكس مقصدملە طوقات ییدم. یعنی، بر منفادن دیگر منفایە، یعنی اسپارطەیە كوندریلدم.

اسپارطەدە یینە خدمت باشنە كچدم. یگرمی كون كچدكدن صوڭرە بعض قورقاق انسانلرڭ اخطارلریلە، بلكە بو وضعیتی حكومت خوش كورمەیەجك دییە، "بر پارچە تأنّی ایتسەڭ، أیی اولور" دیدیلر. بندە تكرار یالڭز كندیمی دوشونمك خاطرەسی قوّت بولدی. "امان خلق كلمەسین!" دیدم. یینە او منفادن دخی، اوچنجی منفام اولان بارلەیە نفی ایدیلدم.

بارلەدە نە وقت بڭا فتور كلمش ایسە، یالڭز كندیمی دوشونمك خاطرەسی قوّت بولمش ایسە، بو اهل دنیانڭ ییلانلرندن و منافقلرندن بریسی بڭا مسلّط اولمشدر. بو سكز سنەدە سكسان حادثەیی، باشمدن كچدیگی ایچون حكایە ایدەبیلیرم. اوصاندیرمامق ایچون قیصە كسییورم.

ای قرداشلرم! باشمە كلن شفقت طوقاتلرینی سویلەدم. سزلرڭ دە باشڭزە كلن شفقت طوقاتلرینی، اذن ویرسەڭز و حلال ایتسەڭز سویلەیەجگم، كوجنمەییڭز. كوجنن اولورسە اسمنی تصریح ایتمەیەجگم.

[ایكنجیسی] ئوز قرداشم و اڭ برنجی و یوكسك و فداكار بر طلبەم اولان عبد المجیددر. عبد المجیدڭ واندە كوزل بر أوی واردی. ادارەسی یرندە ایدی، هم معلّم ایدی. خدمت قرآنیەنڭ داها رواجلی بر یری اولان حدودە كیتمكلگم ایچون (آرزومڭ خلافنە اولارق) تشبّث ایدنلرە، (اجتهادنجە، كویا منفعتم ایچون) اشتراك ایتمدی، رأی ویرمدی. كویا بن حدودە كیتسە ایدم، هم خدمت قرآنیە سیاستسز، صافی اولمایاجقدی، هم دە اونی واندن چیقاراجقلر، دییە اشتراك ایتمدی. مقصدینڭ عكسیلە شفقتلی بر طوقات ییدی. هم واندن، هم كوزل أوندن، هم مملكتندن آیریلدی. أَرْغَنٖی یە كیتمگە مجبور قالدی.

[اوچنجیسی] خدمت قرآنیەنڭ پك مهم بر اعضاسی اولان خلوصی بگدر. اگیردیردن مملكتنە كیتدیگی وقت، سعادت دنیویّەیی تام ذوق ایتدیرەجك اسباب حاضر بولوندیغندن، بر درجە صرف اخروی اولان خدمت قرآنیەدە فتورە یوز كوسترەجك دائرۀ اسباب حاضرلانمشدی. چونكە، هم چوقدن كورمدیگی پدر و والدەسنە قاووشدی، هم وطننی كوردی. هم شرفلی و رتبەلی بر صورتدە مملكتنە كیتدیگی ایچون دنیا اوڭا كولدی، كوزل كوروندی. حالبوكە خدمت قرآنیەدە بولونانە، یا دنیا اوڭا كوسملی ویا او دنیایە كوسملی. تا اخلاص ایلە، جدّیت ایلە خدمت قرآنیەدە بولونسون.

ایشتە خلوصینڭ قلبی، چندان لا یتزلزل ایدی. فقط بو وضعیت اونی فتورە سوق ایتدیگندن، شفقتلی بر طوقات ییدی. بعض منافقلر تام بر ایكی سنە اوڭا مسلّط اولدیلر. دنیانڭ لذّتنی دە قاچیردیلر. هم دنیایی اوندن، هم اونی دنیادن كوسدیردیلر. او وقت، وظیفۀ معنویەسندەكی جدّیتە تام معناسیلە صاریلدی.

[دردنجیسی] مهاجر حافظ احمددر. او كندیسی سویلەیور: "اوت، بن اعتراف ایدییورمكە، خدمت قرآنیەدە آخرتم نقطۀ نظرندە اجتهادمدە خطا ایتدم. خدمتە فتور ویرەجك بر آرزودە بولوندم. شفقتلی، فقط شدّتلی و كفارتلی بر طوقات ییدم. شویلەكە:

استادم یڭی ایجادلرە، یعنی توركجە اذان كبی شعائر اسلامیەیە مخالف بدعتلرە طرفدار اولمدیغی ایچون، بنم جامعم دە استادیمڭ قومشوسیدر، شهور ثلاثە كلییور، جامعی ترك ایتسەم، هم بن چوق ثواب غائب ایدییورم، هم محلّە نمازسزلغە آلیشاجق. یڭی اصول یاپمازسەم، منع ایدیلەجگم. ایشتە بو اجتهادە كورە، روحم قدر سودیگم استادیمڭ موقّتًا باشقە بر مملكتە كیتمەسنی آرزو ایتدم. بیلمدمكە، او یرینی دگیشدیرسە، باشقە بر مملكتە كیتسە، خدمت قرآنیەیە موقّتًا فتور كلیر. تام او صیرەلردە بن طوقات ییدم. شفقتلی، فقط اویلە دهشتلی بر طوقات ییدمكە، اوچ آیدر داها عقلم باشمە كلمدی. للّٰە الحمد، استادیمڭ قطعی اخباریلە، اوڭا اخطار ایدیلمشكە، او مصیبتڭ هر بر دقیقەسی، بر كون عبادت حكمندەدر و اویلە اولمەسنی دە رحمت الٰهیەدن امیدوار اولابیلیرز. چونكە او خطام، بر غرضە بناءً دگلدی. صرف آخرتمی دوشونمك نقطەسندن او آرزو كلمشدی. "

[بشنجیسی] حقّی افندیدر. شیمدی بورادە اولمدیغی ایچون، خلوصی یە وكالت ایتدیگم كبی، اوڭا دە وكالتًا دیرمكە: حقّی افندی طلبەلك وظیفەسنی حقّیلە ایفا ایدركن، اخلاقسز بر قائممقام كلدی. هم استادینە، هم كندینە ضرر

كلمەمك ایچون یازدقلرینی صاقلادی. موقّتًا خدمت نوریەیی ترك ایتدی. بردن بر شفقت طوقادی معناسندە، بیڭ لیرە ویرمكلە مكلّف اولاجق بر دعوا باشنە آچیلدی. بر سنە او تهدید آلتندە قالدی. صوڭرە كلدی، بورادە كوروشدك. عودتندە خدمت قرآنیەیە طلبەلك وظیفەسنە كیردی. شفقت طوقادینڭ حكمی قالقدی، تبرئە ایتدی.

صوڭرە قرآنی یڭی بر طرزدە، یعنی توافق معجزەسنی كوستریر بر صورتدە یازمق خصوصندە طلبەلرە بر وظیفە آچیلدی. حقّی افندی یە دە حصّە آیریلدی. الحق، او حصّەسنە صاحب چیقدی. بر جزئنی كوزل یازدی. فقط درد معیشت ضرورتیلە كندینی مجبور بیلوب، بزدن كیزلی اولارق دعوا وكالتنە تشبّث ایتدی. بردن بر شفقت طوقادی داها ییدی. قلمی طوتان پارماغی، موقّتًا قیوریلدی. "بو پارماقلە هم دعوا وكالتی یاپمق، هم قرآنی یازمق اولمایاجق!" دییە، لسان معنا ایلە اخطار ایدیلدی. دعوا وكیللگنە تشبّثنی بیلمدیگمز ایچون، پارماغنە حیرت ایدییوردق. صوڭرە آڭلاشیلدیكە، قدسی و صافی خدمت قرآنیە كندینە مخصوص غایت تمیز پارماقلری باشقە ایشە قاریشدیرمق ایستەمییور.

هر نە ایسە، خلوصی بگی كندم كبی بیلدم، اوڭا بدل قونوشدم. حقّی افندی دە عینًا اونڭ كبیدر. اگر بنم وكالتمە راضی اولمازسە، كندی طوقادینی كندی یازسین.

[آلتنجیسی] بكر افندیدر. شیمدی حاضر اولمدیغی ایچون، بن قرداشم عبد المجیدە وكالت ایتدیگم كبی، اونڭ دە اعتماد و صداقتنە اعتمادیمە و شاملی حافظ و سلیمان افندی كبی بتون خاص دوستلریمڭ حكملرینە استنادًا دییورمكە: بكر افندی، اوننجی سوزی طبع ایتدی. اعجاز قرآنە دائر یگرمی بشنجی سوزی یڭی حروف چیقمادن طبع ایتمك ایچون اوڭا كوندردك و "اوننجی سوزڭ مطبعە فیئٓاتنی كوندردیگمز كبی، اونی دە كوندرەجگز" دییە یازدق. بكر افندی، بنم فقر حالمی دوشونوب، مطبعە فیئٓاتی درت یوز بانقنوط قدر اولدیغنی ملاحظە ایدرك و كندی كیسەسندن ویرمگە، "بلكە خواجە راضی اولماز" دییە، اونڭ نفسی اونی آلداتمش.. طبع ایدیلمدی. خدمت قرآنیەیە مهم بر ضرر اولدی. ایكی آی صوڭرە طقوز یوز لیرەسی خیرسزلرڭ النە كچدی. شفقتلی و دهشتلی بر طوقات ییدی. ان شٓاء اللّٰه ضایع اولان طقوز یوز لیرەسی، صدقە حكمنە كچدی.

[یدنجیسی] شاملی حافظ توفیقدر. او كندیسی سویلەیور: "اوت، اعتراف ایدییورمكە، بن بیلمەیەرك و یاڭلیش دوشونەرك، خدمت قرآنیەیە فتور ویرەجك حركاتم سببیلە ایكی شفقتلی طوقات ییدم. شبهەم قالمدیكە، بو طوقاتلر او جهتدن كلدی.

(برنجیسی) للّٰە الحمد، بنم خطّ عربیم قرآنە بر درجە اویغون بر طرزدە احسان ایدیلمشدی. استادم اڭ اوّل