LEM'ALAR

15

او باقی یە متوجّه اولوب كیتمكدر. لسانی (یَا بَاقٖٓی اَنْتَ الْبَاقٖی) دیدیگی كبی.. قلبی، روحی، عقلی و بتون لطائفی دە (هُوَ الْبَاقٖی، هُوَ الْاَزَلِیُّ الْاَبَدُ، هُوَ السَّرْمَدِیُّ، هُوَ الدَّٓائِمُ، هُوَ الْمَطْلُوبُ، هُوَ الْمَحْبُوبُ، هُوَ الْمَقْصُودُ، هُوَ الْمَعْبُودُ) دیملی.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ

رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَٓا اِنْ نَسٖینَٓا اَوْ اَخْطَاْنَا

[دردنجی لمعە]

مِنْهَاجُ السُّنَّە

منهاج السّنە، بو لمعەیە لایق كورولمشدر.

مسئلۀ امامت، بر مسئلۀ فرعیە اولدیغی حالدە، زیادە اهمّیت ویریلدیگندن بر مسئلۀ ایمانیە صیرەسنە كیروب، علم كلامدە و اصول الدّیندە مدار نظر اولدیغی جهتلە، قرآنە و ایمانە عائد خدمت اساسیّەمزە مناسبتی بولوندیغندن جزئی اولارق بحث ایدیلدی.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ

لَقَدْ جَٓاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ اَنْفُسِكُمْ عَزٖیزٌ عَلَیْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرٖیصٌ عَلَیْكُمْ بِالْمُؤْمِنٖینَ رَؤُفٌ رَحٖیمٌ

فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظٖیمِ

قُلْ لَٓا اَسْئَلُكُمْ عَلَیْهِ اَجْرًا اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبٰی

شو آیت عظیمەلرڭ چوق حقائق عظیمەلرندن بر ایكی حقیقتنە (ایكی مقاملە) اشارت ایدەجگز.

[برنجی مقام] درت نكتە در.

[برنجی نكتە] رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ امّتنە قارشو كمال شفقت و مرحمتنی افادە ایدییور. اوت.. روایت صحیحەدە واردركە، محشرڭ دهشتندن هركس، حتّی انبیالر دخی نَفْسٖی نَفْسٖی دیدكلری زمان، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام، اُمَّتٖی اُمَّتٖی دییە رأفت و شفقتنی كوسترەجگی كبی.. یڭی دنیایە كلدیگی زمان اهل كشفڭ تصدیقیلە، والدەسی اونڭ مناجاتندە اُمَّتٖی اُمَّتٖی دیدیگنی ایشیتمش. هم بتون تاریخ حیاتی و نشر ایتدیگی شفقتكارانە مكارم اخلاقی، كمال شفقت و رأفتنی كوستردیگی كبی.. امّتنڭ حدسز صلواتنە

16

حدسز احتیاج كوسترمكلە، امّتنڭ بتون سعادتلریلە كمال شفقتندن علاقەدار اولدیغنی كوسترمكلە، حدسز بر شفقتنی كوسترمش.

ایشتە بو درجە شفقتلی و مرحمتلی بر رهبرڭ سنّت سنیّەسنە مراعات ایتمەمك، نە درجە نانكورلك و وجدانسزلق اولدیغنی قیاس أیلە.

[ایكنجی نكتە] رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام، كلّی و عمومی وظیفۀ نبوّت ایچندە، بعض خصوصی، جزئی شخصلرە قارشو عظیم بر شفقت كوسترمشدر. ظاهر حالە كورە او عظیم شفقتی، او خصوصی و جزئی شخصلرە صرف ایتمسی، وظیفۀ نبوّتڭ فوق العادە اهمّیتنە اویغون كلمییور. فقط حقیقتدە او جزئی شخصلر، كلّی و عمومی بر وظیفۀ نبوّتڭ مداری اولابیلەجك بر سلسلەنڭ اوجی و ممثّلی اولدقلرندن، او سلسلۀ عظیمەنڭ حسابنە، اونلرڭ ممثّللرینە فوق العادە اهمّیت ویرمش.

مثلا.. رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ حضرت حسنؓ و حضرت حسینەؓ قارشو كوچكلكلرندە كوستردكلری شفقت و اهمیّت عظیمە، یالڭز جِبِلّٖی شفقتدن و حسّ قرابتدن كلن بر محبّت دگل، بلكە وظیفۀ نبوّتڭ بر خیط نورانیسنڭ بر اوجی و وراثت نبویّەنڭ و غایت اهمّیتلی بر جماعتڭ منشئی و ممثّلی و فهرستی اولمەلری جهتیلەدر.

اوت، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام، حضرت حسنیؓ كمال شفقتندن قوجاغنە آلارق باشنی اوپمەسیلە، حضرت حسندنؓ تسلسل ایدن نورانی نسل مباركندن كلن غوث اعظم اولان شاە كیلانیؓ كبی چوق مهدی مثال ورثۀ نبوّت و حملۀ شریعت احمدیّەؐ اولان ذاتلرڭ حسابنە حضرت حسنڭؓ باشنی اوپمش و او ذاتلرڭ استقبالدە ایدەجكلری خدمت قدسیّەلرینی نظر نبوّتلە كوروب تقدیر و استحسان ایتمش. و تقدیر و تشویقە علامت اولارق حضرت حسنڭؓ باشنی اوپمش.

هم حضرت حسینەؓ قارشو كوستردكلری فوق العادە اهمّیت و شفقت، حضرت حسینڭؓ سلسلۀ نورانیّەسندن كلن زَیْنَ الْعَابِدٖینْؓ و جَعْفَرِ صَادِقْؓ كبی ائمّۀ عالیشان و حقیقی ورثۀ نبویّە كبی پك چوق مهدی مثال ذوات نورانیّەنڭ نامنە و دین اسلام و وظیفۀ رسالت حسابنە، حضرت حسینڭؓ بویننی اوپمش، كمال شفقت و اهمّیتنی كوسترمشدر.

اوت، ذات احمدیەنڭؐ غیب آشنا قلبیلە، دنیادە عصر سعادتدن ابد طرفندە اولان میدان حشری تماشا ایدن.. و یردن جنّتی كورن.. و زمیندن كوگدەكی ملائكەلری تماشا ایدن.. و زمان آدمدنبری ماضی ظلماتی ایچندە كیزلنمش حادثاتی كورن.. حتّی ذات ذوالجلالڭ رؤیتنە مظهر اولان نظر نورانیسی و چشم استقبال بٖینٖیسی، البتە حضرت حسنؓ و حضرت حسینڭؓ آرقەلرندە تسلسل ایدن اقطابلری و ائمّەلری و ورثەلری و مهدیلری كورمش

17

و اونلرڭ عمومی نامنە حضرت حسنؓ و حضرت حسینڭؓ باشلرینی اوپمش. اوت حضرت حسنڭؓ باشنی اوپمەسندە، شاە كیلانیؓ حضرتلرینڭ حصّۀ عظیمەسی وار.

[اوچنجی نكتە] 〚 اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبٰی آیتنڭ بر قَوْلَە كورە معناسی: "رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام، وظیفۀ رسالتڭ اجراسنە مقابل اجرت ایستەمز. یالڭز آل بیتە مَوَدَّتی یعنی محبّتی ایستر."

اگر دینیلسە: "بو معنایە كورە قرابت نسلیّە جهتندن كلن بر فائدە كوزتیلمش كورونویور؟ حالبوكە، 〚 اِنَّ اَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ اَتْقٰیكُمْ سرّینە بناءً، قرابت نسلیّە دگل، بلكە قربیّت الٰهیّە نقطەسندە وظیفۀ رسالت جریان ایدییور؟"

[الجواب] رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام، غیب آشنا نظریلە كورمشكە، آل بیتی، عالم اسلام ایچندە بر شجرۀ نورانیە حكمنە كچەجك و عالم اسلامڭ بتون طبقاتندە كمالات انسانیە درسندە رهبرلك و مرشدلك وظیفەسنی كورەجك ذاتلر، اكثریت مطلقە ایلە آل بیتدن چیقاجق. تشهّددەكی، امّتڭ "آل" حقّندەكی دعاسیكە، [اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰی مُحَمَّدٍ وَعَلٰٓی اٰلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّیْتَ عَلٰٓی اِبْرَاهٖیمَ وَعَلٰٓی اٰلِ اِبْرَاهٖیمَ اِنَّكَ حَمٖیدٌ مَجٖیدٌ] در. بو دعانڭ مقبول اولاجغنی كشف ایتمش. یعنی ناصلكە، ملّت ابراهیمیەدە اكثریت مطلقە ایلە نورانی رهبرلر حضرت ابراهیمڭؑ آلندن و نسلندن اولان انبیا اولدیغی كبی.. امّت محمّدیەدەؐ دە وظائف عظیمۀ اسلامیّتدە و اكثر طرق و مسالكندە انبیای بنٓی اسرآئیل كبی، اقطاب آل بیت محمّدیّەییؐ كورمش. اونڭ ایچون قُلْ لَٓا اَسْئَلُكُمْ عَلَیْهِ اَجْرًا اِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبٰی دیمەسیلە امر اولونارق، آل بیتنە قارشو امّتڭ مودّتنی ایستەمش.

بو حقیقتی تأیید ایدن مكرّر روایتلردە فرمان ایتمشكە: [سزە ایكی شی بیراقییورم. اونلرە تمسّك ایتسەڭز، نجات بولورسڭز. بری كتاب اللّٰهدر، دیگری آل بیتمدر. ] چونكە، سنّت سنیّەنڭ منبعی و محافظی و هر جهتلە التزام ایتمكلە مكلّف اولانی، آل بیتدر. ایشتە بو سرّە بناءًدركە، كتاب و سنّتە اتّباع ایدیلمسی، بو حقیقت حدیثیّە ایلە بیلدیریلمشدر. دیمك آل بیتدن، وظیفۀ رسالتجە مرادی، سنّت سنیّەدر. سنّت سنیّەیە اتّباعی ترك ایدن، حقیقی آل بیتدن اولمدیغی كبی، آل بیتە دە حقیقی دوست اولاماز.

هم امّتنی آل بیتڭ اطرافندە طوپلامق آرزوسنڭ سرّی شودركە: زمان كچدكجە آل بیتڭ چوق تكثّر ایدەجگنی اذن الٰهی ایلە بیلمش و اسلامیت ضعفە دوشەجگنی آڭلامش. او حالدە، غایت قوّتلی و كثرتلی بر جماعت متساندە لازمكە، عالم اسلامڭ ترقّیات معنویەسندە مدار و مركز اولابیلسین.

18

اذن الٰهی ایلە دوشونمش و امّتنی آل بیتی اطرافندە طوپلامەسنی آرزو ایتمشدر.

اوت، آل بیتڭ افرادی ایسە، اعتقاد و ایمان خصوصندە سائرلردن چوق ایلری اولماسە دە، یینە تسلیم و التزام و طرفكیرلكدە چوق ایلریدەدرلر. چونكە اسلامیتە فطرتًا و نسلاً و جبلّیتًا طرفداردرلر. جِبِلّٖی طرفدارلق ضعیف دە اولسە، شانسز دە اولسە، حتّی حقسز دە اولسە، بیراقیلماز. نرەدە قالدیكە، غایت قوّتلی، غایت حقیقتلی، غایت شانلی، بتون سلسلۀ اجدادی باغلاندیغی و شرف قزاندیغی و جانلرینی فدا ایتدكلری بر حقیقتە طرفدارلق، نە قدر اساسلی و فطری اولدیغنی بالبداهە حسّ ایدن بر ذات، هیچ طرفدارلغی بیراقیرمی؟ اهل بیت، ایشتە بو شدّتلی التزام و فطری اسلامیت جهتیلە دین اسلام لهندە ادنا بر امارەیی، قوّتلی بر برهان كبی قبول ایدر. چونكە فطری طرفداردر. باشقەسی ایسە، قوّتلی بر برهاندن صوڭرە التزام ایدر.

[دردنجی نكتە] اوچنجی نكتە مناسبتیلە، شیعەلرلە اهل سنّت والجماعتڭ مدار نزاعی اولان، حتّی عقائد ایمانیە كتابلرینە و اساسات ایمانیە صیرەسنە كیرەجك درجەدە بویوتولمش اولان بر مسئلەیە قیصەجە بر اشارت ایدەجگز. مسئلە شودر: اهل سنّت والجماعت دیركە: "حضرت علیؓ، خلفای اربعەنڭ دردنجیسیدر. حضرت صدیقؓ، داها افضلدر و خلافتە داها مستحق ایدیكە، اڭ اوّل او كچدی."

شیعەلر دیرلركە: "حق، حضرت علینڭؓ ایدی. اوڭا حقسزلق ایدیلدی. عمومندن اڭ افضل حضرت علیدرؓ." دعوالرینە كتیردكلری دلیللرڭ خلاصەسی: دیرلركە، "حضرت علیؓ حقّندە وارد اولان احادیث نبویّە و حضرت علینڭؓ شاە ولایت عنوانیلە، اكثریت مطلقە ایلە اولیانڭ و طریقلرڭ مرجعی اولمسی.. و علمدە و شجاعتدە و عبادتدە خارق العادە صفتلری.. و حضرت پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامڭ اوڭا و اوندن تسلسل ایدن آل بیتە قارشو شدّت علاقەسی كوسترییوركە، اڭ افضل اودر. دائما خلافت اونڭ حقّی ایدی، اوندن غصب ایدیلدی؟"

[الجواب] حضرت علینڭؓ مكرّرًا كندی اقراری.. و یگرمی سنەدن زیادە او خلفای ثلاثەیە اتّباع ایدرك اونلرڭ شیخ الاسلاملغی مقامندە بولونمسی، شیعەلرڭ بو دعوالرینی جرح ایدییور. هم خلفای ثلاثەنڭ زمان خلافتلرندە فتوحات اسلامیە و مجاهدۀ اعدا حادثەلری.. و حضرت علینڭؓ زمانندەكی واقعەلر، یینە خلافت اسلامیە نقطەسندە شیعەلرڭ دعوالرینی جرح ایدییور. دیمك اهل سنّت والجماعتڭ دعواسی، حقدر.

اگر دینیلسە: شیعە ایكی قسمدر. بری، شیعۀ ولایتدر. دیگری شیعۀ خلافتدر. هایدی بو ایكنجی قسم غرض و سیاست قاریشدیرمەسیلە

19

حقسز اولسون. فقط برنجی قسمدە غرض و سیاست یوق. حالبوكە شیعۀ ولایت، شیعۀ خلافتە التحاق ایتمش. یعنی، اهل طُرُقْدەكی اولیانڭ بر قسمی، حضرت علی ییؓ افضل كورویورلر. سیاست جهتندە اولان شیعۀ خلافتڭ دعوالرینی تصدیق ایدییورلر.

[الجواب] حضرت علی یەؓ ایكی جهتلە باقیلمق كركدر. برنجی جهتی: شخصی كمالاتی و مرتبەسی نقطەسندن.. ایكنجی جهتی: آل بیتڭ شخص معنویسنی تمثیل ایتدیگی نقطەسندن. آل بیتڭ شخص معنویسی ایسە، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ بر نوع ماهیّتنی كوسترییور.

ایشتە برنجی نقطە اعتباریلە، حضرت علیؓ باشدە اولارق بتون اهل حقیقت، حضرت ابوبكرؓ و حضرت عمریؓ تقدیم ایدییورلر. خدمت اسلامیّتدە و قربیت الٰهیەدە مقاملرینی داها یوكسك كورمشلر. ایكنجی نقطە جهتندە، حضرت علیؓ، شخص معنوئ آل بیتڭ ممثّلی.. و شخص معنوئ آل بیت ایسە، بر حقیقت محمّدیّەییؐ تمثیل ایتدیگی جهتلە موازنەیە كلمز. ایشتە حضرت علیؓ حقّندە فوق العادە ثناكارانە احادیث نبویّە، بو ایكنجی نقطەیە باقییورلر.

بو حقیقتی تأیید ایدن بر روایت صحیحە واردركە، رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام فرمان ایتمش: [هر نبینڭ نسلی كندندندر. بنم نسلم علینڭؓ نسلیدر.]

هم حضرت علینڭؓ شخصی حقّندە سائر خلفادن زیادە ثناكارانە احادیثڭ كثرتلە انتشارینڭ سرّی شودركە: امویلرلە خارجیلر، اوڭا حقسز هجوم و تنقیص ایتدكلرینە مقابل، اهل سنّت والجماعت اولان اهل حق، اونڭ حقّندەكی روایاتی چوق نشر ایتدیلر. سائر خلفای راشدین ایسە، اویلە تنقید و تنقیصە چوق معروض قالمدقلری ایچون، اونلر حقّندەكی احادیثڭ انتشارینە احتیاج كورولمدی.

هم رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام، استقبالدە حضرت علینڭؓ الیم حادثاتە و داخلی فتنەلرە معروض قالاجغنی نظر نبوّتلە كورمش، حضرت علی ییؓ مأیوسیتدن و امّتنی اونڭ حقّندە سٓوء ظندن قورتارمق ایچون [مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِیٌّ مَوْلَاهُ] كبی مهم حدیثلرلە حضرت علی ییؓ تسلّی و امّتنی ارشاد ایتمشدر.

هم حضرت علی یەؓ قارشو شیعۀ ولایتڭ افراطكارانە محبّتلری و طریقت جهتندن كلن تفضیللری، كندیلرینی شیعۀ خلافت درجەسندە مسئول ایتمز. چونكە اهل ولایت، مسلك اعتباریلە یالڭز محبّتلە مرشدلرینە باقارلر. محبّتڭ شأنی افراطدر. محبوبنی مقامندن فضلە كورمك آرزو ایدر و اویلە دە كورویور. محبّتڭ طاشقینلقلرندە

20

اهل حال، معذور اولابیلیرلر. فقط اونلرڭ محبّتدن كلن تفضیللری، خلفای راشدینڭ ذمّنە و عداوتنە كیتمەمك شرطیلە و اصول اسلامیّەنڭ خارجنە چیقمامق قیدیلە معذور اولابیلیرلر.

شیعۀ خلافت ایسە، اَغْرَاضِ سیاست ایچنە كیردیگی ایچون، غرضدن و تجاوزدن قورتولامییورلر، اعتذار حقّنی غائب ایدییورلر. (لَا لِحُبِّ عَلِیٍّ بَلْ لِبُغْضِ عُمَرَ) جملەسنە ماصدق اولارق، حضرت عمرڭؓ ألیلە ایران ملّتی جریحە آلدیغی ایچون، انتقاملرینی » حب علی « صورتندە كوستردكلری كبی، عَمْرُ و ابْنِ الْعَاصڭ حضرت علی یەؓ قارشو خروجی.. و عمر اِبْنِ سَعْدِڭ حضرت حسینەؓ قارشو فجیع محاربەسی، » عمر« اسمنە قارشو شدّتلی بر غیظی و عداوتی شیعەلرە ویرمش.

اهل سنّت والجماعتە قارشو، شیعۀ ولایتڭ حقّی یوقدركە، اهل سنّتی تنقید ایتسین. چونكە اهل سنّت، حضرت علی ییؓ تنقیص ایتمدكلری كبی، جدّی سورلر. فقط حدیثجە تهلكەلی صاییلان افراط محبّتدن چكینییورلر. حدیثجە حضرت علینڭؓ شیعەسی حقّندەكی ثنای نبوی، اهل سنّتە عائددر. چونكە استقامتلی محبّتلە حضرت علینڭؓ شیعەلری، اهل حق اولان اهل سنّت والجماعتدر. حضرت عیسی علیە السّلام حقّندەكی افراط محبّت نصاری ایچون تهلكەلی اولدیغی كبی، حضرت علیؓ حقّندە دە او طرزدە افراط محبّت، حدیث صحیحدە تهلكەلی اولدیغی تصریح ایدیلمشدر.

شیعۀ ولایت اگر دیسەكە: "حضرت علینڭؓ كمالات فوق العادەسی قبول اولوندقدن صوڭرە حضرت صدیقیؓ اوڭا ترجیح ایتمك قابل اولمایور؟"

[الجواب] حضرت صدیق اكبرڭؓ و فاروق اعظمڭؓ شخصی كمالاتلریلە، وراثت نبوّت وظیفەسیلە زمان خلافتلرندەكی كمالاتلری برابر بر میزانڭ بر كفەسنە بیراقیلسە.. و حضرت علینڭؓ شخصی كمالات خارقەسیلە، خلافتی زمانندەكی بالمجبوریە كیردیگی داخلی الیم واقعەلردن كلن و سٓوء ظنلرە معروض اولان خلافت مجاهدەلری برابر عین میزانڭ دیگر كفەسنە بیراقیلسە، البتە حضرت صدیقڭؓ ویاخود فاروقڭؓ ویاخود ذی النّورینڭؓ كفەلری آغیر كلدیگنی اهل سنّت كورمش، ترجیح ایتمش.

هم اون ایكنجی و یگرمی دردنجی سوزلردە اثبات ایدیلدیگی كبی، نبوّتڭ، ولایتە نسبتًا درجەسی او قدر یوكسكدركە، نبوّتڭ بر درهم قدر جلوەسی، بر بطمان قدر ولایتڭ جلوەسنە مرجّحدر. بو نقطۀ نظردن حضرت صدیق اكبرڭؓ و فاروق اعظمڭؓ وراثت نبوّت و تأسیسِ احكامِ رسالت نقطەسندە حصّەلری طرف الٰهیدن زیادە ویریلدیگنە، خلافتلری زمانلرندەكی موفّقیتلری اهل سنّت والجماعتجە دلیل اولمش. حضرت علینڭؓ كمالات شخصیەسی، او وراثت نبوّتدن كلن او زیادە حصّەیی

21

حكمدن اسقاط ایدەمدیگی ایچون، حضرت علیؓ شَیْخَیْنِ مكرمینڭ زمان خلافتلرندە اونلرە شیخ الاسلام اولمش و اونلرە حرمت ایتمش. عجبا حضرت علی ییؓ سَون و حرمت ایدن اهل حق و اهل سنّت، حضرت علینڭؓ سودیگی و جدّی حرمت ایتدیگی شیخَیْنی ناصل سومەسین و حرمت ایتمەسین؟

بو حقیقتی بر مثال ایلە ایضاح ایدەلم: مثلا.. زنكین بر ذاتڭ ارثیّتندن اولادلرینڭ برینە، یگرمی بطمان كوموش ایلە درت بطمان آلتون ویریلییور. دیگرینە، بش بطمان كوموش ایلە بش بطمان آلتون ویریلییور. اوبرینە دە، اوچ بطمان كوموش، بش بطمان آلتون ویریلسە.. البتە آخردەكی ایكیسی چندان كمیتًا آز آلییورلر، فقط كیفیتًا زیادە آلییورلر. ایشتە بو مثال كبی، شَیْخَیْنڭ وراثت نبوّت و تأسیس احكام رسالتدە تجلّی ایدن حقیقت اقربیت الٰهیّە آلتونندن حصّەلرینڭ آز بر فضلەلغی، كمالات شخصیە و ولایت جوهرندن نشئت ایدن قربیّت الٰهیّەنڭ آز بر زیادەسی، كمالات و ولایتڭ و قربیّتڭ چوغنە غالب كلیر. موازنەدە بو نقطەلری نظرە آلمق كركدر. یوقسە شخصی شجاعتی و علمی و ولایتی نقطەسندە بربریلە موازنە ایدیلسە، حقیقتڭ صورتی دگیشیر.

هم حضرت علینڭؓ ذاتندە تمثّل ایدن شخص معنوئ آل بیت و او شخصیت معنویەدە وراثت مطلقە جهتیلە تجلّی ایدن حقیقت محمّدیەؐ نقطەسندە موازنە ایدیلمز. چونكە اورادە پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامڭ سرّ عظیمی وار.

امّا شیعۀ خلافت ایسە، اهل سنّت والجماعتە قارشو محجوبیّتدن باشقە هیچ بر حقلری یوقدر. چونكە بونلر، حضرت علی ییؓ فوق العادە سومك دعواسندە اولدقلری حالدە تنقیص ایدییورلر و سٓوء اخلاقدە بولوندیغنی، اونلرڭ مذهبلری اقتضا ایدییور. چونكە دییورلركە: "حضرت صدیقؓ ایلە حضرت عمرؓ حقسز اولدقلری حالدە حضرت علیؓ اونلرە مماشات ایتمش." شیعە اصطلاحاتنجە (تَقِیَّە) ایتمش. یعنی اونلردن قورقمش، ریاكارلق ایتمش. عجبا بویلە قهرمان اسلام و » اسد اللّٰه « عنواننی قزانان و صدّیقلرڭ قوماندانی و رهبری اولان بر ذاتی، قورقاقلق ایلە و سومدیگی ذاتلرە تصنّعكارانە محبّت كوسترمكلە.. یگرمی سنەدن زیادە خوف آلتندە مماشات ایتمكلە.. حقسزلرە تبعیّتی قبول ایتمكلە متّصف كورمك، اوڭا محبّت دگلدر. او چشید محبّتدن حضرت علیؓ تبرّی ایدر.

ایشتە اهل حقّڭ مذهبی، هیچ بر جهتلە حضرت علی ییؓ تنقیص ایتمز، سٓوء اخلاق ایلە اتهام ایتمز. اویلە خارقە بر شجاعتە قورقاقلق اسناد ایتمز و دیرلركە: "حضرت علیؓ، خلفای راشدینی حق كورمەسە ایدی، بر دقیقە طانیماز و اطاعت ایتمزدی. دیمككە اونلری حقلی و راجح كوردیگی ایچون، غیرت و شجاعتنی حقپرستلك یولنە تسلیم ایتمش."

22

[الحاصل] هر شیئڭ افراط و تفریطی أیی دگلدر. استقامت ایسە حدّ وسطدركە، اهل سنّت والجماعت، آنی اختیار ایتمش. فقط مع التّأسّف اهل سنّت والجماعت پردەسی آلتنە وهّابیلك و خارجیلك فكری قسمًا كیردیگی كبی، سیاست مفتونلری و بر قسم ملحدلر، حضرت علی ییؓ تنقید ایدییورلر. حاشا، "سیاستی بیلمدیگندن خلافتە تام لیاقت كوسترەمەمش، ادارە ایدەمەمش" دییورلر. ایشتە بونلرڭ بو حقسز اتهاملرندن، علویلر اهل سنّتە قارشو كوسمك وضعیتنی آلییورلر.

حالبوكە، اهل سنّتڭ دستورلری و اساس مذهبلری، بو فكرلری اقتضا ایتمییور، بلكە عكسنی اثبات ایدییور. خارجیلرڭ و ملحدلرڭ طرفندن كلن بویلە فكرلر ایلە اهل سنّت محكوم اولاماز. بلكە اهل سنّت، علویلردن زیادە حضرت علینڭؓ طرفداریدرلر. بتون خطبەلرندە و دعالرندە حضرت علی ییؓ لایق اولدیغی ثنا ایلە ذكر ایدییورلر. خصوصًا اكثریت مطلقە ایلە اهل سنّت والجماعت مذهبندە اولان اولیالر و اصفیالر، اونی مرشد و شاە ولایت بیلییورلر.

علویلر، هم علویلرڭ، هم اهل سنّتڭ عداوتنە استحقاق كسب ایدن خارجیلری و ملحدلری بیراقوب، اهل حقّە قارشو جبهە آلماملیدرلر. حتّی بر قسم علویلر، اهل سنّتە عنادًا سنّتی ترك ایدییورلر.

هر نە ایسە، بو مسئلەدە فضلە سویلەدك. چونكە علمانڭ بینندە زیادە مدار بحث اولمشدر.

ای اهل حق اولان اهل سنّت والجماعت! و ای آل بیتڭ محبّتنی مسلك اتّخاذ ایدن علویلر! چابوق بو معناسز و حقیقتسز و حقسز و ضررلی اولان نزاعی آراڭزدن قالدیریڭز. یوقسە، شیمدیكی قوّتلی بر صورتدە حكم ایدن زندقە جریانی، بریڭزی دیگریڭز علیهندە آلت ایدوب، أزمەسندە استعمال ایدەجك. بریڭزی مغلوب ایتدكدن صوڭرە، آلت اولانڭزی دە قیراجق. سزلر اهل توحید اولدیغڭزدن، اخوّتی و اتّحادی امر ایدن یوزر اساسلی رابطۀ قدسیّە مابینڭزدە واركن، افتراقی اقتضا ایدن جزئی مسئلەلری بیراقمق كركدر.

[ایكنجی مقام] 〚 فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِیَ اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ عَلَیْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظٖیمِ آیتنڭ ایكنجی حقیقتنە دائر اولاجق. [حاشیە]

23

[بشنجی لمعە]

حَسْبُنَا اللّٰهُ وَنِعْمَ الْوَكٖیلُ آیتنڭ [حاشیە]غایت مهم بر حقیقتنی اون بش مرتبە ایلە بیان ایدەجك بر رسالە اولاجقدی. فقط حقیقت و علمدن زیادە، ذكر و فكر ایلە مناسبتدار اولدیغندن، شیمدیلك تأخیر ایدیلدی. چندان اون برنجی لمعە اولان (مِرْقَاتُ السُّنَّةِ و تِرْیَاقِ مَرَضُ الْبِدْعَةِ) نامندەكی غایت مهم بر رسالە، بشنجی لمعە نامیلە بدایتًا یازیلمشدی. فقط او رسالە، اون بر نكتۀ مهمّەیە انقسام ایتدیگندن، اون برنجی لمعەیە كیردی. بشنجی لمعە آچیقدە قالدی. یازیلمدی.

[آلتنجی لمعە]

[لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ اِلَّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظٖیمِ] جملەسنڭ افادە ایتدیگی چوق آیاتڭ مهم حقیقتنی، یینە اون بش یگرمی مرتبۀ فكریّە ایلە بیان ایدەجك بر رسالە اولاجقدی. بو لمعەدە، بشنجی لمعە كبی، نفسمدە حسّ ایتدیگم و حركات روحیّەمدە ذكر و فكرلە مشاهدە ایتدیگم مرتبەلر اولدیغندن، علم و حقیقتدن زیادە، ذوق و حالە مدار اولمق جهتیلە، حقیقت لمعەلری ایچندە دگل، بلكە آخرلرندە یازیلمەسی مناسب كورولدی. فقط صوڭرە دە یازیلمدی.

[یدنجی لمعە]

سورۀ فتحڭ آخرندەكی آیتڭ یدی نوع اَخبار غیبیەسنە دائردر.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ٭ لَقَدْ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّءْیَا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ اِنْ شَٓاءَ اللّٰهُ اٰمِنٖینَ مُحَلِّقٖینَ رُؤُسَكُمْ وَمُقَصِّرٖینَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذٰلِكَ فَتْحًا قَرٖیبًا٭ هُوَ الَّذٖٓی اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدٰی وَدٖینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدّٖینِ كُلِّهٖ وَكَفٰی بِاللّٰهِ شَهٖیدًا٭ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ وَالَّذٖینَ مَعَهُ اَشِدَّٓاءُ عَلَی الْكُفَّارِ رُحَمَٓاءُ بَیْنَهُمْ تَرٰیهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانًا سٖیمَاهُمْ فٖی وُجُوهِهِمْ مِنْ اَثَرِ السُّجُودِ ذٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرٰیةِ وَمَثَلُهُمْ فِی الْاِنْجٖیلِ كَزَرْعٍ اَخْرَجَ شَطْئَهُ فَاٰزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوٰی عَلٰی سُوقِهٖ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغٖیظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللّٰهُ الَّذٖینَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَاَجْرًا عَظٖیمًا

24

سورۀ فتحڭ بو اوچ آیتنڭ چوق وجوە اعجازی واردر. قرآن معجز البیانڭ اون وجوە كلّیۀ اعجازیەسندن اخبار بالغیب وجهی، شو اوچ آیتدە [یدی سكز ] وجهلە كورونویور

[برنجیسی] 〚 لَقَدْ صَدَقَ اللّٰهُ رَسُولَهُ الرُّءْیَا الٓخرە فتح مكّەیی وقوعندن اوّل قطعیتلە خبر ویرییور. ایكی سنە صوڭرە خبر ویردیگی طرزدە وقوع بولمشدر.

[ایكنجیسی] 〚 فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذٰلِكَ فَتْحًا قَرٖیبًا افادە ایدییوركە: "صلح حدیبیە، چندان ظاهری اسلام علیهندە كورولمش و قُرَیْشٖیلر بر درجە غالب كورونمش اولدیغی حالدە، معنًا صلح حدیبیە، معنوی بیوك بر فتح حكمندە اولاجق." و سائر فتوحاتە دە آناختار اولاجق دییە اخبار ایدییور.

فی الحقیقە، صلح حدیبیە ایلە، چندان مادّی قیلیچ، غلافنە موقّتًا قونولدی. فقط قرآن حكیمڭ بارقە آسا الماس قیلیجی چیقدی.. قلبلری، عقللری فتح ایتدی. مصالحە مناسبتیلە بربریلە اختلاط ایتدیلر. محاسن اسلامیت و انوار قرآنیە، عناد و تعصّبات قومیە پردەلرینی ییرتارق حكمنی اجرا ایتدی. مثلا، بر داهیۀ حرب اولان خالد بِنْ ولید و بر داهیۀ سیاست اولان عَمْرُو ابْنِ الْعَاصْ كبی، مغلوبیّتی قبول ایتمەین ذاتلر، صلح حدیبیە ایلە جلوەسنی كوسترن سیف قرآنی اونلری مغلوب ایدوب، مدینۀ منوّرەیە كمال انقیاد ایلە كلوب اسلامیتە كردندادۀ تسلیم اولدقدن صوڭرە حضرت خالد، بر » سیف اللّٰه « شكلنە كیردی و فتوحات اسلامیەنڭ بر قیلیجی اولدی.

[مهم بر سؤٓال؟] فخر العالمین و حبیب ربُّ العالمین حضرت رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ صحابەلرینڭ، مشركینە قارشو اُحُدُڭْ نهایتندە و حُنَیْنِڭْ بدایتندە مغلوبیتلرینڭ حكمتی نەدر؟

[الجواب] مشركلر ایچندە، او زماندە صفّ صحابەدە بولونان اكابر صحابەیە استقبالدە مقابل كلەجك حضرت خالد كبی چوق ذاتلر بولوندیغندن، شانلی شرفلی اولان استقباللری نقطۀ نظرندە بتون عزّتلرینی قیرمامق ایچون، حكمت الٰهیە، حسنات استقبالیەلرینڭ بر مكافات معجّلەسی اولارق ماضیدە اونلرە ویرمش، بتون بتون عزّتلرینی قیرمامش. دیمك حاضردەكی صحابەلر، مستقبلدەكی صحابەلرە قارشو مغلوب اولمشلر. تا او مستقبل صحابەلر، برق سیوف قورقوسیلە دگل، بلكە بارقۀ حقیقت شوقیلە اسلامیتە كیرسین و او شهامت فطریەلری چوق ذلّت چكمەسین.

[اوچنجیسی] 〚 لَا تَخَافُونَ قیدیلە اخبار ایدییوركە: "سزلر امنیت مطلقە ایچندە كعبەیی طواف ایدەجكسڭز." حالبوكە، جزیرة العربدە بدوی اقوامڭ چوغی دوشمان اولمقلە برابر، مكّە اطرافی و قریش قبیلەسنڭ قسم اعظمی دوشمان ایكن "یاقین بر زماندە هیچ خوف ایدیلمدن كعبەیی طواف ایدەجكسڭز" دییە اخباریلە، جزیرة العربی اطاعت آلتنە آلمەیە.. و بتون قریشڭ اسلامیت ایچنە كیرمەسنە.. و امنیت تامّە وضع ایدیلمەسنە، دلالت و اخبار ایدر. عینًا خبر ویردیگی كبی وقوعە كلمشدر.

25

[دردنجیسی] 〚 هُوَ الَّذٖٓی اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدٰی وَدٖینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدّٖینِ كُلِّهٖ كمال قطعیتلە اخبار ایدییوركە: "رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ كتیردیگی دین، عموم دینلرە غلبە چالاجق!" حالبوكە او زمان یوز میلیون تبعەسی بولونان نصاری و یهودی و مجوسی دینلری، روما، چین و ایران حكومتی كبی، یوزر میلیون تبعەلری بولونان جهانكیر دولتلرڭ ادیان رسمیەلری ایكن، كندی كوچك قبیلەسنە قارشو تام غلبە ایدەمەمش بر وضعیتدە اولان محمّد عربی علیە الصّلاة والسّلامڭ كتیردیگی دینی، عموم دینلرە غالب و عموم دولتلرە مظفّر اولاجغنی اخبار ایدییور. هم غایت وضوح و قطعیتلە اخبار ایدییور. استقبال، او خبر غیبی یی، بحر محیط شرقیدن بحر محیط غربی یە قدر اسلام قیلیجنڭ اوزامەسیلە تصدیق ایتمشدر.

[بشنجیسی] 〚 مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ وَالَّذٖینَ مَعَهُٓ اَشِدَّٓاءُ عَلَی الْكُفَّارِ رُحَمَٓاءُ بَیْنَهُمْ تَرٰیهمْ رُكَّعًا سُجَّدًا الٓخرە.. شو آیتڭ باشی، صحابەلرڭ، انبیادن صوڭرە نوع بشر ایچندە اڭ ممتاز اولدقلرینە سبب اولان سجایای عالیە و مزایای غالیەلرینی خبر ویرمكلە، معنای صریحیلە، طبقات صحابەنڭ استقبالدە متّصف اولدقلری آیری آیری ممتاز و خاص صفتلرینی افادە ایتمكلە برابر.. معنای اشاریسیلە، اهل تحقیقجە وفات نبویدن صوڭرە مقامنە كچەجك خلفای راشدینە خلافت ترتیبیلە اشارت ایدوب، هر بریسنڭ اڭ مشهور مدار امتیازلری اولان صفات خاصّەلرینی خبر ویرییور.

وَالَّذٖینَ مَعَهُ ایلە.. معیّت مخصوصە و صحبت خاصّە ایلە و اڭ اوّل وفات ایدرك یینە معیّتنە كیرمكلە مشهور و ممتاز اولان حضرت صدیق رضی اللّٰە عنهی كوستردیگی كبی.. 〚 اَشِدَّٓاءُ عَلَی الْكُفَّارِ ایلە.. استقبالدە كرۀ ارضڭ دولتلرینی فتوحاتیلە تیترتەجك.. و عدالتیلە ظالملرە صاعقە كبی شدّت كوسترەجك اولان حضرت عمر رضی اللّٰە عنهی كوستریر.

و رُحَمَٓاءُ بَیْنَهُمْ ایلە.. استقبالدە اڭ مهم بر فتنەنڭ وقوعی حاضرلانیركن، كمال مرحمت و شفقتندن اسلاملر ایچندە قان دوكولمەمك ایچون روحنی فدا ایدوب تسلیم نفس ایدرك قرآن اوقوركن مظلومًا شهید ایدیلمەسنی ترجیح ایدن حضرت عثمان رضی اللّٰە عنهی دە خبر ویردیگی كبی.. 〚 تَرٰیهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا یَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللّٰهِ وَرِضْوَانًا ایلە.. سلطنت و خلافتە كمال لیاقتلە و قهرمانلقلە كیردیگی حالدە، كمال زهدی و عبادتی و فقر و اقتصادی اختیار ایدن و ركوع و سجوددە دوامی و كثرتی هركسجە مصدَّق اولان حضرت علی رضی اللّٰە عنهڭ استقبالدەكی وضعیتنی.. و او فتنەلر ایچندەكی حربلریلە مسئول اولمدیغنی.. و نیّتی و مطلوبی، فضل الٰهی اولدیغنی خبر ویرییور.

[آلتنجیسی] 〚 ذٰلِكَ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرٰیةِ فقرەسی، ایكی جهتلە اخبار غیبیدر.

(برنجیسی) حضرت پیغمبر علیە الصّلاة

26

والسّلام كبی امّی بر ذاتە نسبتًا غیب حكمندە اولان توراتدەكی اوصاف صحابەیی خبر ویرییور. اوت، اون طقوزنجی مكتوبدە بیان ایدیلدیگی كبی، آخر زماندە كلەجك پیغمبرڭؐ صحابەلری حقّندە توراتدە بو فقرە وار:. (قدسیلرڭ بایراقلری برابرندەدر.) یعنی، اونڭ صحابەلری، اهل طاعت و عبادت و اهل صلاحت و ولایتدرلر. بو وصفلرینی (قدسیلر یعنی (مقدّسلر) تعبیریلە افادە ایتمشدر. توراتڭ پك چوق آیری آیری لسانلرە ترجمە ایدیلمسی واسطەسیلە، او قدر تحریفات اولدیغی حالدە، یینە تورات، سورۀ فتحڭ مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرٰیةِ حكمنی متعدّد آیاتیلە تصدیق ایدییور.

(ایكنجی جهت) اخبار غیبی بودركە: شو مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرٰیةِ فقرەسیلە اخبار ایدییوركە: "صحابەلر و تابعینلر، عبادتدە اویلە بر درجەیە كلەجكلركە، روحلرندەكی نورانیت، یوزلرندە پارلایاجق و جبهەلرندە كثرت سجوددن حاصل اولان بر خاتم ولایت نوعندە، آلینلرندە نورانی سكّەلر كورونەجك." اوت استقبال بونی وضوح ایلە و قطعیت ایلە پارلاق بر صورتدە اثبات ایتمشدر. اوت، او قدر عجیب فتنەلر و دغدغۀ سیاست ایچندە، كیجە و كوندوزدە زَیْنَ الْعَابِدٖینْ كبی بیڭ ركعت نماز قیلان.. و طَائُوسِ یَمَنٖی كبی قرق سنە یاتسو آبدستیلە صباح نمازینی ادا ایدن چوق، هم پك چوق ذاتلر، 〚 مَثَلُهُمْ فِی التَّوْرٰیةِ سرّینی كوسترمشلر.

[یدنجیسی] 〚 وَمَثَلُهُمْ فِی الْاِنْجٖیلِ كَزَرْعٍ اَخْرَجَ شَطْئَهُ فَاٰزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوٰی عَلٰی سُوقِهٖ یُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِیَغٖیظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ فقرەسی، ایكی جهتلە اخبار غیبیدر.

برنجیسی: نبی امّی یەؐ نسبتًا غیب حكمندە اولان انجیلڭ، صحابەلر حقّندەكی اخبارینی اخباردر. اوت انجیلدە، آخر زماندە كلەجك پیغمبرڭؐ وصفندە (مَعَهُ قَضٖیبٌ مِنْ حَدٖیدٍ وَاُمَّتُهُ كَذٰلِكَ) كبی آیتلر وار. یعنی: "عیسی علیە السّلام كبی قیلیچسز دگل، بلكە صاحب السیف پیغمبر كلەجك، جهادە مأمور اولاجق و اونڭ صحابەلری دخی، قیلیچلی و جهادە مأمور اولاجقلردر. او قضیب حدید صاحبی، رئیس عالم اولاجق." چونكە انجیلڭ بر یرندە دیر: (بن كیدییورم، تا عالمڭ رئیسی كلسین!)

دیمك اولویوركە: انجیلڭ بو ایكی فقرەسندن آڭلاشیلییوركە، صحابەلر، چندان مبدأدە آز و ضعیف كورونەجكلر. فقط چكردكلر كبی نشو و نما بولارق یوكسلوب، قالینلاشوب، قوتلشەرك، كفّار اونلری بوغاجقلری وقتدە، اونلر كفّارڭ غیظلرینی كندیلرینە یوتغوندیروب، قیلیچلریلە نوع بشری كندیلرینە مسخّر ایدوب، رئیسلری اولان پیغمبر عالیشانڭ عالمە رئیس اولدیغنی اثبات ایدەجكلر. عینًا شو سورۀ فتحڭ آیتنڭ مأٓلنی افادە ایدییور.

ایكنجی وجه: شو فقرە اخبار ایدییوركە، صحابەلر، چندان آزلغندن و ضعفیتلرندن صلح حدیبیەیی قبول ایتمشلر.

27

فقط، البتە و هر حالدە او صحابەلر آز بر زمان صوڭرە اویلە بر سرعتلە انكشاف و احتشام و قوّت كسب ایدەجكلركە، روی زمین تارلەسندە دست قدرتلە اكیلن.. نوع بشرڭ او زماندەكی غفلتلری جهتیلە قیصە، قوّتسز، ناقص، بركتسز سنبللرینە نسبتًا، غایت یوكسك و قوّتلی و میوەدار و بركتلی بر صورتدە چوغالاجقلر و قوّت بولاجقلر و حشمتلی حكومتلری، غبطەدن و حسددن و قیصقانچلقدن كلن بر غیظ ایچندە بیراقاجقلر. اوت، استقبال بو اخبار غیبی یی چوق پارلاق بر صورتدە كوسترمشدر.

شو اخباردە خفی بر ایما داها واركە، صحابەیی توصیفات مهمّە ایلە ثنا ایدركن، مقامجە اڭ بیوك بر مكافاتڭ وعدی لازم كلدیگی حالدە، 〚 مَغْفِرَةً كلمەسیلە اشارت ایدییوركە، استقبالدە صحابەلر ایچندە فتنەلر واسطەسیلە مهم قصورلر اولاجق. چونكە مغفرت، قصورڭ وقوعنە دلالت ایدر. و او زماندە صحابەلر نظرندە اڭ مهم مطلوب و اڭ یوكسك احسان، مغفرت اولاجق و اڭ بیوك مكافات ایسە، عفو ایلە مجازات ایتمەمكدر. 〚 مَغْفِرَةً كلمەسی، ناصل لطیف بر ایمایی كوسترییور. اویلە دە، بو مَغْفِرَةً كلمەسی سورەنڭ باشندەكی لِیَغْفِرَ لَكَ اللّٰهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَاَخَّرَ جملەسی ایلە مناسبتداردر. سورەنڭ باشی، حقیقی كناهلردن مغفرت دگل.. چونكە عصمت وار، كناه یوق. بلكە مقام نبوّتە لایق بر معنا ایلە مغفرتدر. و آخرندە صحابەلرە مغفرت ایلە مژدە ایتمكلە، او ایمایە بر لطافت داها قاتار.

ایشتە آخر فتحڭ مذكور اوچ آیتی، اون وجوە اعجازندن یالڭز اخبار غیبی وجهنڭ چوق وجوهندن یالڭز یدی وجهنی بحث ایتدك. جزء اختیاری و قدرە دائر اولان یگرمی آلتنجی سوزڭ آخرندە، شو آخركی آیتڭ حروفاتنڭ وضعیتندەكی مهم بر لمعۀ اعجازە اشارت ایدیلمشدر. و بو آخركی آیت، جملەلریلە صحابەیە باقدیغی كبی، قیدلریلە دخی یینە صحابەنڭ احوالنە باقییور. و الفاظیلە صحابەنڭ اوصافنی افادە ایتدكلری كبی، حروفاتیلە و او آیاتدەكی حروفاتڭ تكرّر عددیلە، یینە [اصحاب بدر، احد، حُنَیْنْ، صُفَّە، رِضْوَانْ] كبی، طبقات مشهورۀ صحابەدە بولونان ذاتلرە اشارت ایدییور. و علم جفرڭ بر نوعی و بر آناختاری اولان توافق جهتیلە و ابجد حسابیلە داها چوق اسراری افادە ایدییور.

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ

28

[بر تتمّە] سورۀ فتحڭ آخرندەكی آیتڭ معنای اشاریسی ایلە ویردیگی اخبار غیبی مناسبتیلە، كلەجك آیتدە عین خبر عین معنای اشاری ایلە ویردیگی مناسبتلە، بر نبذە اوندن بحث ایدیلەجك. 〚 وَلَهَدَیْنَاهُمْ صِرَاطًا مُسْتَقٖیمًا〛 〚 وَمَنْ یُطِعِ اللّٰهَ وَالرَّسُولَ فَاُولٰٓئِكَ مَعَ الَّذٖینَ اَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیّٖنَ وَالصِّدّٖیقٖینَ وَالشُّهَدَٓاءِ وَالصَّالِحٖینَ وَحَسُنَ اُولٰٓئِكَ رَفٖیقًا بو آیتڭ بیانندە، بیڭلر نكتەلرندن (ایكی نكتەیە) اشارت ایدەجگز.

[برنجی نكتە] قرآن معجز البیان، مفاهیمیلە و معنای صریحیلە افادۀ حقائق ایتدیگی كبی، اسلوبلریلە و هیئاتیلە دە چوق معانئ اشاریەیی افادە ایدییور. هر بر آیتڭ چوق طبقۀ معنالری وار. قرآن، علم محیطدن كلدیگی ایچون، بتون معنالری مراد اولابیلیر. انسانڭ جزئی فكری ایلە و شخصی ارادەسیلە اولان كلاملری كبی بر ایكی معنایە انحصار ایتمز. ایشتە بو سرّە بناءً، آیات قرآنیەنڭ اهل تفسیر طرفندن حدسز حقائقی بیان ایدیلمش. مفسّرینڭ بیان ایتمدیگی داها چوق حقائقی وار. و بالخاصّە حروفاتندە معنای صریحندن باشقە، اشاراتندە چوق علوم مهمّە واردر.

[ایكنجی نكتە] ایشتە شو آیت كریمە.. 〚 مِنَ النَّبِیّٖنَ وَالصِّدّٖیقٖینَ وَالشُّهَدَٓاءِ وَالصَّالِحٖینَ وَحَسُنَ اُولٰٓئِكَ رَفٖیقًا تعبیریلە، صراط مستقیم اهلی و حقیقی نعم الٰهیەیە مظهر نوع بشردەكی طائفۀ انبیا و قافلۀ صدّیقین و جماعت شهدا و اصناف صالحین و انواع تابعینڭ بولوندقلرینی افادە ایتمكلە برابر، عالم اسلامیتدە بو بش قسمڭ اڭ مكمّلنی دخی آیریجە صراحتًا كوستردكدن صوڭرە، بو بش قسمڭ اماملرینی و باشدە رؤسالرینی صفات مشهورەلریلە ذكر ایتمكلە اونلرە دلالت ایدوب افادە ایتدیگی كبی، اخبار غیب نوعندن بر لمعۀ اعجاز ایلە او طائفەلرڭ استقبالدەكی رئیسلرینڭ وضعیتلرینی بر وجهلە تعیین ایدییور.

اوت، 〚 مِنَ النَّبِیّٖنَ ناصلكە صراحتلە حضرت پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامە باقییور.. 〚 وَالصِّدّٖیقٖینَ فقرەسیلە ابو بكر الصّدیقەؓ باقییور. هم پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامدن صوڭرە ایكنجی اولدیغنە و اڭ اوّل یرینە كچەجگنە و "صدّیق" اسمی امّتجە اوڭا عنوان مخصوص و صدّیقینلرڭ باشندە كورونەجگنە اشارت ایتدیگی كبی.. 〚 وَالشُّهَدَٓاءِ كلمەسیلە حضرت عمری، حضرت عثمانی، حضرت علی یی رضوان اللّٰهِ علیهم اَجْمَعٖینی برابر افادە ایدییور. هم اوچی، صدّیقدنؓ صوڭرە نبوّتڭ خلافتنە مظهر اولاجقلرینی.. و اوچی دە شهید اولاجقلرینی، فضیلت شهادتلری دە سائر فضائللرینە علاوە ایدیلەجگنی اشارت ایدییور و غیبی بر صورتدە افادە ایدییور.

وَالصَّالِحٖینَ كلمەسیلە اَصْحَابِ صُفَّە، بَدِرْ، رِضْوَانْ كبی ممتاز ذواتە اشارت ایدرك.. 〚 وَحَسُنَ اُولٰٓئِكَ رَفٖیقًا جملەسیلە، معنای صریحیلە اونلرە اتّباعە تشویق

Risale-i Nur'u uygulamada okuyunDaha iyi okuma deneyimi, kaldığınız yerden.
Uygulamada Aç