قرداشلرم! بو حادثەیی اعظام ایدوب اشاعە ایتمەییڭز. آلدیرماییڭز، اهمّیت ویرمەییڭز. تا پروپاغاندەجیلر استفادە ایتمەسینلر. الباقی، ایشمزی، بزی استخدام ایدنە حوالە ایدییورز.

عزیز قرداشم نظیف! بو یڭی حادثە و خستە مسئلەسی، سنڭ رؤیاڭڭ تعبیریدر، اهمّیتی یوقدر. یگرمی سنەدنبری یوزر بیڭ انسانلرڭ اللرینە كچن و اكثرینە معنوی شفا ویرن و پك چوقلرینە دە مادّی بر علاج حكمنە كچن [وَالَّذٖینَ اٰمَنُوا...] آیتنڭ معنای اشاریسنە مظهر بولونان رسالۀ نوردن ضرر توهّم ایتمك، صاچمە بر هذیانلە بر پروپاغاندەدر، مراق ایتمەییڭز. خستەیی بورایە یانمە كوندرمەییڭز. جناب حق اوڭا شفا ویرسین. او طلبە اولدیغی جهتلە سائر شاكردلرڭ دعالرندن استفادە ایدر. ان شٓاء اللّٰه شفا بولور.

قرداشڭز

سعید النّورسی

[١٠٩]

اسكی سعیدڭ آثارندن اشارات الاعجاز تفسیری رسالۀ نورە كیرمسی مناسبتیلە، اسكی سعیدڭ رسالۀ نور دائرەسندە، یڭی سعیدڭ و آرقداشلرینڭ فقرەلری ایچندە بر ایكی فقرەسی كیرمك حقّنی قزاندیغندن، یگرمی اوچ سنە اوّل رمضان شریفدە، فاتحەنڭ آخرینە عائد بردن اهمّیتلی، ایمانی بر فقرەسی، لاحقەنڭ اوچنجی پارچەسنڭ باشنە كیردی. فقط او غایت مختصر قونوشدیغی ایچون تام دقّتلە آڭلاشیلابیلیر. ایكنجی فقرەسی، سورۀ اخلاصڭ بر نكتۀ اعجازیەسنە دائردر.

[فاتحەنڭ آخرندە اشارت اولونان اوچ یولڭ بیانی]

ای برادر پر أمل! خیالڭی الە آل، بنملە برابر كل. ایشتە بر زمیندەییز. اطرافنە باقارز. كیمسە دە كورمز بزی.

چادیر دیركلری حكمندە یوكسك طاغلر اوستندە، قراڭلقلی بر بلوط طبقەسی آتیلمش. هم او دخی قاپلاتمش زمینمزڭ یوزی،

منجمد بر سقف اولمش. فقط آلت یوزی آچیقمش، او یوز كونش كورورمش. ایشتە بلوط آلتندەییز، صیقییور ظلمت بزی.

صیقینتی دە بوغویور، هواسزلق ئولدیرر. شیمدی بزە اوچ یول وار، بر عالم ضیادار. بر كرّە سیر ایتدمدی بو زمین مجازی.

اوت، بر كرّە بورایە دە كلمشم، اوچندە آیری آیری كیتمشم. برنجی یول، بودر.. اكثری بوردن كیدر. او دە دور عالمدر، سیاحتە چكر بزی.

ایشتە بز دە یولدەییز، بویلە یایان كیدرز. باق، شو صحرانڭ قوم دریالرینە، ناصل حدّت صاچییور، تهدید ایدییور بزی.

باق، شو دریانڭ طاغ واری امواجنە، او دە بزە قیزییور. ایشتە الحمد للّٰه، اوتەكی یوزە چیقدق. كورورز كونش یوزی.

فقط چكدیگمز زحمتی آنجق دە بز بیلیرز. اوف، تكرار بورایە دوندك، شو زمین وحشتزار، بلوط طامی ظلمتدار، بزە لازم، رونقدار ایدر قلبدەكی كوزی،

بر عالم ضیادار. فوق العادە اگر بر جسارتڭ وار، كیررز دە برابر. بو یول پر خطركار. ایكنجی یولمزی،

طبیعتِ ارضی دلرز، او طرفە كچرز، یا فطری بر تونلدن تیترەیەرك كیدرز. بر وقتدە بو یولدە سیر ایتدم دە كچدم بی ناز و پر نیازی.

فقط او زمان، طبیعتڭ زمینی اریتەجك، ییرتاجق بر مادّە وار ایدی ألمدە. اوچنجی یولڭ او دلیل معجزی، قرآن اونی بڭا ویرمشدی.

قرداشم! آرقەمی دە بیراقما، هیچ دە قورقما! باق، ها شورادە تونل واری مغارەلر، تحت الارض آقینتیلر بكلرلر ایكیمزی.

بزی كچیرەجكلر. طبیعت دە، شو مدهش جمودیەلری دە سنی هیچ قورقوتماسین. زیرا بو عبوس چهرەسی آلتندە مرحمتلی صاحبنڭ تبسّملی یوزی.

رادیوم واری او مادّۀ قرآنی ایشیقلە سزمشدم. ایشتە كوزیڭە آیدین! ضیادار عالمە چیقدق. باق، شو زمین پر نازی.

بو فضای لطیف شیرین. یاهو باشڭی قالدیر! باق، سماواتە سر چكمش، بلوطلری دە ییرتمش، آشاغیدە بیراقمش، دعوت ایدییور بزی،

شو شجرۀ طوبی. مگر او قرآن ایمش. داللری هر طرفە اوزانمش. تدلّی ایدن بو دالە بز دە آصیلملی ییز، اورایە آلسین بزی.

او شجرۀ سماوی، بر تمثالی، زمیندە اولمش شرع أنوری. دیمك زحمت چكمدن او یول ایلە چیقاردق بو عالم ضیایە، صیقمدن زحمت بزی.

مادام یاڭلیش ایتمشز، اسكی یرە دونرز، طوغری یولی بولورز. باق، اوچنجی یولمز، شو طاغلر اوستندە طورمش اولان شهبازی.

هم دە بتون جهانە اوقویور بر اذانی. باق مؤذّن اعظمە. محمّد الهاشمیؐ، دعوت ایدر انسانی، عالم نور أنورە. الزام ایدر نیاز ایلە نمازی.

بلوطلری دە ییرتمش، باق، بو هُدی طاغلرینە. سماواتە سر چكمش، باق، شریعت جبالنە. ناصل مزیَّن ایتمش زمینمزڭ یوزی كوزی.

ایشتە چیقملی ییز بورادن، همّت طیّارەسیلە. ضیای نسیم اورادە، نور جمال اورادە. ایشتە بورادەدر اُحُدُ توحید، او جبل عزیزی.

ایشتە شورادەدر جودیّ اسلامیّت، او جبل سلامت. ایشتە جبل القمر اولان قرآن أزهر، زُلال نیل آقییور او محتشم منبعدن. ایچ، او آب لذیذی.

[فَتَبَارَكَ اللّٰهُ اَحْسَنُ الْخَالِقٖینَ* وَاٰخِرُ دَعْوٰینَٓا اَنِ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمٖینَ]

ای آرقداش! شیمدی خیالی باشدن چیقار، عقلی قفایە كچیر. اوّلكی ایكی یولڭ مغضوب و ضالّین یولی، خطرلری پك چوقدر، قیشدر دائم كوز، یازی.

یوزدە بری قورتولور، افلاطون، سقراط كبی. اوچنجی یول سهلدر، هم قریب، مستقیمدر. ضعیف قوی مساوی، هركس او یولدن كیدر. اڭ راحتی بودركە شهید اولمق، یا غازی.

ایشتە نتیجەیە كیررز. اوت، دهای فنّی، اوّلكی ایكی یولدر اوڭا مسلك و مذهب. فقط هُدای قرآنی، اوچنجی یولدر اونڭ. صراط مستقیمە ایصال ایدر او بزی.

اَللّٰهُمَّ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقٖیمَ صِرَاطَ الَّذٖینَ اَنْعَمْتَ عَلَیْهِمْ غَیْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَیْهِمْ وَلَا الضَّٓالّٖینَ. اٰمٖینَ

[حقیقی بتون الم ضلالتدە، بتون لذّت ایماندەدر. خیال لباسنی كییمش معظّم بر حقیقت]

ای یولداش هوشدار! صراط مستقیمڭ او مسلك نورانی، مغضوب و ضالّینڭ او طریق ظلمانی، تام فرقلرینی كورمك اگر ایسترسەڭ ای عزیز،

كل، وهمڭی الە آل، خیال اوستنە دە بین. شیمدی سنڭلە كیدرز ظلمات عدمە. او مزار اكبری، او شهر پر امواتی بر زیارت ایدرز.

بر قدیر ازلی كندی دست قدرتلە بو ظلمات قطعەدن بزی طوتدی چیقاردی، بو وجودە بیندیردی، كوندردی شو دنیایە، شو شهر بی لذائذ.

ایشتە شیمدی بز كلدك شو عالم وجودە، او صحرای هائلە. كوزیمز دە آچیلدی، شش جهتدە بز باقدق. اوّل استعطافكارانە اوڭمزە باقارز.

لكن بلیّەلر، ألملر اوڭمزدە، دوشمانلر كبی تهاجم ایدر. اوندن قورقدق، چكیندك. صاغە صولە، عناصر طبایعە باقارز، اوندن مدد بكلرز.

لكن بز كورییورزكە، اونلرڭ قلبلری قاسیّە، مرحمتسز. دیشلرینی بیلرلر. حدّتلی دە باقارلر. نە ناز دیڭلر، نە نیاز.

مضطر آدملر كبی مأیوسانە نظری یوقاری یە قالدیردق، هم استمدادكارانە اجرام علویەیە باقارز. پك دهشتلی، تهدیدكار دە كورورز.

كویا برر كُلّە، بومبە اولمشلر، یووەلردن چیقمشلر، هم أطراف فضادە پك سرعتلی كچرلر. هر ناصلسەكە اونلر بربرینە طوقونماز.

كر بریسی یولنی قضارا بر شاشیرتسە، العیاذ باللّٰه شو عالم شهادت ئودی دە پاتلایاجق. تصادفە باغلیدر، بوندن دخی خیر كلمز.

مأیوسانە نظری او جهتدن چویردك، الیم حیرتە دوشدك. باشمز دە اگیلدی، سینەمزدە صاقلاندق. نفسمزە باقارز، مطالعە ایدرز.

ایشتە ایشیتییورز، زواللی نفسمزدن بیڭلرلە حاجتلرڭ صیحەلری كلییور، بیڭلرلە فاقتلرڭ أنینلری چیقییور. تسلّی یی بكلركن توحّش ایدییورز.

اوندن دە خیر كلمدی. پك التجاكارانە وجدانمزە كیردك. ایچنە باقییورز، بر چارەیی بكلرز. ایواه، یینە بولماییز، بز مدد ویرملی ییز.

زیرا اوندە كورونور بیڭلرلە امللری، غلیانلی آرزولر، هیجانلی حسّیات كائناتە اوزانمش. هر برندن تیتررز، هیچ یاردیم ایدەمەییز.

او آمال صیقیشمشلر وجود عدم ایچندە.. بر طرفی أزلە، بر طرفی ابدە اوزانوب كیدییورلر. اویلە وسعتلری وار، كر دنیایی یوتارسە او وجدان دە طوق اولماز.

ایشتە بو الیم یولدە نرەیە بر باش اوردق، اوندە بر بلا بولدق. زیرا مغضوب و ضالّین یوللری بویلە اولور. تصادف و ضلالت او یولدە نظر أنداز.

او نظری بز طاقدق، بو حالە بویلە دوشدك. شیمدی دخی حالمزكە، مبدأ و معادی، هم صانع و هم حشری موقّت اونوتمشز.

جهنّمدن بتردر، اوندن داها مُحْرِقْدر، روحمزی ازییور. زیرا او شش جهتدنكە اونلرە باش اوردق، اویلە حالت آلمشز.

كە یاپیلمش او حالت، هم خوف ایلە دهشتدن، هم عجز ایلە رعشتدن، هم قَلَقْ و وحشتدن، هم یُتْمْ و هم یأسدن مركّب وجدان سوز.

شیمدی هر جهتە مقابل بر جبهەیی آلیرز، دفعنە چالیشیرز. [اوّل] قدرتمزە مراجعت ایدرز. وا أسفا، كورورز

كە عاجزە، ضعیفە. [ثانیًا] نفسدە اولان حاجاتڭ صوصمەسنە توجّه ایدییورز. وا أسفا، طورمایوب باغیریرلر، كورورز.

[ثالثًا] استمدادكارانە بر خلاصكاری ایچون باغیرر چاغیررز. نە كیمسە ایشیتییور، نە جوابی ویرییور. بز دە ظن ایدییورز،

هر بر شی بزە دوشمان، هر بر شی بزدن غریب. هیچ بر شی قلبمزە بر تسلّی ویرمییور، هیچ امنیت بخش ایتمز، حقیقی ذوقی ویرمز.

[رابعًا] بز اجرام علویەیە باقدقجە، اونلر نظرە ویرر بر خوف ایلە دهشتی. هم وجدانڭ مزعجی بر توحّش كلییور عقل سوز، اوهام ساز.

ایشتە ای برادر! بو ضلالتڭ یولی، ماهیّتی شویلەدر. كفردەكی ظلمتی بو یولدە تمام كوردك. شیمدی دە كل قرداشم، او عدمە دونرز.

تكرار یینە كلیرز. بو كرّە طریقمز صراط مستقیمدر، هم ایمانڭ یولیدر. دلیل و اماممز عنایت و قرآندر، شهبازِ أدوار پرواز.

ایشتە سلطان ازلڭ رحمت و عنایتی وقتا بزی ایستەدی، قدرت بزی چیقاردی، لطفًا بزی بیندیردی قانون مشیئتە اطوار اوستندە پرداز.

شیمدی بزی كتیردی، شفقت ایلە كییدیردی شو خلعت وجودی. امانت رتبەسنی بزە توجیه أیلەدی، نشانی نیاز و نماز.

شو أدوار و أطوارڭ بو اوزون یولمزدە برر منزل نازدر. یولمزدە تسهیلات ایچوندركە (قدردن) بر أمرنامە ویرمش صحیفەدە جبهەمز.

هر نرەیە كلیرز، هر هانكی طائفەیە مسافر اولویورز، پك اخوّتكارانە استقبال كورویورز. مالمزدن ویررز، ماللرندن آلیرز.

تجارت محبّتی، اونلر بزی بسلرلر، هدیەلرلە سوسلرلر، هم دە تشییع ایدرلر. كلە كلە ایشتە كلدك، دنیا قاپوسندەییز، ایشیتییورز آواز.

باق، كیردك شو زمینە، آیاغمزی باصدق شهادت عالمنە. شهر آیین رحمن، كورولتو خانۀ انسان. هیچ بر شی بیلمەییز. دلیل و اماممز،

مشیئت رحماندر. وكیل دلیلمز، نازنین كوزلریمز. كوزلریمزی آچدق، دنیا ایچنە صالدق. خاطریڭە كلیرمی اوّلكی كلیشمز؟

غریب، یتیم اولمشدق، دوشمانلریمز چوقدی. بیلمزدك حامیمزی. شیمدی نور ایمان ایلە او دوشمانلرە قارشو بر ركن متینمز.

استنادی نقطەمز، هم حمایتكاریمز دفع ایدر دوشمانلری. او ایمان باللّٰهدركە ضیای روحمز، هم نور حیاتمز، هم دە روح روحمز.

ایشتە قلبمز راحت، دوشمانلری آلدیرماز، بلكە دوشمان طانیماز. اوّلكی یولمزدە وقتا وجدانە كیردك، ایشیتدك اوندن بیڭلرلە فریاد و فیزار و آواز.

اوندن بلایە دوشدك. زیرا آمال، آرزولر، استعداد و حسّیات دائم ابدی ایستر. اونڭ یولنی بیلمزدك. بزدن یول بیلمەمزلك، اوندە فیزار و نیاز.

فقط الحمد للّٰه، شیمدی كلیشمزدە بولدق نقطۀ استمدادكە دائم حیات ویرر او استعداد، آمالە. تا ابد الآبادە اونلری ایدر پرواز.

اونلرە یول كوستریر، او نقطەدن استعداد. هم استمداد ایدییور، هم آب حیاتی ایچر، هم كمالنە قوشویور او نقطۀ استمداد، او شوق انكیز رمز و ناز.

ایكنجی قطب ایمانكە تصدیق حشردر، سعادت ابدی. او صدفڭ جوهری ایمان، برهانی قرآن، وجدانِ انسانی بر راز.

شیمدی باشڭی قالدیر، شو كائناتە بر باق. اونڭ ایلە بر قونوش. اوّلكی یولمزدە پك مدهش كورونوردی. شیمدی دە متبسّم، هر طرفە كولویور، نازنینانە نیاز و آواز.

كورمزمیسڭ كوزیمز، آری مثال اولمشدر، هر طرفە اوچویور. كائنات بوستانیدر هر طرفدە چیچكلر، هر چیچك دە ویرییور اوڭا بر آب لذیذ.

هم انسیّت، تسلّی، تحبّبی ویرییور. او دە آلیر كتیریر، شهد شهادت یاپار. بالدە بر بال آقدیرر او اسرار انكیز شهباز.

حركات اجرامە، یا نجوم یا شموسە نظریمز قوندقجە، اللرینە ویررلر خالقڭ حكمتنی، هم مایۀ عبرتی، هم جلوۀ رحمتی آلیر، ایدییور پرواز.

كویا شو كونش بزلرلە قونوشویور. دیر: ای قرداشلریمز! توحّشلە صیقیلماییڭز. اهلاً سهلاً مرحبًا! خوش تشریف ایتدیڭز. منزل سزڭ، بن بر مومدار شهناز.

بن دە سزڭ كبی یم، فقط صافی، عصیانسز، مطیع بر خدمتكارم. او ذات احد صمدكە محض رحمتیلە خدمتڭزە بنی مسخّر بر نور ایتمش. بندن حرارت، ضیا.. سزدن نماز و نیاز.

یاهو باقڭ قمرە! ییلدیزلرلە دڭزلر، هر بری دە كندینە مخصوص برر لسانلە، اهلاً سهلاً مرحبًا! دیرلر. خوش كلدیڭز، بزی طانیمازمیسڭز؟

سرّ تعاونلە باق، رمز نظاملە دیڭلە. هر بریسی سویلەیور: بز دە برر خدمتكار، رحمت ذوالجلالڭ برر آیینەداری یز. هیچ دە أوزولمەییڭز. بزدن صیقیلماییڭز.

زلزلە نعرەلری، حادثات صیحەلری سزی هیچ قورقوتماسین، وسوسە دە ویرمەسین. زیرا اونلر ایچندە بر زمزمۀ أذكار، بر دمدمۀ تسبیح، ولولۀ ناز و نیاز.

سزی بزە كوندرن او ذات ذوالجلال، اللرندە طوتمشدر بونلرڭ دیزكینلرینی. ایمان كوزی اوقویور یوزلرندە آیت رحمت، هر بری برر آواز.

ای مؤمن قلب هشیار! شیمدی كوزلریمز بر پارچە دیڭلنسینلر. اونلرڭ بدلنە حسّاس قولاغمزی ایمانڭ مبارك النە تسلیم ایدرز. دنیایە كوندریرز. دیڭلەسین لذیذ بر ساز.

اوّلكی یولمزدە بر ماتم عمومی، هم واویلای موتی ظن اولونان او سسلر، شیمدی یولمزدە، برر نواز و نماز، برر آواز نیاز، برر تسبیحە آغاز.

دیڭلە هوادەكی دمدمە، قوشلردەكی جیوجیوە، یاغموردەكی زمزمە، دڭزدەكی غَمْغَمَە، رعدلردەكی رَقْرَقَە، طاشلردە طَقْطَقَە برر معنیدار نَواز.

ترنّمات هوا، نَعرات رعدیّە، نَغَمات امواج برر ذكر عظمت. یاغمورڭ هَزَجاتی، قوشلرڭ سَجَعاتی برر تسبیح رحمت، حقیقتە بر مجاز.

اشیادە اولان اصوات برر صوت وجوددر، بن دە وارم دیرلر. او كائنات ساكت بردن سوزە باشلایور: بزی جامد ظن ایتمە، ای انسان بوش بوغاز!

طیورلری سویلەدیر، یا بر لذّت نعمت، یا بر نزول رحمت. آیری آیری سسلرلە، كوچك آغازلریلە رحمتی آلقیشلارلر. نعمت اوستندە اینر. شكر ایلە ایدر پرواز.

رمزًا اونلر دیرلر: ای كائنات قرداشلر! نە كوزلدر حالمز، شفقتلە پروردەییز، حالمزدن ممنونز. سیوری دیمدكلریلە فضایە صاچییورلر برر آواز پر ناز.

كویا بتون كائنات علوی بر موسیقیدر، ایمان نوری ایشیتیر اذكار و تسبیحلری. زیرا حكمت رد ایدر تصادف وجودینی، نظام ایسە طرد ایدر اتّفاقی اوهام ساز.

ای یولداش! شیمدی شو عالم مثالیدن چیقارز، خیالی وهمدن اینرز، عقل میدانندە طورورز. میزانە چكرز، ایدرز یوللری بَرْ أنداز.

اوّلكی الیم یولمز مغضوب و ضالّین یولی. او یول ویرر وجدانە، تا اڭ درین یرینە، هم بر حسّ ألیمی، هم بر شدید ألمی. شعور اونی كوستریر. شعورە ضد اولمشز.

هم قورتولمق ایچون دە مضطر و هم محتاجز. یا او تسكین ایدیلسین، یا احساس دە اولماسین. یوقسە طیاناماییز، فریاد و فیزار دیڭلنمز.

هُدا ایسە شفادر، هوا ابطال حسدر. بو دە تسلّی ایستر، بو دە تغافل ایستر، بو دە مشغلە ایستر، بو دە اگلنجە ایستر، هوساتِ سِحرباز.

تا وجدانی آلداتسین، روحی تنویم ایدیلسین، تا الم حس اولماسین. یوقسە او ألم ألیم، وجدانی احراق ایدر، فیزارە طیانیلماز، ألم یأس چكیلمز.

دیمك صراط مستقیمدن نە قدر اوزاق دوشسە، او درجە نسبتًا شو حالت تأثیر ایدر، وجدانی باغیرتدیرر. هر لذّتڭ ایچندە ألمی وار برر ایز.

دیمك هوس، هوا، اگلنجە، سفاهتدن ممزوج اولان شعشعۀ مدنی، بو ضلالتدن كلن شو مدهش صیقینتی یە بر یالانجی مرهم، اویوتوجی زهر باز.

ای عزیز آرقداشم! ایكنجی یولمزدە، او نورانی طریقدە بر حالتی حس ایتدك. او حالتلە اولویور حیات معدن لذّت، آلام اولور لذائذ.

اونڭلە بونی بیلدككە، متفاوت درجەدە، قوّت ایمان نسبتندە روحە بر حالت ویرر. جسد روحلە متلذّذدر، روح وجدانلە متلذّذ.

بر سعادت عاجلە وجداندە مندرجدر. بر فردوس معنوی قلبندە مندمجدر. دوشونمكسە دشمكدر، شعور ایسە شعارِ راز.

شیمدی نە قدر قلب ایقاظ ایدیلیرسە، وجدان تحریك ایدیلسە، روحە احساس ویریلسە، لذّت زیادە اولور. هم دە دونر آتشی نور، شِتاسی یاز.

وجداندە فردوسلرڭ قاپولری آچیلیر، دنیا اولور بر جنّت. ایچندە روحلریمز ایدر پرواز و پرداز، اولور شهباز و شهناز، یلپاز نماز و نیاز.

ای عزیز یولداشم! شیمدی اللّٰهە ایصمارلادق. كل، برابر بر دعا ایدرز. صوڭرە دە بولوشمق اوزرە آیریلیرز.

اَللّٰهُمَّ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقٖیمَ. اٰمٖینَ

[ایجاز ایلە بیان اعجاز قرآن ]

بر زمان رؤیادە كوردمكە، اگری طاغ آلتندەیم. بردن او طاغ پاتلادی. طاغ كبی طاشلری عالمە طاغیتدی، صارصدی جهانی.

فجأةً بر آدم یانمدە پیدا اولدی. دیدیكە: ایجاز ایلە بیان ایت، اجمال ایلە ایجاز ایت، بیلدیگڭ انواع اعجاز قرآنی.

داها رؤیادە ایكن تعبیرینی دوشوندم. دیدم: شورادەكی انفلاق، بشردە بر انقلابە مثال. انقلابدە ایسە البت هدای فرقانی

هر طرفدە یوكسلوب، هم دە حاكم اولاجق. اعجازینڭ بیانی زمانی دە كلەجك. او سائلە جوابًا دیدم: اعجاز قرآنی،

یدی منابع كلّیەدن تجلّی، هم یدی عناصردن تركّب ایدر. برنجی منبع: لفظڭ فصاحتندن، سلاست لسانی،

نظمڭ جزالتندن، معنا بلاغتندن، مفهوملرڭ بداعتندن، مضمونلرڭ براعتندن، اسلوبلرڭ غرابتندن بردن تولّد ایدن بارقۀ بیانی.

اونلرلە اولدی ممتزج، مزاج اعجازندە عجیب بر نقش بیان، غریب بر صنعت لسانی. تكراری هیچ بر زمان اوصاندیرماز انسانی.

ایكنجی عنصر ایسە: امور كونیّەدە غیبی اولان اساسات، الٰهی حقائقدن، غیبی اولان اسراردن غیبئ آسمانی.

ماضیدە غائب اولان، غیبی اولان اموردن، مستقبلدە مستتر قالمش اولان احوالدن بردن تضمّن ایدن بر علم الغیوب خزانی.

عالم الغیوب لسانی، شهادت عالمیلە قونوشویور اركانی. رموز ایلە بیانی، هدف نوع انسانی، اعجازڭ بر لمعۀ نورانی.

اوچنجی منبع ایسە: بش جهتلە خارقە بر جامعیت واردر. لفظندە، معناسندە، احكامدە، هم علمندە، مقاصدڭ میزانی.

(لفظی) تضمّن ایدر پك واسع احتمالات، هم وجوە كثیرەكە هر بری نظر بلاغتدە مستحسن، عربیەجە صحیح، سرّ تشریعی لایق كورویور آنی.

(معناسندە) مشارب أولیا، اذواق عارفینی، مذاهب سالكین، طرق متكلّمین، مناهج حكما او اعجاز بیانی،

بردن احاطە ایتمش، هم دە تضمّن ایتمش. دلالتندە وسعت، معناسندە كنیشلك. بو پنجرە ایلە باقسەڭ، كورورسڭ نە كنیشدر میدانی.

(احكامدەكی استیعاب) شو خارقە شریعت اوندن اولمش استنباط. سعادت دارینڭ بتون دساتیرینی، بتون اسباب أمنی،

اجتماعی حیاتڭ بتون روابطنی، وسائل تربیە، حقائق احوالی بردن تضمّن ایتمش اونڭ طرز بیانی.

(علمندەكی استغراق) هم علوم كونیە، هم علوم الٰهیە، اوندە مراتب دلالات، رموز ایلە اشارات، سورەلر سورلرندە جمع ایتمشدر جنانی.

(مقاصد و غایاتدە) موازنت، اطّراد، فطرت دساتیرینە مطابقت، اتّحاد.. تمام مراعات ایتمش، حفظ أیلەمش میزانی.

ایشتە لفظڭ احاطەسندە، معنانڭ وسعتندە، حكمڭ استیعابندە، علمڭ استغراقندە، موازنۀ غایاتدە جامعیت پرشانی.

دردنجی عنصر ایسە: هر عصرڭ درجۀ فهمنە، ادبی رتبەسنە، هم هر عصردەكی طبقاتە درجۀ استعداد، رتبۀ قابلیت نسبتندە ایدییور بر افاضۀ نورانی.

هر عصرە، هر عصردەكی هر طبقەیە قاپوسی كشادە. كویا هر دمدە، هر یردە تازە نازل اولویور او كلام رحمانی.

اختیارلاندقجە زمان، قرآن دە كنچلشییور، رموزی هم توضّح ایدر، طبیعت و اسبابڭ پردەسنی دە ییرتار او خطاب یزدانی.

نور توحیدی، هر دم هر آیتدن فیشقیرر، شهادت پردەسنی غیب اوستندە قالدیرر. علویت خطابی، دقّتە دعوت ایدر او نظر انسانی.

كە او لسان غیبدر، شهادت عالمیلە بالذّات اودر قونوشور. شو عنصردن بو چیقار: خارقە تازەلگی بر احاطۀ عمّانی.

تأنیس اذهان ایچون عقل بشرە قارشو الٰهی تنزّلات. تنزیلڭ اسلوبندە تنوّعی، مونسلگیدر محبوب انس و جانی.

بشنجی منبع ایسە: نقل و حكایاتندە، اخبار صادقەدە اساسی نقطەلردن حاضر مشاهد كبی بر اسلوب بدیع پر معانی

نقل ایدرك بشری اونڭلە ایقاظ ایدر. منقولاتی شونلردر: اخبار اوّلینی، احوال آخرینی، اسرار جهنّم و جنانی،

حقائق غیبیّە، هم اسرار شهادت، سرائر الٰهی، روابط كونیەیە دائر حكایاتیدر حكایت عیانی.

كە نە واقع رد أیلەمش، نە منطق تكذیب ایتمش. منطق قبول ایتمزسە، رد دە بیلە ایدەمز. سماوی كتابلرڭكە مَطْمَحِ جهانی،

اتّفاقی نقطەلردە مصدّقانە نقل ایدر، اختلافی یرلرندە مصحّحانە بحث ایدر. بویلە نقلی امورلر بر (امّیؐ)دن صدوری خارقۀ زمانی.

آلتنجی عنصر ایسە: متضمّن و مؤسِّس اولمش دین اسلامە. اسلامیت مثلنە نە ماضی مقتدردر، نە مستقبل مقتدر، آراشدیرسەڭ زمان ایلە مكانی.

ارضمزی سنوی، یومی دائرەسندە شو خیط سماویدر، طوتمش دە دوندیرییور. كرەیە آغیر باصمش، هم دخی اوڭا بینمش، بیراقمییور عصیانی.

یدنجی منبع ایسە: شو آلتی منبعدن چیقان انوار ستّە، بردن ایدر امتزاج. اوندن چیقار بر حسن، بوندن كلیر بر حدس، واسطۀ نورانی.

شوندن چیقان بر ذوقدر، ذوق اعجاز بیلینیر، تعبیرینە لسانمز یتیشمز. فكر دخی قاصردر، كورونور دە طوتولماز او نجوم آسمانی.

اون اوچ عصر مدّتدە میل التّحدّی وارمش قرآنڭ اعداسندە. شوق تقلید اویانمش قرآنڭ احبابندە. ایشتە اعجازڭ بر برهانی.

شو ایكی میل شدیدلە یازیلمشدر، میداندە میلیونلرلە كتب عربیە، كلمشدر كتبخانۀ وجودە. اونلر ایلە تنزیلی، دوشرسە بر میزانی،

موازنە ایدیلسە، دگل دانای بی مُدانی، حتّی اڭ عامی آدم، كوز قولاقلە دییەجك: بونلر ایسە انسانی، شو ایسە آسمانی.

هم دە حكم ایدەجك: شو بونلرە بڭزەمز، رتبەسندە اولاماز. اویلە ایسە یا عمومدن آشاغی.. بو ایسە بالبداهە معلوم اولمش بطلانی.

اویلە ایسە عمومڭ فوقندەدر. مضمونلری او قدر زماندە، قاپو آچیق، بشرە وقف ایدیلمش، كندینە دعوت ایتمش أرواحیلە اذهانی.

بشر اوندە تصرّف، كندینە دە مال ایتمش. اونڭ مضمونلریلە یینە قرآنە قارشو چیقمامش. هیچ بر زمان چیقاماز، كچدی زمان امتحانی.

سائر كتابلرە بڭزەمز، اونلرە مَقٖیسْ اولماز. زیرا یگرمی سنە ظرفندە منجّمًا حاجتلرە نسبتًا نزولی، متفرّق، متقاطع بر حكمت ربّانی.

اسباب نزولی مختلف، متباین. بر مادّەدە أسئلە متكرّر، متفاوت. حادثات احكامی متعدّد، متغایر. مختلف، متفارق نزولنڭ أزمانی.

حالات تلقّیسی متنوّع، متخالف. اقسام مخاطبی متعدّد، متباعد. غایات ارشادندە متدرّج، متفاوت. شو اساسلرە مستند بنائی، هم بیانی.

جوابی، هم خطابی. بونڭلە دە برابر سلاست و سلامت، تناسب و تساند كمالنی كوسترمش. ایشتە اونڭ شاهدی، فنّ بیان معانی.

قرآندە بر خاصّە وار، باشقە كلامدە یوقدر. بر كلامی ایشیتسەڭ، اصل صاحب كلامی آرقەسندە كورورسڭ، یا ایچندە بولورسڭ.. اسلوب، آیینۀ انسانی.

قرآن ایسە، ظاهرًا او نبی مخاطبی كوستریر. مخاطب، صاحب كلامە پردە. زیرا بر واجب الوجودكە بی نفاد و بی نهایت خطاب و كلماتی،

لَایُحَدْ مخاطبیننە ازلدن تا ابدە بردن توجّه ایتمش. تكلّم دە ایدییور. شویلە محدود كلامڭ آرقەسندە، ازل ابد سلطانی.

یالڭز بر لمعۀ تجلّیسی قابلدر صیقیشمەسی. اگر بتون او بی نهایت كلمات دفعةً دیڭلەمسی دائرۀ امكاندە اولسە ایدی، بر مكانی

یاخود بتون مخاطبینی ذرّات كائنات صورتندە تك بر قولاق اولسە ایدی، او اُذْنُ جهانی، هم بر نور ایمانی، هم بر حدس وجدانی،

بلكە كلام بی نهایت آرقەسندە یا ایچندە، بی نهایت جلال عظمتی ایچندە او حشمت سبحانی كوروردی تمثالنی.

دیمك تنزیلڭ اسالیبندە تنوّع، الٰهی تنزّلات، تجلّئ اسمای صفاتدركە، كلامڭ آرقەسندە كورویور اونی بر نظر ایمانی.

هر آدم دییەبیلیر: شمس، بنم ایچون یاقیلمش، أوم اولان دنیادە. شو آیینەدە كونش بڭا تبسّم ایدر، باقییور او عین آسمانی.

اللّٰه، اگر شعوری اوڭا، هم دە سوزی ویرسە ایدی، او نازنین سما بنملە قونوشوردی. آیینە دە اولوردی واسطۀ بیانی.

انحصار ذهنیت اوڭا بو حقّی ویرر. هم دخی دییەبیلیر: ربّم بنملە قونوشور. كلامڭ آرقەسندە كورویورم، ایمانلە بر رحمن نورانی.

بتون ذی روح، هم دە بتون كائنات بردن بویلە دیرلر. زیرا اوندە تزاحم یوقدر. انحصار دە اولاماز. او سرمدیدر، لا مكانی.

ای سائل مثالی! سنكە ایجاز ایستەدڭ، بن دە اشارت ایتدم. اگر تفصیل ایسترسەڭ، حدّیمڭ خارجندە. سینك سیر ایتمز آسمانی.

زیرا او قرق انواع اعجازندن یالڭز بر تكنی كە، جزالت نظمیدر، اشارات الاعجازدە صیقیشمدی تِبْیانی.

یوز صحیفە تفسیرم اوڭا كافی كلمدی. سنڭ كبی روحانی الهاملری زیادە، بن ایستەیورم سندن تفصیل ایلە بیانی.

[اولاشماز دَسْتِ اَدَبِ غَرْبِ هَوَسْبَارِ هَوَاكَارِ دَهَادَارْ

دَأْبِ اَدَبْ أَبَدْ مُدَّتْ قُرْآنِ ضِیَابَارِ شِفَاكَارِ هُدٰی دَارْ ]

كاملین انسانلرڭ ذوق معالیسنی خوشنود ایدن بر حالت، چوجقجە بر هوسە، سفیهجە بر طبیعت صاحبنە خوش كلمز.

اونلری اگلندیرمز. بو حكمتە بناءً، بر ذوق سفلی، سفیه، هم نفسی و شهوانی ایچندە تام بسلنمش، ذوق روحی یی بیلمز.

آوروپەدن ترشّح ایتمش شو حاضر ادبیّات، رومان واری نظرلە، قرآندە اولان لطائف علویّت، مزایای حشمتی كورەمز، هم طاداماز.

كندندەكی محكی اوڭا عیار ایدەمز. ادبیّاتدە واردر اوچ میدان جولان.. اونلر ایچندە كزر، خارجنە چیقاماز.

یا عشقلە حسندر، یا حماست و شهامت، یا تصویر حقیقت. ایشتە یبانی ادبسە، حماست نقطەسندە حقپرستلگی ایتمز.

بلكە ظالم نوع بشرڭ غدّارلقلرینی آلقیشلامقلە قوّت پرستلك حسّنی تلقین ایدر. حسن و عشق نقطەسندە عشق حقیقی بیلمز.

شهوت انكیز بر ذوقی نفسلرە دە زرق ایدر. تصویر حقیقت مادّەسندە، كائناتە صنعت الٰهی صورتندە باقماز.

بر صبغۀ رحمانی صورتندە كورەمز. بلكە طبیعت نقطەسندە طوتار، تصویر ایدییور. هم اوندن دە چیقاماز.

آنڭ ایچون تلقینی، عشقِ طبیعت اولور. مادّە پرستلك حسّی، قلبە دە یرلشدیرر. اوندن اوجوزجە كندینی قورتاراماز.

یینە اوندن كلن ضلالتدن نشئت ایدن روحڭ اضطراباتنە، او ادبسزلنمش ادب مسكِّن، هم منوِّم، حقیقی فائدە ویرمز.

تك بر علاجی بولمش، او دە رومانلریمش. كتاب كبی بر حیّ میّت، سینامە كبی بر متحرّك اموات. میّت حیات ویرەمز.

هم تیاترو كبی تناسخ واری، ماضی دینیلن كنیش قبرڭ خورتلاقلری كبی شو اوچ نوع رومانلریلە هیچ دە اوتانماز.

بشرڭ آغزینە یالانجی بر دیل قویمش، هم انسانڭ یوزینە فاسق بر كوز طاقمش، دنیایە بر آلُفتە فیستاننی كییدیرمش، حسن مجرّد طانیماز.

كونشی كوستریرسە، صاری صاچلی كوزل بر آقتریسی قارئە اخطار ایدر. ظاهرًا دیر: سفاهت فنادر، انسانلرە یاقیشماز.

نتیجۀ مضرّەیی كوستریر. حالبوكە سفاهتە اویلە مشوّقانە بر تصویری یاپاركە، آغیز صویی آقیتیر، عقل حاكم قالاماز.

اشتهایی قابارتیر، هوسی تهییج ایدر، حسّ داها سوز دیڭلەمز. قرآندەكی ادبسە، هوایی قاریشدیرماز.

حقپرستلك حسّی، حسن مجرّد عشقی، جمال پرستلك ذوقی، حقیقتپرستلك شوقی ویرر، هم دە آلداتماز.

كائناتە طبیعت جهتندە باقمییور، بلكە بر صنعت الٰهی، بر صبغۀ رحمانی نقطەسندە بحث ایدر، عقللری شاشیرتماز.

معرفت صانعڭ نورینی تلقین ایدر، هر شیدە آیتنی كوستریر. هر ایكیسی رقّتلی بر حزن دە ویرییور، فقط بربرینە بڭزەمز.

آوروپەزادە ادبسە، فقد الاحبابدن، صاحبسزلكدن نشئت ایدن غملی بر حزنی ویرییور، علوی حزنی ویرەمز.

زیرا صاغیر طبیعت، هم دە بر كور قوّتدن ملهمانە آلدیغی بر حسّ حزن غمدار، عالمی بر وحشتزار طانیر، باشقە چشید كوسترمز.

او صورتدە كوستریر، هم دە محزونی طوتار، صاحبسز دە اولارق یبانیلر ایچندە قویار، امید بیراقماز.

كندینە ویردیگی شو حسّی هیجانلە كیت كیدە الحادە قدر كیدر، تعطیلە قدر یول ویرر، دونمسی مشكل اولور، بلكە داها دونەمز.

قرآنڭ أدبیسە، اویلە بر حزنی ویرركە، عاشقانە حزندر، یتیمانە دگلدر. فراق الاحبابدن كلیر، فقد الاحبابدن كلمز.

كائناتدە نظری، كور طبیعت یرینە، شعورلی، هم رحمتلی بر صنعت الٰهی، اونڭ مدار بحثی، طبیعتدن بحث ایتمز.

كور قوّتڭ یرینە، عنایتلی، حكمتلی بر قدرت الٰهی اوڭا مدار بیان. اونڭ ایچون، كائنات وحشتزار صورتی كییمز.

بلكە مخاطب محزونڭ نظرندە اولویور بر جمعیت احباب. هر طرفدە تجاوب، هر جانبدە تحبّب، اوڭا صیقینتی ویرمز.

هر كوشەدە استیناس، او جمعیّت ایچندە محزونی وضع ایدییور بر حزن مشتاقانە، بر حس علوی ویرر، غملی بر حزنی ویرمز.

ایكیسی برر شوقی دە ویرر. او یبانی ادبڭ ویردیگی بر شوق ایلە نفس دوشر هیجانە، هوس اولور منبسط، روحە فرح ویرەمز.

قرآنڭ شوقی ایسە، روح دوشر هیجانە، شوق معالی ویرر. ایشتە بو سرّە بناءً شریعت احمدیەؐ لهویّاتی ایستەمز.

بعض آلات لهوی تحریم ایدوب، بر قسمی حلال دییە اذن ویروب، دیمك حزن قرآنی ویا شوق تنزیلی ویرن آلت ضرر ویرمز.

اگر حزن یتیمی ویا شوق نفسانی ویرسە، آلت حرامدر. دگیشیر اشخاصە كورە، هركس بربرینە بڭزەمز.

[رسالۀ نورڭ ] حبّە [ ذیلنڭ بر فقرەسیدر. ایسترسەڭز اونڭ ترجمەسنی یازارسڭز.]

اِعْلَمْ اَنَّ مِنْ لَطَٓائِفِ اِعْجَازِ الْقُرْاٰنِ وَمِنْ دَلَٓائِلِ اَنَّهُ رَحْمَةٌ عَٓامَّةٌ لِلْكَٓافَّةِ اَنَّهُ كَمَٓا اَنَّ لِكُلِّ اَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِ عَالَمٌ یَخُصُّهُ كَذٰلِكَ لِكُلٍّ بِاعْتِبَارِ مَشْرَبِهٖ مِنَ الْقُرْاٰنِ قُرْاٰنٌ یَخُصُّهُ وَیُرَبّٖیهِ وَیُدَاوٖیهِ وَمِنْ مَزَایَا لُطْفِ اِرْشَادِهٖٓ اَنَّ اٰیَاتِهٖ مَعَ كَمَالِ الاِنْسِجَامِ وَغَایَةِ الاِرْتِبَاطِ وَتَمَامِ الاِتِّصَالِ بَیْنَهَا یَتَیَسَّرُ لِكُلِّ اَحَدٍ اَنْ یَأْخُذَ مِنَ السُّوَرِ الْمُتَعَدِّدَةِ اٰیَاتٍ مُتَفَرِّقَةً لِهِدَایَتِهٖ وَشِفَٓائِهٖ كَمَٓا اَخَذَهَا عُمُومُ اَهْلِ الْمَشَارِبِ وَاَهْلِ الْعُلُومِ [حاشیە]فَبَیْنَمَا تَرَاهَٓا اَشْتَاتًا بِاعْتِبَارِ الْمَنَازِلِ وَالنُّزُولِ اِذَا تَرَاهَا قَدْصَارَتْ كَقِلَادَةٍ مُنَظَّمَةٍ ائْتَلَفَتْ مَعَ اِخْوَانِهِ الْجَدٖیدَةِ فَلَا بِالْفَصْلِ مِنَ الْاَصْلِ تَنْتَقِصُ وَلَا بِالْوَصْلِ بِالْاٰیَاتِ الْاُخَرِ تَسْتَوْحِشُ فَهٰذَا السِّرُّ یُشٖیرُ اِلٰٓی اَنَّ لِاَكْثَرِ الْاٰیَاتِ الْفُرْقَانِیَّةِ مَعَ سَٓائِرِ الْاٰیَاتِ مُنَاسَبَاتٌ دَقٖیقَةٌ یَجُوزُ ذِكْرُهَا مَعَهَا وَاتِّصَالُهَابِهَا.. فَكَمَٓا اَنَّ سُورَةَ الْاِخْلَاصِ اشْتَمَلَتْ عَلٰی ثَلَاثٖینَ سُورَةً بِضَمِّ جُمَلِهَا بَعْضٌ اِلٰی بَعْضٍ دَلٖیلاً وَنَتٖیجَةً كَمَا ذُكِرَ فٖی [لَمَعَاتٍ فٖی صَحٖیفَةِ ٣٩]كَذٰلِكَ الْقُرْاٰنُ الْكُلِّیُّ الْجُزْئِیُّ وَالنَّوْعُ الْمُنْحَصِرُ فِی الشَّخْصِ یَشْتَمِلُ بِجَامِعِیَّةِ الْاٰیَاتِ لِلْمَعَانِی الْمُتَعَدِّدَةِ وَبِمُنَاسَبَةِ الْكُلِّ لِلْكُلِّ یَحْتَوٖی عَلٰٓی اُلُوفِ اُلُوفِ قُرْاٰنٍ فٖی نَفْسِ الْقُرْاٰنِ فَلِكُلِّ ذٖی حَقٖیقَةٍ فٖیهِ كِتَابٌ یَخُصُّهُ وَمَنِ اتَّبَعَهُ

اَللّٰهُمَّ یَامُنْزِلَ الْقُرْاٰنِ اجْعَلِ الْقُرْاٰنَ مُونِسًا لٖی وَلِطَلَبَةِ رَسَٓائِلِ النُّورِ فٖی حَیَاتِنَا وَبَعْدَ مَمَاتِنَا وَنُورًا فٖی قَلْبٖی وَقُلُوبِهِمْ وَقَبْرٖی وَقُبُورِهِمْ اٰمٖینَ

لَٓا اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللّٰهِ عَلَیْهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ

[بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ]

اَلْحَمْدُ للّٰهِ رَبِّ الْعَالَمٖینَ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلٰی سَیِّدِ الْمُرْسَلٖینَ وَعَلٰٓی اٰلِهٖ وَصَحْبِهٖٓ اَجْمَعٖینَ

[توحیدڭ ایكی برهان معظّمی و سورۀ اخلاصڭ بر نكتۀ اعجازیەسی]

شو كائنات تمامیلە بر برهان معظّمدر. لسان غیب شهادتلە مسبّحدر، موحّددر. اوت، توحید رحمانلە، بیوك بر سسلە ذاكردركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُو.

بتون ذرّات حجیراتی، بتون اركان و اعضاسی برر لسان ذاكردر. او بیوك سسلە برابر دیركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

او دیللردە تنوّع وار. او سسلردە مراتب وار. فقط بر نقطەدە طوپلار، اونڭ ذكری، اونڭ صوتیكە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

بو بر انسان اكبردر، بیوك سسلە ایدر ذكری. بتون اجزاسی، ذرّاتی كوچوجك سسلریلە، او بلند سسلە برابر دیركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

شو عالَم حلقۀ ذكری ایچندە اوقویور عشری، شو قرآن مشرق نوری، بتون ذی روح ایدر فكریكە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

بو فرقان جلیل الشّان، او توحیدە ناطق برهان، بتون آیات صادق لسان، شعاعاتی بارقۀ ایمان، برابر دیركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

قولاغی كر یاپیشدیرسەڭ، شو فرقانڭ سینەسنە، دریندن تا درینە صریحًا ایشیتیرسڭ، سماوی بر صدا دیركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

او سسدر غایتًا علوی، نهایت درجەدە جدّی، حقیقی پك صمیمی، هم نهایت مونس و مقنع و برهانلە مجهّزدر، مكرّر دیركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

شو برهان منوّردە جهات ستّەسی شفّاف. كە اوستندە منقّشدر مُزهّر سكّۀ اعجاز ایچندە پارلایان نور هدایت، دیركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

اوت، آلتندە نسج اولمش مُهَفْهَفْ منطق و برهان، صاغندە عقلی استنطاق، مرفرف هر طرف، اذهان (صَدَقْتَ) دیركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

یمین اولان شمالندە ایدر وجدانی استشهاد، اَمامندە حسن خیردر، هدفندە سعادتدر. اونڭ مفتاحیدر هر دمكە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

اَمَام اولان وراسندە اوڭا مَسند سماویدركە وحی محض ربّانی. بو شش جهت ضیاداردر، بروجندە تجلّیداركە: لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

اوت، وسوسۀ سارق، باوهم شبهۀ طارق، نە حدّی واركە او مَارِق كیرەبیلسین بو بَارِق قصرە، هم شَارِقكە سور سورەلر شاهق. هر كلمە بر ملك ناطق كە لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ.

او قرآن عظیم الشّان ناصل بر بحر توحیددر، بر تك قطرە، مثال ایچون بر تك سورە، فقط قیصە بر تك رمزی، نهایتسز رموزندن،

بتون انواع شركی رد ایدر. هم دە یدی انواع توحیدی ایدر اثبات. اوچی منفی، اوچی مثبت، شو آلتی جملەدە بردن.

[برنجی جملە] (قُلْ هُوَ) قرینەسز اشارتدر. دیمك اطلاقلە تعییندر. او تعییندە تعیّن وار. ای لَا هُوَ اِلَّا هُوَ.

شو توحید شهودە بر اشارتدر. حقیقت بین نظر، توحیدە مستغرق اولورسە دیركە: لَا مَشْهُودَ اِلَّا هُوَ.

[ایكنجی جملە] (اللّٰهُ اَحَدٌ) در. كە توحید الوهیتە تصریحدر. حقیقت، حق لسانی دیركە: لَا مَعْبُودَ اِلَّا هُوَ.

[اوچنجی جملە] (اللّٰهُ الصَّمَدُ) در. ایكی جوهر توحیدە صدفدر. برنجی درّی، توحید ربوبیت. اوت، نظام كَون لسانی دیركە: لَا خَالِقَ اِلَّا هُوَ.

ایكنجی درّی، توحید قیّومیت. اوت، سراسر كائناتدە، وجود و هم بقادە مؤثّرە احتیاج لسانی دیركە: لَا قَیُّومَ اِلَّا هُوَ.

[دردنجی] (لَمْ یَلِدْ) در. بر توحید جلالی مستتردر، انواع شركی رد ایدر. كفری كسر بی اشتباه.

یعنی تغیّر، یا تناسل، یا تجزّی ایدن البت، نە خالقدر، نە قیّومدر، نە الٰه.

ولد فكری، تولّد كفرینی (لَمْ) رد ایدر، بردن كسر آتار. شو شركدندركە، اولمشدر بشر اكثریسی كُمراه.

كە عیسیؑ، یا عزیرڭؑ، یا ملٓائك، یا عقولڭ تولّد شركی میدان آلییور نوع بشردە گاه باكاه.

[بشنجیسی] (وَلَمْ یُولَدْ) بر توحید سرمدی اشارتی شویلەدر: واجب، قدیم، ازلی اولمازسە، اولماز الٰه.

یعنی یا مدّتًا حادث ایسە، یا مادّەدن تولّد، یا بر اصلدن منفصل اولسە، البتە اولماز شو كائناتە پناه.

اسباب پرستی، نجوم پرستلك، صنم پرستی، طبیعتپرستلك شركڭ برر نوعیدر، ضلالتدە برر چاه.

[آلتنجی] (وَلَمْ یَكُنْ) بر توحید جامعدر. نە ذاتندە نظیری، نە افعالندە شریكی، نە صفاتندە شبیهی (لم) لفظنە نظرگاه.

شو آلتی جملە معنًا بربرینە نتیجە، هم بربرینڭ برهانی، مسلسلدر براهین، مرتّبدر نتائج شو سورەدە قرارگاه.

دیمك شو سورۀ اخلاصدە، كندی مقدار قامتندە مُسَلْسَلْ، هم مرتَّب اوتوز سورە مندرج، بو بونلرە سَحر گاه.

لَا یَعْلَمُ الْغَیْبَ اِلَّا اللّٰهُ

سعید النّورسی

[١١٠]

بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

بو پارچە هم لاحقەیە، هم اعجاز قرآنڭ آخرینە یازیلاجق. برقاچ كون صوڭرە اهمّیتلی بر پارچەیی دە كوندرەجگز.

مبارك رمضانڭ لیلۀ قدر سرّیلە، سكسان اوچ سنە بر عمر معنوی قزاندیرمسی سر حكمتیلە و رسالۀ نور شاكردلرندەكی سرّ اخلاصلە، تساند و اشتراك اعمال اخرویە دستوریلە هر بر صادق شاكرد، او فوق العادە معنوی قزانجی الدە ایدەجگنە غایت قوّتلی بر دلیلی بودركە: بو دائرە ایچندە قرق بیڭ، بلكە یوز بیڭ خالص، حقیقی مؤمنلرڭ ایچندە حقیقت لیلۀ قدری الدە ایدەجك بر، ایكی، اون، یگرمی دگل، بلكە یوزلرڭ الدە ایتمسی احتمالی قویدر.

سرّ اخلاص ایلە و اشتراك اعمال اخرویە دستورینڭ سرّیلە بز و سز بو حقیقتە متوجّهًا، بو رمضان شریفدە هر بریمز عمومڭ حسابنە و عموم آرقداشلری ایچندە كندینی فرض ایدوب، نون متكلّم مع الغیر، یعنی دائما [اَجِرْنَا وَارْحَمْنَا وَاغْفِرْلَنَا وَوَفِّقْنَا وَاهْدِنَا وَاجْعَلْ لَیْلَةَ الْقَدْرِ فٖی هٰذَا الرَّمَضَانَ خَیْرًا فٖی حَقِّنَا مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ] كبی كلمەلردە، (نَا) ایچندە عموم قرداشلری نیت ایتمكدر. و بالخاصّە اڭ ضعیف اولان بو قرداشڭزی، آغیر وظیفەسندە، او خصوصی نیّتلە یاردیم ایتمكدر.

قرداشڭز سعید النّورسی