Hayrat Yardım, dünya genelinde ihtiyaç sahiplerine ulaştırdığı bağış ve yardımlarla bir iyilik köprüsü kurar. Siz de bu hayra ortak olun.
Hayrat Yardım'a Bağış Yap
SAYFA 53
اوتوز اوچنجی سوزڭ بر نوع موزون شكلندە اولان [لمعات] رسالەسندن آلینمشدر.
[قاریلر یووەلرندن چیقوب بشری یولدن چیقارمش، یووەلرینە دونملی]
[١] اِذَا تَاَنَّثَ الرِّجَالُ السُّفَهَٓاءُ بِالْهَوَسَاتِ اِذًا تَرَجَّلَتِ النِّسَٓاءُ النَّاشِزَاتُ بِالْوَقَاحَاتِ
میمسز مدنیّت، طائفۀ نسایی یووەلرندن اوچورمش، حرمتلری دە قیرمش،
مبذول متاع یاپمش. شرع اسلام اونلری
رحمتًا دعوت ایدر اسكی یووەلرینە. حرمتلری اورادە، راحتلری أولردە،
حیاتِ عائلەدە تمیزلك زینتلری.
حشمتلری حسن خُلق، لطف و جمالی عصمت، حسن كمالی شفقت، اگلنجەسی
اولادی. بونجە اسباب افساد، دمیر ثبات قراری
[١] تستر رسالەسنڭ اساسیدر. یگرمی سنە صوڭرە مؤلّفنڭ محكومیتنە سبب كوسترن بر محكمە، كندینی و حاكملرینی ابدی محكوم و محجوب أیلەمش.
SAYFA 54
لازمدر تا طایانسین. بر مجلس اخواندە كوزل قاری كیردكجە، ریا ایلە رقابت،
حسد ایلە خودگاملق، دبرنیر طمارلری!
یاتمش اولان هوسات، بردنبرە اویانیر. طائفۀ نسادە سربستی انكشافی،
سبب اولمش بشردە اخلاق سیّئەنڭ بردنبرە انكشافی.
شو مدنی بشرڭ خیرچینلاشمش روحندە، شو صورتلر دینیلن كوچك جنازەلری،
متبسّم میّتلرڭ روللری پك عظیمدر، هم مدهشدر تأثیری. [٢]
ممنوع هیكل، صورتلر یا ظلم متحجّر، یا متجسّد ریا، یا منجمد هوسدر.
یا طلسمدر، جلب ایدر او خبیث ارواحلری.
[٢] ناصل میّتە بر قاری یە نفسانی نظرلە باقمق نفسڭ دهشتلی آلچاقلغنی كوستریر. اویلە دە، رحمتە محتاج بر بیچارە میّتەنڭ كوزل تصویرینە مشتهیانە بر نظرلە باقمق، روحڭ حسّیات علویەسنی سوندیرر.
SAYFA 55
[یدنجی مكتوب ]
مكتوباتدن آلینمشدر
بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ
وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ
السّلام علیكم ورحمة اللّٰە وبركاتە
عزیز قرداشلرم!
بڭا سویلەمك اوزرە شاملی خافظە [ایكی شی] دیمشسڭز. [برنجیسی] حضرت پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامڭ (زینبی) تزوّجنی، اسكی زمان منافقلری كبی، یڭی زمانڭ اهل ضلالتی دخی مدار تنقید بولویورلر؟ نفسانی، شهوانی تلقّی ایدییورلر؟ دییورسڭز.
[الجواب] یوز بیڭ دفعە حاشا و كلّا! او دامن معلّایە، شویلە پست شبهاتڭ ألی یتیشمز. اوت اون بش یاشندن قرق یاشنە قدر، حرارت غریزیّەنڭ غلیانلی هنگامندە و هوسات نفسانیەنڭ التهابی زمانندە، دوست و دوشمانڭ اتّفاقیلە كمال عفّت و تمام عصمت ایلە خدیجة الكبرا رضی اللّٰە عنها كبی اختیارجە بر تك قادین ایلە اكتفا و قناعت ایدن بر ذاتڭ، قرقدن صوڭرە، یعنی حرارت غریزیە توقّفی هنگامندە و هوسات نفسانیەنڭ
SAYFA 56
سكونتی زمانندە كثرت ازدواج و تزوّجاتی، بالضّرورە و بالبداهە نفسانی اولمدیغنی و باشقە اهمّیتلی حكمتلرە مستند اولدیغنی، ذرّە قدر انصافی اولانە اثبات ایدر بر حجّتدر.
او حكمتلردن بریسی شودركە: ذات رسالتڭ اقوالی كبی، افعال و احوالی و اطوار و حركاتی دخی منابع دین و شریعتدر و احكامڭ مأخذلریدر. شق ظاهریسنە صحابەلر حملە اولدقلری كبی، خصوصی دائرەسندەكی مخفی احوالاتندن تظاهر ایدن اسرار دین و احكام شریعتڭ حَمَلَەلری و راویلری دە، ازواج طاهراتدر. و بالفعل او وظیفەیی ایفا ایتمشلردر. اسرار و احكام دینڭ همان یاریسی، بلكە اونلردن كلییور. دیمك بو عظیم وظیفەیە بر چوق و مشربجە مختلف ازواج طاهرات لازمدر. كلەلم حضرت زینبڭ تزوجنە:
یگرمی بشنجی سوزڭ برنجی شعلەسنڭ اوچنجی شعاعنڭ مثاللرندن اولان [مَا كَانَ مُحَمَّدٌ اَبَٓا اَحَدٍ مِنْ رِجَالِكُمْ وَلٰكِنْ رَسُولَ اللّٰهِ وَخَاتَمَ النَّبِیّٖنَ] آیتنە دائر شویلە یازیلمشكە: انسانلرڭ طبقاتنە كورە بر تك آیت، متعدّد وجوهلرلە هر بر طبقەنڭ فهمنە كورە بر معنا افادە ایدییور. بر طبقەنڭ شو آیتدن حصّۀ فهمی شودركە: رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلامڭ خدمتكاری ویا اوغلم خطابنە مظهر اولان زید رضی اللّٰه عنه،
SAYFA 57
روایت صحیحە ایلە اعترافنە بناءً، عزّتلی زوجەسنی كندینە معنًا كفو بولمدیغی ایچون تطلیق ایتمش. یعنی حضرت زینب، باشقە یوكسك بر اخلاقدە یارادیلمش و بر پیغمبرە زوجە اولاجق فطرتدە اولدیغنی، زیدؓ فراستلە حسّ ایتمش و كندیسنی اوڭا زوج اولاجق فطرتدە كندینە كفو بولمدیغندن، معنوی امتزاجسزلغە سببیت ویردیگی ایچون تطلیق ایتمشدر. اللّٰهڭ امریلە رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام، آلمش. یعنی [زَوَّجْنَاكَهَا] نڭ اشارتیلە، او نكاح بر عقد سماوی اولدیغنە دلالتیلە، خارق العادە و عرف و معاملات ظاهریە فوقندە، صرف قدرڭ حكمیلەدركە رسول اكرم علیە الصّلاة والسّلام او حكم قدرە انقیاد كوسترمشدر و مجبور اولمشدر. نفس آرزوسیلە دگلدر.
شو قدر حكمنڭ دە اهمّیتلی بر حكم شرعی و مهم بر حكمت عامّەیی و شموللی بر مصلحت عمومیەیی تضمّن ایدن [لِكَیْ لَا یَكُونَ عَلَی الْمُؤْمِنٖینَ حَرَجٌ فٖٓی اَزْوَاجِ اَدْعِیَٓائِهِمْ] آیت كریمەسنڭ اشارتیلە، بیوكلرڭ كوچكلرە اوغلم دیمەلری، ظهار مسئلەلری كبی، یعنی قاریسنە، آنام كبیسڭ دیسە، حرام اولدیغی كبی دگلدركە، احكام اونڭ ایلە دگیشسین. هم بیوكلرڭ رعیّتلرینە و پیغمبرلرڭ امّتلرینە پدرانە نظر و خطابلری،
SAYFA 58
وظیفۀ رسالت اعتباریلەدر. شخصیّت انسانیە اعتباریلە دگلدركە، اونلردن زوجە آلمق اویغون دوشمەسین. ایكنجی بر طبقەنڭ حصّۀ فهمی شودركە: بر بیوك آمر، رعیتنە پدرانە بر شفقت ایلە باقار. اگر او آمر، ظاهری و باطنی بر پادشاە روحانی اولسە، مرحمتی پدرڭ یوز دفعە شفقتندن ایلری كیتدیگی ایچون، رعیّتنڭ افرادی اونڭ حقیقی اولادی كبی، اوڭا پدر نظریلە باقارلر. پدر نظری ایسە، زوج نظرینە انقلاب ایدەمدیگندن و قیز نظری دە زوجە نظرینە قولایجە دگیشمدیگندن، افكار عامّەدە، پیغمبرڭ مؤمنلرڭ قیزلرینی آلمسی شو سرّە اویغون كلمدیگی ایچون، قرآن او وهمی دفع مقصدیلە دیر: پیغمبر رحمت الٰهیە حسابیلە سزە شفقت ایدر، پدرانە معاملە ایدر و رسالت نامنە سز اونڭ اولادی كبیسڭز. فقط شخصیّت انسانیە اعتباریلە پدریڭز دگلدركە، سزدن زوجە آلمسی مناسب دوشمەسین. و سزلرە، اوغلم دیسە، احكام شریعت اعتباریلە سز اونڭ اولادی اولامازسڭز!
اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی
سعید النّورسی
SAYFA 59
[مناظرات نامندەكی رسالەنڭ بر پارچەسیدر]
[سؤٓال؟] تعدّد زوجات و اسیر و كولە كبی بعض مسائلی، بعض اجنبیلر سررشتە ایدرك، مدنیّت نقطۀ نظرندە شریعتە بعض اوهام و شبهاتی ایراد ایدییورلر.
[جواب] شیمدیلك مجملاً بر قاعدە سویلەیەجگم. تفصیلنی مستقل بر رسالە ایلە بیان ایتمك فكرندەیم. ایشتە اسلامیتڭ احكامی [ایكی قسم] در.
(بریسی) شریعت اوڭا مؤسِّسدر، بو ایسە حسن حقیقی و خیر محضدر.
(ایكنجیسی) شریعت معدِّلدر. یعنی غایت وحشی و غدّار بر صورتدن چیقاروب، اهون الشر و معدَّل و طبیعت بشرە تطبیقی ممكن و تمامًا حسن حقیقی یە كچەبیلمك ایچون زمان و زمیندن آلینمش بر صورتە افراغ ایتمشدر. چونكە بر طبیعت بشردە عمومًا حكم فرما اولان بر امری بردن رفع ایتمك، بر طبیعت بشری بردن قلب ایتمك اقتضا ایدر. بناءً علیه شریعت واضع اسارت دگلدر، بلكە اڭ وحشی صورتدن بویلە تمامًا حرّیتە یول آچاجق و كچەبیلەجك بر صورتە ایندیرمشدر، تعدیل ایتمشدر.
SAYFA 60
هم دە دردە قدر تعدّد زوجات طبیعتە، عقلە، حكمتە موافق اولمقلە برابر، شریعت بر دانەدن دردە چیقارمامش، بلكە سكز طوقوزدن دردە ایندیرمشدر. باخصوص تعدّددە اویلە شرائط قویمشدركە؛ اوڭا مراعات ایتمكلە هیچ بر مضرّتی مؤدّٖی اولماز. بعض نقطەدە (شر) اولسە دە، اهون الشردر. اهون الشر ایسە بر عدالت اضافیەدر.
SAYFA 61
اوتوز ایكنجی سوزڭ اوچنجی موقفندن ایكنجی نقطەنڭ ایكنجی مبحثیدر.
اهل ضلالتڭ وكیلی، طوتوناجق و ضلالتنی اوڭا بنا ایدەجك هیچ بر شی بولامدیغی و مُلزَم قالدیغی زمان شویلە دییور: بن، سعادت دنیایی و لذّت حیاتی و ترقّیات مدنیتی و كمال صنعتی؛ كندمجە، آخرتی دوشونمەمكدە و اللّٰهی طانیمامقدە و حبّ دنیادە و حرّیتدە و كندینە كوونمكدە كوردیگم ایچون، انسانڭ اكثریسنی بو یولە بویلە شیطانڭ همّتیلە سوق ایتدم و ایدییورم. [الجواب] بز دخی قرآن نامنە دییورزكە: ای بیچارە انسان! عقلڭی باشڭە آل! اهل ضلالتڭ وكیلنی دیڭلەمە! اگر اونی دیڭلرسەڭ خسارتڭ او قدر بیوك اولوركە، تصوّرندن روح، عقل و قلب أورپریر. سنڭ اوڭڭدە ایكی یول وار: بریسی، اهل ضلالتڭ وكیلنڭ كوستردیگی شقاوتلی یولدر. دیگری، قرآن حكیمڭ تعریف ایتدیگی سعادتلی یولدر. ایشتە او ایكی یولڭ پك چوق موازنەلرینی، چوق سوزلردە، خصوصًا كوچك سوزلردە كوردڭ و آڭلادڭ. شیمدی مقام مناسبتیلە بیڭدە بر موازنەلرینی یینە كور، آڭلا، شویلەكە:
شرك و ضلالتڭ و فسق و سفاهتڭ یولی، انسانی نهایت درجەدە سقوط ایتدیرر. حدسز ألملر ایچندە
SAYFA 62
نهایتسز آغیر بر یوكی ضعیف و عاجز بلنە یوكلتیر. چونكە انسان، جناب حقّی طانیمازسە و اوڭا توكّل ایتمزسە، او وقت انسان غایت درجەدە عاجز و ضعیف، نهایت درجەدە محتاج و فقیر، حدسز مصیبتلرە معروض، ألملی، كدرلی بر فانی حیوان حكمندە اولوب، بتون سودیگی و علاقە پیدا ایتدیگی بتون اشیادن متمادیًا فراق ألمنی چكە چكە، نهایتدە، باقی قالان بتون احبابنی بر فراق الیم ایچندە بیراقوب، قبرڭ ظلماتنە یالڭز اولارق كیدر. هم مدّت حیاتندە غایت جزئی بر اختیار و كوچك بر اقتدار و قیصەجق بر حیات و آز بر عمر و سونوك بر فكر ایلە نهایتسز ألملر ایلە و امللر ایلە فائدەسز چارپیشیر. حدسز آرزولرڭ و مقاصدڭ تحصیلنە، ثمرەسز بوشی بوشنە چالیشیر. هم كندی وجودینی یوكلنەمدیگی حالدە، قوجە دنیا یوكنی بیچارە بلنە و قفاسنە یوكلنیر. داها جهنّمە كیتمدن جهنّم عذابنی چكر.
اوت شو الیم ألمی و دهشتلی معنوی عذابی حسّ ایتمەمك ایچون، اهل ضلالت ابطال حسّ نوعندە غفلت سرخوشلغیلە موقّتًا حسّ ایتمز. فقط حسّ ایدەجگی زمان، یعنی قبرە یاقین اولدیغی وقت بردن حسّ ایدر. چونكە جناب حقّە حقیقی عبد اولمازسە، كندی كندینە مالك ظن ایدەجك. حالبوكە او جزئی اختیار و
SAYFA 63
او كوچك اقتدار ایلە شو فیرطینەلی دنیادە وجودینی ادارە ایدەمییور. حیاتنە مضر میقروپدن طوت، تا زلزلەیە قدر بیڭلر طائفە دوشمانلری، حیاتنە قارشو تهاجم وضعیتندە كورور. الیم بر قورقو دهشتی ایچندە هر وقت كندینە مدهش كورونن قبر قاپوسنە باقییور. هم بو وضعیتدە ایكن انسانیّت اعتباریلە نوع انسانی ایلە و دنیا ایلە علاقەدار اولدیغی حالدە، دنیایی و انسانی بر حكیم، علیم، قدیر، رحیم، كریم بر ذاتڭ تصرّفندە تصوّر ایتمدیگی و اونلری تصادف و طبیعتە حوالە ایتدیگی ایچون، دنیانڭ اهوالی و انسانڭ احوالی اونی دائما ازعاج ایدر. كندی ألمیلە برابر انسانلرڭ ألمنی دە چكر. دنیانڭ زلزلەسی، طاعونی، طوفانی، قحط و غلاسی، فنا و زوالی اوڭا غایت مزعج و قراڭلقلی بر مصیبت صورتندە اونی تعذیب ایدر. هم شو حالدەكی انسان، مرحمت و شفقتە لایق دگلدر. چونكە كندی كندینە بو دهشتلی وضعیتی ویرییور. سكزنجی سوزدە قویویە كیرمش ایكی قرداشڭ موازنۀ حالندە دینیلدیگی كبی؛ ناصل بر آدم كوزل بر باغچەدە، كوزل بر ضیافتدە، كوزل احبابلر ایچندە، نزاهتلی، طاتلی، ناموسلی، خوش، مشروع بر لذّت و اگلنجەیە قناعت ایتمەیوب، غیر مشروع و ملوّث بر لذّت ایچون چركین و نجس بر شرابی ایچسە، سرخوش اولوب
SAYFA 64
كندینی قیش اورتەسندە، پیس بر یردە و حتّی جاناورلر ایچندە تخیّل ایتسە، تیترەیوب باغیروب چاغیرسە، ناصل مرحمتە لایق دگلدر. چونكە اهل ناموس و مبارك آرقداشلرینی جاناور تصوّر ایدر، اونلرە قارشو حقارت ایدر. هم ضیافتدەكی لذیذ طعاملری و تمیز قاپلری ملوّث، پیس طاشلر تصوّر ایدر، قیرمغە باشلار. هم مجلّدە محترم كتابلری و معنیدار مكتوبلری معناسز و عادی نقشلر تصوّر ایدر، ییرتار، آیاق آلتنە آتار و هكذا.. بویلە بر شخص، ناصل مرحمتە مستحق دگلدر، بلكە طوقاتە مستحقدر. اویلە دە، سٓوء اختیارندن نشئت ایدن كفر سرخوشلغیلە و ضلالت دیوانەلگیلە صانع حكیمڭ شو مسافرخانۀ دنیاسنی، تصادف و طبیعت اویونجاغی اولدیغنی توهّم ایدوب جلوۀ اسمای الٰهیّەیی تازەلندیرن مصنوعاتڭ، زمانڭ كچمەسیلە وظیفەلرینڭ بیتدیگندن عالم غیبە كچمەلرینی، عدم ایلە اعدام تصوّر ایدرك.. و تسبیحات صدالرینی، زوال و فراق ابدی واویلاسی اولدقلرینی تخیّل ایتدیگندن.. و مكتوبات صمدانیە اولان شو موجودات صحیفەلرینی معناسز، قارمە قاریشیق تصوّر ایتدیگندن.. و عالم رحمتە یول آچان قبر قاپوسنی، ظلمات عدم آغزی تصوّر ایتدیگندن و اجلی ایسە، حقیقی احبابلرە وصال دعوتی اولدیغی حالدە، بتون احبابلردن فراق نوبتی تصوّر
SAYFA 65
ایتدیگندن هم كندینی دهشتلی بر عذاب ألیمدە بیراقییور، هم موجوداتی، هم جناب حقّڭ اسماسنی، هم مكتوباتنی انكار و تزییف و تحقیر ایتدیگندن مرحمتە و شفقتە لایق اولمدیغی كبی، شدّتلی بر عذابە دە مستحقدر. هیچ بر جهتدە مرحمتە لایق دگلدر.
ایشتە ای بدبخت اهل ضلالت و سفاهت! شو دهشتلی سقوطە قارشو و أزیجی مأیوسیتە مقابل هانكی تكمّلڭز، هانكی فنونڭز، هانكی كمالڭز، هانكی مدنیتڭز، هانكی ترقّیاتڭز قارشو كلەبیلیر؟ روح بشرڭ اشدّ احتیاج ایلە محتاج اولدیغی حقیقی تسلّی یی نرەدە بولابیلیرسڭز؟ هم كووندیگڭز و بل باغلادیغڭز و آثار الٰهیّەیی و احسانات ربّانیەیی اونلرە اسناد ایتدیگڭز هانكی طبیعتڭز، هانكی اسبابڭز، هانكی شریكڭز، هانكی كشفیاتڭز، هانكی ملّتڭز، هانكی باطل معبودیڭز سزی سزجە اعدام ابدی اولان موتڭ ظلماتندن قورتاروب، قبر حدودندن، برزخ حدودندن، محشر حدودندن، صراط كوپروسندن حاكمانە كچیرەبیلیر، سعادت ابدیەیە مظهر ایدەبیلیر؟ حالبوكە قبر قاپوسنی قپامدیغڭز ایچون، سز قطعی اولارق بو یولڭ یولجیسیسڭز. بویلە بر یولجی، اویلە بریسنە طایانیركە، بتون بو دائرۀ عظیمە و بو كنیش حدودلر،
SAYFA 66
اونڭ تحت امرندە و تصرّفندەدر. هم دخی، ای بدبخت اهل ضلالت و غفلت! غیر مشروع بر محبّتڭ نتیجەسی، مرحمتسز عذاب چكمكدر قاعدەسی سرّنجە، سز، فطرتڭزدەكی جناب حقّڭ ذات و صفات و اسماسنە صرف ایدیلەجك محبّت و معرفت استعدادینی و شكر و عبادات جهازاتنی، نفسڭزە و دنیایە غیر مشروع بر صورتدە صرف ایتدیگڭزدن، بالاستحقاق جزاسنی چكییورسڭز. چونكە جناب حقّە عائد محبّتی، نفسڭزە ویردیڭز. محبوبڭز اولان نفسڭزڭ حدسز بلاسنی چكییورسڭز. چونكە حقیقی بر راحتی او محبوبڭزە ویرییورسڭز. هم اونی، حقیقی محبوب اولان قدیر مطلقە توكّل ایلە تسلیم ایتمییورسڭز، دائما الم چكییورسڭز. هم جناب حقّڭ اسما و صفاتنە عائد محبّتی، دنیایە ویردیڭز و آثار صنعتنی، عالمڭ اسبابنە تقسیم ایتدیڭز، بلاسنی چكییورسڭز. چونكە او حدسز محبوبلریڭزڭ بر قسمی سزە اللّٰهە ایصمارلادق دیمەیوب، سزە آرقەسنی چویروب، بیراقوب كیدییور. بر قسمی دە سزی هیچ طانیمایور. طانیسە دە سزی سومییور. سوسە دە سزە بر فائدە ویرمییور. دائما حدسز فراقلردن و امیدسز دونمەمك اوزرە زواللردن عذاب چكییورسڭز. ایشتە اهل ضلالتڭ سعادت حیاتیە و تكمّلات انسانیە و محاسن مدنیت و لذّت حرّیت