غایت اهمّیتلی بر حقیقتە غایت قیصە بر اشارت

بعض احادیث شریفە ایلە اشارت واركە؛ آخر زماندە قادینلر طائفەسندە حقائق ایمانیە زیادە انكشاف ایدەجك. او زمانڭ ضلالت تهلكەلرندن بر درجە محفوظ قالاجقدر. بر حدیث شریف فرمان ایدركە: [عَلَیْكُمْ بِدٖینِ الْعَجَٓائِزِ] یعنی آخر زماندە اختیار قادینلرڭ دینلرینە اقتدا ایدیڭز. دیمك شفقت قهرمانلری اولان قادینلر، او سجیۀ شفقتدن چیقان صمیمیت و اخلاص ایلە، او زمانڭ ریاكارانە ضلالت تهلكەلرندن قورتولمغە وسیلە اولور. اسلامیتنی محافظە ایدر.

هم بر حدیث شریف فرمان ایدییوركە: [اَبُو الْبَنَاتِ مَرْزُوقٌ] یعنی قیزلرڭ باباسنڭ رزقنە بركت دوشر. دیمك قیز چوجقلری آخر زماندە چوغالیر. هم مبارك و رزقلری بركتلی اولور. بن چوق زمان اوّل بو نوع حدیثلرڭ سرّینی بیلمییوردم. جناب حقّە شكركە، بو آخردە بر درجە او سرّی آڭلادم. غایت قیصەجە بر اشارت ایدەجگز. نوع بشردە یاورولر، سائر حیوانلر كبی چابوق كندی كندینە مالك اولمدیغندن، یاشامقدە حیوانڭ ایكی اوچ آی یرینە، اون سنە، بلكە داها زیادە شفقتلی بر حمایتە محتاج اولدقلرندن، بو سرّ ایچون جنس حیوانە

مخالف اولارق انساندەكی ولدلرینە قارشو شفقتی، بر سجیۀ فطریە اولارق دوام ایتمك لازم كلمش. هم اقتدارسز یاورولرە و ضعیف والدەلرینە تام یاردیم و حمایە ایتمك حكمتیلە ارككلردە دە حیثیت، ناموس سجیّەسی فطرتندە درج ایدیلمش. بو ناموسدە خالص و اجرتسز، مقابلەسز، صمیمی بر قهرمانلق درج ایدیلمش. فقط او سجیە بعض اسباب ایلە بر درجە بوزولدیغی ایچون، صمیمی و خالص قهرمانلق سجیّەسی اكثریتلە ضعیفلامش. فقط قادینلردە او سجیۀ فطریە اولان شفقت قهرمانلغی بوزولمامش. بو سجیۀ فطریە اهل اسلامدە، آخر زماندە بیوك بر خدمت.. و حیات اجتماعیەدە، اسلامیت دائرەسندە بر اساس اولاجغنە او كبی حدیث شریفلر اشارت ایدوب رمزًا خبر ویرییورلر.

سعید النّورسی

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

[وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ]

[اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا]

باشقە خارج مملكتدە مهم یرلردە جریدەلرلە صورولان [نەدن سنّت سنیّەیە مخالف اولارق مجرّد قالدڭ؟] سؤٓالنە بر جوابدر.

[اوّلًا] مكتوبڭزی غایت خستە اولان استادیمزە اوقودق. استادیمز ایسە، بن شدّتلی خستە اولماسە ایدم، بو چوق قیمتدار و مدقّق و مبارك قرداشلریمە تفصیلاتلی بر جواب یازاجقدم. فقط بو شدّتلی وضعیتم مساعدە ایتمدیگندن غایت قیصە، برقاچ نقطەیە او مبارك و صمیمی قرداشلریمە و خدمت قرآنیەدە آرقداشلریمە یازارسڭز، دیدی.

[برنجیسی] قرق سنەدنبری غایت دهشتلی بر زندقە هجومی قارشوسندە، هر شیئنی فدا ایدەجك حقیقی فداكارلر لازم كلدیگی بر زماندە، قرآن حكیمڭ حقیقتنە، دگل دنیا سعادتمی، بلكە لزوم اولسە آخرت

سعادتمی دخی فدا ایتمەیە قرار ویردم. دگل بر سنّت اولان موقّت دنیا زوجەلرینی آلمق، بلكە بو دنیادە اون حوری دە بڭا ویریلسە ایدی، بیراقمەیە مجبوردمكە؛ اخلاص حقیقی ایلە حقیقت قرآنیەیە خدمت ایدەبیلەیم. چونكە بو دهشتلی دینسزلك قومیتەلری، اویلە دهشتلی هجوملری و دسیسەلری یاپییورلردیكە، بونلرە قارشو كلمك ایچون اعظمی فداكارلق یاپمق و حركات دینیّەسنی رضای الٰهیدن باشقە هیچ بر شیئە آلت یاپمامق لازم كلییوردی. بیچارە بر قسم عالملر و اهل تقوا انسانلر، چولوق چوجغنڭ معیشت دردی ایچون بدعەلرە فتوا ویردیلر ویا طرفدار كوروندیلر. خصوصًا دین درسلرینی قالدیروب اذان محمّدی ییؐ قالدیرمق كبی دهشتلی هجوملرە قارشو، اعظمی فداكارلق و اعظمی ثبات و متانت و هر شیدن استغنا ایتمك لزومی قارشوسندە، بن بر سنّت سنیە اولان أولنمك عادتنی ترك ایتدمكە؛ تا چوق حراملرە كیرمەیەیم و چوق واجبلری و فرضلری یاپابیلەیم. بر سنّت یوزندن یوز كناهە كیریلمز. چونكە او قرق سنە ظرفندە بر تك سنّتی یرینە كتیرن بعض خواجەلر، اون كبائرە و حراملرە كیرمگە، بر قسم سنّت و فرضلری بیراقمەیە كندیلرینی مجبور بیلدیلر.

[ثانیًا] آیت كریمەدە [فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ] و حدیث شریفدەكی [تَنَاكَحُوا تَكَاثَرُوا] كبی امرلر، امر دائمی

و وجوبی دگلدرلر. بلكە استحبابی و سنّت امرلریدر. هم شرطلرە باغلیدر. هم دە هركس ایچون هر وقت دگلدر. هم دە [لَا رَهْبَانِیَّةَ فِی الْاِسْلَامِ] رهبانیت اسلامیتدە یوقدر، معناسی، رهبانیلر كبی تجرّد مردوددر، حقیقتسزدر، حرامدر دیمك دگلدر. بلكە [خَیْرُ النَّاسِ مَنْ یَنْفَعُ النَّاسَ] حدیثنڭ سرّی ایلە حیات اجتماعیەیە خدمت ایتمك ایچون، اجتماعی بر عادت اسلامیّەیە ترویجدر. یوقسە سلف صالحیندن بیڭلرلە اهل حقیقت انزوایە، مغارەلرە موقّتًا كیرمشلر. دنیانڭ فانی مزیناتندن استغنا و تجرّد ایتمشلر. تاكە، حیات ابدیەلرینە تام خدمت ایتسینلر.

مادام شخصی و خصوصی كمالات باقیەسی ایچون دنیایی ترك ایدنلر، سلف صالحیندن چوق وار. البتە خصوصی دگل، كلّی و عمومی اولارق چوق بیچارەلرڭ سعادت باقیەلری ایچون و ضلالتە دوشمەمەلری و ایمانلرینی تقویە ایدوب قورتارمەلری ایچون و حقیقت قرآنیە و ایمانیەیە تام خدمت ایتمك و خارجدن كلن و داخلدن چیقان دینسزلرە قارشو طایانمق ایچون، زائل و فانی دنیاسنی ترك ایتمك، البتە سنّت سنیّەیە مخالفت دگل، بلكە حقیقت سنتە مطابقتدر. و صدّیق اكبرڭؓ "جهنّمدە وجودم بویوسون، تا اهل ایمانە یر بولونماسین."

دییە فداكارلقدە اعظمی صداقتڭ بر ذرّەسنی قزانمق فكریلە، بیچارە سعیدؓ بتون عمرندە تجردی، استغنایی اختیار ایتمش.

[ثالثًا] رسالۀ نورڭ طلبەلرینە، باشقەلری اولنییورلر، سز تزوجدن واز كچیڭز، دینیلمەمش، دینیلمز. فقط طلبەلر برقاچ طبقەدر. بر طبقەنڭ حقیقی اخلاصی غائب ایتمەمك و حقیقی فداكارلق و اعظمی بر صداقت طاشیمق ایچون، دنیا احتیاجلرینە ممكن اولدیغی قدر عمرینڭ موقّت بر قسمندە باغلانمامسی بو زماندە لازم كلییور. اگر خدمت قرآنیە و ایمانیەدە یاردیمجی بر خانم بولسە آلیر. خدمتنە ضرر ویرمز. للّٰە الحمد بو نوعدن چوق نور طلبەلری وار، زوجەلری اونلردن كری قالمییورلر. بلكە قادینلردەكی شفقتدن كلن اجرتسز فطری قهرمانلق و حقیقی اخلاص جهتیلە زوجندن داها ایلری كیدەبیلیر. نور طلبەلرینڭ یتیشمش قسملرندن اكثریسی اولنمشلر، بو سنّتی یرینە كتیرمشلردر.

رسالۀ نور اونلرە دیركە: خانەلریڭز بر كوچك مدرسۀ نوریە، بر مكتب عرفان اولسونكە؛ بو سنّت تام یرینە كلسین. سنّت سنیّەنڭ میوەسی اولان چوجقلر، آخرتدە سزە شفاعتجی اولسونلر. دنیادە دە ایمان درسنی آلوب سزە

حقیقی اولاد اولسونلر. یوقسە بو اوتوز سنەدە قسمًا اولدیغی كبی، او چوجقلرە یالڭز تربیۀ مدنیە ویریلسە، بر جهتدە او چوجقلر دنیادە فائدەسز و آخرتدە دعواجی اولارق، نە ایچون ایمانمی قورتارمدیڭز؟ دییەجكلرندن پدر و والدەلرینی محزون ایتمك، سنّت سنیّەنڭ حكمتنە منافی اولور.

سعید النّورسی

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

خانملرڭ رهبرندە ایكی اوچ دفعە ذكر ایدیلن [عَلَیْكُمْ بِدٖینِ الْعَجَٓائِزِ] حدیث شریفنڭ سرّی مناسبتیلە، اختیارلر رسالەسندن [یدی رجا] اوڭا ذیل ایدیلدی.

[برنجی رجا] ای سنّ كمالە كلن، محترم اختیار قرداشلر و اختیارە همشیرەلر! بن دە سزڭ كبی اختیارم. اختیارلق زمانمدە آرا صیرە بولدیغم رجالری.. و او رجالردەكی تسلّی نورینە سزی دە تشریك ایتمك آرزوسیلە باشمدن كچن بعض حالاتی یازاجغم. كوردیگم ضیالر و راست كلدیگم رجا قاپولری، بنم ناقص و مشوّش استعدادیمە كورە كورولمش و آچیلمش. ان شٓاء اللّٰه سزلرڭ صافی و خالص استعدادلریڭز، كوردیگم ضیایی پارلاتدیراجق. بولدیغم رجایی داها زیادە قوّتلشدیرەجك. ایشتە كلەجك او رجالرڭ و ضیالرڭ منبعی، معدنی و چشمەسی ایماندر.

[ایكنجی رجا] اختیارلغمە كیردیگم زمان، بر كون كوز موسمندە، ایكیندی وقتندە یوكسك بر طاغدە دنیایە باقدم. بردن غایت رقّتلی و حزین و بر جهتدە قراڭلقلی بر حالت بڭا كلدی. كوردمكە؛ بن اختیارلاندم.

كوندوز دە اختیارلانمش، سنە دە اختیارلانمش. دنیا دە اختیارلانمش. بو اختیارلقلر ایچندە دنیادن فراق و سودكلرمدن افتراق زمانی یاقینلاشدیغندن، اختیارلق بنی زیادە صارصدی. بردن رحمت الٰهیە اویلە بر صورتدە انكشاف ایتدیكە: او رقّتلی حزن و فراقی، قوّتلی بر رجا و پارلاق بر تسلّی نورینە چویردی. اوت، ای بنم كبی اختیارلر! قرآن حكیمدە یوز یردە [اَلرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ] صفتلریلە كندینی بزە تقدیم ایدن.. و دائما زمینڭ یوزندە مرحمت ایستەین ذی حیاتلرڭ امدادینە رحمتنی كوندرن.. و غیبدن هر سنە بهاری، حدسز نعمت و هدیەلریلە طولدیروب رزقە محتاج بزلرە یتیشدیرن.. و ضعف و عجزڭ درجەسی نسبتندە، رحمتنڭ جلوەسنی زیادە كوسترن بر خالق رحیممزڭ رحمتی، بو اختیارلغمزدە اڭ بیوك بر رجا و اڭ قوّتلی بر ضیادر. بو رحمتی بولمق، ایمانلە او رحمانە انتساب ایتمك و فرائضی قیلمقلە اوڭا اطاعت ایتمك ایلەدر.

[اوچنجی رجا] بر زمان كنچلك كیجەسنڭ اویقوسندن اختیارلق صباحیلە اویاندیغم وقت، كندیمە باقدم. وجودم، قبر طرفنە بر اینیشدن قوشار كبی كیدییور. نِیَازٖئِ مِصْرٖینڭ [كوندە بر طاشی دوشدی یرە، بنای عمریمڭ.. جان یاتار غافل، خانەسی اولدی خراب بی خبر ] دیدیگی كبی، روحمڭ خانەسی اولان جسممڭ دە هر بر كون بر طاشی

دوشمكلە ییپرانییور كوردم. و دنیا ایلە بنی قوّتلی باغلایان امیدلرم، امللرم قوپمغە باشلادیلر. حدسز دوستلرمدن و سودكلرمدن مفارقت زماننڭ یاقینلاشدیغنی حسّ ایتدم. او معنوی و چوق درین و دواسز كورونن یارەنڭ مرهمنی آرادم، بولامدم. یینە نیازئ مصری كبی دیدم: [دل بقاسی، حق فناسی ایستەدی مُلْكِ تنم ٭ بر دواسز دردە دوشدم، آهكە لقمان ]حاشیە [بی خبر ] او وقت، بردن مرحمت الٰهیّەنڭ لسانی، مثالی، تمثالی، دلّالی، ممثّلی اولان پیغمبر ذی شانمز علیە الصّلاة والسّلامڭ نوری و شفاعتی و بشرە كتیردیگی هدیۀ هدایتی، او درمانسز، حدسز ظن ایتدیگم درین یارەیە كوزل بر مرهم و تریاق اولدی. قراڭلقلی یأسمی نورلی بر رجایە چویردی.

اوت.. ای بنم كبی اختیارلغنی حسّ ایدن محترم اختیارلر و اختیارەلر! بز كیدییورز. آلدانمقدە فائدە یوق. كوزیمزی قپامقلە، بزی بورادە طوردیرمازلر. سوقیّات وار. فقط غفلتدن و قسمًا اهل ضلالتدن كلن ظلمات اوهاملریلە بزە قراڭلقلی و فراقلی كورونن برزخ مملكتی، احبابلرڭ مجمعیدر. باشدە شفیعمز اولان حبیب اللّٰه علیە الصّلاة والسّلام ایلە

بتون دوستلریمزە قاووشمق عالمیدر. اوت بیڭ اوچ یوز اللی سنەدە، هر سنە اوچ یوز اللی میلیون انسانلرڭ سلطانی.. و اونلرڭ روحلرینڭ مربّیسی.. و عقللرینڭ معلّمی.. و قلبلرینڭ محبوبی.. و هر كوندە [اَلسَّبَبُ كَالْفَاعِلِ] سرّنجە بتون امّتنڭ ایشلەدیگی حسناتڭ بر مثلی صحیفۀ حسناتنە علاوە ایدیلن.. و شو كائناتدەكی مقاصد عالیۀ الٰهیّەنڭ مداری.. و موجوداتڭ قیمتلرینڭ تعالیسنڭ سببی اولان ذات احمدیە علیە الصّلاة والسّلام، دنیایە كلدیگی دقیقەدە [اُمَّتٖی اُمَّتٖی] [حاشیە]دیدیگی كبی، محشردە هركس [نَفْسٖی نَفْسٖی] دیدیگی زمان، یینە [اُمَّتٖی اُمَّتٖی] دییەرك، اڭ قدسی و اڭ یوكسك بر فداكارلقلە یینە شفاعتیلە امّتنڭ امدادینە قوشان بر ذاتڭؐ كیتدیگی عالمە كیدییورز. و او كونشڭ اطرافندە حدسز اصفیا و اولیا ییلدیزلریلە ایشیقلانان اویلە بر عالمە كیدییورز. ایشتە او ذاتڭؐ شفاعتی آلتنە كیروب نورندن استفادە ایتمەنڭ.. و ظلمات برزخیّەدن قورتولمەنڭ چارەسی، سنّت سنیّەیە اتّباعدر.

[دردنجی رجا] بر زمان اختیارلغە آیاق باصدیغمدن غفلتی ادامە ایتدیرن صحّت بدنم دە بوزولمشدی. اختیارلق ایلە خستەلق متّفقًا بڭا هجوم ایتدیلر. باشمە اورا اورا اویقومی قاچیردیلر. چولوق چوجق، مال كبی بنی دنیا ایلە

باغلایاجق علاقەلرم دە یوقدی. باقدم. كنچلك سرسملگیلە ضایع ایتدیگم سرمایۀ عمریمڭ میوەلرینی، بتون كناهلر، خطیئٓاتلر كوردم. نیازئ مصری كبی فریاد أیلەیەرك دیدم: [بر تجارت یاپمادم، نقد عمر اولدی هبا٭ یولە كلدم، كوچمش جملە كروان بی خبر ] [آغلایوب نالان ایدوب دوشدم یولە تنها غریب ٭ دیدە كریان، سینە بریان، عقل حیران بی خبر ]. او وقت غربتدە ایدم. مأیوسانە بر حزن و ندامتكارانە بر تأسّف و استمدادكارانە بر حسرت حسّ ایتدم. بردن قرآن معجز البیان امدادە یتیشدی. بڭا او قدر قوّتلی بر رجا قاپوسنی آچدی و اویلە حقیقی بر تسلّی ضیاسنی ویردیكە: او وضعیتمڭ یوز درجە فوقندەكی یأسی دخی ازالە ایدر و او قراڭلقلری طاغیتابیلیردی.

اوت، ای بنم كبی دنیا ایلە علاقەلری كسیلمگە باشلایان و دنیا ایلە باغلانان ایپلری قوپمغە یوز طوتان محترم اختیار و اختیارەلر! بو دنیایی اڭ مكمّل و منتظم بر شهر و بر سرای حكمندە خلق ایدن بر صانع ذوالجلال، ممكنمیدركە: او شهردە و او سرایدەكی اڭ اهمّیتلی مسافرلریلە و دوستلریلە قونوشماسین. كوروشمەسین. مادام بیلەرك بو سرایی یاپمش و ارادە و اختیار ایلە تنظیم و تزیین ایتمش. البتە ناصلكە یاپان بیلیر.

اویلە دە بیلن قونوشور. مادام بو سرایی و بو شهری بزە كوزل بر مسافرخانە و تجارتگاه یاپمش. البتە بزە قارشو مناسباتنی و بزدن آرزولرینی كوسترەجك بر دفتری و بر كتابی بولوناجقدر.

ایشتە او قدسی كتابڭ اڭ مكمّلی و قرق وجهلە معجزە.. و هر دقیقەدە هیچ اولمازسە یوز میلیونڭ دیللرندە كزن و نور سرپن.. و هر بر حرفندە اصغری اولارق اون ثواب و اون حسنە و بعضًا اون بیڭ و بعضًا لیلۀ قدر سرّیلە بر حرفندە اوتوز بیڭ حسنە و میوۀ جنّت و نور برزخ ویرن قرآن معجز البیاندر. بو مقامدە اوڭا رقابت ایدەجك، كائناتدە هیچ بر كتاب یوقدر. و هیچ بر كیمسە كوسترەمز. مادام بو المزدەكی قرآن، سماوات و ارضڭ خالق ذوالجلالنڭ ربوبیّت مطلقەسی نقطەسندن و عظمت الوهیّتی جهتندن و احاطۀ رحمتی جانبندن كلن كلامیدر. فرمانیدر. و بر معدن رحمتیدر. اوڭا یاپیش. هر دردە بر دوٓاء، هر ظلمە بر ضیا، هر یأسە بر رجا ایچندە واردر. ایشتە بو ابدی خزینەنڭ آناختاری ایماندر. و تسلیمدر. و اونی دیڭلەیوب قبول ایتمك و اوقومقدر.

[بشنجی رجا] بر زمان اختیارلغمڭ مبدأندە بر انزوا آرزو ایتدم. استانبولڭ بوغاز طرفندەكی یُوشَعْ تپەسندە یالڭز قالمقلە روحم بر استراحت آرادی. بر كون او یوكسك تپەدە ایكن، دائرۀ افقە و اطرافە باقدم. غایت حزین و رقّتلی

بر لوحۀ زوال و فراقی، اختیارلغڭ اخطاریلە كوردم. شجرۀ عمریمڭ قرق بشنجی سنەسی اولان قرق بشنجی دالندەكی یوكسك مقامندن، تا حیاتمڭ آشاغی طبقەلرینە نظر كزدیردم. كوردمكە: او آشاغیدە هر بر دالندەكی هر بر سنەنڭ ایچندە، سودكلرمدن و علاقەدارلرمدن و طانیشدقلرمدن حدسز جنازەلر وار. او فراق و افتراقدن كلن غایت رقّتلی بر معنوی تأثّرات ایچندە فُضُولٖئِ بَغْدَادٖی كبی، مفارقت ایدن دوستلری دوشونەرك آه و انین ایدوب [وصلتی یاد أیلەدكجە آغلارم ٭ تا نفس وار ایسە قورو جسممدە، فریاد أیلرم ] دییەرك بر تسلّی، بر نور، بر رجا قاپوسنی آرادم. بردن آخرتە ایمان نوری امدادیمە یتیشدی. هیچ سونمز بر نور، هیچ قیریلماز بر رجا ویردی. اوت.. ای بنم كبی اختیار قرداشلر و اختیارە همشیرەلر!

مادام آخرت وار. و مادام باقیدر. و مادام دنیادن داها كوزلدر. مادام بزی یارادان ذات هم حكیم، هم رحیمدر. اختیارلقدن شكوا و تأسّف ایتمەملی ییز. بالعكس اختیارلق ایمان ایلە عبادت ایچندە سنّ كمالە كلوب وظیفۀ حیاتدن ترخیص ایلە عالم رحمتە استراحت ایچون كیتمگە بر علامت اولدیغی جهتلە اوندن ممنون اولملی ییز.