[آلتنجی سوز]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ

اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰی مِنَ الْمُؤْمِنٖینَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ

نفس و مالنی جناب حقّە صاتمق و اوڭا عبد اولمق و عسكر اولمق، نە قدر كارلی بر تجارت، نە قدر شرفلی بر رتبە اولدیغنی آڭلامق ایسترسەڭ، شو تمثیلی حكایەجگی دیڭلە. بر زمان بر پادشاه، رعیّتندن ایكی آدمە، هر بریسنە امانتًا برر چفتلك ویرركە؛ ایچندە فابریقە، ماكینە، آت، سلاح كبی هر شی وار. فقط فیرطینەلی بر محاربە زمانی اولدیغندن، هیچ بر شی قرارندە قالماز. یا محو اولور ویا تبدّل ایدر كیدر. پادشاه، او ایكی نفرە كمال مرحمتندن بر یاور اكرمنی كوندردی. غایت مرحمتكار بر فرمان ایلە اونلرە دییوردی: الڭزدە اولان امانتمی بڭا صاتیڭز. تا، سزڭ ایچون محافظە ایدەیم، بیهودە ضایع اولماسین. هم محاربە بیتدكدن صوڭرە سزە داها كوزل بر صورتدە اعادە ایدەجگم. هم كویا او امانت مالڭزدر، پك بیوك بر فیئٓات سزە ویرەجگم. هم او ماكینە و فابریقەدەكی آلتلر، بنم نامملە و بنم تزگاهمدە ایشلتدیریلەجك. هم فیئٓاتی، هم اجرتلری

بردن بیڭە یوكسلەجك. بتون او كاری سزە ویرەجگم. هم دە سز عاجز و فقیرسڭز. او قوجە ایشلرڭ مصارفاتنی تدارك ایدەمزسڭز. بتون مصارفاتی و لوازماتی، بن در عهدە ایدرم. بتون وارداتی و منفعتی سزە ویرەجگم. هم دە ترخیصات زماننە قدر الڭزدە بیراقاجغم. ایشتە بش مرتبە كار ایچندە كار! اگر بڭا صاتمازسەڭز، ذاتًا كورییورسڭزكە، هیچ كیمسە ألندەكینی محافظە ایدەمییور. هركس كبی الڭزدن چیقاجقدر. هم بیهودە كیدەجك، هم او یوكسك فیئٓاتدن محروم قالاجقسڭز. هم او نازك، قیمتدار آلتلر، میزانلر، استعمال ایدیلەجك شاهانە معدنلر و ایشلر بولمدیغندن، بتون بتون قیمتدن دوشەجكلر. هم ادارە و محافظە زحمتی و كلفتی باشڭزە قالاجق. هم امانتدە خیانت جزاسنی كورەجكسڭز. ایشتە بش درجە خسارت ایچندە خسارت! هم دە بڭا صاتمق ایسە، بڭا عسكر اولوب بنم نامملە تصرّف ایتمك دیمكدر. عادی بر اسیر و باشی بوزوغە بدل، عالی بر پادشاهڭ خاص، سربست بر یاور عسكری اولورسڭز.

اونلر، شو التفاتی و فرمانی دیڭلەدكدن صوڭرە، او ایكی آدمدن عقلی باشندە اولانی، دیدی: باش اوستنە، بن مع الافتخار صاتارم. هم، بیڭ تشكّر ایدرم. دیگری مغرور، نفسی فرعونلاشمش، خودبین، عیّاش،

كویا ابدی او چفتلكدە قالاجق كبی، دنیا زلزلەلرندن دغدغەلرندن خبری یوق، دیدی: یوق! پادشاه كیمدر؟ بن ملكمی صاتمام، كیفمی بوزمام. براز زمان صوڭرە برنجی آدم اویلە بر مرتبەیە چیقدیكە، هركس حالنە غبطە ایدردی. پادشاهڭ لطفنە مظهر اولمش، خاص سرایندە سعادتلە یاشایور. دیگری، اویلە بر حالە كرفتار اولمشكە: هم هركس اوڭا آجییور، هم دە مستحق دییور. چونكە هم سعادتی، ملكی، خطاسنڭ نتیجەسی اولارق كیتمش، هم جزا و عذاب چكییور.

ایشتە ای نفس پرهوس! شو مثالڭ دوربینی ایلە حقیقتڭ یوزینە باق. امّا او پادشاه ایسە، ازل ابد سلطانی اولان ربّڭ، خالقڭدر. و او چفتلكلر، ماكینەلر، آلتلر، میزانلر ایسە، سنڭ دائرۀ حیاتڭ ایچندەكی ماملكڭ.. و او ماملكڭ ایچندەكی جسم، روح و قلبڭ.. و اونلر ایچندەكی كوز و دیل، عقل و خیال كبی ظاهری و باطنی حاسّەلرڭدر. و او یاور اكرم ایسە، رسول كریمدر. و او فرمان احكم ایسە قرآن حكیمدركە، بحثندە بولوندیغمز تجارت عظیمەیی، شو آیتلە اعلان ایدییور: [اِنَّ اللّٰهَ اشْتَرٰی مِنَ الْمُؤْمِنٖینَ اَنْفُسَهُمْ وَاَمْوَالَهُمْ بِاَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ] و او طالغەلی محاربە میدانی ایسە، شو فیرطینەلی دنیا یوزیدركە؛ طورمییور، دونویور، بوزولویور و هر انسانڭ

عقلنە شو فكری ویرییور: [مادام هر شی المزدن چیقاجق، فانی اولوب غائب اولاجق. عجبا باقی یە تبدیل ایدوب ابقا ایتمك چارەسی یوقمی؟] دییوب، دوشونوركن، بردن سماوی صدای قرآن ایشیتیلییور. دیر: اوت وار. هم، بش مرتبە كارلی بر صورتدە كوزل و راحت بر چارەسی وار. سؤٓال: نەدر؟

[الجواب] امانتی، صاحب حقیقیسنە صاتمق. ایشتە او صاتیشدە، بش درجە كار ایچندە كار وار.

[برنجی كار] فانی مال، بقا بولور. چونكە قیّوم باقی اولان ذات ذوالجلالە ویریلن و اونڭ یولندە صرف ایدیلن شو عمر زائل، باقی یە انقلاب ایدر، باقی میوەلر ویرر. او وقت عمر دقیقەلری عادتا تخوملر، چكردكلر حكمندە ظاهرًا فنا بولور، چورور. فقط عالم بقادە، سعادت چیچكلری آچارلر و سنبللنیرلر. و عالم برزخدە ضیادار، مونس برر منظرە اولور. [ایكنجی كار] جنّت كبی بر فیئٓات ویریلییور. [اوچنجی كار] هر اعضا و حاسّەلرڭ قیمتی، بردن بیڭە چیقار. مثلا، عقل بر آلتدر. جناب حقّە صاتمایوب، بلكە نفس حسابنە چالیشدیرسەڭ، اویلە مشئوم و مزعج و معجِّز بر آلت اولوركە، كچمش زمانڭ آلام حزینانەسی و كلەجك زمانڭ اهوال مخوِّفانەسنی سنڭ بو بیچارە باشڭە یوكلتەجك، یُمُنْسز و مضر بر آلت دركەسنە اینر. ایشتە بونڭ

ایچوندركە فاسق آدم، عقلڭ ازعاج و تعجیزندن قورتولمق ایچون، غالبًا یا سرخوشلغە ویا اگلنجەیە قاچار. اگر مالك حقیقیسنە صاتیلسە و اونڭ حسابنە چالیشدیرسەڭ، عقل اویلە طلسملی بر آناختار اولوركە شو كائناتدە اولان نهایتسز رحمت خزینەلرینی و حكمت دفینەلرینی آچار. و بونڭلە صاحبنی، سعادت ابدیەیە مهیّا ایدن بر مرشد ربّانی درجەسنە چیقار. مثلا كوز بر حاسّەدركە، روح بو عالمی او پنجرە ایلە سیر ایدر. اگر جناب حقّە صاتمایوب، بلكە نفس حسابنە چالیشدیرسەڭ، كچیجی، دوامسز بعض كوزللكلری، منظرەلری سیر ایلە شهوت و هوس نفسانی یە بر قوّاد دركەسندە بر خدمتكار اولور. اگر كوزی، كوزڭ صانع بصیرینە صاتسەڭ و اونڭ حسابنە و اذنی دائرەسندە چالیشدیرسەڭ، او زمان شو كوز، شو كتاب كبیر كائناتڭ بر مطالعەجیسی و شو عالمدەكی معجزات صنعت ربّانیەنڭ سیرجیسی و شو كرۀ ارض باغچەسندەكی رحمت چیچكلرینڭ مبارك بر آریسی درجەسنە چیقار. مثلا دیلدەكی قوّۀ ذائقەیی، فاطر حكیمنە صاتمازسەڭ، بلكە نفس حسابنە، معدە نامنە چالیشدیرسەڭ، او وقت معدەنڭ طاولەسنە و فابریقەسنە بر قاپوجی دركەسنە اینر، سقوط ایدر. اگر رزّاق كریمە صاتسەڭ، او زمان دیلدەكی قوّۀ ذائقە، رحمت الٰهیە خزینەلرینڭ بر

ناظر ماهری و قدرت صمدانیە مطبخلرینڭ بر مفتّش شاكری رتبەسنە چیقار. ایشتە ای عقل، دقّت ایت! مشئوم بر آلت نرەدە؟ كائنات آناختاری نرەدە؟ ای كوز، كوزل باق! عادی بر قوّاد نرەدە؟ كتبخانۀ الٰهینڭ متفنّن بر ناظری نرەدە؟ و ای دیل، أیی طات! بر طاولە قاپوجیسی و بر فابریقە یاساقجیسی نرەدە؟ خزینۀ خاصّۀ رحمت ناظری نرەدە؟ و داها بونلر كبی باشقە آلتلری و اعضالری قیاس ایتسەڭ آڭلارسڭكە: حقیقتًا مؤمن، جنّتە لایق و كافر جهنّمە موافق بر ماهیت كسب ایدر. و اونلرڭ هر بری، اویلە بر قیمت آلمەلرینڭ سببی، مؤمن، ایمانیلە خالقنڭ امانتنی و اونڭ نامنە و اذنی دائرەسندە استعمال ایتمەسیدر. و كافر، خیانت ایدوب نفس امّارە حسابنە چالیشدیرمسیدر.

[دردنجی كار] انسان ضعیفدر، بلالری چوق. فقیردر، احتیاجی پك زیادە. عاجزدر، حیات یوكی پك آغیر. اگر قدیر ذوالجلالە طایانوب توكّل ایتمزسە و اعتماد ایدوب تسلیم اولمازسە، وجدانی دائما عذاب ایچندە قالیر. ثمرەسز مشقّتلر، ألملر، تأسّفلر اونی بوغار. یا سرخوش ویا جاناور ایدر. [بشنجی كار] بتون او اعضا و آلتلرڭ عبادتی و تسبیحاتی و او یوكسك اجرتلری، اڭ محتاج اولدیغڭ بر زماندە، جنّت

یمیشلری صورتندە سڭا ویریلەجگنە اهل ذوق و كشف و اهل اختصاص و مشاهدە اتّفاق ایتمشلر. ایشتە بو بش مرتبە كارلی تجارتی یاپمازسەڭ، شو كارلردن محرومیتدن باشقە، بش درجە خسارت ایچندە خسارتە دوشەجكسڭ.

[برنجی خسارت] او قدر سودیگڭ مال و اولاد و پرستش ایتدیگڭ نفس و هوا و مفتون اولدیغڭ كنچلك و حیات ضایع اولوب غائب اولاجق، سنڭ ألڭدن چیقاجقلر. فقط كناهلرینی، ألملرینی سڭا بیراقوب بوینڭە یوكلتەجكلر. [ایكنجی خسارت] امانتە خیانت جزاسنی چكەجكسڭ. چونكە اڭ قیمتدار آلتلری، اڭ قیمتسز شیلردە صرف ایدوب نفسڭە ظلم ایتدڭ. [اوچنجی خسارت] بتون او قیمتدار جهازات انسانیەیی، حیوانلقدن چوق آشاغی بر دركەیە دوشوروب حكمت الٰهیەیە افترا و ظلم ایتدڭ. [دردنجی خسارت] عجز و فقرڭ ایلە برابر، او پك آغیر حیات یوكنی، ضعیف بلڭە یوكلەیوب زوال و فراق سیللەسی آلتندە دائم واویلا ایدەجكسڭ. [بشنجی خسارت] حیات ابدیە اساساتنی و سعادت اخرویە لوازماتنی تدارك ایتمك ایچون ویریلن عقل، قلب، كوز و دیل كبی كوزل هدیۀ رحمانیەیی، جهنّم قاپولرینی سڭا آچاجق چركین

بر صورتە چویرمكدر. شیمدی صاتمغە باقاجغز. عجبا او قدر آغیر بر شیمیدركە، چوقلری صاتمقدن قاچییورلر. یوق، قطعا و اصلا! هیچ اویلە آغیرلغی یوقدر. زیرا حلال دائرەسی كنیشدر، كیفە كافی كلیر. حرامە كیرمگە هیچ لزوم یوقدر. فرائض الٰهیە ایسە خفیفدر، آزدر. اللّٰهە عبد و عسكر اولمق، اویلە لذّتلی بر شرفدركە، تعریف ایدیلمز. وظیفە ایسە، یالڭز بر عسكر كبی اللّٰه نامنە ایشلەملی، باشلاملی. و اللّٰه حسابیلە ویرملی و آلملی. و اذنی و قانونی دائرەسندە حركت ایتملی، سكونت بولملی. قصور ایتسە، استغفار ایتملی. [یا رب! قصوریمزی عفو ایت. بزی كندیڭە قول قبول ایت. امانتڭی قبض ایتمك زماننە قدر بزی امانتدە امین قیل. آمین] دیملی و اوڭا یالوارملی.

سعید النّورسی

[یگرمی برنجی سوز]

ایكی مقامدر.

[برنجی مقام]

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ

اِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَی الْمُؤْمِنٖینَ كِتَابًا مَوْقُوتًا

صَدَقَ مَنْ نَطَقَ

بر زمان سنًّا، جسمًا، رتبةً بیوك بر آدم بڭا دیدی: نماز اییدر. فقط هر كون هر كون بشر دفعە قیلمق چوقدر. بیتمدیگندن اوصانچ ویرییور. او ذاتڭ او سوزندن خیلی زمان كچدكدن صوڭرە، نفسمی دیڭلەدم، ایشیتدمكە، عین سوزلری سویلەیور. و اوڭا باقدم كوردمكە، تنبللك قولاغیلە شیطاندن عین درسی آلییور. او وقت آڭلادم، او ذات او سوزی، بتون نفوس امّارەنڭ نامنە سویلەمش كبیدر ویا سویلتدیریلمشدر. او زمان بن دخی دیدم: مادام نفسم امّارەدر. نفسنی اصلاح ایتمەین، باشقەسنی اصلاح ایدەمز. اویلە ایسە، نفسمدن باشلارم. دیدم: ای نفس! جهل مركّب ایچندە، تنبللك دوشگندە، غفلت اویقوسندە سویلەدیگڭ شو سوزە مقابل [بش ایقاظی] بندن ایشیت.

[برنجی ایقاظ] ای بدبخت نفسم! عجبا عمرڭ ابدیمیدر؟ هیچ قطعی سندڭ وارمیكە، كلەجك سنەیە، بلكە یارینە قدر قالاجقسڭ؟ سڭا اوصانچ ویرن، توهّم ابدیتدر. كیف ایچون ابدی دنیادە قالاجق كبی نازلانییورسڭ. اگر آڭلاسە ایدڭكە، عمرڭ آزدر، هم فائدەسز كیدییور. البتە اونڭ یگرمی درتدن بریسنی، حقیقی بر حیات ابدیەنڭ سعادتنە مدار اولاجق بر كوزل و خوش و راحت و رحمت بر خدمتە صرف ایتمك، اوصانمق شویلە طورسون، بلكە جدّی بر اشتیاق و خوش بر ذوقی تحریكە سبب اولور.

[ایكنجی ایقاظ] ای شكمپرور نفسم! عجبا هر كون هر كون اكمك ییرسڭ، صو ایچرسڭ، هوایی تنفّس ایدرسڭ؛ سڭا اونلر اوصانچ ویرییورمی؟ مادام ویرمییور، چونكە احتیاج تكرّر ایتدیگندن اوصانچ دگل، بلكە تلذّذ ایدییورسڭ. اویلە ایسە، خانۀ جسممدە سنڭ آرقداشلرڭ اولان قلبمڭ غداسی، روحمڭ آب حیاتی و لطیفۀ ربانیەمڭ هوای نسیمنی جذب و جلب ایدن نماز دخی، سنی اوصاندیرمامق كركدر. اوت نهایتسز تأثّرات و ألملرە معروض و مبتلا و نهایتسز تلذّذاتە و امللرە مفتون و پرسودا بر قلبڭ قُوتْ و قوّتی، هر شیئە قادر بر رحیم كریمڭ قاپوسنی نیاز ایلە چالمقلە الدە ایدیلەبیلیر. اوت شو فانی دنیادە كمال سرعتلە واویلای

فراقی قوپاران كیدن اكثر موجوداتلە علاقەدار بر روحڭ آب حیاتی ایسە، هر شیئە بدل بر معبود باقینڭ، بر محبوب سرمدینڭ چشمۀ رحمتنە نماز ایلە توجّه ایتمكلە ایچیلەبیلیر. اوت فطرتًا أبدیّتی ایستەین و ابد ایچون خلق اولونان و ازلی و ابدی بر ذاتڭ آیینەسی اولان و نهایتسز درجەدە نازك و لطافتلی بولونان ذی شعور بر سرّ انسانی، ذی نور بر لطیفۀ ربّانیە شو قساوتلی، أزیجی و صیقینتیلی، كچیجی و ظلماتلی و بوغوجی اولان احوال دنیویە ایچندە، البتە تنفّسە پك محتاجدر. و آنجق نمازڭ پنجرەسیلە نفس آلابیلیر.

[اوچنجی ایقاظ] ای صبرسز نفسم! عجبا كچمش كونلردەكی عبادت كلفتنی و نمازڭ مشقّتنی و مصیبت زحمتنی، بوكون دوشونوب مضطرب اولمق، هم كلەجك كونلردەكی عبادت وظیفەسنی و نماز خدمتنی و مصیبت ألمنی بوكون تصوّر ایدوب صبرسزلق كوسترمك هیچ كار عقلمیدر؟ شو صبرسزلقدە مثالڭ شویلە بر سرسم قوماندانە بڭزركە: دوشمانڭ صاغ جناح قوّتی اونڭ صاغندەكی قوّتنە التحاق ایتمش و اوڭا تازە بر قوّت اولدیغی حالدە، او طوتار مهم بر قوّتنی صاغ جناحە كوندریر، مركزی ضعیفلشدیرر. هم صول جناحدە دوشمانڭ عسكری یوق ایكن و داها كلمدن، بیوك بر قوّت كوندریر، آتش ایت! امرینی ویرر. مركزی بتون بتون قوّتدن

دوشورتور. دوشمان ایشی آڭلار، مركزە هجوم ایدر، تار و مار ایدر. اوت بوڭا بڭزرسڭ. چونكە كچمش كونلرڭ زحمتی، بوكون رحمتە قلب اولمش؛ ألمی كیتمش، لذّتی قالمش. كلفتی كرامتە التحاق و مشقّتی ثوابە انقلاب ایتمش. اویلە ایسە اوندن اوصانچ آلمق دگل، بلكە یڭی بر شوق، تازە بر ذوق و دوامە جدّی بر غیرت آلمق لازم كلیر. كلەجك كونلر ایسە مادام كلمەمشلر. شیمدیدن دوشونوب اوصانمق و فتور كتیرمك، عینًا او كونلردە آچلغی و صوسزلغی ایلە بوكون دوشونوب باغیروب چاغیرمق كبی بر دیوانەلكدر. مادام حقیقت بویلەدر. عاقل ایسەڭ، عبادت جهتندە یالڭز بوكونی دوشون. و اونڭ بر ساعتنی، اجرتی پك بیوك، كلفتی پك آز، خوش و كوزل و علوی بر خدمتە صرف ایدییورم دی،. او وقت سنڭ آجی بر فتورڭ، طاتلی بر غیرتە انقلاب ایدر.

ایشتە ای صبرسز نفسم! سن اوچ صبر ایلە مكلّفسڭ. بریسی، طاعت اوستندە صبردر. بریسی، معصیتدن صبردر. دیگری، مصیبتە قارشو صبردر. عقلڭ وارسە، شو اوچنجی ایقاظدەكی تمثیلدە كورونن حقیقتی رهبر طوت. مردانە، یا صبور دی!، اوچ صبری اوموزیڭە آل. جناب حقّڭ سڭا ویردیگی صبر قوّتنی اگر یاڭلیش یولدە طاغیتمازسەڭ، هر مشقّتە و هر مصیبتە كافی كلەبیلیر و او قوّتلە طیان.

[دردنجی ایقاظ] ای سرسم نفسم! عجبا شو وظیفۀ عبودیت نتیجەسزمیدر، اجرتی آزمیدركە، سڭا اوصانچ ویرییور. حالبوكە بر آدم سڭا برقاچ پارە ویرسە ویاخود سنی قورقوتسە، آقشامە قدر سنی چالیشدیرر و فتورسز چالیشیرسڭ. عجبا بو مسافرخانۀ دنیادە عاجز و فقیر قلبڭە قُوتْ و غنا.. و البتە بر منزلڭ اولان قبرڭدە غدا و ضیا، و هر حالدە محكمەڭ اولان محشردە سند و برات.. و ایستر ایستەمز اوستندن كچیلەجك صراط كوپروسندە نور و براق اولاجق بر نماز، نتیجەسزمیدر؟ ویاخود اجرتی آزمیدر؟ بر آدم سڭا یوز لیرەلق بر هدیە وعد ایتسە، یوز كون سنی چالیشدیرر. خلف الوعد ایدەبیلیر. او آدمە اعتماد ایدرسڭ، فتورسز ایشلرسڭ. عجبا خلف الوعد، حقّندە محال اولان بر ذات، جنّت كبی بر اجرتی و سعادت ابدیە كبی بر هدیەیی سڭا وعد ایتسە، پك آز بر زماندە، پك كوزل بر وظیفەدە سنی استخدام ایتسە، سن خدمت ایتمزسەڭ ویا ایستكسز، سُخْرە كبی ویا اوصانچلە، یاریم یامەلاق خدمتڭلە اونی وعدندە اتهام و هدیەسنی استخفاف ایتسەڭ، پك شدّتلی بر تأدیبە و دهشتلی بر تعذیبە مستحق اولاجغڭی دوشونمییورمیسڭ؟ دنیادە حپسڭ قورقوسندن اڭ آغیر ایشلردە فتورسز خدمت ایتدیگڭ حالدە، جهنّم كبی بر حپس ابدینڭ خوفی، اڭ خفیف و لطیف بر خدمت ایچون سڭا غیرت ویرمییورمی؟

[بشنجی ایقاظ] ای دنیاپرست نفسم! عجبا عبادتدەكی فتورڭ و نمازدەكی قصورڭ مشاغل دنیویەنڭ كثرتندنمیدر؟ ویاخود درد معیشتڭ مشغلەسیلە وقت بولامادیغڭدنمیدر؟ عجبا صرف دنیا ایچونمی یارادیلمشسڭكە، بتون وقتڭی اوڭا صرف ایدییورسڭ! سن استعداد جهتیلە بتون حیواناتڭ فوقندە اولدیغڭی و حیات دنیویەنڭ لوازماتنی تداركدە اقتدار جهتیلە بر سرچە قوشنە یتیشەمدیگڭی بیلییورسڭ. بوندن نەدن آڭلامییورسڭكە، وظیفۀ اصلیەڭ، حیوان كبی چابەلامق دگل، بلكە حقیقی بر انسان كبی، حقیقی بر حیات دائمە ایچون سعی ایتمكدر. بونڭلە برابر مشاغل دنیویە دیدیگڭ، چوغی سڭا عائد اولمایان و فضولی بر صورتدە قاریشدیغڭ و قاریشدیردیغڭ مالایعنی مشغلەلردر. اڭ الزمنی بیراقوب، كویا بیڭلر سنە عمرڭ وار كبی اڭ لزومسز معلومات ایلە وقت كچیرییورسڭ. مثلا زُحلڭ اطرافندەكی حلقەلرڭ كیفیتی ناصلدر؟ و آمریقە طاووقلری نە قدردر؟ كبی قیمتسز شیلرلە قیمتدار وقتڭی كچیرییورسڭ. كویا قوزموغرافیە علمندن و ایستاتیستیكجی فنّندن بر كمال آلییورسڭ.

اگر دیسەڭ: بنی نمازدن و عبادتدن آلیقویان و فتور ویرن اویلە لزومسز شیلر دگل، بلكە درد معیشتڭ ضروری ایشلریدر. اویلە ایسە بن دە سڭا دیرمكە: اگر یوز غروش بر كوندەلك ایلە چالیشسەڭ، صوڭرە