بر زمان اسكیشهر حپسخانەسنڭ پنجرەسندە اوتورمشدم.

قارشوسندە بولونان لیسە مكتبنڭ بیوك قیزلری، اونڭ حولیسندە كولەرك رقص ایدركن اونلری او دنیا جنّتندە جهنّم حوریلری حكمندە كوردم. فقط بردن اللی سنە صوڭرەكی وضعیتلری بڭا كوروندی. اونلرڭ كولمەلری الیم آغلامەلری صورتنی آلدی. اوندن بو كلن حقیقت انكشاف ایتدی. یعنی اللی سنە صوڭرەكی حاللرینی معنوی و خیالی بر سینامە ایلە كوردمكە: او كولن آلتمش قیزدن اللیسی، قبردە عذاب چكییورلر، طوپراق اولمشلر. و اون دانەسی، یتمش یاشندە چركینلشمش، هركسڭ نظر نفرتنی جلب ایدییورلر. بن دە اونلرە آغلادم. فتنۀ آخر زمانڭ ماهیّتی بڭا كوروندیكە: او فتنەنڭ اڭ دهشتلیسی و جاذبەداری، قادینلرڭ یوزسز یوزندن چیقییور. اختیاری سلب ایدوب پروانە كبی سفاهت آتشنە آتییور. و بر دقیقە حیات دنیویەیی، سنەلرلە حیات باقیەیە ترجیح ایتدیرییور.

بن بر كون صوقاغە باقاركن او فتنەنڭ تأثیرلی بر نمونەسنی حسّ ایتدم. كنچلرە چوق آجیدم. دیدم: بو بیچارەلر، كندیلرینی بو مقناطیس كبی جذب ایدیجی فتنەنڭ آتشندن قورتارامازلر، دییە دوشونوركن، بردن او فتنەیی آتشلندیرن و تعلیم ایدن ارتدادكار بر شخص معنوی اوڭمدە تجسّم ایتدی. بن دە اوڭا و اوندن درس آلان ملحدلرە دیدم:

ای جهنّم حوریلری ایلە ذوقلنمك یولندە دیننی فدا ایدن.. و سفیهانە ضلالتی سوەرك ارتكاب ایدن.. و هوسات نفسیە لذّتی یولندە دینسزلگی و الحادی قبول ایدن.. و حیاتی پرستش ایدوب ئولومدن شدّتلی قورقان.. و قبری خاطرینە كتیرمك ایستەمەین.. و ارتدادە یوز طوتان بدبخت! قطعیًّا بیلكە: دینسزلك جهتیلە سنڭ بو قوجە دنیاڭ بو ساعتدن اوّل و بو دقیقەدن صوڭرە، بالعموم سنڭ بو كائناتڭ و ماضی و مستقبلڭ و كچمش نوعڭ و جنسڭ و كلەجك مخلوقلر و نسللر و كیتمش دنیالر و ملّتلر و كلن انسانلر و طائفەلر تمامًا معدوم و ئولودرلر. ایشتە انسانیّت و عقل جهتیلە علاقەدار اولدیغڭ

بتون او سیّار دنیالر و سیّال كائناتلر، متمادیًا سنڭ ضلالتڭ صورتیلە سنڭ باشڭە دنیا طولیسی دهشتلی و حدسز بو ئولوملرڭ شدّتلی ألملرینی یاغدیرییور. سنڭ شعورڭ وارسە قلبڭی یاقییور. روحڭ وارسە یاندیرییور. عقلڭ سونمەمش ایسە غملر ایچندە بوغویور. اگر بر ساعتجك سرخوشجە سفاهتڭ و پیس لذّتڭ بو نهایتسز غملرە، حزنلرە، ألملرە مقابل كلەبیلیرسە، او سفاهتدە قال. یوقسە عقلڭی باشڭە آل. او معنوی جهنّمدن قورتولمق و ایمانڭ بو دنیادە دخی تأمین ایتدیگی بر معنوی جنّتە كیرمك و سعادت حیاتیەیی طاتمق ایچون قرآنڭ درسنی دیڭلە. جزئی فانی بر دقیقە لذّتی كلّی، باقی، دائمی، ایمانی [حاشیە]لذّتلر ایلە مبادلە ایت.

هم دیمەكە: بن حیوان كبی حیاتمی كچیرەجگم. چونكە حیوانە نسبتًا ماضی، مستقبل.. غیب حكمندەدر. جناب حكیم رحیم، او غیبی اونلرە بیلدیرمەمكلە اونلری حدسز ألملردن قورتارمش. حتّی كسیلمك ایچون یاتیریلان بر طاووق هیچ بر الم و حزن حسّ ایتمز. بیچاق كسدیگی وقت حسّ ایتمك ایستر، فقط حسّ كیدر. او ألمدن دە قورتولور. دیمك جناب حقّڭ غایت بیوك و مكمّل بر رحمتی و رأفتی و شفقتی غیبی بیلدیرمەمكدەدر. بالخاصّە معصوم حیوانلر حقّندە داها تامدر. دیمك سفیهانە لذّتدە، سن حیوانلرە یتیشەمزسڭ. بیڭلر درجە آشاغی دوشرسڭ. چونكە حیوانە نسبتًا غیبی

اولان شیلری سنڭ عقلڭ كورویور. ألمنی آلییور. ستر غیبدە بولونان استراحات تامّەدن بالكلّیە محرومسڭ. هم سنڭ مدار فخرڭ اولان اخوّت و حرمت و حمیّت كبی كوزل خصلتلرڭ، اینجەجك بر زمانە بیوك بر صحرادن بر پارماق قدر یرە انحصار.. و حدسز زماندە یالڭز حاضر ساعتە مخصوص اولدیغندن صنعی و موقّت و ساختەكار و اصلسز و غایت جزئی اولوب، سنڭ انسانیتڭ و كمالاتڭ او نسبتدە كوچولور. هیچە اینر. فقط ایمان اهلنڭ اخوّتی و حرمتی و محبّتی و حمیّتی، ایمان جهتیلە موجود بولونان ماضی و مستقبلی احاطە ایتدیگندن انسانیّتی و كمالاتی او نسبتدە تعالی ایدر. هم سنڭ دنیاجە موفّقیتڭ، الماسجی و دیوانە اولمش بر یهودینڭ جام پارچەلرینی الماس فیئٓاتیلە آلدیغی كبی، سن دە كوچوجك قیصەجق بر زمانە، بر حیاتە، اوزون و دائمی و كنیش بر حیاتڭ فیئٓاتنی ویردیگڭ ایچون، البتە او خطّ دائرەسندە غلبە ایدرسڭ. بر دقیقەیە بر سنە قدر شدّتلی حرص، محبّت، انتقام كبی حسّیاتلە متوجّه اولدیغڭ ایچون، اهل دیانتە موقّتًا تفوّق ایدرسڭ.

هم سنڭ عقلڭ، روحڭ، قلبڭ، دویغولرڭ علوی وظیفەلرینی بیراقوب، سفلی نفسڭ و پیس هوسڭ رذیل ایشلرینە اشتراك و یاردیم ایتدكلرندن، اهل ایمانە دنیادە غلبە ایدرسڭ. و ظاهردە داها سویملی كورونورسڭ. چونكە سنڭ عقل و قلب و روحڭ، غایت درجەدە تدنّی و تردّی و سقوط ایدوب پیس هوس و رذیل نفسە انقلاب ایتمشلر. مسخ اولمشلر. البتە بو جهتدە سڭا جهنّمی.. و مظلوم اهل ایمانە جنّتی قزاندیران بر موقّت غلبەڭ اولاجق.

[بردن اخطار ایدیلن بر مسئلۀ مهمّە]

آخر زمانڭ فتنەسندە اڭ دهشتلی رولی اوینایان طائفۀ نسائیّە و اونلرڭ فتنەسی اولدیغی، حدیثڭ روایتلرندن آڭلاشیلییور. اوت ناصلكە: تاریخلردە اسكی زمانلردە آمازونلر نامندە غایت سلاحشور قادینلردن مركّب بر طائفۀ عسكریّە اولارق خارقە حربلر یاپدقلری

نقل ایدیلییور. عینًا اویلە دە، بو زماندە زندقە ضلالتی اسلامیتە قارشو محاربەسندە نفس امّارەنڭ پلانیلە شیطان قوماندەسنە ویریلن فرقەلردن اڭ دهشتلیسی، یاریم چیپلاق خانملردركە، آچیق باجاغیلە دهشتلی بیچاقلرلە اهل ایمانە تعرّض ایدوب صالدیرییورلر. نكاح یولنی قپامغە، فحشخانە یولنی كنیشلتدیرمگە چالیشارق، چوقلرڭ نفسلرینی بردن اسیر ایدوب و قلب و روحلرینی كبائر ایلە یارەلایورلر. بلكە او قلبلردن بر قسمنی ئولدیرییورلر. برقاچ سنە نا محرم هوساتنە كوسترمەنڭ تام جزاسی اولارق او بیچاقلی باجاقلر جهنّمڭ اودونلری اولوب، اڭ اوّل او باجاقلر یاناجقلرینی.. و دنیادە امنیت و صداقتی غائب ایتدیگی ایچون خلقتًا چوق ایستەدیگی و فطرتًا چوق محتاج اولدیغی مناسب قوجەیی داها بولاماز. بولسە دە باشنە بلا بولور. حتّی بو حالڭ نتیجەسی اولارق، او آخر زماندە بعض یرلردە نكاحە رغبتسزلك و رعایتسزلك یوزندن، قرق قادینە بر اركك نظارت ایدەجك درجەدە اهمّیتسز، صاحبسز، قیمتسز بر صورتە كیرەجگی، حدیثڭ روایتندن آڭلاشیلییور.

مادام حقیقت بودر. و مادام هر كوزل، كوزللگنی سَور. و ألندن كلدیگی قدر محافظە ایتمك ایستر. و بوزولمەسنی ایستەمز. و مادام كوزللك بر نعمتدر. نعمتە شكر ایدیلسە، معنًا زیادەلشیر. شكر ایدیلمزسە دگیشیر، چركینلشیر. البتە عقلی وارسە، حسن و جمالنی كناهلری قزانمق و قزاندیرمق و چركین و زهرلی یاپمق.. و او نعمتی كفران ایلە مدار عذاب بر صورتە چویرمكدن بتون قوّتیلە قاچاجق. و او فانی بش اون سنەلك جمالی باقیلشدیرمك ایچون مشروع بر طرزدە استعمال ایلە او نعمتە شكر ایدەجك. یوقسە اختیارلقدە اوزون زمان استثقالە معروض قالوب مأیوسانە آغلایاجق. اگر تربیۀ اسلامیە دائرەسندە آداب قرآنیە زینتیلە او جمال كوزللشدیریلسە، او فانی حسن معنًا باقی قالاجغی.. و جنّتدە حوریلرڭ جمالندن داها شیرین و داها پارلاق بر طرزدە كندینە ویریلەجگی حدیثدە قطعیتلە ثابتدر. اگر او كوزلڭ ذرّە مقدار عقلی وارسە، بو كوزل و پارلاق و ابدی نتیجەیی ألندن قاچیرمایاجق.

[برقاچ بیچارە كنچلرە ویریلن بر تنبیه، بر درس و بر اخطاردر.]

بر كون یانمە پارلاق برقاچ كنچ كلدیلر. حیات و كنچلك و هوسات جهتندن كلن تهلكەلردن صاقینمق ایچون تأثیرلی بر اخطار آلمق ایستەین بو كنچلرە، بن دە اسكیدن رسالۀ نوردن مدد ایستەین كنچلرە دیدیگم كبی بونلرە دخی دیدمكە: سزدەكی كنچلك قطعیًّا كیدەجك. اگر سز دائرۀ مشروعەدە قالمازسەڭز، او كنچلك ضایع اولوب باشڭزە هم دنیادە، هم قبردە، هم آخرتدە كندی لذّتندن چوق زیادە بلالر و ألملر كتیرەجك. اگر تربیۀ اسلامیە ایلە او كنچلك نعمتنە قارشو بر شكر اولارق عفّت و ناموسلیلق و طاعتدە صرف ایتسەڭز، او كنچلك معنًا باقی قالاجق. و ابدی بر كنچلك قزانمسنە سبب اولاجق.

حیات ایسە، اگر ایمان اولمازسە ویاخود عصیان ایلە او ایمان تأثیر ایتمزسە، حیات، ظاهری و قیصەجق بر ذوق و لذّتلە برابر، بیڭلر درجە او ذوق و لذّتدن زیادە ألملر، حزنلر، كدرلر ویرر.

چونكە انساندە عقل و فكر اولدیغی ایچون حیوانڭ عكسنە اولارق حاضر زمانلە برابر كچمش و كلەجك زمانلرلە دە فطرتًا علاقەداردر. او زمانلردن دخی هم الم، هم لذّت آلابیلیر. حیوان ایسە فكری اولمدیغی ایچون حاضر لذّتنی، كچمشدن كلن حزنلر و كلەجكدن كلن قورقولر، اندیشەلر بوزمییور. انسان ایسە، اگر ضلالت و غفلتە دوشمش ایسە، حاضر لذّتنە كچمشدن كلن حزنلر و كلەجكدن كلن اندیشەلر او جزئی لذّتی جدًّا آجیلاشدیرییور. بوزویور. خصوصًا غیر مشروع ایسە، بتون بتون زهرلی بر بال حكمندەدر. دیمك حیواندن یوز درجە لذّت حیات نقطەسندە آشاغی دوشر. بلكە اهل ضلالتڭ و غفلتڭ حیاتی، بلكە وجودی، بلكە كائناتی بولوندیغی كوندر. بتون كچمش زمان و كائناتلر، اونڭ ضلالتی نقطەسندە معدومدر، ئولمشدر. عقل علاقەدارلغی ایلە اوڭا ظلماتلر، قراڭلقلر ویرییور. كلەجك زمانلر ایسە، اعتقادسزلغی جهتیلە یینە معدومدر. و عدملە حاصل اولان ابدی فراقلر، متمادیًا اونڭ فكر یولیلە حیاتنە ظلماتلر ویرییورلر. اگر ایمان حیاتە حیات اولسە، او وقت هم كچمش، هم كلەجك زمانلر

ایمانڭ نوریلە ایشیقلانیر و وجود بولور. زمان حاضر كبی روح و قلبنە ایمان نقطەسندە علوی و معنوی اذواقی و انوار وجودیەیی ویرییور. بو حقیقتڭ اختیار رسالەسندە یدنجی رجادە ایضاحی وار. اوڭا باقملیسڭز.

ایشتە حیات بویلەدر. حیاتڭ لذّتنی و ذوقنی ایسترسەڭز، حیاتڭزی ایمان ایلە حیاتلاندیریڭز. و فرائضلە زینتلندیریڭز. و كناهلردن چكینمكلە محافظە ایدیڭز. هر كون و هر یردە و هر وقت وفیاتلرڭ كوستردكلری دهشتلی حقیقت موت ایسە، سزە باشقە كنچلرە سویلەدیگم كبی بر تمثیل ایلە بیان ایدییورم. مثلا بورادە كوزیمز اوڭندە بر دار آغاجی دیكیلمش. اونڭ یانندە بر پییانغو، (فقط پك بیوك بر اكرامیە بیلتلری ویرن) دائرەسی وار. بز بورادەكی اون كیشی عَلٰی كُلِّ حَالْ ایستر ایستەمز، هیچ باشقە چارە یوق، اورایە دعوت ایدیلەجگز. بزی چاغیراجقلر. و چاغیرمە زمانی كیزلی اولمەسندن هر دقیقە یا كل اعدام بیلتنی آل، دار آغاجنە چیق! ویاخود كل، میلیونلر آلتون قزاندیران بر اكرامیە بیلتی سڭا چیقمش. كل، آل!

دیمەلرینی بكلركن، بردن قاپویە ایكی آدم كلدی. بری یاری چیپلاق، كوزل و آلداتیجی بر قادین، ألندە ظاهرًا غایت طاتلی، فقط زهرلی بر حلوا كتیروب ییدیرمك ایستەیور. دیگر بری دە آلداتماز و آلدانماز، جدّی بر آدم، او قادینڭ آرقەسندن كیردی. دیدیكە: سزە بر طلسم، بر درس كتیردم. بونی اوقوسەڭز، او حلوایی ییمزسەڭز او دار آغاجندن قورتولورسڭز. بو طلسم ایلە او امثالسز اكرامیە بیلتنی آلیرسڭز. ایشتە بو دار آغاجندە ذاتًا كوزیڭزلە كورییورسڭزكە، بال ییینلر اورایە كیرییورلر. و اورایە كیرنجەیە قدر دە او حلوانڭ زهرندن دهشتلی قارین صانجیسی چكییورلر. و او بیوك اكرامیە بیلتنی آلانلر، چندان كورونمییورلر. و ظاهرًا اونلر دە او دار آغاجنە چیقدقلری كورونویور. فقط اونلر آصیلمادقلرینی، بلكە اورادن قولایجە اكرامیە دائرەسنە كیرمك ایچون باصاماق یاپدقلرینی، میلیونلر شاهدلر وار، خبر ویرییورلر. ایشتە پنجرەلردن باقیڭز. اڭ بیوك مأمورلر و بو ایشلە علاقەدار بیوك ذاتلر، یوكسك سسلە اعلان ایدییورلر و خبر ویرییورلركە: او دار آغاجنە كیدنلری عین الیقین كوزیڭز ایلە

كوردیگڭز كبی، بو اكرامیە بیلتنی طلسمجیلر آلدقلرینی هیچ شك و شبهەسز كوندوز كبی قطعی بیلیڭز، دیدی.

ایشتە بو تمثیل كبی، زهرلی بر بال حكمندە اولان غیر مشروع دائرەدەكی كنچلگڭ سفاهتكارانە ذوقلری، خزینۀ ابدیەنڭ و سعادت سرمدیەنڭ بیلتی و وثیقەسی اولان ایمانی غائب ایتدیگی ایچون، دار آغاجی حكمندە اولان ئولوم و ابدی ظلمات قاپوسی اولان قبرڭ مصیبتنە، عینًا ظاهرًا كوروندیگی كبی دوشر. و اجل كیزلی اولدیغی ایچون كنچ، اختیار فرق ایتمەیەرك هر وقت اجل جلّادی باشنی كسمك ایچون كلەبیلیر. اگر او زهرلی بال حكمندە اولان هوسات غیر مشروعەیی ترك ایدوب، طلسم قرآنی اولان ایمان و فرائضی الدە ایتمكلە و فوق العادە مقدّرات بشر پییانغوسندن چیقان سعادت ابدیە خزینەسی بیلتنی آلاجغنە، یوز یگرمی درت بیڭ انبیا علیهم السّلام ایلە برابر حد و حسابە كلمەین اهل ولایت و اهل حقیقت متّفقًا خبر ویرییورلر. و آثارینی كوسترییورلر.

[الحاصل] كنچلك كیدەجك. سفاهتدە كیتمش ایسە هم دنیادە، هم آخرتدە بیڭلر بلا و ألملر نتیجە ویردیگنی.. و اویلە كنچلر اكثریتلە سٓوء استعمال ایلە، اسرافات ایلە كلن اوهاملی خستەلقلە خستەخانەلرە.. و طاشقینلقلریلە حپسخانەلرە ویا سفالتخانەلرە.. و معنوی ألملردن كلن صیقینتیلرلە میخانەلرە دوشەجكلرینی آڭلامق ایسترسەڭز، خستەخانەلردن و حپسخانەلردن و قبرستانلردن صوریڭز. البتە خستەخانەلرڭ اكثریتلە لسان حالندن كنچلك سائقەسیلە اسرافات و سٓوء استعمالدن كلن خستەلقدن انینلر، ایواهلر ایشیتدیگڭز كبی.. حپسخانەلردن دخی اكثریتلە كنچلگڭ طاشقینلق سائقەسیلە غیر مشروع دائرەدەكی حركاتڭ طوقاتلرینی ییین بدبخت كنچلرڭ تأسّفلرینی ایشیتەجكسڭز. و قبرستاندە و متمادیًا اورایە كیرنلر ایچون قاپولری آچیلوب قاپانان او عالم برزخدە (اهل كشف القبورڭ مشاهداتیلە و بتون اهل حقیقتڭ تصدیقیلە و شهادتیلە) اكثر عذابلر، كنچلك سٓوء استعمالاتنڭ نتیجەسی اولدیغنی بیلەجكسڭز. هم نوع انسانڭ اكثریتنی تشكیل ایدن اختیارلردن و خستەلردن صوریڭز. البتە