[495]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

Azîz, Sıddîk Kardeşlerim,

Evvelen: Hadsiz şükrolsun ki, Risâle-i Nûr’un Haremeyn-i Şerîfeynce makbûliyetine bir alâmet şudur ki: Denizli kahramanı Hâfız Mustafâ, İstanbul’dan aldığı Zülfikār ve Asâ-yı Mûsâ ve Siracü’n-Nûr’u ki Hindistân ulemâsına gönderilecekti onları alıp yolda bazı hacılara okutup, beraber Medîne-i Münevvere’de Keşmîr’li, gāyet meşhûr bir âlim ve Türkçe de güzel bilen zâta teslîm etmiş. O zâtın da çok takdîr edip kat‘î te’mînât ile Hindistân ulemâsının merkezine göndereceğini ve Medîne-i Münevvere’ye mahsûs olan mecmûalar da yetiştiğini ve sâir yerlere de gönderilen mecmûalar selâmetle yetiştiğini, Denizli’li Hâfız Mustafâ’ya beraber arkadaş olup ve yolda nûrları okuyarak giden hem genç, hem Nûrcu iki Afyonlu hacı ve başka hacılar, bu müjdeli haberi bana getirdiler ve hâriçte Risâle-i Nûr’un ehemmiyetli revâcını ve makbûliyetini müjdelediler. Yalnız Câmiü’l-Ezher’e gidecek üç mecmûadan Zülfikār burada kaldı, gönderemedik, ikisi gitmişler. Bunun hikmeti şudur ki: Zülfikār ilmî bir geniş derstir. Âlem-i İslâm’ın Medrese-i Kübrâ’sı olan Câmiü’l-Ezher’e ders sûretiyle göndermek münâsib olmadığı gibi, hem orada kolera

hastalığının istîlâsıyla elbette Zülfikār, lâyık olduğu dikkat-i nazara bu sırada alâkadârâne mazhar olamayacaktı.

Sâniyen: Risâlei’n-Nûr’un erkân-ı esâsiyesinden Hulûsî-i evvel ve Hulûsî-i sânî gāyet güzel ve samîmî iki mektûblarını aldım. Bin Bârekallâh dedim. Ve nûrun kıymetdâr nâşirleri ve santralleri ve nûr postacısı olan Alî Osmân ve Çilingir Alî ve mübârek vâlidesi Saniye ve Abdülbâki’nin bir mektûblarıyla dört Mecmûa-i Nûriyeyi buraya hediye olarak göndermişler, aldık. Onların harfleri adedince Erhamü’r-râhimîn onlara rahmet ve onlardan râzı olsun. Âmîn. Ve sıddîk Süleymân, Sabrî, Alî Osmân, Alî Çilingir, Ahmed’in hem Eğirdir Nûrcuları nâmına bizi görüp, hem bizim bedelimize de onlara ve o havâlîdeki kardeşlerimize benim yerimde ziyâret etmeleri ve onlara ve o yerlere iştiyâkımı ve selâmımı teblîğ etmeleri, beni ve bizi çok sevindirdi. Mâşâallâh, Allâh râzı olsun, dedirtti. Ve Risâlei’n-Nûr’un pek eski bir şâkirdi olan merhûm Semerci Hüseyin Efendi’nin vefâtı, bizi mahzûn eyledi. Cenâb-ı Hakk ona binler rahmet eylesin. Âmîn. Ve akrabasını da benim bedelime ta‘ziye ediniz. İnşâallâh o da Hasan Feyzî ve Hâfız Alî’nin nûrânî menzillerine gitti.

Çilingir Alî ve muhterem vâlidesi Saniye ve Abdülbâkî ve Alî Osmân’ın gönderdikleri dört mecmûayı, ben hediyelerinin mukābili tam vermesem kabûl edemediğimden ve kabûl ettiğim ekser hediyelere de, ya nûrları veya mübârek bir şeyi veya fiyatı mukābil

verdiğim ve hediyelerin kabûlüne mecbûr olduğum zaman ona mukābil bazı kitablarımı veriyordum. Şimdi bu dört büyük mecmûanın mukābili ise böyle düşündüm ki, onları gönderenlerin hesabına olarak dâimâ okumak için mühim yerlere hediye gibi vereceğim ki, her vakit onlara sevâb kazandırsın. Defter-i hasenâtlarına hayırları yazdırsınlar.

Sâlisen: Safranbolu kahramanı Mustafâ Usman buraya geldi, görüştük. Hakîkaten tam ve hâlis ve sebâtkâr ve muktedir Nûrcu bir kardeşimiz olduğunu anladık. Cenâb-ı Hakk onun emsâlini çoğaltsın. Sart istasyonunun şefî Mehmed Yayla’nın başına gelen hâdisenin ehemmiyeti yoktur. Cenâb-ı Hakk onu muhâfaza etsin. Merâk etmesin, büyük bir musîbetten kurtulmuş. Karye-i irfân talebeleri nâmına tebrîk yazan Mehmed Esad’ın Risâle-i Nûr’un o havâlîde ne derece kıymetdâr telakkî edildiğini gösteren mektûbunun bir parçasını Lâhika’ya geçirmek için size gönderdim. Fakat ta‘dîle, tashîhe vakit bulamadım, siz tashîh edebilirsiniz. Hem Eskişehir’in perde altında hizmet eden Hasan Feyzî’si ve zü’l-cenâheyn şeyhzâde hâfız ve vâiz Abdullâh Toprak’ın bazı dostlarına yazdığı mektûbunun işâret olunan parçası Lâhika’ya geçmek üzere gönderdik. İki seneden beri fevkalâde nûrlara ehemmiyetli hizmet eden Na‘lbant Mustafâ’yı Cenâb-ı Hakk iki cihânda mes‘ûd eylesin. Âmîn.

Râbian: Ahmed Feyzî’nin uzun mektûbunun başında yazılan benim mektûbumu Lâhika’ya ve arkadaşlara göndermesi münâsibdir. Hatta size zahmet olmasın diye, ta‘dîl edilen Ahmed Feyzî’nin uzun mektûbuyla hem Lâhika’ya, hem arkadaşlara göndermek tensîbinize havâle ettim. Münâsib gördüğünüz yere gönderebilirsiniz. Umûma selâm ve Medresetü’z-Zehrâ’nın fa‘âliyetine ve muvaffakiyetlerine binlerce Bârekallâh deriz.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

Kardeşiniz Saîd Nûrsî

Not: Kusura bakmayınız, dört kalem birbirine yardım edip ancak yazabildiler.

[496]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

Azîz, Sıddîk Kardeşlerim,

Evvelâ: Nûrun ehemmiyetli kahramanlarından, nûrun ehemmiyetli mecmûalarını Mekke-i Mükerreme’ye götürüp, gāyet büyük bir Hindli Âlim Ahmed Alî Şimşirî’ye teslîm edip, hem Hindçe tercüme etmeye ve Hind’e de göndermeye te’mînât alan kardeşimiz Hâfız Mustafâ’ya binler Bârekallâh ve Mâşâallâh ve Es‘adekallâh deriz. Medresetü’z-Zehrâ, Mekke-i Mükerreme’deki o büyük zâtla muhâbere etsin. Adresi şudur: Mekke-i Mükerreme’de Babü’s-Selâm’da Ahmed Alî Şimşirî diye mektûb yazabilirsiniz.

Sâniyen: Bu def‘aki hâdise, bir habbeyi evhâm yüzünden çok kubbeler yaptıklarını öğrendik. Bir emâresi de şudur: Dâhiliye Vekîli’nin emriyle gece içinde Afyon Vâlisi, emniyet müdürüyle buraya gelip gecede menzilimi basmak istemişler. Müdde-i umûmî muvâfakat etmediğinden sabaha kadar bekleyip, en ziyâde aleyhimizde bulunan iki adamı ta‘yîn edip, kilidimi kırıp füc’eten baskın vermeleri. hem aynı gün Hâşiye faytonla çıktığım vakit burada emsâl-i vukū‘ bulmayan beş tayyâre pek aşağıda uçup benim faytonumu bildikleri için etrafımda iki def‘a dönmeleri; ikinci gün başka bir tarafa, çok görünmeyen gizli bir dere tarafına faytonla giderken, aşağıda uçan beş tayyâreyi birşey arıyor gibi gördük. Anladık ki, bizi arıyorlar. Yine aynen evvelki gün gibi, o beş tayyâre etrafımızda ve kasaba üstünde gezip, odamıza girdiğimiz zaman onların da gitmeleri kuvvetli bir emâredir ki, bir habbe yüz kubbe yapılmış. Burada böyle ma‘nâsız, evhâm yüzünden bana eziyet verilmesi ve Medresetü’z-Zehrâ’nın kahramânlarına buraya nisbeten bu üç senede on dereceden yalnız bir derece eziyet verilmek cihetiyle, Isparta hükûmetine ve adliyesine teşekkürümü ve minnetdârlığımı ve onların verdiği eziyetleri de helâl ettiğimi bildirirsiniz.

Sâlisen: Bu def‘aki musîbette, her vakit olduğu gibi yine kaderin adâletine ve inâyet-i İlâhiyenin feyzine baktım, gördüm ki: Sâir vilâyete nisbeten bir derece nûrdan geri kalan ve nûr dairesine de yakın bulunan Kütahya’ya ve adliyesine ve hükûmetine Denizli, Kastamonu gibi Risâle-i Nûr’la alâkadâr etmek. evet, ne kadar fikri ve vazîfesi aleyhimizde olsa da, her hâlde kalbi, rûhu Risâle-i Nûr’dan îmânı cihetinde büyük istifâde etmek ve Nûrculara da sevâb kazandırmak hikmetiyle o vilâyete gönderildi. Kader-i İlâhî dahi bana bir şefkat tokadı olarak, Dâhiliye Vekîli Erzurumlu ve hemşehrim ve Afyon vâlisi Antalya’lı ve şimdiye kadar bana ilişmemesi cihetiyle demiştim: Gerçi serbest oldum, şimdi böyle insaflı bir vâli buldum, Emirdağı’ndan gitmeyeceğim diye bir nevi‘ sevinç ve ihtiyâtsızlığımın cezâsı olarak, o iki adamın elleriyle kader-i İlâhî bana tokat vurdu, adâlet etti.

Râbian: Yirmi Dokuzuncu Mektûb’u geçen sene size yazmıştım ki, iki makam yapılsın. İkinci makamı sırf tevâfukāta dâir ve birinci makamı ondaki sâir risâleler şimdi buradaki arkadaşlara gönderilse, ikinci makamı tashîh ederken çok hayret ettim. Onun te’lîfi zamanında bîçâre Saîd hakîkaten çok çalışmış, çok takdîr ettim. Bin Mâşâallâh dedim. Fakat o makam husûsen bu zamanda çok lâzım değil ve umûmî olamıyor. Ve lüzûmsuz bazı tafsîlât içine girmiş ve içinde çok mühim

hakîkatler de var. Sekizinci kısmının yedinci remzinin başında, bir suâl cevap var ki, hurûf-u Kur’âniyenin tebdîline hücûm edildiği için o zaman o hurûfâta çok ehemmiyet verilmiş. Siz o suâl cevâbını o makamın başına yazınız. Hulûsî’nin manzûmesini Tılsım Mecmûası’nın âhirinde yazınız ve mektûbu ile beraber Lâhika’ya kaydedilsin. Umûma binler selâm. Hâşiye

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

Kardeşiniz Saîd Nûrsî

[497]

Azîz, Sıddîk Kardeşlerim,

Evvelâ: Bunu hurûf tevâfukuna dâir parçalarının başlarında yazılsa münâsibdir.

[Sekizinci Kısmın Yedinci Remzi]

Nükte-i i‘câziyeye me’haz olacak bir fihriste-i Kur’âniyedir.

Suâl: En mühim hakāik-i Kur’âniye ve îmâniye ile meşgūl olduğun hâlde, neden onu muvakkaten bırakıp, en ziyâde ma‘nâdan uzak olan hurûf-ı hecâiyenin adedlerinden, tevâfuklarından bahsediyorsun?

Elcevab: Çünkü bu meş’ûm zamanda, Kur’ân’ın bir temel taşı olan hurûfuna hücûm ediliyor. Ve onların tebdîline çalışıyorlar. Bu suâl ve cevap, Dokuzuncu Mektûb’un İkinci Makamı’nın başında yazılması lâzımdır.

Sâniyen: Bir seyyâh, Nûrs karyesine, köyümüze gitmiş, vefât etmiş zannettiğim Mollâ Muhammed kardeşimi bulmuş. Ondan, o benim nazarımda çok mübârek meskat-ı re’simden bir parça teberrük getirmiş. Size o teberrükten üç elma, on dokuz armut kurusunu gönderdim.

Sâlisen: Nûr kumandanlarından kardeşiniz Re’fet Bey’in bu sırada İstanbul’u bırakıp Isparta’ya gelmesi isâbettir ve hayırlıdır. Ehemmiyetli bir iki Nûrcuyu tevkîl etmesi güzel olmuş.

Râbian: Afyon Vâlisi, emniyet müdürü ve buradaki hey’etiyle mes’elemize dâir Ankara’ya yazmışlar ki: Cem'iyetçilik, tarîkatçılık gibi mes’eleler yok. Fakat Saîdü’n-Nûrsî’nin, onun sözüyle kendini fedâ edecek iki yüz bin Nûrcu kardeşleri var. diye başka bir cihette yine hükûmete büyük bir evhâm vermişler. Fakat onların bu yazmasında, nûra ve Nûrculara büyük bir fâide ve benim şâhsıma da belki bir zarar ihtimâli var. Fâidenin bir ciheti şudur ki: Bu kadar ağır şerâit içinde öyle demir gibi sarsılmaz bir hakîkat var ki, iki yüz bin Türk, ruhunu ona fedâ edecek o hakîkatin müşterîsi bulunur. Bu noktada, zaîf îmânlı olanlar îmânını kuvvetlendirir.

Ehl-i siyâset de ve îmânını kaybedenler, onlara ilişmekten korkarlar, daha çabuk taarruz edemezler. Bana zararı ise şudur: Cenâb-ı Hakk Hâfız’dır beni çürütmek ve kardeşlerimi benden kaçırmak ve kardeşliğimizi kırmak için, şeytanın bile hâtırına gelmeyen iftirâlar ve isnâdlar ile benim ehemmiyetimi kırmak için çalışmaları muhtemeldir.

Hâmisen: Ehl-i vukūftan ve diyânet riyâsetinin müşâvirlerinden Yûsuf Ziyâ ve oradaki hocalar, Risâle-i Nûr’un tamam bir takımını bizden istiyorlar. Hem zerrelere âit Otuzuncu Söz ve Otuz ikinci’nin Birinci Mevkıfı’nın başındaki Zerre Bahsi ve Hüve Nüktesi ve Tabiat Risâlesi’nin Zerre Bahsi gibi parçaları, ricâ sûretinde ve hürmetkârâne istediklerini, oraya gönderdiğimiz Hasan Çalışkan ile cevap göndermişler. Güyâ وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ ma‘nâsını anlamak istiyorlar ve bu parçalarla anlaşılır ve şimdi serbest ifsâda başlayan maddiyyûnları susturur. Siz bu zerreye âit böyle parçaları, Otuzuncu Söz’ün zeyilleri sûretinde toplayınız Hem şimdi de o zâtlara Yûsuf ziyâ ve arkadaşlarına yazarsınız ki, İnşâallâh tam bir takım Diyânet Kütüphânesi’ne ve bir takım da reîsin istemesiyle ona mahsûs hâzırlanacak. Umûma selâm. Yeşil adadaki Hâfız Hüseyin’e selâm ediyorum. Rüyaları güzel, ta‘bîride doğrudur.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

Kardeşiniz Saîdü’n-Nûrsî

[498]

Şimdi bu dönme cerîdelerin yalanları, yaygaraları, husûsen hasta olan Üstâdımız Bedîüzzamân hakkında irticâ‘ ve irticâ‘ lideri demeleri ve Şimdi Ege vilâyetlerinde propaganda yaparak geziyor ve Kütahya’da evini taharrî etmişler ve kendine tevkîf emri verilmiş diye, hak ve hakîkattan pek uzak olan yalan ve iftirâlarını, otuz beş seneden beri hiç gazeteleri okumayan ve dinlemesini merâk etmeyen ve yeni yazının hiç bir harfini de bilmeyen Üstâdımızın, yalnız kendine âit gazetelerdeki kısmını okuduk. Üstâdımız buyurdular ki:

Onların irticâ‘ dedikleri, İslâmiyet ve hakîkat-i Kur’ân’dır. Çünkü ben ve bütün Nûrcu kardeşlerimiz bu hakîkate kendimizi fedâ etmişiz. Bu hakîkate mukābil ve muârız ise irtidâddır, mürted olmaktır.

Onlardan birisi makālesinde Üstâdımıza demiş ki: Otuz Bir Mart mes’ûlü ve mürteci‘ lideri. Buna karşı Üstâdımız dedi ki: Kırk sene evvel Dîvân-ı Harb-i Örfî’de paşalar, sen mürteci‘sin demelerine karşı demiş: Eğer meşrûtiyet, hilâf-i şerîat hareket ise, bütün dünya şâhit olsun ki ben mürteci‘yim. Çünkü, İslâmiyet’i terk etmek mürted olmaktır. O zaman on günde iki def‘a tab‘ edilen dîvân-ı harb’deki müdâfaâtımda, yalnız âhirinde mürted kelimesi tayyedilip, şimdiye kadar dâimâ ellerde

gezmiş ve o şiddetli Divân-i Harb-i Örfî de tam berâet vermiş. Demek şimdiki yaygaracılar, irticâî hakîkat-i Kur’âniyeye perde, inkılâbı da dinsizliğe perde ve irtidâda teşvîk sûretinde ortalığı karıştırıyorlar.

Sâniyen: Bütün Emirdağ halkı biliyorlar ki, altı aydır Emirdağı’nda hem hasta, hem iki aydır şiddetli bir zehirlenmekle yatağında yatan ve otuz beş seneden beri siyâseti terkedip, bütün dostlarına, siyâsete karışmayınız diye ders veren Üstâdımıza ve hiç ömründe Kütahya’ya gitmemiş ve başka yerlerde hiç bir hânesi bulunmayan Üstâdımıza, şimdiki o dönme gazeteler neşrediyorlar ki: Vilâyetlerde gezerek şebekeler kuruyor ve Kütahya’daki evini taharrî etmişler, tevkîf etmişler, emri verilmiş. İşte onların bu sözleri bir yalan ve iftirâ değil, yirmi vecihle yalan ve iftirâ olmakla beraber, efkâr-i umûmiyeyi bozmaya bir vesîledir.

Sâlisen: Bir adamın yaralanması ile, yirmi bin adamın taharriyât ile huzûru selb etmeye teşvîk etmek ve yaygaralarla adliyenin ve zâbıtanın resmî, hafîf bir alâkadârlıklarını, pek büyük bir hâdise-i vatanîye ve taharriyât-i umûmiye şeklinde neşretmek, i‘zâm etmek, âsâyiş ve vatan ve millet aleyhinde bir sûikast olduğuna şüphe kalmıyor. İslâmiyet’e ve dine çalışanlar aleyhinde pek haksız olarak taarruz eden bir adamın, bir iki hiddetli adam tarafından yaralanmasıyla yüz bin vatandaş Müslümanları incitmek ve mahzûn etmek için zâbıta ve adliyeyi sevketmek

tarzında neşriyât, doğrudan doğruya eşedd-i zulümle bu vatan ve millete bir sûikasttır.

Hizmetkârları ve talebeleri

Halîl, Mustafâ, Mehmed, Tâhirî, Nûrî, Hamza, Dâvûd

[499]

Kanunca ifâdemi almak lâzımken ifâdemi almadılar. Ben de ifâdemi, şimdi adliyenin şahs-i ma‘nevîsine ve Dâhiliye Vekîline berây-ı ma‘lûmât beyân ediyorum:

Bu kırk sene zarfında, bu vatana ve millete hiç zarar etmeyip pek çok menfaati dokunan. ezcümle Mart İhtilâli’nde isyan eden sekiz taburu bir nutukla itâate getiren ve çok zâbitleri kurtaran. ve harekât-i milliyede Hutuvât-ı Sitte Risâlesi ile ulemâyı ve Şeyhü’l-İslâmı, İstanbul’u işgāl eden ecnebî tarafdârlığından kurtaran. ve eski Harb-i Umûmî’de merhûm Enver Paşa’nın çok takdîr ve tahsîni ile fedâkârâne hizmet eden. ve üç dehşetli kumandanlar ona hiddet ettikleri hâlde, ilişmeye cesâret edemeyen. ve gizli zındıkların iftirâlarına binâen kanunlar onu mes’ûl ettiği hâlde, üç mahkeme onun ta'kib ettiği hakîkate karşı mağlûb olup, mahkûmiyetine cesâret etmeyen. ve risâleleri ehl-i fen ve ehl-i ilim yanında çok takdîr ve tahsînlerle karşılanan ve o risâleler hesabına konuşan bir adamı bir sâat dinlemeniz, vazîfeniz i‘tibâriyle elzemdir ve vâcibdir.

İşte başlıyorum. Elimizde hak var. Hakkımızı kuvvetle ve başka sûretle aramaya Cenâb-ı Hakk mecbûr etmesin. Âmîn.

Bu yirmi senede yüzer tecrübe ile inâyet-i İlâhiye bizi himâye ettiği ve dehşetli zulümlerden kurtardığı gibi, bu yeni, ma‘nâsız, bütün bütün kanunsuz, gaddârâne zulümden de kurtaracağına kat‘î kanâat etmeliyiz. Şâyet bir parça sıkıntı, zahmet, zarar da görsek, binler derece o zahmetten ziyâde rahmet ve ihsân-i İlâhiyeye ve sevâba mazhar olmakla beraber, pek çok bîçâre ehl-i îmânın îmânlarına başka bir tarzda bir kudsî hizmet hükmüne geçeceğini rahmet-i İlâhiyeden pek kuvvetli ümîd ediyoruz.

Denizli berâetimizden sonra üç sene münzevî ve siyâsetten alâkasız olduğum hâlde, Afyon hapsini netice veren bu yeni hâdisenin on vecihle kanunsuz olduğunu beyân ediyorum.

Birincisi: Üç mahkemenin ve üç ehl-i vukūfun ve Ankara’nın yedi makamâtında ve adliyelerin elinde iki sene Risâle-i Nûr tetkîkten geçtiği hâlde, ittifâk ile hiç biri muhâlif kalmadan hem umûm risâlelerin berâetine, hem Saîd ile beraber yetmiş beş arkadaşı birlikte berâet ettirildiği ve bir gün bile cezâ verilmediği hâlde, yeniden evrâk-ı muzırra gibi o risâlelere el uzatmak, ne derece kanunsuzdur, zerre kadar insafı olan bilir.

İkincisi: Berâetten sonra üç buçuk sene Emirdağı’nda münzevî, garîp, kapısını

hem dışarıdan kilit ile, hem içeriden sürgü ile kapayan ve yüzde bir adamı zarûrî bir iş olmadan yanına kabûl etmeyen ve yirmi seneden beri devam eden te’lîfini de bırakıp, daha te’lîf etmeyen bir adama, dünya siyâseti için kapısının kilidini kırarak gelip, Arabî evrâdından ve başındaki levha-i îmâniyeden başka taharrîciler birşey bulamadıkları hâlde, bu eziyetin verilmesi ne derece hilâf-ı kānûn olduğunu, zerre kadar insafı bulunan anlar.

Üçüncüsü: Mahkemede dediğim gibi, yetmiş şâhidin tasdîkiyle, yedi sene harb-i umûmîyi bilmeyen ve merâk etmeyen ve sormayan ki şimdi on senedir aynı hâlde bulunan ve yirmi beş seneden beri hiç bir gazeteyi okumayan ve dinlemeyen ve otuz seneden beri اَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّیْطَانِ وَالسِّیَاسَةِ deyip siyâsetten bütün kuvvetiyle kaçan ve yirmi iki sene işkenceli sıkıntılar çektiği hâlde, ehl-i siyâsetin nazar-ı dikkatini kendine celbetmemek ve siyâsete karışmamak için bir def‘a istirâhatı için hükûmete mürâcaat etmeyen bir adama, dehşetli bir siyâsî gibi ve siyâsî entrikacısı gibi, onun menzilini ve inzivâgâhını basıp hasta hâlinde emsâlsiz bir sıkıntı vermek, hiç bir kanuna muvâfık gelir mi? Zerre kadar vicdânı bulunan, bu hâle acıyacaktır.

Dördüncüsü: Eskişehir Mahkemesi’nde altı ay tetkîkten sonra, sebebi de cem‘iyetçilik, tarîkatçılık olduğu, o evhâm bahânesiyle büyük reîsin ona şahsî garazı ile