EMİRDAĞ LÂHİKASI 3. CİLD

379

هوا و صو عنصرلرینڭ، خصوصًا نطفەلرڭ صویی و طوپراق عنصرینڭ پك فوقندە داها زیادە حكمت و ارادە ایلە و قلم قدر و قدرت ایلە یازیلدقلرینی و هیچ بر جهتلە تصادف و كور قوّتڭ و صاغیر طبیعتڭ و جامد، هدفسز اسبابڭ قاریشمەسی ممكن اولمدیغنی و حكیم ذوالجلالڭ قلم قدر و حكمتنڭ صحیفەسی اولدیغی علم الیقین ایلە قطعی بیلیندی.

شیمدیلك متباقیسی یازدیریلمدی.

[سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَٓا اِلَّا مَا عَلَّمْتَنَٓا اِنَّكَ اَنْتَ الْعَلٖیمُ الْحَكٖیمُ]

قرداشڭز. سعید النّورسی

(٤٨٣)

خلوصی بگڭ منظوم فقرەسیدر.

بو منظومەجك دخی اوّلكی منظومەسی كبی، طلسملر مجموعەسنڭ آخرینە یازیلسین

[اذواق حقیقت ]

١

ایمانندە كمال اولان، ظلملردن ئوركمز اصلا

اخوانندە فنا بولان، ظالملردن قورقماز اصلا

موجوداتدە حقّی كورن، حدودندن چیقماز اصلا

بو عالمدە نورە ایرن، اذواقندن طویماز اصلا

هر یردە حاضردر اللّٰه، هر شیئە قادردر اللّٰه

نە مثلی وار نە نظیری، آمنّا الحمد للّٰه

380

٢

مصائبڭ جملەسندن آنجق اللّٰه قورتاریجی

مهالكڭ ضربەسندن آنجق اللّٰه قوروییجی

مناهینڭ كلّیسندن آنجق اللّٰه صاقلاییجی

معاصینڭ جمعیسندن آنجق اللّٰه بكلەییجی

هر یردە حاضردر اللّٰه، هر شیئە قادردر اللّٰه

نە مثلی وار نە نظیری، آمنّا الحمد للّٰه

٣

باق طاغلرە حشمتی كور، باق آثارە قدرتی كور

باق باغلرە نعمتی كور، باق اسرارە حكمتی كور

باق چایلرە سرعتی كور، باق ابحارە وسعتی كور

باق جانلرە جنّتی كور، باق انوارە رحمتی كور

هر یردە حاضردر اللّٰه، هر شیئە قادردر اللّٰه

نە مثلی وار نە نظیری، آمنّا الحمد للّٰه

٤

درمان ایسترسەڭ دردیڭە، كل قرآندن دوایی آل

ایمان ایسترسەڭ قلبڭە، كل سوزلردن صفایی آل

برهان ایسترسەڭ اصلڭە، كل درسلردن كیمیایی آل

عمّان ایسترسەڭ ذوقڭە كل نورلردن معنایی آل

هر یردە حاضردر اللّٰه، هر شیئە قادردر اللّٰه

نە مثلی وار نە نظیری، آمنّا الحمد للّٰه

381

٥

كیردك نورڭ باغچەسنە، نعمتلری طاتدق حدسز

طالدق نورڭ حوضەسنە، الماسلری بولدق حدسز

واردق نورڭ چشمەسنە، كوثرلری ایچدك حدسز

كیتدك نورڭ روضەسنە، حكمتلری كوردك حدسز

هر یردە حاضردر اللّٰه، هر شیئە قادردر اللّٰه

نە مثلی وار نە نظیری، آمنّا الحمد للّٰه

٦

مسلكِ نور سالكلرە، راە حقّی كوسترییور

استاد نور طالبلرە، ایمان یولی أوگرتییور

شاكردِ نور محتاجلرە، اخلاص ذوقی بللتییور

نورجی مخلص مؤمنلرە، نورلی سوزلر دیڭلتییور

هر یردە حاضردر اللّٰه، هر شیئە قادردر اللّٰه

نە مثلی وار نە نظیری، آمنّا الحمد للّٰه

مخلصڭز

[٤٨٤]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

ناصلكە اگیردیردە عصای موسی یی مصادرە ایدن و محكمەیە ویرن آدم، كندیسی ایكی سنە حپس جزاسیلە طوقات ییدی. و خسروە حدّتلە بر آی جزا ویرن حاكمڭ

382

استعفایە مجبور اولمەسیلە و رفیقەسنڭ اورادن مفارقتیلە بر نوع طوقات ییمەسی كبی، عینًا بورادە دخی سزە لفًّا كوندردیگمز پوصلەدە یازیلان طوقاتلر قطعی كوسترییورلركە، بز بر حمایت و عنایت آلتندەییز. بزە ایلیشنلر، آخرتدە شدّتلی طوقاتلری ییەجكلری كبی، دنیادە دخی بر قسمی چابوق چارپیلیر. هم بو دفعە، بزە هجوملرڭ عین زمانندە قیش چوق حدّت ایتدی، شدّتلی صوغوق و فیرطینە ایلە هوانڭ قیزدیغنی كوستردیگی كبی، هجوملری طورمەسیلە و نورجیلر فرحلانمەسیلە بو زمهریر كونلری نوروز كونلری كبی كولمگە باشلادی. او تبسّم، دواملە معنوی بر مژدە و تسلّی ویرییور قناعتندەیز. بو دفعە پوصلەدە یازیلدیغی كبی، هیچ بر شیطانڭ دە كیمسەیی قاندیرامدیغی عجیب و مسخرەجە بر افترا ایتمكلە توجّە عامّەیی حقّمزدە قیرمغە چالیشان رسمی پولیسلر، عین زماندە طوقاتلرینی ییمەسیلە كوسترییوركە، بزە هجوم ایدنلر، افترادن باشقە هیچ بر چارە بولامییورلر، باشقە چارەلری قالمامش. هم بز دە چوق دقّت و احتیاط ایتمەیە و بویلە شایعەلرە اهمّیت ویرمەمەیە مجبور اولویورز.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

قرداشڭز سعید النّورسی

(٤٨٥)

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

رسالۀ نورە ایلیشنلرە شیمدی یە قدر بیڭدن زیادە كلن طوقاتلردن بریسی، بو صوڭ تعرّضدە نورلرڭ ظاهر بر كرامتی تظاهر ایتمش. شویلەكە:

383

بنی درت ساعت امثالسز بر صیقینتی ایلە محكمەیە جلب ایدوب افادەمی آلدقلری بر زماندە، بش اون ساعت صوڭرە درت یردە اهمّیتلی یانغین ایچندە، بو حادثەدە علیهمزە چالیشان معارف دائرەسی ایكی میلیون لیرە ضرر ایدوب، درت ساعت ایچندە سوندیریلمەسنە امكان بولونمایان معارف دائرەسنڭ تمامًا یانمسی، كلّی بر طوقات اولدیغی كبی، علیهمزە استعمال ایدیلن شخصلر دە، هر بری بر طرزدە مقصودینڭ عكسی ایلە عین زماندە طوقات ییدیلر. اون بش كوندە بش دفعە بورایە كلن آفیون والیسی، دگل ترفیعە، بالعكس داها والیلگە یارامدیغی ایچون تقاعدە یازیلمش. هم عین زماندە طوقادینی ییمش، یاتاقدە خستە یاتییور. هم امرطاغندە اڭ زیادە هجوم ایدن ایكی اوچ آدم، بورادن باشقە یرە كیدییورلر، هم دە خفیف خستەلقلە طوقاتلرینی ییدیلر. هم علیهمزە بورایە كوندریلن بش تحرّی مأمورندن ایكیسی یانمە كلوب بر درجە دوست كوروندكلری حالدە، بر میخانەجی دكّانندە بر پوصلە یازوب كویلی و غایت سرخوش بر آدمی بولوب علیهمدە، "یعنی سعیدڭ خدمتجیسی بورادە سعیدە راقی آلدی" دییە افترا ایدوب یازدیردیغی پوصلەیی امضا ایتدیرمەیە، او سرخوش كویلی یە تكلیف ایتمش. (هیچ بر شیطان بونی ایناندیرمەیە چالیشمایاجق بر افترایە) مفتریانە بر ضبط یاپوب، او سرخوش كویلی یە امضا ایتدیرمەیە چالیشمش. او دە، "حاشا و كلّا! توبەلر توبەسی!" دیمش. عین كیجەدە او تحرّی مأموری، پك شدّتلی طوقادینی ییدی. شویلەكە: كندیسیلە برابر سرخوش اولانلر، اونی درە كنارینە كوتوروب دوگەرك

384

صویە آتمشلر، هم طبانجەسنی آلمشلر. كندیسی عزل اولمامق ایچون طبانجەیی كری ویرنە اوچ یوز لیرە ویرییور. دعوا ایتمەیەجگنە یمین ایدییور و یالوارییور.

سعید النّورسی

(٤٨٦)

[بَدٖیعُ الزَّمَانِ النُّورْسِیُّ]

[مُرْشِدُ » طُلَّابِ النُّورِ فٖی تُرْكِیَا«]

بِقَلَمِ الْأُسْتَاذِ عٖیسٰی عَبْدِ الْقَادِرِ

لَقَدْ سَأَلَنٖی غَیْرُ وَاحِدٍ مِمَّنْ قَرَأَ مَا نَشَرْتُ فِی » الدِّفَاعِ« عَنْ » طُلَّابِ النُّورِ« فٖی تُرْكِیَا وَعَنْ مُرْشِدِهمْ » بَدٖیعِ الزَّمَانِ سَعٖیدٍ النُّورْسِیِّ« أَنْ أَنْشُرَ لَهُمْ مَا یَزٖیدُهُمْ تَعْرٖیفًا بِهٰذَا الْأُسْتَاذِ وَطُلَّابِهِ الَّذٖینَ یَتَوَلّٰی اِرْشَادَهُمْ بِرَسَائِلِهِ الْمُسَمَّاةِ: » رَسَائِلُ النُّورِ«.

وَاِنِّی اسْتِجَابَةً لِلطَّلَبِ وَرَغْبَةً مِنّٖی فِی الْوَفَاءِ وَلَوْ بَعْضَ الْوَفَاءِ بِمَا لِلْأُسْتَاذِ وَ طُلَّابِهٖ مِنْ حَقٍّ عَلَی الْعَرَبِ الَّذٖینَ هُمْ مَادَّةُ الْاِسْلَامِ كَمَا قَالَ الْفَارُوقُ عُمَرُ رَضِیَ اللّٰهُ عَنْهُ یَجِبُ اعْتِرَافُهُمْ بِهٖ كُلَّمَا تَزَایَدَ عَنْهُمُ الشُّعُورُ بِفَائِدَةِ » رَسَائِلِ النُّورِ« وَتَأْثٖیرِهَا الْمَادِّیِّ اِلٰی قِیَامِ هٰذَا السَّدِّ الْمَنٖیعِ مِنَ التَّعَالٖیمِ الْاِسْلَامِیَّةِ فٖی تُرْكِیَا لِیَقِیَهَا وَیَقِیَ الْبِلَادَ الْعَرَبِیَّةَ مِنْ بَعْدِهَا عَادِیَّةَ الشُّیُوعِیَّةِ.. رَأَیْتُ أَنْ أَنْشُرَ صُورَةَ الْأُسْتَاذِ مَعَ مُلَخَّصِ التَّرْجَمَةِ الَّتٖی ی َنْشُرُهَا طُلَّابُهُ وَنُبْذَةً

385

عَنْ طُلَّابِهٖ مُعْرِبَةً عَنْ مَقَالٍ لِلْأُسْتَاذِ أَشْرَفْ أَدٖیبْ صَاحِبِ مَجَلَّةِ » سَبٖیلِ الرَّشَادِ« الَّتٖی تَصْدُرُ فٖی اِسْتَانْبُولَ.

وَالَّذٖی یُدَقِّقُ النَّظَرَ فٖی صُورَةِ الأُسْتَاذِ الْمَنْشُورَةِ فٖی مَكَانِهَا مِنْ هٰذَا الْمَقَالِ لَا یَتَرَدَّدُ عَلٰی مَا اَعْتَقِدُ فِی الْقَوْلِ بِاَنَّهُ غَیْرُ تُرْكِیٍّ فِی الْاَصْلِ، وَكَذٰلِكَ هُوَ، فَقَدْ جَاءَ فٖی تَرْجَمَتِهٖ اَنَّهُ مِنْ اَكْرَادِ شَرْقِیِّ الْاَناَضُولِ وَاَنَّهُ وُلِدَ فِی السَّنَةِ ١٢٩٣ الْهِجْرِیَّةِ فٖی قَرْیَةِ (نُورْسْ) بِضَمِّ النُّونِ وَسُكُونِ الرَّاءِ وَالسّٖینِ وَهِیَ الْقَرْیَةُ الَّتٖی یَنْتَسِبُ اِلَیْهَا، مِنْ قُرٰی نَاحِیَةِ » اِسْبَارِیتْ« مِنْ قَضَاءِ » خٖیزَانْ« اَلتَّابِعِ لِوِلَایَةِ » بِتْلِیسْ« وَاَنَّ اَبَاهُ یُدْعٰی » مٖیرْزَا« وَاَنَّهُ كَانَ مُنْذُ صِغَرِهٖ خَارِقَ الذَّكَاءِ مَشْهُورًا بِعِزَّةِ النَّفْسِ وَالنُّفُورِ مِنْ مَوَاطِنِ الذُّلِّ وَاَنَّهُ دَرَسَ وَهُوَ صَبِیٌّ عَلٰی بَعْضِ الْمُدَرِّسٖینَ وَلٰكِنَّهُ لَمْ یُوَاظِبْ عَلَی الدَّرْسِ اِلَّا عِنْدَمَا قَارَبَ سِنَّ الْبُلُوغِ.

وَمِمَّا جَاءَ فٖی تَرْجَمَتِهٖ كَذٰلِكَ اَنَّهُ كَانَ سَرٖیعَ الْحِفْظِ لِمَا یَقْرَأُ، وَاَنَّهُ حَفِظَ الْقُرْاٰنَ الْكَرٖیمَ فٖی ١٥ یَوْمًا وَحَفِظَ كِتَابَ » جَمْعُ الْجَوَامِعِ« فٖی جُمُعَةٍ أَیْ اُسْبُوعٍ، وَاَنَّهُ كَانَ یَحْفَظُ مِنَ الْقَامُوسِ مَا یَنْتَهٖی بِبَابِ السّٖینِ وَاَنَّ دِرَاسَتَهُ لِلْكُتُبِ كَانَتْ دِرَاسَةً تَدْعُو اِلَی الْعَجَبِ. اِذْ كَانَ یَتَنَاوَلُ الْكِتَابَ فَیَقْرَأُ مِنْهُ مَا یُمْكِنُ اَنْ یُعْتَبَرَ خُلَاصَتُهُ، ثُمَّ یَتَنَاوَلُ غَیْرَهُ وَغَیْرَهُ اِلٰی اَنْ كَانَ لَهُ مِنَ الْاِلْمَامِ بِالْعُلُومِ الَّتٖی تُدَرَّسُ عَادَةً فِی الْمَدَارِسِ الدّٖینِیَّةِ مَا جَعَلَهُ یَتَفَوَّقُ عَلٰی اَقْرَانِهٖ، وَاَنَّهُ لَمْ یَكْتَفِ اَخٖیرًا بِهٰذِهِ العُلُومِ، بَلْ دَرَسَ بِنَفْسِهٖ فٖی » وَانْ« بِلَا اُسْتَاذٍ الْفٖیزْیَاءَ

386

وَالْكِیمْیَاءَ وَالتَّارٖیخَ وَالْجُغْرَافْیَةَ وَالرِّیَاضِیَّاتِ وَالْفَلْسَفَةَ وَاَخَذَ یُجَادِلُ عُلَمَاءَ الْغَرْبِ وَیَرُدُّ عَلٰی اَسْئِلَتِهِمْ بِمَا تَكَوَّنَ لَدَیْهِ مِنْ مَعْلُومَاتٍ هِیَ حَاصِلُ جَمْعِهٖ بَیْنَ الْعُلُومِ الدّٖینِیَّةِ وَالْفُنُونِ الْعَصْرِیَّةِ.

وَاَنَّ مِمَّا یُذْكَرُ عَنْهُ اَنَّهُ كَانَ بَعْدَ اِعْلَانِ الدُّسْتُورِ الْعُثْمَانِیِّ قَدْ اَلَّفَ جَمْعِیَّةَ الْاِتِّحَادِ الْمُحَمَّدِیِّ الَّتٖی بَلَغَ الْمُنْتَمُونَ اِلَیْهَا فٖی مَنْطِقَةِ آضَە بَازَارِی وَاِزْمِیتْ خَمْسٖینَ اَلْفَ رَجُلٍ وَاَنَّهُ اَدّٰی فٖی وَاقِعَةِ ٣١ مَارْتْ خِدْمَةً كُبْرٰی لِلْأُمَّةِ وَالْجَیْشِ بِحَمْلِهٖ أَفْوَاجَا لْجَیْشِ الْثَّمَانِیَةَ الَّتٖی اَعْلَنَتِ الْعِصْیَانَ وَلَمْ تَعُدْ تَسْمَعُ اَوَامِرَ قُوَّادِهَا عَلَی الْاِخْلَادِ اِلَی السَّكٖینَةِ بَعْدَ اَنْ خَطَبَ فِی الجُنُودِ خُطْبَةً كُلُّهَا نُصْحٌ وَاِرْشَادٌ، وَاَنَّهُ صَحِبَ السُّلْطَانَ مَحْمَدْ رَشَادْ فٖی رِحْلَتِهٖ اِلٰی » رُومْ اِیلِی« اَیِ الْقِسْمِ الْاُورُبِیِّ مِنْ تُرْكِیَا وَاَنَّ السُّلْطَانَ خَصَّصَ لَهُ بَعْدَ رُجُوعِهٖ مِنْ رِحْلَتِهٖ هٰذِهٖ عِشْرٖینَ اَلْفَ لٖیرَةٍ ذَهَبًا لِیُنْشِئَ بِهَا دَارَ فُنُونٍ فٖی شَرْقِیِّ الَانَاضُولِ بِاسْمِ » مَدْرَسَةِ الزَّهْرَاءِ«.

وَاَنَّهُ بَیْنَمَا كَانَ یُفَكِّرُ فِی الْعَمَلِ عَلٰی اِنْشَاءِ هٰذِهِ الْمَدْرَسَةِ اُحٖیلَ اِلٰی دٖیوَانِ الْحَرْبِ الْعُرْفِیِّ فِی الْاٰسِتَانَةَ بِحُجَّةِ اَنَّهُ مُرْتَجِعٌ یُرٖیدُ الرُّجُوعَ اِلَی الشَّرٖیعَةِ، وَلٰكِنَّ الدّٖیوَانَ بَرَّاَهُ بَعْدَ اَنْ قَضٰی فٖی سِجْنِ التَّوْقٖیفِ غَیْرَ قَلٖیلٍ مِنَ الزَّمَنِ، وَبَعْدَ تَبْرِئَتِهٖ تَرَكَ الْاٰسِتَانَةَ اِلٰی » وَانْ« عَنْ طَرٖیقِ » بَاطُومْ«، ثُمَّ ذَهَبَ اِلَی الشَّامِ وَهُنَاكَ اَلْقٰی فِی الْجَامِعِ الْاَمَوِیِّ خُطْبَتَهُ الْمَشْهُورَةَ الْمُسَمَّاةَ » اَلْخُطْبَةِ الشَّامِیَّةِ« وَمِنَ الشَّامِ عَادَ اِلٰی اِسْتَانْبُولَ وَمِنْهَا اِلٰی شَرْقِیِّ الْاَنَاضُولِ، حَیْثُ اَخَذَ یَضَعُ

387

اُسُسَ الْمَدْرَسَةِ وَمَا وُفِّقَ لِوَضْعِ الْاُسُسَ حَتّٰی كَانَتِ الْحَرْبُ الْعَالَمِیَّةِ الْاُولٰی، فَتَأَخَّرَ الْبِنَاءُ وَاشْتَرَكَ هُوَ فٖی وَقَائِعِ الْحَرْبِ الْمَذْكُورَةِ بِاعْتِبَارِهٖ قَائِدًا لِلْكَتٖیبَةِ الْمُؤَلَّفَةِ مِنْ طُلَّابِهٖ وَاَحْبَابِهٖ، ثُمَّ سَقَطَ اَسٖیرًا بِیَدِ الرُّوسِ، فَقَضٰی فٖی طَرَفِ سٖیبِرْیَا مُدَّةَ سَنَتَیْنِ وَنِصْفَ السَّنَةِ، ثُمَّ فَرَّ بَعْدَهَا عَنْ طَرٖیقِ بَطَرْسْبُورْغْ، فَوَصَلَ اِلٰی» وَارْشُوَا«، وَوَاصَلَ مِنْهَا سَفَرَهُ اِلَی الْلاٰسِتَانَةَ » فِیَنَّا« وَعِنْدَ وُصُولِهٖ اِلٰی اِسْتَانْبُولَ عُیِّنَ عُضْوًا فٖی» دَارِ الْحِكْمَةِ الْاِسْلَامِیَّةِ« ثُمَّ دَعَاهُ مُصْطَفٰی كَمَالٍ اِلٰی اٰنْقَرَةَ فَظَلَّ یُمَاطِلُهُ اِلٰی اَنْ دَخَلَ الْحُلَفَاءُ الاٰسِتَانَةَ فَاضْطُرَّ اِذْ ذَاكَ اِلٰی مُغَادَرَتِهَا، وَلَمْ یَصِلْ اِلٰی آنْقَرَةَ حَتّٰی دَخَلَ الْمَجْلِسَ الْمِلِّیَّ فٖیهَا بَیْنَ عَاصِفَةٍ مِنَ التَّصْفٖیقِ، وَخُصِّصَ لَهُ بِاقْتِرَاحٍ مِنْ مُصْطَفٰی كَمَالٍ وَبِقَرَارٍ مِنْ مَجْلِسٍ صَدَرَ بِاَكْثَرِیَّةِ (١٦٣) صَوْتًا مِنْ مَجْمُوعِ مِائَتَیْ صَوْتٍ مِائَةٌ وَخَمْسُونَ اَلْفَ لٖیرَةٍ لِاَجْلِ اَنْ یَفْتَحَ بِهَا جَامِعَةً شَرْقِیَّةً كَجَامِعِ الْاَزْهَرِ فٖی مِصْرَ، وَعُرِضَ عَلَیْهِ اَنْ یَكُونَ مَبْعُوثًا وَعُضْوًا فٖی دَارِ الْحِكْمَةِ الْاِسْلَامِیَّةِ وَوَاعِظًا عَامًّا لِلْوِلَایَاتِ الشَّرْقِیَّةِ، فَلَمْ یَقْبَلْ شَیْئًا مِنْ ذٰلِكَ، وَتَرَكَ آنْقَرَةَ اَخٖیرًا بَعْدَ اَنْ اَفْهَمَ الْمَسْئُولٖینَ فٖیهَا عَدَمَ اسْتِطَاعَتِهِ الْاِشْتِرَاكَ مَعَهُمْ فٖی مَسَاعٖیهِمْ، وَذَهَبَ اِلٰی » وَانْ« وَاخْتَارَ اَنْ یَعٖیشَ فٖی خَارِجِهَا عٖیشَةَ اِنْزِوَاءٍ وَعُزْلَةٍ، وَلَمْ یَمُرَّ عَلَیْهِ زَمَنٌ وَهُوَ عَلٰی هٰذِهِ الْحَالِ حَتّٰی حَدَثَتْ ثَوْرَةٌ فٖی شَرْقِیِّ الْاَنَاضُولِ، رَأَتِ الْحُكُومَةُ اَنْ تَعْمَلَ عَلٰی اِخْمَادِهَا بِالْقُوَّةِ، وَكَانَ مِنْ رِجَالِ الْحُكْمِ فٖی آنْقَرَةَ اَنْ دَعَوْهُ اِلَی الْاِشْتِرَاكِ مَعَ اَتْبَاعِهٖ فٖی اَعْمَالِ الْقَمْعِ فَامْتَنَعَ عَنْ

388

ذٰلِكَ وَاَعْرَبَ تَرْجٖیحَهُ مُعَالَجَةَ الْاَمْرِ بِالنَّصٖیحَةِ وَالْاِرْشَادِ وَعَلٰی هٰذَا نُفِیَ اِلٰی غَرْبِیِّ الاٰنَاضُولِ، وَهُنَاكَ بَدَا لَهُ اَنْ یَتْرُكَ السِّیَاسَةَ نِهَائِیًّا فَتَرَكَهَا وَقَطَعَ عَلَاقَتَهُ بِالدُّنْیَا، وَلَمْ یَزَلْ عَلٰی قَرَارِهٖ ذَاكَ مُنْذُ اَكْثَرَ مِنْ رُبْعِ قَرْنٍ، وَبَعْدَ اَنْ كَانَ یَقْرَاُ فِی الْیَوْمِ ثَمَانٖی جَرَائِدَ لَمْ تَعُدْ لَهُ عَلَاقَةٌ بِالْمَطْبُوعَاتِ، كَمَا اَنَّهُ صَارَ لَا یَسْأَلُ عَنْ اَحْوَالِ الدُّنْیَا، وَلٰكِنَّ السِّیَاسَةَ لَمْ تَتْرُكْهُ بِرَغْمِ اَنَّهُ اَصْبَحَ یَسْتَعٖیذُ بِهٖ تَعَالٰی مِنَ السِّیَاسَةِ وَمِنَ الشَّیْطَانِ بَلْ ظَلَّتْ تَتَعَقَّبُهُ.

وَمِمَّا یُذْكَرُ عَنْ مُلَاحَقَةِ رِجَالِهَا لَهُ اَنَّهُمْ حَاوَلُوا قَتْلَهُ بِالسُّمِّ وَهُوَ فِی السِّجْنِ وَلٰكِنَّ اللّٰهَ سَلَّمَهُ عَلٰی اَنَّهُ مَا زَالَ یَشْكُو مِنْ تَأْثٖیرِ السُّمِّ فٖی جِسْمِهٖ فَلَا یُفَارِقُ فِرَاشَ الْمَرَضِ اِلَّا فٖی بَعْضِ الْاَحْیَانِ، وَلَمْ یَزَلْ مَعَ ذٰلِكَ عُرْضَةً لِلْاِحَالَةِ اِلَی الْمَحَاكِمِ الْجَزَائِیَّةِ وَلِلتَّوْقٖیفِ وَالْاٖیذَاءِ عَلٰی اَنَّ كُلَّ هٰذَا الَّذٖی ظَلَّ یَتَعَرَّضُ لَهُ حَتّٰی تَارٖیخَ قِیَامِ الْحُكُومَةِ الْحَاضِرَةِ لَمْ یُثْنِهٖ عَنْ مُوَاصَلَةِ الْاِرْشَادِ وَالْهِدَایَةِ بِنَشْرِهٖ » رَسَائِلَ النُّورِ«

عٖیسٰی عَبْدُ الْقَادِرِ

یوقاریدەكی مكتوبڭ ترجمەسیدر.

[توركیەدە رسالۀ نور طلبەلرینڭ مرشدی بدیع الزّمان سعید نورسی ]

استاد عیسی عبد القادرڭ قلمیلە

توركیەدەكی نور طلبەلری و مرشدلری "بدیع الزّمان سعید نورسی" حقّندە

389

"دِفَاعْ" غزتەسندە نشر ایتدیگم مقالەلریمی اوقویانلرڭ چوغی، استادی و "رسالۀ  نور" دییە آدلاندیریلان رسالەلریلە كندیلرینی ارشاد ایتمكدە اولدیغی طلبەلرینی براز داها آڭلاتمەمی بندن ایستەدیلر.

آز بیلە اولسە، وفا بورجی اولارق بو طلب و آرزویە اجابت ایدییورم. عمر الفاروقڭؓ تعبیریلە، اسلامڭ اصلی اولان عربلر، استادە و رسالۀ نور طلبەلرینە بورچلیدرلر. رسالۀ نوردن استفادەلری آرتدقجە و توركیەیی و عرب دولتلرینی قومونیزم بلاسندن قورویوب اسلامی تدریسات ایلە صاغلام بر سدّڭ اولوشمەسندە مادّی تأثیری اولدیغنی حسّ ایتدكجە، بو بورجی اعتراف ایتمەلری كركمكدەدر.

استانبولدە باصیلان "سبیل الرّشاد" دركیسنڭ صاحبی اشرف أدیب بگ أفندینڭ مقالەسندن یارارلانارق، طلبەلرینڭ نشر ایتدیگی تاریخچۀ حیاتی و نور طلبەلری حقّندە كوچك بر یازی یی استادڭ فوطوغرافی ایلە برلكدە نشر ایتمك آرزوسندەیم.

بو مقالەدە بولونان استادڭ فوطوغرافنە دقّتلە باقان، اونڭ تورك اصللی اولمدیغنی سویلەمكدە تردّد ایتمەیەجكدر. اوت، او اویلەدر. تاریخچۀ حیاتندە، اونڭ طوغو آناطولی كردلرندن اولدیغی ذكر ایدیلمكدەدر. هجری ١٢٩٣ ییلندە بتلیس ولایتنڭ خیزان قضاسنڭ ایسپاریت ناحیەسنە باغلی "نورس" كویندە دنیایە كلمشدر. باباسی میرزا بگدر. چوجقلغندنبری خارقە ذكاسیلە،

390

عزّتیلە و باشقەلرینە منّت ایتمەیی سومەین بری اولارق بیلینیردی. چوق كوچك یاشدە ایكن، دگیشیك خواجەلردن درس آلمەیە باشلامش، فقط اگیتیمنە بلوغ چاغنە قدر دوزنلی اولارق دوام ایتمەمشدر.

یینە تاریخچۀ حیاتدە ذكر ایدیلدیگی اوزرە، استاد اوقودیغنی چوق خیزلی ازبرلەین بریسیدی. قرآن كریمی ١٥ كون ایچریسندە ازبرلەمشدر. "جمع الجوامع" كتابنی، بر جمعەدە یعنی بر هفتەدە ازبرلەمشدر. قاموس اوقیانوسی دە "س" بابنە قدر ازبرلەمشدر. كتابلر ایلە اولان اگیتیم طرزی شاشیلاجق بر شكلدەدر. اویلەكە، آلدیغی كتابڭ أوزت دینیلەجك قدر بر قسمنی اوقویوب، باشقە بر كتابە كچییوردی. دینی مدرسەلردە اوقونان علملرڭ هپسنە واقف اولاجق و اقراننی تفوّق ایدەجك طرزدە بر حالی واردی. بو علملرلە اكتفا ایتمەیوب، واندە هر هانكی بر خواجە اولمادن فیزیك، كیمیا، جغرافیە، ماتەماتیك، فلسفە علملرینی كندی كندینە أوگرنمشدر. غرب عالملریلە مناظرە ایتمش، فنّی و دینی علملرڭ مزجی ایلە اولوشان معلوماتیلە، اونلرڭ صورولرینە جوابلر ویرمشدر.

تنظیماتدن صوڭرە آطەپازاری و ازمیت بولكەسندە أویە صاییسی اللی بیڭە اولاشان "اتّحاد محمّدی جمعیتی" نی قورمشدر. ٣١ مارت وقعەسندە دولتە قارشو عصیان ایدن و قوموتانلرینڭ امرلرینی دیڭلەمەین سكز اوردو طوغاینی ایراد ایتدیگی ارشاد خطبەسی ایلە ساكنلشمەیە و اطاعتە دعوت ایدوب، ملّتە و اوردویە بیوك بر خدمت ایتمشدر.

391

سلطان رشادە روم ایلی سیاحتندە اشلك ایتمش و سیاحت صوڭرەسندە سلطان، طوغو آناطولیدە "مدرسة الزّهرا" نامیلە دار الفنون تأسیس ایتمسی ایچون استادە ٢٠ بیڭ لیرە تخصیص ایتمشدر. بو اونیورسیتەنڭ تأسیسی ایچون پلان یاپدیغی بر دونمدە، مرتجع و شریعتی طلب ایدییور دییەرك استانبولدە دیوان حرب عرفی یە سوق ایدیلمش، بر سورە نظارتدە قالدقدن صوڭرە برائت ایتمشدر.

محكمە صوڭرەسی استانبولدن آیریلارق، اوڭجە باطوم یولیلە وانە، داها صوڭرە شامە كیدەرك، "خطبۀ شامیە" اولارق بیلینن مشهور خطبەسنی أموی جامعندە ایراد ایتدی. شامدن تكرار استانبولە، اورادن دە طوغو آناطولی یە كری دوندی و مدرسەسنڭ تملنی آتمق اوزرە حركتە كچدی. بو آرادە برنجی جهان حربی باشلاینجە طلبەلرندن و دوستلرندن اولوشدیردیغی بر بولوگڭ قوموتانی اولارق حربە اشتراك ایتدی و بو یوزدن مدرسەسنڭ تملنی آتمەیە موفّق اولامدی. حرب اثناسندە روسلرە اسیر دوشدی. سیبیریە طرفلرندە ایكی بوچوق ییل قدر اسیر حیاتی یاشادی. بر فرصتنی بولارق پترسبورغ یولیلە فرار ایتدی. اوڭجە وارشووەیە، اورادن دە ویانە یولیلە استانبولە اولاشدی.

استانبولە واردیغندە "دار الحكمت الاسلامیە" یە تعیین ایدیلدی. مصطفی كمال كندیسنی آنقرەیە دعوت ایتدی. استاد بو دعوتە همن اجابت ایتمدی. ائتلاف دولتلری استانبولە كیرنجە، بورادن آیریلمق زورندە قالدی. آنقرەیە واریر وارماز

392

ملّت مجلسنە كیتدی و بیوك بر آلقیشلە قارشیلاندی. مصطفی كمالڭ تكلیفی و ٢٠٠ مبعوثدن ١٦٣ مبعوثڭ دستگیلە، مصر ازهر أونیورسیتەسی كبی بر طوغو اونیورسیتەسی تأسیس ایتمك ایچون ١٥٠ بیڭ لیرە تخصیص ایدیلدی. كندیسنە ملّی مجلسدە مبعوثلق، دار الحكمت الاسلامیەدە أویەلك و طوغو ولایتلری عموم واعظلگی كبی كُورَوْلر تكلیف ایدیلدی. فقط او بو تكلیفلرڭ هیچ برینی قبول ایتمدی. دولتی ادارە ایدنلرە، كندیلریلە برابر چالیشامایاجغنی آڭلاتدی. و آنقرەدن آیریلارق وانە كیتدی. وانڭ طیش بولكەلرندە، عزلت و انزوا حیاتی یاشامغە باشلادی. آرادن چوق زمان كچمدن، انزوادە اولدیغی بوكونلردە طوغو آناطولیدە آیاقلانمە اولدی. حكومت آیاقلانمەیی كوچ قوللانارق باصدیردی. آنقرە حكومتنڭ آیاقلانمەیی باصدیرمەیە اتباعیلە برابر اشتراك تكلیفنی قبول ایتمەیەرك، كندیلرینە نصیحت و ارشاد ایلە معاملە ایتمەلرینی توصیە ایتدی. بونڭ اوزرینە باتی آناطولی یە سوركون ایدیلدی. بو سوركون حیاتندە، كندیسندە سیاستی تمامًا ترك ایتمە دوشونجەسی حاصل اولدی و دنیا ایلە علاقەسنی تمامًا كسدی. كە چیرك عصردن فضلەدر بو قرارندە دوام ایدییور. اسكی زماندە كوندە سكز غزتە اوقوركن، آرتق هیچ بر مطبوعات ایلە علاقەسی قالمدی، دنیا جریانلرینی صورماز اولدی. شیطانڭ و سیاستڭ شرّندن اللّٰهە صیغیندیغی حالدە، سیاست اونی اصلا راحت بیراقمدی. و سوركلی تضییق ایتمەیە دوام ایتدی.

Risale-i Nur'u uygulamada okuyunDaha iyi okuma deneyimi, kaldığınız yerden.
Uygulamada Aç