صاریلمەلری كبی، ایكی یاشندن اون یاشنە قدر معصوم چوجقلر، فایطونلە كزدیگم وقت بنی كورنجە، عینًا اویلە اوزاقدن قوشوب بنم اللریمە صاریلدقلرینڭ نە حكمتی وار دییە حیرت ایدییوردم. بردن اخطار ایدیلدیكە: بو كوچوجك معصوملر طائفەسی، بر حسّ قبل الوقوع ایلە ایلریدە رسالۀ نورلە سعادتی بولاجقلرینی و تهلكۀ معنویەدن قورتولاجقلرینی، بلكە دە ایچندە چوقلری شاكرد اولاجقلرینی و بورانڭ مادّی-معنوی هواسنە امتزاج ایدەمدیگم ایچون منفیلرە ویریلن سربستیت مناسبتیلە بورادن كیتمەمكلگم ایچون لاقید اولان بیوكلرڭ بدلنە، "بزلر نور دائرەسندەیز، بزی بیراقما، كیتمە" كبی بر معنا وار، حسّ ایتدم.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

قرداشڭز سعید النّورسی

عموم قرداشلریمە بیڭلر سلام و دعا ایدن اهمّیتلی معلّملردن حافظ حسنڭ بر پارچە مكتوبیدر. لاحقەیە كیرسین.

(٤٦٣)

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ دَٓائِمًا اَبَدًا

چوق محترم، فضیلتلی استادیمز افندیمز حضرتلری،

ای حضرت استاد! جناب حقّڭ لطف و كرمیلە بز ضعیف و بیچارەلرە هدیە و امانت بویوردیغڭز نورلر فانی وجودیمزڭ داخل و خارجنی تنویر ایدرك ابدیّتە

قوّتلی بر الكتریك نوری بخش ایتمكلە برابر، نورلر چرچوەسی داخلندە بولونان بتون نورلی قرداشلری اویلە بربریمزە باغلادیكە، هیچ بر انسانی قوّت و تأثیر بو رابطەیی كسوب ازالە ایدەمییور. چونكە [اِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ اِخْوَةٌ] آیت جلیلەسنڭ سرّی اولان تام قرداشلق شرفنی، آنجق رسالۀ نور تأمین ایتمشدر. اویلە قرداشلقكە، بوكون و بو زماندە بر خانەدە یاشایان آنا بابا بر ایكی قرداشڭ بری برینە تأمین ایدەمدیگی محبّت و حرمت و تساندی نورلر تأمین ایتمشدر. بالذّات فقیر، ناچیز طلبەڭزڭ بو دفعەكی سیاحتمدە بو صمیمیتە شاهد اولدم.

ای اونوتولماز و اونوتمق امكانی اولمایان حضرت استاد! ناصلكە شو فانی دنیانڭ زمین و سماسندەكی حدسز مصنوعلر، جناب صانع ذوالكرمڭ طرّۀ الٰهیەسنی محافظە ایدرك بز ذی شعور قوللرینە ناصل مشاهدە ایتدیرییورلرسە، بوكون كوگسلردە طوتولان بونجە رسالۀ نور اجزالرینڭ هر بر كلمە و جملە و سطرلری دە حقیقت ایمانیە و سعادت ابدیەیی مشاهدە ایتدیرییورلر. ان شٓاء اللّٰه، سز داها چوق صحّتلە یاشارسڭز. نهایت بو فانیدن ابدە كوچ ایتدكدن صوڭرە بیلە، نورلرڭ یازیلری سیلینوب غائب اولنجەیە قدر، سز استادیمزی بتون مؤمنلرە دعالرندە مشاهدە ایتدیرەجكدر.

ان شٓاء اللّٰه، جناب حقّڭ لطف و كرمندن دیلرزكە، نورلر واسطەسیلە باغلادیغڭز بز كناهكار، ضعیف طلبە و قرداشلریڭزی، حشر زمانمزدە دە جناب ربّ كریممزڭ اذن الٰهیسیلە بر اوردو و بر تومن حالندە، لواء الحمد اسمندەكی مبارك صانجاق شریفی

آلتندە، پیغمبریمز صلّی اللّٰە علیە وسلّم افندیمز حضرتلرینە تقدیم و تسلیم ایدەجگڭزی جناب حقّڭ رحمتندن محقّق امید ایدییورز. و بو تسلسل ایدن نعمتلری احسان ایدن خالقمزە، نامتناهی، لَا یُعَدْ وَلَا یُحْصٰی حمد ایدرز. (هٰذَا مِنْ فَضْلِ رَبّٖی) و سز استادیمزە دە ابدیًا منّتدار و عرض شكران أیلرز. و بو خدمتڭزدن جناب حق سزدن ابدیًا راضی اولسون دعا و فریادیلە ختم كلام أیلرز افندم حضرتلری. اوغوللرم دوقتور حقّی و حسنی و بتون افراد عائلەم و طاطایلی نور قرداشلریمزڭ جملەسی، اشتیاقلە مبارك اللریڭزدن اوپەرك، خیرلی دعالریڭزی رجا ایدرلر. و آیریجە طاطایە كلن آراچلی واعظ طاهر افندی حرمتلە اللریڭزدن أوپر. اورادەكی قرداشلریمزە، باشدە جیلان افندی اولدیغی حالدە جملەسنە سلام ایدر، ایّام و لیلۀ مباركەلرینی تبریك ایدرز. عَلٰی قَدَرِ الْاِسْتِطَاعَە المزدە موجود نور اجزالرندن اشتیاقلیلرە كوندرمگە كَمَا فِی السَّابِقْ دوام ایدییورم.

فقیر، عاجز، ناچیز، جاهل طلبەڭز طاطایلی معلّم حافظ حسن

(٤٦٤)

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

[اوّلًا] مدرسۀ نوریەنڭ قهرمانلرینڭ سكّۀ غیبیەدن اللی سكز صحیفەیی

غایت كوزل و شیرین خسروڭ خطّی كبی یازمەلرینی تبریك و موفّقیتلرینە روح و جانمزلە دعا ایدییورز.

[ثانیًا] اسلام كویلی مصطفی و آرقداشنی عمومڭزڭ نامنە قبول ایتدك. و ناممزە دە سزە كوندرییورز. ما شٓاء اللّٰه، شهید حافظ علینڭ مدرسەسی قپانمایور. و شاكرد آرقداشلری اونی قبرندە مسرور ایدییورلر.

[ثالثًا] بوكون طاهرینڭ كلمەسنی بكلەیورز. ان شٓاء اللّٰه كلیر. یارین جیلانلە بر معلّم، برنجی و اون اوچنجی سوزڭ ایكنجی مقامی اولان كنچلك رهبرینی ایكی ذیلی ایلە برابر، یڭی حروفلە مطبعەدە باصمق ایچون، بورانڭ بیوك مأموری و اسكیشهرڭ امنیت مدیری مساعدە و تنسیبیلە بر مقدار باصیلاجق.

[رابعًا] مباركلرڭ پهلوانی بیوك روحلی كوچك علینڭ ذوالفقاری ایلە مصطفی كُلڭ عصای موسی سی، هم شام، هم مصر علماسنە كیتمش. اوّل كوچك علینڭ عصای موساسنی دە كوندرەجكدم. فقط اونڭ قلمنڭ صحّتنە اعتمادًا تصحیح ایتمەمشدم. اونڭ ایچون اونڭ یرندە مصطفی كُلڭكی كیتدی. علینڭ ذوالفقاری و مصطفی كُلڭ عصای موسی سی، ان شٓاء اللّٰه بر زمان عربجەیە ترجمە ایدیلەجك، عربی بر صورتدە اورادە انتشار ایدیلەجكلر. دڭزلیدەكی اهمّیتلی بر قرداشمز حافظ مصطفی حجّە كیدییور. ذوالفقار و بعض نورلری برابر آلییور. ذاتًا نورلرلە علاقەدار چوق حاجیلر، نورلری او نورانی یرلرە كوتورویورلر.

او نورلر بزم بدلمزە او مبارك یرلری و اورادەكی مبارك ذاتلرڭ اللرینی أوپەجكلر. ان شٓاء اللّٰه بزی دە او یرلرە چاغیرمەیە وسیلە اولاجقلر.

[خامسًا] آنطالیەدن محمد خلوصی اورا شاكردلری نامنە تبریكلرینە و تفنّیدەكی نور شاكردلری نامنە احمد راسخڭ تبریكلرینە مقابل، پك چوق سلام و تكرارًا بایراملرینی تبریك ایدییورز. عموم قرداشلریمزە بیڭلر سلام و دعا ایدییورز. [حاشیە]

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

سعید النّورسی

عجلەیە كلدی. سز تصحیح و اصلاح ایدەبیلیرسڭز.

محرمجە بر فقرە لفًّا كوندریلدی.

كنچلك رهبری شیمدی حاضر دگل. صوڭرە سزە تصحیحلی كوندریلەجك.

(٤٦٥)

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُ

مادّی معنوی بر سؤٓال مناسبتیلە غریب بر اخطار.

شویلەكە، دینیلدی: سن مدافعاتڭدە دیمشسڭ، "مسلمانلر دینی تربیەسنی ترك ایتسە آنارشی اولور. باشقە اجنبی ملّتلر كبی [قومونیست ویا صوسیالیست كبی] بر قید آلتندە قالاماز. و آنارشیلری ادارە ایتمك، یالڭز استبداد مطلق و رشوت مطلقە ایلە اولابیلیر، باشقە چارە اولاماز." هم مدافعاتدە دیمشسڭ: "رسالۀ نور، كفر مطلقی قیردیغی ایچون، كفر مطلقڭ اوستی اولان استبداد مطلق و آلتی اولان آنارشیلگی دفع ایدر. قالدیرر." عجبا بر مثال كوسترەبیلیرمیسڭ؟ بن دە دیدم:

محرم و قیصەجە بر جواب شودركە: حقیقی آنارشیلك دگل، بلكە بر توهّملە بر مقدار لادینی تربیەسی آلتندە قالان بو وطندەكی دیندار ملّتە آنارشیلك كلمش. ویا كلمەسی احتمالنە بناءً، عمومی و كلّی، عجیب بر رشوت مطلقە نوعندن مأمورلرە معاشی قدر بر علاوە و چیفتچیلردن شیمدی چوق مصلحتلی و مرحمتلی اولان عُشُرْ ویركیسنی قالدیروب پارە ایلە بوغدایی اونلردن صاتین آلمق كبی داخلی، خارجی جریانلر، آنارشیلك طمارندن استفادە ایتمەمك ایچون چوق غریب مادّی معنوی، جزئی كلّی رشوتلر كوروندیگی چوق زماندنبری حیات اجتماعیەیە باقمدیغم ایچون بیلەمدیگم و ایستەمدیگم حالدە، بردن كویلیلردن ایشیتدم.

یینە بو مناسبتلە معنًا دینیلدیكە: نورجیلر غایت بیوك بر قوّتدر. نە ایچون اونلرە دە حقّ سكوت اولارق تمام سربستیت ویرمكلە معنوی بر رشوت ویریلمییور؟ بن دە دیدم: رسالۀ نورڭ تمامًا اهمّیتنی تقدیر و قیمتنی تام تصدیق ایتدكلری حالدە، انتشارینە میدان ویرمەمسیلە، خارجدن كلن دهشتلی دینسزلك جریاننە كویا رسالۀ نوری نشر ایتدیرمەمكلە صوری، دینسزجەسنە، لزومسز، فائدەسز بر رشوت ویرییورلر كبیدر. تا او خارجی و هجوم ایتمك ایستەینلر هجوم ایتمەسینلر. حالبوكە رسالۀ نور، داخلدە قوّتلی معنوی فتوحاتی ایلە آنارشیلگە میدان ویرمدیگی كبی، خارجدن كلن و ایچمزدە آنارشیلگی یتیشدیرمگە چالیشان، شمالدن كلن دهشتلی دینسزلك جریاننە قارشو سدّ ذوالقرنین كبی بر سدّ قرآنیدر.

بو وطندەكی ملّیتپرور و وطنپرور و اهل حمیت، سیاستجە، حیات اجتماعیەجە و كندی منفعتلرنجە رسالۀ نورڭ نشرینە مجبور اولدقلرینی ادّعا ایدرز. و نورلری ایمان ایچون اوقویان ویا رسمًا تدقیق ایدن بیڭلر شاهد، بو دعوایی تصدیق ایدرلر. اگر بو یگرمی سنەدە پردە آلتندە رسالۀ نور، قرآنڭ معجزۀ معنویەسیلە یوز بیڭلر ایمان تحقیقی صاحبلرینی یتیشدیرمەسە ایدی، بو مبارك وطن و ملّت پك دهشتلی فیرطینەلرە طوتولاجقدی. و طوتولمادیغنە بر سبب دە رسالۀ نور اولدیغنە [سورۀ والعصر] اشارت ایدییور.

قرداشڭز سعید النّورسی

(٤٦٦)

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

١-بن جاوایی اونوتمشدم، سزە حوالە ایدییورم. مدرسة الزّهرا اركانی نامنە اونلرە، اوتەكیلرە یازیلان كبی.

٢-محكمەدە دیرسڭز: چوقلرڭ ألندە ماكینە بولونمەسیلە هم باصمق صاییلمدیغنی بیلییوردق. هم تجارت ایچون دگل، هم آسایشە و اخلاقە بر خدمت نیت ایتمشدك.

٣-مادام امام علی رضی اللّٰه عنه، رسالۀ نورە "سراج النّور" نامنی ویروب "پردە آلتندە نورلاندیراجق" دیمەسی بر اشارتدركە، او رسالە هم چوق فائدە ویرەجك، هم باشقە رسالەلر كبی هركسە ویریلمەملی، كیزلی قالملی.

سعید

(٤٦٧)

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

[اوّلًا] عمومڭزڭ حسابنە طاهری یی كوردم. و كندی حسابمزە دە عمومڭزە تام بر سعید و جانلی بر مكتوب اولارق كوندردم. و صندیقلیدن ادهم خواجە ایلە مصطفی خواجە بوكون كلدیلر. نورلی وظیفەلرینە كیتدیلر.

[ثانیًا] خلوصی بگ قرداشمز، ذوالفقار و سراج النّوری و صوڭرە سكّۀ غیبیەیی ایستەیور. نور سانترالی صبری مخابرە ایتسین. كوندرمگە چالیشسین.

[ثالثًا] رسالۀ نور، كندی كندینە هم داخلدە، هم خارجدە انتشار ایدوب فتوحات یاپییور. اڭ معنّد دینسزلری دە تسلیمە مجبور ایتدیگنی خبرلر آلییورز. یالڭز شیمدیلك بر درجە احتیاطڭ لزومی اولدیغنە، خصوصًا بشنجی شعاع ایچندە بولونان سراج النّور، لایق اولمایان اللرە ویریلمەملیدر. امام علیؓ، رسالۀ نورە "سراج النّور" نامنی ویرمسی و "سرًّا تنوّرت" دیمەسیلە اشارت ایدییوركە، سراج النّور پردە آلتندە داها زیادە تنویر ایدەجك دییە، بر اشارت غیبیە تلقّی ایدییورز. عمومڭزە سلام ایدرم.

اَلْبَاقٖی هُوَ الْبَاقٖی

قرداشڭز سعید النّورسی

شیمدی حاضر دوقتور قرداشڭز خیری و ترزی مصطفی كندی حصّەلرینە عرض حرمت و سلام ایدرلر. نورڭ ماكینیستلری، مدرسة الزّهرانڭ فعّال و مقتدر شاكردلرندن ترزی محمد، خلیل ابراهیم، معصوملرڭ كوچك قهرمانلرندن طلعت و آرقداشلری، هم بزلری، هم بتون نور شاكردلرینی ممنون ایتدكلری كبی، ان شٓاء اللّٰه ایلریدە بو مملكتە، بو خدمت نوریە ایلە چوق بیوك فائدە و نتیجە ویرەجكلر. صوردقلری مسئلۀ شرعیە ایسە، شیمدیكی مسلگمز و حالمز، او مسئلەلرلە مشغول اولمغە مساعدە ایتمییور. یالڭز بو قدر واركە، رخصت شرعیّە اولان

قصر نماز و تقدیم تأخیر، وسائط نقلیە بر قراردە اولمدیغی ایچون اونلرە بنا ایدیلمز. بلكە قاعدۀ شرعیە اولان قصر نماز، ثابت اولان مسافەیە بنا ایدیلەبیلیر.

اگر دینیلسەكە: طیّارە ایلە ویا شمندوفرلە بر ساعتدە كیدن زحمت چكمییوركە، رخصتە مستحق اولسون. [الجواب] طیّارە و شمندوفردە آبدست آلوب وقتندە نمازینی قیلمق، یایان، سربست كیدنلردن داها زیادە مشكلات بولوندیغی ایچون رخصتە سببیت ویرر. هر نە ایسە، شیمدیلك بو قدر یازیلابیلدی. بو مسئلۀ شرعیەیی علمای اسلام حل ایتمشلر. بزە احتیاج بیراقمامشلر.

سعید النّورسی

بو (هُوَ) نكتەسی و (نَعْبُدُ) نوننڭ نكتەسی و [اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰوَاتِ] آیتنڭ نوری ایلە بر سیاحت خیالیە نامندە یگرمی طقوزنجی مكتوبدەكی پارچە دخی برابر سكّۀ غیبیەنڭ آخرندە یازیلمەسنی تنسیبڭزە حوالە ایدییورم.

(٤٦٨)

[هُوَ نكتەسی]

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

چوق عزیز و صدّیق قرداشلرم،

[لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ] و [قُلْ هُوَ اللّٰهُ] دەكی (هُوَ) لفظندە، یالڭز مادّی جهتندە

بر سیاحت خیالیّۀ فكریّەدە، هوا صحیفەسنڭ مطالعەسیلە، آنی بر صورتدە كورونن بر ظریف نكتۀ توحیددە، مسلك ایمانیدە حدسز درجەدە قولای و وجوب درجەسندە سهولت بولوندیغنی. شرك و ضلالت مسلگندە حدسز درجەدە مشكلاتلی و ممتنع بیڭلر محال بولوندیغنی مشاهدە ایتدم. غایت قیصە بر اشارتلە، او كنیش و اوزون نكتەیی بیان ایدەجگم.

اوت، ناصلكە بر آووچ طوپراق، یوزر چیچكلرە نوبتلە صاقسیلق ایدن قابندە، اگر طبیعتە، اسبابە حوالە ایدیلسە لازم كلیركە، یا او قاپدە كوچك مقیاسدە یوزر، بلكە چیچكلر عددنجە معنوی ماكینەلر، فابریقەلر بولونسون. ویاخود او پارچەجق طوپراقدەكی هر بر ذرّە، بتون او آیری آیری چیچكلری، مختلف خاصیتلریلە و حیاتدار جهازاتیلە یاپمەلرینی بیلسین. عادتا بر الٰه كبی، هر بر ذرّەنڭ حدسز علمی و نهایتسز اقتداری بولونسون.

عینًا اویلە دە، امر و ارادەنڭ بر عرشی اولان هوانڭ و روزگارڭ هر بر پارچەسندە و بر نفس و طیرناق قدر اولان (هُوَ) لفظندەكی هوادە. كوچك مقیاسدە، بتون دنیادە موجود تلەفونلرڭ، تلغرافلرڭ و رادیولرڭ و حدسز قونوشمەلرڭ مركزلری، سانتراللری، آخذەلری و ناقلەلری بولونسون و او حدسز ایشلری برابر و بر آندە یاپابیلسین. ویاخود او (هُوَ) دەكی هوانڭ، بلكە عنصر هوانڭ هر بر پارچەسنڭ، هر بر ذرّەسنڭ، بتون تلەفونجیلر قدر و آیری آیری عموم تلغرافجیلر قدر و رادیو ایلە قونوشانلر قدر معنوی شخصیّتلری و قابلیتلری

بولونسون. و اونلرڭ عموم دیللرینی بیلسین و عین زماندە باشقە ذرّەلرە دە بیلدیرسین، نشر ایتسین. چونكە بالفعل او وضعیت قسمًا كورونویور و هوانڭ بتون اجزاسندە او قابلیت وار. ایشتە اهل كفرڭ و طبیعیّونڭ و مادّیونلرڭ مسلكلرندە، دگل بر محال، بلكە ذرّەلر عددنجە محاللر و امتناعلر و مشكلاتلر آشكارە كورونویور.

اگر صانع ذوالجلالە ویریلسە، هوا، بتون ذرّاتیلە اونڭ امربر نفری اولور. بر تك ذرّەنڭ منتظم بر تك وظیفەسی قدر قولایجە حدسز كلّی وظیفەلرینی، خالقنڭ اذنیلە و قوّتیلە و خالقە انتساب و استناد ایلە و صانعنڭ جلوۀ قدرتیلە بر آندە، شیمشك سرعتندە و (هُوَ) تلفّظی و هوانڭ تموّجی سهولتندە یاپابیلیر. یعنی قلم قدرتڭ حدسز و خارقە و منتظم یازیلرینە بر صحیفە اولور. و هوانڭ ذرّەلری او قلمڭ اوچلری و ذرّەلرڭ وظیفەلری دخی قلم قدرڭ نقطەلری بولونور. بر تك ذرّەنڭ حركتی درجەسندە هوانڭ بتون ذرّەلری قولایجە چالیشیر.

ایشتە بن [لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ] و [قُلْ هُوَ اللّٰهُ] دەكی حركت فكریە ایلە سیاحتمدە هوا عالمنی تماشا و او عنصرڭ صحیفەسنی مطالعە ایدركن، بو مجمل حقیقتی تام واضح و مفصّل بر صورتدە عین الیقین مشاهدە ایتدم. و (هُوَ) نڭ لفظندە و هواسندە، بویلە پارلاق بر برهان و بر لمعۀ واحدیّت بولوندیغی كبی. معناسندە و اشارتندە غایت نورانی بر جلوۀ احدیت و چوق قوّتلی بر حجّت توحید و (هُوَ)

ضمیرینڭ مطلق و مبهم اشارتی هانكی ذاتە باقییور اشارتنە، بر قرینۀ تعیّن او حجّتدە بولوندیغی ایچوندركە، هم قرآن معجز البیان، هم اهل ذكر، مقام توحیددە بو قدسی كلمەیی چوق تكرار ایدرلر دییە، علم الیقین ایلە بیلدم.

اوت، مثلا بر نقطە، بیاض كاغد اوزرینە ایكی اوچ نقطە قونولسە قاریشدیغی.. و بر آدم، مختلف چوق وظیفەلری برابر یاپمەسیلە شاشیراجغی. و بر كوچك ذی حیاتە چوق یوكلر یوكلنمەسیلە آلتندە أزیلدیگی. و بر لسان و بر قولاغە، عین آندە متعدّد كلمەلرڭ برابر چیقمەسی و كیرمسیلە انتظامنی بوزوب قاریشاجغی حالدە. عین الیقین كوردمكە، (هُوَ) نڭ آناختاری ایلە و پوصولەسیلە فكرًا سیاحت ایتدیگم هوا عنصرندە و هر بر پارچەسندە، حتّی هر بر ذرّەسی ایچندە مختلف بیڭلر نقطەلر، حرفلر، كلمەلر قونولدیغی ویا قونولابیلەجگی حالدە، قاریشمدیغنی و انتظامنی بوزمدیغنی. هم آیری آیری پك چوق وظیفەلر یاپدیغی حالدە، هیچ شاشیرمادن یاپیلدیغنی. و او پارچەیە و او ذرّەیە پك چوق آغیر یوكلر یوكلندیگی حالدە، هیچ ضعف كوسترمەیەرك، كری قالمایارق انتظاملە طاشیدیغنی. هم بیڭلر آیری آیری كلمە، آیری آیری طرزدە و معنادە او كوچوجك قولاقلرە و لسانلرە كمال انتظاملە كلوب چیقدیغی و هیچ قاریشمایارق و بوزولمایارق او كوچوجك قولاقلرە كیروب او غایت اینجەجك لسانلردن چیقدیغی. و او هر ذرّە و او هر پارچە، بو عجیب وظیفەلری كورمكلە برابر، كمال سربستیت ایلە جذبەدارانە حال دیلیلە و مذكور حقیقتڭ شهادتی لسانیلە

[لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَ] و [قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ] دییوب كزر. و فیرطینەلرڭ و شیمشك و برق و كوك كورولتوسی كبی هوایی چارپیشدیریجی طالغەلرڭ ایچریسندە انتظامنی، وظیفەلرینی هیچ بوزمییور و شاشیرمایور و بر ایش، دیگر بر ایشە مانع اولمایور. ایشتە هوانڭ بو جوّال فعّالیتنی بن عین الیقین مشاهدە ایتدم. دیمك یا هر بر ذرّەدە ویا هر بر پارچە هوادە، نهایتسز بر حكمت و نهایتسز بر علم و ارادە و نهایتسز بر قوّت و قدرت و بتون ذرّاتە حاكم مطلق خاصّەلری بولونمق لازمدركە، بو ایشلرە مدار اولابیلسین. بو ایسە ذرّەلر عددنجە محال و باطلدر. هیچ بر شیطان دخی بونی خاطرە كتیرەمز.

اویلە ایسە، بو صحیفۀ هوا حقّ الیقین، عین الیقین، علم الیقین درجەسندە بداهتلە ذات ذوالجلالڭ حدسز، غیر متناهی علمی و حكمتیلە چالیشدیردیغی قلم قدرت و قدرڭ متبدّل صحیفەسی. و بر لوح محفوظڭ عالم تغیّردە و متبدّل شئوناتندە بر [لوح محو و اثبات] نامندە یازار بوزار تختەسی حكمندەدر.

ایشتە هوا عنصری، یالڭز نقل اصوات وظیفەسندە مذكور جلوۀ وحدانیتی و مذكور عجائبی كوستردیگی و ضلالتڭ حدسز محالیّتنی اظهار ایتدیگی كبی. عنصر هوائینڭ سائر اهمّیتلی وظیفەلرندن بری دە الكتریك، جاذبە، دافعە، ضیا كبی سائر لطائفڭ نقلندە شاشیرمادن، منتظمًا، اصوات نقلندەكی وظیفەیی كوردیگی عین زماندە، بو وظیفەلری دخی كورویور. هم عین زماندە، بتون نباتات و حیواناتە تنفّس و تلقیح كبی حیاتە لزومی بولونان لوازماتی كمال انتظام ایلە