Hayrat Yardım, dünya genelinde ihtiyaç sahiplerine ulaştırdığı bağış ve yardımlarla bir iyilik köprüsü kurar. Siz de bu hayra ortak olun.
Hayrat Yardım'a Bağış Yap
SAYFA 99
[سكزنجی شعاع]
[اوچنجی كرامت علویە رسالەسی]
[بر افادۀ مرام]
معلوم اولسونكە، بن رسالۀ نورڭ قیمتنی و اهمّیتنی بیان ایتمكلە، قرآنڭ حقیقتلرینی و ایمانڭ ركنلرینی اعلان ایتمك، و ضعف ایمانە دوشنلری اونلرە دعوت ایتمك ایچون اونلرڭ قوّتلرینی و حقّانیتلرینی كوسترمك ایستەیورم. یوقسە حاشا، كندیمی و هیچ بر جهتلە بگنمدیگم نفس امّارەمی بگندیرمك و مدح ایتمك مقصدندە دگلم.
هم رسالۀ نوری ظاهرًا بنم اثرم اولمق حیثیتیلە ثنا ایتمەیورم. بلكە یالڭز قرآنڭ بر تفسیری و قرآندن مُلْهَمْ و قرآنڭ بر ترجمان حقیقیسی و ایمانڭ حجّتلری و دلّالی اولمسی حیثیتیلە مزیّتلرینی بیان ایدییورم. حتّی بر قسم رسالەلری اختیارم خارجندە یازدیغم كبی، رسالۀ نورڭ اهمّیتنی ذكر ایتمكدە اختیارسز حكمندەیم.
امام علی رضی اللّٰە عنهڭ آیت كبرا نامنی ویردیگی یدنجی شعاع رسالەسنی یازمقدە چوق زحمت چكدیگمە بر مكافات عاجلە و بر علامت مقبولیت و بر مدار تشویق اولارق بو كرامت جلجلوتیّە، عنایت الٰهیە طرفندن ویریلدیگنە شبهەم قالمامش. تحدیث نعمت قبیلندن بونی سكزنجی شعاع اولارق یازدم. یوقسە حشرە دائر بر آیتڭ معجزەلی اولان برهانلرینی یازاجقدم.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ
امام علی رضی اللّٰە عنهڭ [رسالۀ نورە دائر] اوچنجی بر كرامتیدر.
اوت، امام علی رضی اللّٰه عنه اون سكزنجی و یگرمی سكزنجی لمعەلردە ایضاح و اثبات ایدیلن ایكی ظاهر كرامتنی تأیید و تقویە ایدرك، قصیدۀ جلجلوتیەسندە سراج النّوردن صراحت درجەسندە خبر ویردیگی كبی، یینە او قصیدەسندە سراج النّورڭ اڭ نامدار رسالەلرینە پارماق باصییور، عادتا آلقیشلایور. و (سكز عدد رمز)ایلە مشهور بر قسم رسالەلرینی كوسترییور.
[برنجیسی] رسالۀ نورە تصریح ایدن، 〚تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَیَانَةً〛 فقرەسندن صوڭرە، سریانی لسانیلە اسمای حسنادن استمداد و سور قرآنیە ایلە بر مناجات یاپییور. تام اوتوز اوچ سورەلرلە اویلە غریب و معنیدار بر طرزدە ذكر ایدییوركە، بر قسم سرلری و غیبی خبرلری دخی بیلدیرمك ایستەدیگی آڭلاشیلییور. بن صیقینتیلی بر زماندە
SAYFA 100
امام علی رضی اللّٰە عنهڭ آیت الكبرا نامنی ویردیگی یدنجی شعاعی بیتیردیگم عین زماندە اعتقادمجە بڭا عجلە بر مكافات و بر اجرت اولارق كیجەلین جلجلوتیەیی اوقودم. بردن بر اخطار غیبی، قلبمە دینیلدی:
امام علی رضی اللّٰه عنه رسالۀ نور ایلە چوق مشغولدر. مجموعندن خبر ویردیگی كبی قیمتدار رسالەلرینە دە اشارت درجەسندە رمز ایدوب ایما ایدییور. اگر صریح بر صورتدە غیبدن خبر ویرمك چوق ضررلی اولدیغندن، حكمتە منافی اولدیغی جهتلە حكمت الٰهیە طرفندن یاساق اولماسە ایدی، تصریح ایدەجكدی.
مثلا، سورەلری تعداد ایدركن، یگرمی بشنجی یە كلدیگی وقت دییوركە: 〚بِحَقِّ تَبَارَكَ ثُمَّ نُونٍ وَسَٓائِلٍ وَفٖی سُورَةِ التَّهْمٖیزِ وَالشَّمْسِ كُوِّرَتْ وَبِالذَّارِیَاتِ الذَّرِّ وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰی وَبِاِقْتَرَبَتْ لِیَ الْاُمُورُ تَقَرَّبَتْ وَفٖی سُورَةِ الْقُرْاٰنِ حِزْبًا وَاٰیَةً عَدَدَ مَا قَرَأَ الْقَارٖی وَمَا قَدْ تَنَزَّلَتْ وَاَسْئَلُكَ یَا مَوْلَایَ فٖی فَضْلِكَ الَّذٖی عَلٰی كُلِّ مَٓا اَنْزَلْتَ كُتْبًا تَفَضَّلَتْ〛 ایشتە بو فقرەلردە اسكیشهر آغیر جزا محكمەسنی حیرتدە بیراقان و اوستندە كوز ایلە كورونن بر كرامتیلە قیامت و حشری اثبات ایدن و خارقە حجّتلریلە اشتهار ایدن یگرمی طقوزنجی سوزە حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه ذكر و تعداد ایتدیگی سورەلرڭ یگرمی طقوزنجی مرتبەسندە 〚وَالشَّمْسُ كُوِّرَتْ〛 ایلە اوڭا اشارت ایدر.
چونكە، قیامت قوپمەسندن غایت دهشتلی خبر ویرن〚 اِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ〛 سورەسنە تام مطابق بر صورتدە او یگرمی طقوزنجی سوز، قیامتڭ و خراب عالمڭ و موت دنیانڭ و حیات آخرتڭ و احیای امواتڭ قطعی حجّتلرینی بیان ایدركن، بو سورەنڭ دهشتلی تصویرینی ذكر ایتمسی، هم معنادە، هم یگرمی طقوزنجی مرتبەدە تطابقلری و اشارتی اثبات ایدر.
هم تحوّلات ذرّاتدە بوغولان مادّیونلری صوصدیران و ذرّاتڭ تحوّلات و حركاتنی، وظیفە و انتظاملرینی امثالسز بر طرزدە اثبات ایدن اوتوزنجی سوز نامندەكی ذرّات رسالەسنە حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه، اوتوزنجی مرتبەدە〚وَبِالذَّارِیَاتِ الذَّرِّ〛 قَسَمیلە اوڭا اشارت ایدر.
اوت، بو اشارتدە لفظًا و صورتًا سورۀ〚 وَالذَّارِیَاتِ ذَرْوًا〛 و (رسالۀ ذرّات)بربرینە مشابهت ایلە برابر معنا جهتیلە دخی مناسبت وار. چونكە سورۀ〚 اَلذَّارِیَاتِ〛 ڭ باشندە، تصادفی و انتظامسز ظن ایدیلن تموّجات هوائیّە، غایت حكمتلی و وظیفەدار اولارق ربوبیتڭ تكوینی امرلرینی اطرافە یتیشدیرر. دییە افادە ایتدیگی كبی، رسالۀ ذرّات دخی مادّیونلر طرفندن تصادفی و انتظامسز تلقّی ایدیلن حركات ذرّاتی دخی حكمتلی و او ذرّەلر منتظم وظیفەلرلە وظیفەدار اولدقلرینی غایت قوّتلی و قطعی برهانلرلە اثبات ایدییور.
هم معراج محمّدی علیە الصّلاة والسّلامی دلائل عقلیە ایلە غایت معقول و قطعی بر صورتدە اثبات ایدن
SAYFA 101
اوتوز برنجی سوز نامندە و مرتبەسندە بولونان رسالۀ معراجە حضرت علی رضی اللّٰه عنه اوتوز برنجی مرتبەدە معراج محمّدی ییؐ و قاب قوسین دەكی مشاهدە و مكالمەیی صریح بر صورتدە افادە ایدن و سورۀ〚 وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰی〛 نڭ باشندە بولونان〚 وَالنَّجْمِ اِذَا هَوٰی〛 جملەسیلە، صراحتە یاقین بر طرزدە او رسالەیە اشارت ایدر. و سورۀ〚 وَالطُّورِ〛 ی بیراقارق〚 وَالذَّارِیَاتِ〛 دن صوڭرە 〚 وَالنَّجْمِ〛 سورەسنی ذكر ایتمسی، بو اشارتی قوّتلندیرییور.
هم شقّ قمر معجزەسنی منكرلرە قارشو قوّتلی دلیللر ایلە اثبات ایدن و معراج رسالەسنڭ ذیلی بولونان شقّ قمر رسالەسی نامندەكی اوتوز برنجی مرتبەنڭ آخرندە اولان رسالەیە، حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه، شقّ قمری نصّ صریح ایلە ذكر ایدن سورۀ〚 اِقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ〛 دن اقتباس ایدرك اوتوز برنجی مرتبەنڭ عقبندە ذكر ایدیلن (وَبِاِقْتَرَبَتْ لِیَ الْاُمُورُ تَقَرَّبَتْ) فقرەسیلە صراحتە یاقین اشارت ایدر.
معلومدركە، رسالۀ نور باشدە اوتوز اوچ عدد سوزلردر. سوزلر نامیلە یاد ایدیلیر. صوڭرە اوتوز اوچنجی سوز اوتوز اوچ عدد مكتوباتدن عبارتدر. مكتوبات نامیلە ذكر ایدیلیر. صوڭرە اوتوز برنجی مكتوب دخی مستقل دگلدر. بلكە اوتوز بر عدد لمعەلردن مركّبدر. و لمعەلر آدیلە مشتهردر. صوڭرە اوتوز برنجی لمعە دخی مستقل اولمامش، او دە ان شٓاء اللّٰه اوتوز بر عدد شعاعلردن مركّب اولاجق. الآیة الكبری رسالەسی یدنجی شعاع، بو رسالەدە سكزنجی شعاعدر. دیمك سوزلرڭ خاتمەسی، اوتوز ایكنجی سوزدر.
هم رسالۀ نورڭ ییلدیزلری ایچندە شاكردلرنجە بر كونش حكمندە تلقّی ایدیلن اوتوز ایكنجی سوز نامندەكی اوچ موقفلی رسالۀ خارقە و جامعەیە و سوزلرڭ بر جهتدە خاتمەسی و جمعیتلی نتیجەسی اولان او رسالەیە امام علی رضی اللّٰه عنه، اونڭ فوق العادە اهمّیتنی و جامعیّتنی كوسترمك ایچون قرآنڭ چوق سورەلریلە بردن اوتوز ایكنجی مرتبەدە 〚وَفٖی سُورَةِ الْقُرْاٰنِ حِزْبًا وَاٰیَةً〛 قسمی ایلە اوتوز ایكنجی مرتبەدە بولونان او جامع رسالەیە اشارت ایدر.
رسالۀ نورڭ اوتوز اوچنجی سوزی ایسە، بوندن اوّل بیان ایتدیگمز كبی، اوتوز اوچ عدد مكتوبلردن عبارت و مكتوبات نامندە اوتوز اوچ كتاب و یوزدن زیادە رسالەلردر.
ایشتە حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه اوتوز اوچنجی مرتبەدە و قسمندە اوتوز اوچنجی سوزڭ اجزالری اولان او یوز اون كتاب و مكتوباتە بردن اشارت ایتمك ایچون، یوز اون سماوی صحف نامندە یوز اون مختصر كتابلردن و اوچ بیوك مقدّس كتابلردن استمداد معناسندە اولان، شو: 〚وَاَسْئَلُكَ یَا مَوْلَایَ فٖی فَضْلِكَ الَّذٖی عَلٰی كُلِّ مَٓا اَنْزَلْتَ كُتْبًا تَفَضَّلَتْ〛 كلامیلە اشارت ایدر.
SAYFA 102
معلومدركە، علم بلاغتدە و فنّ بیاندە اوزاق و كیزلی معنالرە دلالت ایتمك ایچون، قرینە تعبیر ایتدكلری امارەلردن و مناسبتلردن بر شی بولونسە، اوزاق بر معنا و كیزلی و اشاری اولان بر مفهوم، قرینەنڭ قوّتنە كورە صریح و ظاهر معناسی كبی قبول ایدیلیر. ایشتە بو قاعدەیە بناءً، بو اشاری معنالرڭ هر بریسنە متعدّد قرینەلر و امارەلر بولوندیغی كبی، سائر آرقداشلری دە اوڭا قرینە اولورلر. رسالۀ نورڭ مجموعندن خبر ویرن صریح فقرەلر دخی، هر بریسنە قوّتلی بر قرینەدر.
[ایكنجی رمز] قرآنڭ آیة الكبراسی اولان〚 تُسَبِّحُ لَهُ السَّمٰوَاتُ السَّبْعُ وَالْاَرْضُ وَمَنْ فٖیهِنَّ وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ〛 آیتنڭ حقیقت كبراسنی و تفسیر اكبرینی كوسترن و رمضان شریفڭ الهامی بر هدیەسی بولونان یدنجی شعاع رسالەسنە حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه مكتوباتە اشارتدن صوڭرە، لمعەلرە اشارتی ایچندە شعاعلرە باقارق 〚وَبِالْاٰیَةِ الْكُبْرٰٓی اَمِنّٖی مِنَ الْفَجَتْ〛 [حاشیە] دییوب، علم بلاغتجە مُسْتَتْبَعَاتُ التَّراكٖیب و مَعَارٖیضُ الْكلام دینیلن معنای ظاهرینڭ تبعیّتیلە و پردەسنڭ آرقەسیلە متعدّد قرینەلرڭ قوّتنە كورە اشارت ایدر. و او عجیب و یوكسك توحیدڭ حجّت الكبراسی و الآیة الكبرانڭ بر علامت كبراسی و تفسیر اعظمی اولان رسالەیە، آیت الكبرا نامنی ویرییور. و او ناملە هم منبعی اولان آیت الكبرانڭ عظمتنی، هم بو یدنجی شعاع اولان وحدانیّتڭ و توحیدڭ برهان اعظمنڭ فوق العادە قوّتنی اعلان ایدر، خبر ویرر. حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ بو بیوك التفاتنە، بو رسالەنڭ لیاقتنە هر كیمڭ بر شبهەسی وارسە، كلسین بر دفعە او رسالەیی اوقوسون. اگر، "اوت لایقدر" دیمزسە، بڭا توه! دیسین.
اوت، قرآنڭ علیهندە بیڭ سنەدنبری منتقمانە حاضرلانان دینسزلرڭ اعتراضلرینی و كافر فیلسوفلرڭ تراكم ایدوب شیمدی یول بولارق انتشار ایدن شبهەلرینی و قرآنڭ دهشتلی ضربەلرندن انتقام بسلەین معنّد یهودیلرڭ و مغرور بر قسم خریستیانلرڭ هجوملرینی دفع ایدوب مقابلە ایدن، هر عصردە قرآنڭ پك چوق قهرمانلری و معنوی قلعەلری واردی. شیمدی ایسە، احتیاج بر ایكیدن یوزە چیقمش. و مدافعلر یوزدن ایكی اوچە اینمش.
هم حقائق ایمانیەیی، علم كلامدن و مدرسەدن اوگرنمك چوق زمانە محتاج بولوندیغندن، بو زماندە دخی او قاپو قاپاندی. هم چابوق، هم هركس آڭلایاجق بر طرزدە اڭ درین حقیقتلری تعلیم ایدن رسالۀ نور، البتە حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ بو التفاتنە لایقدر.
SAYFA 103
هم امام علی رضی اللّٰه عنه، اوننجی مرتبۀ تعدادندە اوننجی سورە اولارق و قیامتە و لیلۀ برائتە باقان، 〚وَفٖی سُورَةِ الدُّخَانِ سِرًّا قَدْ اُحْكِمَتْ〛 دییوب معنای اشاریسیلە اوننجی سوز نامندە و مرتبەسندە اولان حشر رسالەسنە اشارتلە برابر او رسالەنڭ فوق العادە اهمّیتنی و غایت محكم اولدیغنی و او زمانڭ دومانلی قراڭلقلرینی ازالە ایدن بر لیلۀ برائتڭ بر قندیلی حكمندە بولوندیغنی و حشر و قیامتڭ بر علامتی اولان دخانی، هم لیلۀ برائتڭ سنوی اولارق حكمتلی تفریق و تقسیم امور نقطەلریلە و باشقە قرینەلرلە ایماءً و رمزًا خبر ویرییور.
اوت، اوننجی سوز چوق اهمّیتلی بر بلایی دفع ایتدی. حرّیت افكار سربستیتی و حرب عمومی صارصینتیسی وقتندە حشری انكار ایدن منافقلر، فرصت بولوب چوق یرلردە زهرلی فكرلرینی اظهارە باشلادقلری بر زماندە اوننجی سوز چیقدی و طبع ایدیلدی. بیڭ نسخەسی اطرافە یاییلدی. اونی كورن هركس كمال اشتیاق و مراقلە اوقودی. زندیقلرڭ كافرانە فكرلرینی تام قیردی و اونلری صوصدیردی. امام علی رضی اللّٰە عنهڭ بو تقدیرینە لیاقتنی اثبات ایتدی. كیمڭ شبهەسی وارسە كلسین، اونی دقّتلە اوقوسون. حشرڭ نە قدر قوّتلی بر برهانی اولدیغنی كورسون.
هم حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه، اون طقوزنجی سورە اولارق سورة النوری 〚بِسِرِّ حَوَامٖیمِ الْكِتَابِ جَمٖیعِهَا عَلَیْكَ بِفَضْلِ النُّورِ یَا نُورُ اُقْسِمَتْ〛 فقرەسیلە ذكر ایدرك، پك مختصر اولان اون طقوزنجی سوزە و پك مكمّل بولونان اون طقوزنجی مكتوبە اشارت ایچون نور لفظنی تكرار ایتمكلە مكتوبلرڭ مرتبەسی، یعنی اون دردنجی مكتوب نقصان قالمەسنە ایماءً سورۀ نوری اون بشنجیدە یینە ذكر ایتمەسیلە غایت لطیف و مدقّقانە خبر ویرییور. و او ایكی رسالەلری، رسالۀ نورڭ بیوك نورلری اولدقلرینی بیلدیرییور.
اوت، رسالت محمّدیە علیە الصّلاة والسّلامە دائر اولان اون طقوزنجی سوز، هم اوچ جهتلە كرامتلی و خارقە اولان اون طقوزنجی مكتوب، الحق رسالۀ نورڭ اڭ پارلاق برر نوریدرلر. و عائشۀ صدّیقە رضی اللّٰە عنهانڭ برائتی مناسبتیلە آیت نورڭ 〚 مَثَلُ نُورِهٖ〛 كلمەسندە ضمیرڭ اوچ وجهدن بریسی محمّد علیە الصّلاة والسّلامە راجع اولمسی حیثیتیلە سورة النور، ذات محمّدیّە علیە الصّلاة والسّلام ایلە زیادە علاقەدار بولوندیغندن، او سورە ایلە رسالت محمّدیە علیە الصّلاة والسّلامی اثبات ایدن او ایكی رسالەیە ایكی نور لفظیلە، بلكە اوچ نور كلمەلریلە، یینە عینًا رسالت احمدیّە علیە الصّلاة والسّلامی اثبات ایدن معراج رسالەسنە دخی اشارت ایتمش.
بن اعتراف ایدییورمكە، اون دردنجی مكتوب نقصان قالدیغنی اونوتمشدم. حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه عین سورەیی ایكی
SAYFA 104
دفعە تكرار ایتمەسیلە تخطّر ایتدم و اشاراتندەكی دقّتنە حیران اولدم. فقط او تكرار، یالڭز اون طقوزنجی مكتوب ایچون صاییلیر. اوندن صوڭرەكیلرە نسبتًا صاییلماز.
[اوچنجی رمز] یگرمی سكزنجی لمعەدە ایضاح و اثبات ایدیلن 〚تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَیَانَةً تُقَادُ سِرَاجُ السُّرْجِ سِرًّا تَنَوَّرَتْ بِنُورِ جَلَالٍ بَازِخٍ وَشَرَنْطَخٍ بِقُدُّوسِ بَرْكُوتٍ بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ〛 فقرەلریلە رسالۀ النّورڭ اوچ اهمّیتلی وضعیتنی خبر ویرییور. بو فقرەلرڭ صراحتە یاقین بر صورتدە هم جفر، هم معنا جهتیلە رسالۀ نورە اشارتی اون سكزنجی لمعەدە ایضاح ایدیلمەسنە بناءً، بورادە ایسە، اورادە ذكر ایدیلمەین و امام علی رضی اللّٰە عنهڭ نظر دقّتنی جلب ایدن یالڭز (اوچ سرّی) بیان ایدیلەجك.
[برنجی سرّ] اسلاملر ایچندە، دلّاللر ألندە تشهیر صورتندە كزدیرمگە لایق اولان رسالۀ نور، مع التّأسّف غایت كیزلی، پردە آلتندە انتشار و استتارە مجبور اولدیغنە اشارتًا، امام علی رضی اللّٰه عنه ایكی دفعە 〚سِرًّا بَیَانَةً و سِرًّا تَنَوَّرَتْ〛 كلمەلریلە 〚سِرًّا〛 یعنی یالڭز كیزلی انتشار ایدەبیلیر دییە متعجّبانە خبر ویرییور.
[ایكنجیسی] رسالۀ نور، اسم اعظم جلوەسیلە و اسم رحیم و حكیمڭ تجلّیسیلە ظهور ایتدیگندن، امتیازلی خاصّەسی اللّٰە اكبر دن اقتباسًا جلال و كبریانڭ.. و بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ دن استفاضةً مرحمت و شفقتڭ..〚 وَهُوَ الْعَزٖیزُ الْحَكٖیمُ〛 دن استفادةً حكمت و انتظامڭ اساسلری اوزرینە كیدییور. اونڭ روحی و حیاتی اونلردر. سائر مشربلردەكی عشق یرندە، رسالۀ نورڭ مشربی مشتاقانە شفقتدر. و رأفتكارانە محبّتدر.
ناصلكە حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه صریح بر صورتدە سراج النّورڭ تاریخ تألیفنی و تكمّل زماننی و مشهور اسمنی 〚تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ〛 فقرەسیلە خبر ویرمش، اویلە دە 〚بِنُورِ جَلَالٍ بَازِخٍ وَشَرَنْطَخٍ〛 الٓخرە... فقرەسیلە دە سراج النّورڭ اساسلرندن خبر ویرییور. 〚جَلَالٍ بَازِخٍ〛 عزّت و عظمت، جلال و كبریادر. 〚شَرَنْطَخٍ〛 سریانیجە رؤف دیمك، 〚بَرْكُوتٍ〛 رحیم دیمكدر. دیمك حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه سراج النّوری تعریف ایدییور. حیاتنی و نورینی، كبریا و عظمتدن و رأفت و رحیمیّتدن آلییور دییە رسالۀ نورڭ ممتاز خاصیتنی بیان ایدییور.
[اوچنجیسی] حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه، بو فقرەدە (بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ) جملەسیلە دییوركە:، بیڭ اوچ یوز اللی درتدە سراج النّورڭ، یعنی رسالۀ نورڭ نوری ایلە ضلالتڭ تجاوز ایدن ناری ان شٓاء اللّٰه سونەجك. یعنی فتنۀ دینیە آتشنی یا تخریباتدن واز كچیرەجك ویا ایلری تجاوزاتنی قیراجق.
اگر هجری تاریخی اولسە، بوندن ایكی سنە اوّل،
SAYFA 105
دینی دنیادن تفریق فرصتندن استفادە ایلە، دینڭ و قرآنڭ ضررینە اولارق ایلرلەین دهشتلی تصوّراتڭ تجاوزاتی توقّف ایتمسی، البتە قارشولرندە قوّتلی بر سدّڭ بولونمەسندندر. او سد ایسە، بو زماندە چوق انتشار ایدن رسالۀ نورڭ كسكین حجّتلری و قوّتلی برهانلری اولدیغی چوق امارەلرلە حسّ ایدیلییور. و بو ایكنجی احتمالدەكی اشارت علویّە دخی اونی تأیید ایدییور. [حاشیە]
اوت، جفرجە 〚بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ〛 (خ) آلتی یوز، (ت)درت یوز، (ر) ایكی یوز، شدّەلی (ن)یوز، (م)قرق، (د) درت، اوچ (الف)اوچ، (ب)ایكی، (ە)بش، یكونی بیڭ اوچ یوز اللی درت ایدر.
للّٰە الحمد، سراج النّورڭ آیة الكبراسی كبی چوق رسالەلری وار. هر بری برر لامبە حكمندە صراط مستقیمی كوستروب امام علی رضی اللّٰە عنهڭ خبرینی تصدیق ایتدیرییورلر.
بو اوچنجی سرّڭ مناسبتیلە عینًا 〚بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ〛 كبی، بیڭ اوچ یوز اللی درت تاریخنە مقام جفریسیلە باقان و سعیدڭ ایكی معروف لقبنە رمز ایدن و اسمنە ایما ایدن و "كندیڭی محافظە ایت!" امرینی ویرن و تاریخدە هركسدن زیادە متعدّد تهلكەلرە معروض بولوناجغنی تلویح ایدن ارجوزەنڭ آخرلرندەكی 〚فَاسْئَلْ لِمَوْلَاكَ الْعَظٖیمِ الشَّأْنِ یَا مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ *بِاَنْ یَقٖیكَ شَرَّ تِلْكَ الْفِتْنَةِ وَشَرَّ كُلِّ كُرْبَةٍ وَمِحْنَةٍ〛 فقرەسیلە دییور: یا سعید الكردی! بیڭ اوچ یوز اللی درت تاریخنە یتیشیرسەڭ، مولای عظیمڭدن او زمانڭ و او عصرڭ شرلرندن محافظەڭی ایستە و یالوار.
اوت، اون سكزنجی لمعەدە برنجی كرامت علویّەنڭ ایضاحندە، قصیدۀ ارجوزیەنڭ رسالۀ نورە و مؤلّفنە اشارات غیبیەسی بیان ایدیلمش. اسم اعظم و سكینە تعبیر ایتدیگی اسمای ستّۀ مشهورە ایلە دائما مشغول اولان بر شاكردیلە قونوشدیغی و تسلّی ویردیگی و چوق امارەلر و قرینەلرلە او شاكرد، سعید اولدیغی اثبات ایدیلمش. و اورادە او شاكردینە دیمش: 〚اَحْرُفُ عُجْمٍ سُطِّرَتْ تَسْطٖیرًا٭ بِتَّ بِهَا الْاَمٖیرُ وَالْفَقٖیرًا〛 یعنی، اجنبی حرفلری بیڭ اوچ یوز قرق سكزدە تعمیم ایدیلەجك. چولوق چوجق، امیرلر و فقیرلر اجبار صورتندە كیجە درسلریلە اوگرنمگە چالیشاجقلر.
اوت 〚سُطِّرَتْ تَسْطٖیرًا〛 جملەسی تام تامنە ایكی (ت)، ایكی (س)، ایكی (ر)، ایكی (ط)، بر (ی)، مجموعی بیڭ اوچ یوز قرق سكز ایدركە،
SAYFA 106
عین تاریخدە لاتینی حروفلرینە كیجە درسلریلە جبرًا چالیشدیریلدی.
صوڭرە امام علی رضی اللّٰه عنه، سكینە ایلە مشغول اولان سعیدە باقار، قونوشور. عقیبندە: (یَا مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ) دیر. ایكی اوچ یردە قوّتلی اشارت ایلە سعید اسمنی ویردیگی شاكردینە خطابًا: "سكینە ایلە دعا ایدوب كندیڭی محافظەیە چالیش!" دیر. چونكە یای ندائیەدن صوڭرە متعدّد قرینەلر و امارەلر ایلە سعید وار. دیمك (یَا سَعٖیدُ مُدْرِكًا لِذٰلِكَ الزَّمَانِ) اولور. بو فقرە ناصلكە (مُدْرِكًا) كلمەسیلە (اَلْكُرْدٖی) لقبنە هم لفظًا، هم جفرًا باقار. چونكە میمسز (دَرْكًا)كورد لقبیدر. (م) ایسە، (ل) و (ی) یە تام موافقدر. اویلە دە دیگر بر اسمی اولان (بدیع الزمان)لقبنە دخی (اَلزَّمَانْ) كلمەسیلە ایما ایتمكلە برابر.. بیڭ اوچ یوز اللی درت ویا بیڭ اوچ یوز اللی بش مقام جفریسیلە سعیدڭ حقیقت حالنی و خلاف عادت وضعیتنی و حفظ وقایە ایچون كثرتلی دعاسنی و خلوت و انزواسنی تمامیلە تعبیر و افادە ایتدیگندن، صراحتە یاقین بر صورتدە پارماغنی اونڭ باشنە او قصیدەدە تسلّی ایچون باصییور. و بورادە دە (بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ) سرّینە مظهر اولان رسالۀ نوری آلقیشلایور.
معلوم اولسونكە، جلجلوتیەنڭ اساسی و روحی اولان (اَلْقَسَمُ الْجَامِعُ) (وَالدَّعْوَةُ الشَّرٖیفَةُ) (وَالْاِسْمُ الْاَعْظَمُ) امام علی رضی اللّٰە عنهڭ اڭ مهم و اڭ مدقّق اُوَیْسیٖ بر شاكردی و اسلامیتڭ اڭ مشهور و پارلاق بر حجّتی اولان امام غزالی حجّت الاسلام دییوركە: اونلر وحی ایلە پیغمبرە نازل اولدیغی وقت، پیغمبر علیە الصّلاة والسّلام امام علی رضی اللّٰە عنهە امر ایتدی: یاز! دیدی. او دە یازدی. صوڭرە تنظیم ایتدی.
امام غزالی دییور: (اِنَّ هٰذِهِ الدَّعْوَةَ الشَّرٖیفَةَ وَالْوَفْقَ الْعَظٖیمَ وَالْقَسَمَ الْجَامِعَ وَالْاِسْمَ الْاَعْظَمَ وَالسِّرَّ الْمَكْنُونَ الْمُعَظَّمَ بِلَا شَكٍّ وَاِنَّهُ كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ الدُّنْیَا وَالْاٰخِرَةِ) امام غزالی، امام نور الدّیندن درس آلارق بو جلجلوتیەنڭ هم سریانی كلمەلرینی، هم قیمتنی، هم خاصیتنی شرح ایتمش.
[دردنجی رمز] امام علی رضی اللّٰه عنه سراج النّوردن خبر ویردكدن صوڭرە، یینە اوتوز اوچ عدد و بر جهتدە اوتوز ایكی عدد سریانیجە اسمایی تعداد ایدركن، رسالۀ نورڭ اڭ قوّتلی و اڭ قیمتدار اولان معجزات قرآنیە رسالەسنە و اوتوز ایكنجی سوزە قوّتلی اشارت ایتدیگی كبی، سائر رسالەلرە دە رمزًا ویا ایماءً ویا تلویحًا باقار.
اوت، حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه رسالۀ نورە باقارق سریانی اسملری درج ایدرك دییور: [تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ سِرًّا بَیَانَةً *تُقَادُ سِرَاجُ السُّرْجِ سِرًّا تَنَوَّرَتْ *بِنُورِ جَلَالٍ بَازِخٍ وَشَرَنْطَخٍ*بِقُدُّوسِ بَرْكُوتٍ بِهِ النَّارُ اُخْمِدَتْ *بِیَاهٍ
SAYFA 107
وَیَا یُوهٍ نُمُوهٍ اَصَالِیًا*بِطَمْطَامِ مِهْرَاشٍ لِنَارِ الْعِدَاسَمَتْ *بِهَالٍ اَهٖیلٍ شَلْعٍ شَلْعُوبٍ شَالِعٍ*طَهِیٍّ طَهُوبٍ طَیْطَهُوبٍ طَیَطَّهَتْ*اَنُوخٍ بِیَمْلُوخٍ وَاَبْرُوخٍ اُقْسِمَتْ *بِتَمْلٖیخِ اٰیَاتٍ شَمُوخٍ تَشَمَّخَتْ *اَبَاذٖیخَ بَیْذُوخٍ وَذَیْمُوخٍ بَعْدَهَا *خَمَارُوخٍ یَشْرُوخٍ [حاشیە]بِشَرْخٍ تَشَمَّخَتْ *بِبَلْخٍ وَسِمْیَانٍ وَبَازُوخٍ بَعْدَهَا *بِذَیْمُوخٍ اَشْمُوخٍ بِهِ الْكَوْنُ عُمِّرَتْ *بِشَلْمَخَتٍ اِقْبَلْ دُعَٓائٖی] دییە دعا ایلە ختم ایدر.
حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه باشدە صراحت ایلە خبر ویردیگی رسالۀ نوری، سراج النّور و سراج السّرج نامیلە برنجی مرتبەدە آشكارە اونی كوستروب تعداد ایدركن، تا یگرمی بشە كلدیگی وقت (بِتَمْلٖیخِ اٰیَاتٍ شَمُوخٍ تَشَمَّخَتْ) دیر. آیات قرآنیەنڭ اعجازلرینی بیان و قرآنڭ قرق وجهلە معجزە اولدیغنی یدی كلّی وجهدە اثبات ایدن رسالۀ نورڭ اڭ مشهور و پارلاق رسالەسی اولان یگرمی بشنجی سوز نامندەكی معجزات قرآنیە رسالەسنە اشارت ایدر.
چونكە باشدە سراج النّورڭ برنجی مرتبەدە صاییلمەسی، هم (بِتَمْلٖیخِ اٰیَاتٍ) فقرەسندە (اٰیَاتٍ) كلمەسنڭ بولونمسی، هم یگرمی بشنجی مرتبەدە ذكر ایتمسی قوّتلی بر قرینەدركە، پك چوق آیتلری ذكر ایدوب، اعجازلری و سرلری بیان ایدن یگرمی بشنجی سوزە معنای مجازی ایلە باقار. و سورەلرڭ تعدادندە دخی یینە یگرمی بشنجی مرتبەدە عبارەیی دگیشدیروب باشدن باشلار كبی (بِحَقِّ تَبَارَكَ) دییەرك، رسالۀ نورڭ اڭ مبارك و اڭ بركتلی اولان یگرمی بشنجی سوزینڭ اهمّیتنی كوسترییور.
صوڭرە یگرمی آلتی و یگرمی یدیدە (اَبَاذٖیخَ بَیْذُوخٍ وَذَیْمُوخٍ بَعْدَهَا) دیر.
صوڭرە اوتوز و اوتوز برنجی دە (بِبَلْخٍ وَسِمْیَانٍ وَبَازُوخٍ بَعْدَهَا) دییوب، یینە عبارەیی دگیشدیروب (بَعْدَهَا) كلمەسنی ذكر ایدر. غایت ظاهر و قوّتلی بر قرینە ایلە اجتهادە دائر اولان یگرمی یدنجی سوزڭ صحابەلر حقّندەكی چوق مهم و قیمتدار ذیلنە و معراجە دائر اولان اوتوز برنجی سوزڭ شقّ قمرە دائر و اوڭا چوق احتیاج بولونان اهمّیتلی ذیلنە (بَعْدَهَا) كلمەسیلە كوستریر كبی، قوّتلی اشارت ایدر.
بن اعتراف ایدییورمكە، بن بو ذیللری اونوتمشدم. امام علی رضی اللّٰە عنهڭ بو اخطاریلە تخطّر ایتدم. شقّ قمری سابقًا یازدم. شیمدی بو آندە صحابەلر حقّندەكی ذیلی خاطرلادم. ایشتە مادام علم بلاغت و فنّ بیاندە بر تك قرینە ایلە مجازی بر معنا مراد اولونابیلیر. و بر تك مناسبتلە بر مفهومە اشارت بولونسە، او مفهوم بر معنای اشاری اولارق قبول ایدیلیر. البتە ظاهری و چوق قرینەلردن و امارەلردن قطع نظر، یالڭز بو ایكی یردە تام ذیللرڭ
SAYFA 108
بولوندیغی عین مقامدە و ذیل معناسندە اولان (بَعْدَهَا) كلمەسنی تكرار ایتمك صورتیلە افادەیی دگیشدیرەرك سویلەمسی تام بر قرینەدركە، حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه معنای حقیقیسندن باشقە بر معنای مجازی و اشاری یی دخی افادە ایتمك ایستەیور.
صوڭرە یگرمی طقوزنجی مرتبەدە هیبتلی بر طرزدە (خَمَارُوخٍ یَشْرُوخٍ بِشَرْخٍ تَشَمَّخَتْ) دییور. یگرمی بشنجیدە كچن و سرلری بیلمك معناسندە اولان (تَشَمَّخَتْ) كلمەسنی تكرار ایلە، سابقًا بیان ایتدیگمز خارقەلی یگرمی طقوزنجی سوزە قوّتلی بر قرینە ایلە اشارت ایدر.
صوڭرە اوتوز ایكنجی مرتبەدە سورەلرڭ تعدادندە اهمّیتلە اشارت ایتدیگی رسالۀ جامعە اولان اوتوز ایكنجی سوزە یینە نظر دقّتی قوّتلی جلب ایتمك ایچون، (بِذَیْمُوخٍ *اَشْمُوخٍ بِهِ الْكَوْنُ عُمِّرَتْ) و بر نسخەدە (بِهِ الْكَوْنُ عُطِّرَتْ) دیر. یعنی اسم عدل و اسم حكیمڭ تجلّیسیلە و عدالت و میزانیلە و انتظام و حكمتیلە دنیا تعمیر ایدیلیر. تخریبدن قورتولور. ایكنجی نسخە ایلە و او ایكی اسمڭ رایحۀ طیّبەسیلە و چوق خوش قوقولریلە، دنیا كوزل قوقو آلیر. عطّار دكّانی كبی رایحۀ طیّبە ویرر.
ایشتە، اسم عدل و اسم حكیمڭ پارلاق بر آیینەسی و بر تفسیری حكمندە اولان اوتوز ایكنجی سوزە پارماق باصییور و معنای مجازی صورتندە افادە ایدییور. (ذَیْمُوخٍ) كلمەسنڭ تكراریلە، سوزلر اوتوز اوچ اولوب بر مرتبەسی مكتوبلردن عبارت اولدیغنە و اوتوز ایكنجی سوز، صوڭ مرتبەسی بولوندیغنە ایما ایدر.
بن سریانی كلمەلرڭ معنالرینی تمامیلە بیلمدیگمدن و امام غزالی دە تمامیلە ایضاح ایتمدیگندن، حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ او كلمەلر ایلە سائر رسالەلرە اشارتنی شیمدیلك بیراقییورم.
[بشنجی رمز] مادام جلجلوتیە وحی ایلە پیغمبر علیە الصّلاة والسّلامە نازل اولمشدر. و علّام الغیوبڭ علمیلە افادۀ معنا ایدر. هم مادام جلجلوتیە (اَقِدْ كَوْكَبٖی) و (تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ) فقرەلرندە معنای مجازی ایلە او قصیدەنڭ حقیقتنی اثبات ایدن رسالۀ نورە صریحًا.. و اونڭ اون اوچ اهمّیتلی رسالەلرینە اشارتًا خبر ویرمكلە برابر.. (فَیَا حَامِلَ الْاِسْمِ الَّذٖی جَلَّ قَدْرُهُ) دە دخی، او قصیدەنڭ بر اساسی اولان (اَلْاِسْمُ الْمُعَظَّمُ) ایلە چوق اشتغال ایدن و استمداد ایدن رسالۀ نور مؤلّفنی و اونڭ اون اوچ اهمّیتلی واقعات حیاتنی ایماءً و رمزًا و اشارتًا معنای مجازی ایلە خبر ویرییور.
هم مادام معنای مجازی ایلە، مفهوم اشارینڭ مراد اولمەسنە بر ضعیف قرینە و بر كیزلی امارە و بر تك مناسبت كافی كلییور. هم مادام رسالۀ النّورە و رسالەلرینە
SAYFA 109
و مؤلّفنە و احوالنە اولان اشارتلر بربرینە قرینە اولور. بلكە مسئلەنڭ وحدتی اعتباریلە عموم اشارتلر قرینەلریلە برابر، هر بریسنە قوّتلی بر قرینە و قوی بر امارە حكمندەدر. البتە دییەبیلیرزكە، حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه، ناصلكە باشدە (بَدَاْتُ بِبِسْمِ اللّٰهِ رُوحٖی بِهِ اهْتَدَتْ.. اِلٰی كَشْفِ اَسْرَارٍ بِبَاطِنِهِ انْطَوَتْ) دییور. یعنی "خزینۀ اسرار اولان〚 بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ〛 ایلە باشلادم. روحم اونڭ ایلە او خزینەیی كشف ایتدی." دییەرك سائر اشاراتڭ قرینەسیلە، بر معنای اشاری و بر مدلولِ مجازی صورتندە رسالۀ نورڭ بسم اللّٰە ی حكمندە و فاتحەسی و بسملەسی و بسم اللّٰە دەكی بیوك سرّڭ حقیقتنی بیان ایدن و قیصە و غایت قیمتلی برنجی سوز نامندە اولان بسم اللّٰه رسالەسنە ایما ایدییور، بلكە رمز ایدییور، بلكە اشارت ایدییور.
عینًا اویلە دە، سائر اشاراتڭ قرینە و مناسبتیلە و حروف قرآنیەنڭ اسرارندن بحث ایدن رموزات ثمانیە نامندە بولونان سكز كوچك رسالەلرڭ ماهیتلرینی آڭدیرر بر طرزدە، عبارەیی دگیشدیرەرك حروفلرڭ اسراریلە استمداد ایتمەیە باشلامسی قرینەسی لطیفەسیلە معظّم دعا و مناجات و جامع قسمِ استمدادینڭ آخرلرندە سوزلرە و مكتوبلرە اشارتدن صوڭرە (بِوَاحِ الْوَحَا بِالْفَتْحِ وَالنَّصْرِ اَسْرَعَتْ) فقرەسیلە یگرمی طوقوزنجی مكتوبڭ بر قسم اسرار حروف قرآنیەیی بیان ایدن رموزات ثمانیە نامندەكی سكز كوچك رسالەلرڭ اڭ مهملری اولان.. و فتح مكّە و فتح شام و فتح قدس و فتح استانبول كبی چوق فتوحات اسلامیّەدن غیبی خبر ویرن سورۀ〚 اِذَا جَٓاءَ نَصْرُ اللّٰهِ وَالْفَتْحُ〛 نڭ اسرارینی بیان ایلە، فتوحات اسلامیەنڭ پهلوانی اولان حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ نظر دقّتنی جلب ایدن فتح و نصر رسالەسنە، هم سورۀ فتحڭ اڭ مهم و اڭ آخر آیتنڭ بش وجهلە اعجازینی بیان و اثبات ایلە، قهرمان اسلام حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ نظر دقّتنی جلب ایدن و غایت قیمتلی اولان آیت فتح رسالەسی نامندەكی كوچك بر رسالەیە ایما ایدر، بلكە اشارت ایدر اعتقادندەیم. بویلە اعتقادە اشتراك ایدیلمزسە دە، اعتراض ایدیلمەملی.
[آلتنجی رمز] مادام حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه، استاد قدسیسندن آلدیغی درسە بناءً قرآنە تعلّق ایدن كلەجك حادثاتدن خبر ویرییور. و متعدّد دفعەلر: "بندن صوریڭز" دییە متعدّد و طوغری خبرلری ویروب بر شاە ولایت اولدیغنی اویلە كرامتلرلە اثبات ایتمش. و مادام بو عصردە آوروپە دینسزلرینڭ و اهل ضلالت منافقلرینڭ دهشتلی بر صورتدە قرآنە هجومی هنگامندە رسالۀ نور او سیل ضلالتە قارشو مقاومت ایدوب قرآنڭ طلسملرینی كشف
SAYFA 110
ایدرك حقیقتنی محافظە ایدییور. و مادام (اَقِدْ كَوْكَبٖی بِالْاِسْمِ نُورًا وَبَهْجَةً *مَدَی الدَّهْرِ وَالْاَیَّامِ یَا نُورُ جَلْجَلَتْ) فقرەسیلە یگرمی سكزنجی لمعەدە اثبات ایدیلدیگی كبی، صراحتە یاقین بر صورتدە رسالۀ نورە اشارت ایتمكلە برابر، سورۀ نوردەكی آیت نورڭ رسالۀ نورە اشارتنە اشارت ایدر. و مادام (اَقِدْ كَوْكَبٖی بِالْاِسْمِ نُورًا) معنا و جفرجە تام تامنە رسالۀ نورە توافق ایدییور. البتە دییەبیلیرزكە بو فقرەنڭ عقیبندە، (بَاجٍ اَهُوجٍ جَلْمَهُوجٍ جَلَالَةٍ *جَلٖیلٍ جَلْجَلَیُّوتٍ جَمَاهٍ تَمَهْرَجَتْ *بِتَعْدَادِ اَبْرُومٍ وَمِمْرَازِ اَبْرَمٍ *وَبَهْرَةِ تِبْرٖیزٍ وَاُمٍّ تَبَرَّكَتْ) فقرەسیلە رسالۀ نورڭ بدایتدە، اون ایكی سوز نامندە اشتهار و انتشار ایدن اون ایكی كوچك رسالەلرینە (اَقِدْ كَوْكَبٖی) قرینەسیلە، بو فقرەدەكی اون ایكی سریانی كلمەلر اونلرە برر اشارتدر. كرچە ألمدە بولونان جلجلوتیە نسخەسی اڭ صحیح و اڭ معتمددر. امام غزالیؓ كبی چوق اماملر، جلجلوتیەیی شرح ایتمشلر. فقط بو سریانی كلمەلرڭ معناسنی تام بیلمدیگمدن و نسخەلردە اختلاف بولوندیغندن، هر بریسنڭ وجە اشارتنی و مناسبتنی شیمدیلك بیلمدیگمدن بیراقییورم.
[الحاصل] حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه بر دفعە (اَقِدْ كَوْكَبٖی) فقرەسیلە، آخر زماندە رسالۀ نوری دعا ایلە اللّٰهدن نیاز ایدر، ایستر. و بدایتدە اون ایكی رسالەدن عبارت بولوندیغندن، یالڭز اون ایكی رسالەسنە اشارت ایدییور. ایكنجی دفعەدە (تُقَادُ سِرَاجُ النُّورِ) فقرەسیلە، داها صریح بر صورتدە رسالۀ نوری مدح و ثنا ایلە كوسترەرك تكمّلنە اشارتًا، عموم سوزلری و مكتوبلری و لمعەلری رمزًا خبر ویرییور.
هم اون ایكی سوز نامیلە چوق انتشار ایدن او كوچك رسالەلر، بو فقرەدەكی كلمەلر كبی بربرینە اسمًا و صورتًا بڭزەدكلری كبی، بدیع معناسندە اولان جلجلوتیە كلمەسنە مطابق اولارق هر بری غایت بدیع بر طرزدە، كوزل بر تمثیل ایلە بیوك و درین بر حقیقت قرآنیەیی تفسیر و اثبات ایدر.
اگر بر معنّد طرفندن دینیلسە: حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه بو عموم مجازی معنالری ارادە ایتمەمش؟
بز دە دیرزكە: فرضا حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه ارادە ایتمەمشسە بیلە، فقط كلام دلالت ایدر. و قرینەلرڭ قوّتیلە اشاری و ضمنی دلالتلە معنالری ایچنە داخل ایدر.
هم مادام او مجازی معنالر و اشاری مفهوملر حقدرلر، طوغریدرلر، واقعە مطابقدرلر. بو التفاتە لایقدرلر و قرینەلری قوتلیدرلر. البتە حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ بویلە بتون اشاری معنالری ارادە ایدەجك كلّی بر توجّهی فرضا بولونماسە، جلجلوتیە وحی اولمق جهتیلە حقیقی صاحبی و حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ استادی اولان پیغمبر ذیشان علیە الصّلاة والسّلامڭ
SAYFA 111
كلّی توجّهی و استادینڭ استاد ذوالجلالنڭ احاطەلی علمی اونلرە باقار. ارادەسی دائرەسنە آلیر.
بو خصوصدە قطعی و یقینی درجەسندەكی قناعتمڭ بر سببی شودر: مشكلات عظیمە ایچندە الآیة الكبرانڭ تفسیر اكبری اولان یدنجی شعاعی یازمقدە چوق زحمت چكدیگمدن، بر قدسی تسلّی یە و تشویقە جدًّا چوق محتاج ایدم. شیمدی یە قدر مكرّر تجربەلرملە بو كبی حالتلرمدە عنایت الٰهیە امدادیمە یتیشییوردی. رسالەیی بیتیردیگم عین وقتدە، خاطریمە هیچ بر شی كلمدیگی حالدە، بردن بو كرامت علویەنڭ ظهوری بندە هیچ بر شبهە بیراقمدیكە، بو دخی بنم امدادیمە كلن سائر عنایت الٰهیە كبی، ربّ رحیممڭ بر عنایتیدر. عنایت ایسە آلداتماز، حقیقتسز اولماز.
[یدنجی رمز] حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه، ناصلكە (وَبِالْاٰیَةِ الْكُبْرٰٓی اَمِنّٖی مِنَ الْفَجَتْ *بِحَقِّ فَقَجٍ مَعَ مَخْمَةٍ یَٓا اِلٰهَنَا *بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰٓی اَجِرْنٖی مِنَ الشَّتَتْ *حُرُوفٌ لِبَهْرَامٍ عَلَتْ وَتَشَامَخَتْ *وَاسْمُ عَصَا مُوسٰی بِهِ الظُّلْمَتُ انْجَلَتْ) دییەرك، برنجی فقرەسیلە یدنجی شعاعە اشارت ایتمش. اویلە دە، عین فقرە ایلە عالی بر تفكّرنامە و توحیدە دائر یوكسك بر معرفتنامە نامندە اولان یگرمی طوقوزنجی عربی لمعەیە دخی اشارت ایدر.
ایكنجی فقرەسیلە اسم اعظم و سكینە دینیلن اسمای ستّۀ مشهورەنڭ حقیقتلرینی غایت عالی بر طرزدە بیان و اثبات ایدن.. و یگرمی طوقوزنجی لمعەیی تعقیب أیلەین اوتوزنجی لمعە نامندەكی آلتی نكتۀ اسما رسالەسنە (بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰٓی اَجِرْنٖی مِنَ الشَّتَتْ) جملەسیلە اشارت ایتدكدن صوڭرە، عقیبندە رسالۀ اسمایی تعقیب ایدن اوتوز برنجی لمعەنڭ برنجی شعاعی اولارق اوتوز اوچ آیت قرآنیەنڭ رسالۀ نورە اشاراتنی قید ایدوب، حساب جفری مناسبتیلە باشدن باشە علم حروف رسالەسی كبی كورونن و بر معجزۀ قرآنیە حكمندە بولونان رسالەیە (حُرُوفٌ لِبَهْرَامٍ عَلَتْ وَتَشَامَخَتْ) كلمەسیلە اشارت ایدوب.. دَرْ عَقَبْ (وَاسْمُ عَصَا مُوسٰی بِهِ الظُّلْمَتُ انْجَلَتْ) كلامیلە دخی، رسالۀ حروفیّەیی تعقیب ایدن و آیت الكبرادن و باشقە رسائل نوریەدن تركّب ایدن و عصای موسی نامنی آلان و عصای موسی كبی ضلالتڭ و شركڭ سحرلرینی ابطال ایدن رسالۀ نورڭ شیمدیلك اڭ صوڭ و اڭ آخر رسالەسنە عصای موسی نامنی ویرەرك اشارتلە برابر معنوی قراڭلقلری طاغیتاجغنی مژدە ایدییور.
اوت، (وَبِالْاٰیَةِ الْكُبْرٰی) كلمەسیلە یدنجی شعاعە اشارتی قوّتلی قرینەلرلە اثبات ایدیلدیگی كبی، عین كلمەلر دیگر بر معنا ایلە الحق رسالۀ نورڭ آیت كبراسی حكمندە و اكثر رسالەلرڭ روحلرینی جمع ایدن و عربی بولونان یگرمی طقوزنجی
SAYFA 112
لمعەیە، بو كلام (مُسْتَتْبَعَاتُ التَّرَاكٖیبِ) قاعدەسیلە باقییور و افرادینە داخل ایدییور. اویلە ایسە، حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه دخی بو فقرەدن اوڭا باقوب اشارت ایدر، دییەبیلیرز.
هم سائر اشاراتڭ قرینەسیلە، هم مكتوباتدن صوڭرە لمعەلرە باشقە بر طرز عبارە ایلە ایما ایدرك لمعەلرڭ اڭ پارلاغنڭ تألیفی دهشتلی بر زماندە اولدیغندن، حپس و اعدامدن قورتولمق و امنیت و سلامت بولمق ایچون، معنای مجازی و مفهوم اشاری ایلە حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه كندی لساننی بیوك تهلكەلردە بولونان مؤلّفڭ حسابنە استعمال ایدرك (وَبِالْاٰیَةِ الْكُبْرٰٓی اَمِنّٖی مِنَ الْفَجَتْ) دییە، یعنی، یا رب! بنی قورتار. بڭا أمان و امنیت ویر دییە، دعا ایتمەسیلە تام تامنە اسكیشهر حپسخانەسندە اعدام و اوزون حپس تهلكەسی ایچندە تألیف ایدیلن یگرمی طوقوزنجی عربی لمعەنڭ و صاحبنڭ وضعیتنە توافق قرینەسیلە كلام ضمنی و اشاری دلالت ایتدیگندن دییەبیلیرزكە، حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه دخی بو كلامندن، اوڭا اشارت ایدر.
هم اوتوزنجی لمعە نامندە، هم آلتی نكتە اولان رسالۀ اسمایە باقارق (بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰی) دییوب سائر اشاراتڭ قرینەسیلە، هم یگرمی طوقوزنجی لمعەیی تعقیب قرینەسیلە، هم ایكیسنڭ اسمدە و اسما لفظندە توافق قرینەسیلە، هم تشتّت حالە و صیقینتیلی بر غربتە و پریشانیتە دوشن مؤلّفی او لمعەنڭ تألیفی بركتیلە تسلّی و تحمّل بولمەسنە و معنای مجازی جهتندە حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه لسانیلە كندینە دعا اولان (بِاَسْمَٓائِكَ الْحُسْنٰٓی اَجِرْنٖی مِنَ الشَّتَتْ) دییوب یعنی، "اسم اعظم اولان او اسما رسالەسنڭ بركتیلە بنی تَشَتُّتْدَنْ و پریشانیتدن حفظ أیلە یا ربّی!" مأٓلی، تام تامنە او رسالە و صاحبنڭ وضعیتنە توافق قرینەسیلە، كلام مجازی دلالت و امام علی رضی اللّٰه عنه ایسە غیبی اشارت ایدر دییەبیلیرز.
هم مادام جلجلوتیەنڭ اصلی وحیدر و اسرارلیدر. و كلەجك زمانە باقییور و غیبی امور استقبالیەدن خبر ویرییور. و مادام قرآن اعتباریلە بو عصر دهشتلیدر و قرآن حسابنە رسالۀ نور بو قراڭلق عصردە اهمّیتلی بر حادثەدر. و مادام صراحت درجەسندە چوق قرینەلرلە و امارەلرلە رسالۀ نور جلجلوتیەنڭ ایچنە كیرمش، اڭ مهم یرندە یرلشمش.
و مادام رسالۀ نور و اجزالری بو موقعە لایقدر. و حضرت امام علی رضی اللّٰە عنهڭ نظر تقدیرینە و تحسیننە و اونلردن خبر ویرمەسنە لیاقتلری و قیمتلری واردر.
و مادام حضرت امام علی رضی اللّٰه عنه سراج النّوردن ظاهر بر صورتدە خبر ویردكدن صوڭرە، ایكنجی بر درجەدە پردەلی بر صورتدە سوزلردن، صوڭرە مكتوبلردن، صوڭرە لمعەلردن، [رسالەلردەكی عین ترتیب، عین مقام، عین نومرو تحتندە] قوّتلی قرینەلرڭ سوقیلە