Destek olunİlmi çalışmalarımıza destek olun, bu hizmetlerin kesintisiz sürmesine katkıda bulunun.
Bağış Yap
SAYFA 1
محاكمات
مریض بر عصرڭ، خستە بر عنصرڭ، علیل بر عضوڭ رچتەسی
ویاخود
صَیْقل الاسلامیت
ویاخود
بدیع الزّمانڭ محاكماتی
مؤلّفی
سعید النّورسی
SAYFA 2
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
جملە تحیّات، اول حاكم ازل و حكیم ازلی و رحمنِ لم یزلی یە اَلْیَقدركە، بزی اسلامیتلە سرفراز و شریعت غرّا ایلە صراط مستقیمە هدایت ایتمشدر. اویلە بر شریعتكە، عقل و نقل، دست بَدست اتّفاق ویرەرك اول شریعتڭ حقائقنڭ حقّانیتنی تصدیق ایتمشلردر.
اویلە حقائقكە، كوكلری حقیقت زمینندە رسوخ ایلە برابر دال و بوداقلری كمالاتڭ كوگلرینە یوكسلوب، انتشار ایدوب، اویلە فروعاتكە، میوەلری سعادت داریندر. و بزی قرآن معجز ایلە ارشاد أیلەمش.
اویلە كتابكە، قاعدەلری ایلە خلقت عالمڭ كتابندن دست قدر و قلم حكمت ایلە مكتوب و جاری اولان قوانین عمیقۀ دقیقۀ الٓهیەیی اظهار ایتدیگندن. احكام عادلانەسیلە نوع بشرڭ نظام و موازنت و ترقّیسنە كفیل مطلق و استاد كلّ اولمشدر.
صلوات بی نهایە، اول سروَر كائنات و فخر عالمە ؐ هدیە اولسونكە، عالم، انواع و اجناسیلە اونڭ رسالتنە شهادت و معجزەلرینە دلالت و خزینۀ غیبدن كتیردیگی متاع عالی یە دلّاللق ایدییور. كویا عالمە تشریف ایتدیگندن، هر بر نوع، كندی لسان مخصوصیلە آلقیشلادىغی كبی. سلطان ازل، زمین و آسمانڭ اَوتارینى انطاق ایدوب، هر بر تل باشقە لسان ایلە معجزاتنڭ نغماتنی انشاد ایتمكلە، او صدای شیرین بو قبّۀ مینادە الی الابد طنین أنداز ایتمشدر. كویا آسمان، كندی معراج و مَلك و قمرڭ اَلسنۀ سماویەسیلە رسالتنی تبریك. و زمین كندی حَجَرْ و شجر و
SAYFA 3
حیوانڭ دیللریلە معجزەلرینە ثنا خوان. و جوّ فضا، كندی جن و بلوطلرڭ اشاراتیلە نبوّتنە بشارت و سایبان. و زمان ماضی، انبیا و كتب و كاهنلرڭ رموز و تلویحاتیلە او شمس حقیقتڭ فجر صادقنى كوسترەرك مژدەجی. و زمان حال، یعنی عصر سعادت، لسان حالیلە طبیعتِ عربدەكی انقلاب عظیمڭ و بدویت صِرفدن مدنیت محضەنڭ دفعةً تولّدینی شاهد كوسترەرك نبوّتنی اثبات. و زمان مستقبل كندی وقوعات و فنوننڭ اطوار مدقّقانەسیلە اونڭ موكِب اقبالنى استقبال و لسان حكیمانە ایلە ارشاداتنە تشكّر. نوع بشر كندی محقّقلریلە، باخصوص خطیبِ بلیغیكە، شمس كبی كندی كندینە برهان اولان محمّدڭ ؐ لسان فصیحانەسیلە حقدن كلدیگنی اعلان. و ذات ذو الجلال كندی قرآننڭ لسان بلیغانەسیلە اول نبیّ امّینڭ ؐ فرمان رسالتنى قرائت ایدییورلر و اوقویورلر.
بیت
جُمْلَه ش۪يرَانْ جِهَانِ بَسْتَۀِ ا۪ينْ سِلْسِلَه اَنْدْ٭
رُوبَه اَزْ ح۪يلَه، چِه سَانْ بِگُسَلَدْ ا۪ينْ سِلْسِلَه رَا.
اَمَّا بَعْدْ: شو فقیر، غریب نورسیكە، "بدعت الزّمان" لقبیلە مسمّا اولمەیە لایق ایكن، خبری اولمادن "بدیع الزّمان" ایلە مشهور اولان بیچارە، تدنّئ ملّتدن جگری یانمش كبی فریاد و فغان ایدرك، آه، آه، آه، وا أسفا دیركە: اسلامیتڭ مَغْزْ و لبّنی ترك ایدرك قشرینە و ظاهرینە وقف نظر ایتدك و آلداندق. و سٓوء فهم و سٓوء ادب ایلە اسلامیتڭ حقّنی و مستحق اولدیغی حرمتی ایفا ایدەمدك. تا او دە بزدن نفرت ایدرك اوهام و خیالاتڭ بلوطلریلە صاریلوب تستّر أیلەدی.
SAYFA 4
هم دە حقّی وار. زیرا بز اسرائیلیاتی اصولنە و حكایاتی عقائدینە و مَجازاتی حقائقنە قاریشدیرارق قیمتنی تقدیر ایدەمدك. او دە جزا اولارق بزی دنیادە تأدیب ایچون ذلّت و سفالت ایچندە بیراقدی. بزی قورتاراجق، یینە اونڭ مرحمتیدر.
اویلە ایسە، ای اخوان مسلمین! كلیڭز، اوڭا ترضیە ویرەجگز. أل برلگیلە دست صداقتی اوزاتاجغز، بیعت ایدەجگز. اونڭ حبل المتیننە صاریلاجغز.
هم دە بلا پروا اولارق اعلان ایدرم: بنی كچمش عصرلرڭ افكارینە قارشو مبارزەیە هیجان و شجاعتە كتیرن و یوزر سنەلردنبری سوق الجیش ایلە قوّت بولان خیالات و اوهامڭ مدافعەسنە بنی غیرتە كتیرن اعتقادم و یقینمدركە، حق نشو و نَما بولاجقدر، اگر چندان طوپراقدە كیزلنسە. و طرفدار و ملتزِملری مظفّر اولاجقلردر، اگر چندان زمان و زمینڭ مرحمتسزلگندن آز و ضعیف اولسەلر.
هم دە اعتقادمدركە، استقبالە حكم سورەجك و هر قطعەسندە حاكم مطلق اولاجق، یالڭز حقیقت اسلامیتدر. اوت، سعادت-سرای استقبالدە تخت نشین حقائق و معارف یالڭز اسلامیت اولاجقدر. اونی فتح ایدەجك یالڭز اودر، امارەلر كورونویورلر. زیرا ماضی قطعەسندە، وحشت آباد صحرالرندە خیمە نشین تعصّب و تقلید. ویاخود جهلستان اولكەسندە منزل نشین مزخرفات و استبداد اولانلرە، شریعت غرّانڭ غلبۀ مطلقە و استیلای تامّنە سدّ و مانع اولان سكز امر، اوچ حقیقت ایلە زیر و زبر اولمشلردر و اولویورلر.
SAYFA 5
او مانعلر ایسە، اجنبیلردە تقلید. و جهالت. و تعصّب. و قِسّیسلرڭ ریاستی. و بزدەكی مانع ایسە، استبداد متنوّع. و اخلاقسزلق. و مشوّشیت احوال. و عطالتی انتاج ایدن یأسدركە، شمس اسلامیتڭ كسوفە یوز طوتمەسنە سبب اولمشلردر.
سكزنجی و اڭ برنجی مانع و بلا بودر: بز ایلە اجنبیلر. بعض ظواهر اسلامیت و بعض مسائل فنون اورتەسندە خیالِ باطل (! ) ایلە توهّم أیلەدیگمز مصادمت و مناقضتدر. آفرین معارفڭ همّت فیّاضانەسنە و فنونڭ همّت مردانەسنەكە، میل تحرّئ حقیقت و محبّت انسانیت و میل انصاف اولان حقائقی تجهیز ایدرك او مانعلرە كوندروب زیر و زبر ایتمش و ایدییور.
اوت، اڭ بیوك سببكە، بزی دنیا راحتندن و اجنبیلری آخرت سعادتندن محروم ایدن، شمس اسلامیتی مُنكسف ایتدیرن، سٓوء تفهّم ایلە توهّم مصادمت و مخالفتدر.
فَیَا لِلْعَجَبْ! كولە افندیسنە و خدمتكار رئیسنە و ولد پدرینە ناصل دوشمان و معارض اولابیلیر؟ حالبوكە اسلامیت، فنونڭ سیّدی و مرشدی و علوم حقیقیەنڭ رئیس و پدریدر. فقط وا أسفا، بو سٓوء تفهّم و شو توهّم باطل، شیمدی یە قدر حكمنی اجرا ایدرك وسوسەسیلە یأسی القا ایدوب باب مدنیت و معارفی اكراد و امثاللرینە قپاتدیردی. زیرا بعض ظواهر دینیەیی، فنونڭ بعض مسائلنە معارض تخیّل ایدرك ئوركدیلر.
ازجملە: كُرَویت ارضكە، فنونڭ اڭ برنجی درجەسی اولان جغرافیەنڭ اڭ برنجی باصاماغیدر. ایلریدە كلەجك آلتی مسئلەیە منافی ظن ایتدكلرندن، بو بدیهی مسئلەدە مُكابرە ایتمكدن چكینمدیلر.
SAYFA 6
أی بنم شو كتابمە امعانِ نظر ایلە نظر ایدن ذات! معلومڭ اولسون، بو كتابلە ایستەدیگم خدمت بودر: اسلامیتدە اولان طریق مستقیمی كوسترمكلە اهل تفریط اولان اعدایِ دینڭ تشكیكاتنى ردّ و یوزلرینە اورمقلە برابر. طریق مستقیمڭ اوتەكی جانبنى و صَدیق احمق عنواننە لایق اولان اهل افراط و ظاهرپرستلرڭ توهّملرینی طرد و اصلسزلغنی كوسترمك. و اصل رهبر حقیقت و عالم اسلامیتڭ اقبال و استقبالنە یول آچان و صراط مستقیمدە كمالِ امیدِ ظفر ایلە چالیشان محقّقین اسلام و عاقل صدّیقلرە یاردیم ایتمك و قوّت ویرمكدر. الحاصل، مقصدم، اول الماس قیلیجە صَیْقل اورمقدر.
اگر سؤٓال ایدرسەڭ: سنڭ بو تلاشڭ و علوم متعارفە حكمنە كچن شیلرە برهان كتیرمەیە نە لزوم واردر؟ زیرا تلاحق افكار و تجارُبڭ كشفیاتیلە میدان بداهتە كلن مسائلە برهان كتیرمك، معلومی اعلام دیمكدر؟
جوابًا دیرم: مع التّأسف بنم ایلە شو زمانڭ قطعەسندە اشتراك ایدن جملەسی، اگر چندان، صورتًا اون اوچنجی عصرڭ اولادیدرلر، فقط فكر و ترقّی جهتیلە قرون وسطانڭ یادگارلریدرلر. كویا معاصرلریمز، اوچنجی عصرڭ نهایتندن اون اوچنجی عصرە قدر كچمش اولان عصرلرڭ فهرستەسی ویاخود انموذجی ویاخود مَلَز بر قوِمدرلر. حتّی بو زمانڭ چوق بدیهیاتی، اونلرجە موهومات صاییلیر.
SAYFA 7
} [مقدّمە]{
بو كتاب، اوچ مقالە ایلە اوچ كتاب اوزرینە مرتَّبدر.
برنجی مقالە، عنصر حقیقتڭ ویاخود بعض مقدّمات و مسائل ایلە اسلامیتە صَیْقل اورمەنڭ بیانندەدر. ایكنجی مقالە، عنصر بلاغتی كشف ایدر. اوچنجیسی، عنصر عقیدە ایلە اَجْوِبۀ ژاپونِیە بیانندەدر. كتابلر ایسە، قرآندە اشارت اولونان علم السّما و علم الارض و علم البشری تحقیق ایلە بر نوع تفسیردر.
} [برنجی مقالە]{
مقصدە عروج ایتمك ایچون مقدَّمەلردن استمداد ایتمك، اهل تحقیقڭ دستورلرندندر. اویلە ایسە بز دە اون ایكی باصاماقلی بر مردیون یاپاجغز.
} [برنجی مقدَّمە]{
تقرّر ایتمش اصولدندر: عقل و نقل تعارض ایتدكلری وقتدە، عقل اصل اعتبار و نقل تأویل اولونور. فقط او عقل، عقل اولسە كركدر.
هم دە تحقّق ایتمش: قرآنڭ هر بر طرفندە انتشار ایدن مقاصد اساسیە و عناصر اصلیە درتدر. اونلر دە. اثبات صانع واحد و نبوّت و حشر جسمانی و عدالتدر.
SAYFA 8
یعنی حكمت طرفندن كائناتە ایراد اولونان سؤٓاللرە شویلە: "ای كائنات! نرەدن و كیمڭ امریلە كلییورسڭز؟ سلطانڭز كیمدر؟ دلیل و خطیبڭز كیمدر؟ نە ایدەجكسڭز؟ و نرەیە كیدەجكسڭز؟" قطعی جواب ویرەجك یالڭز قرآندر.
اویلە ایسە قرآندە مقاصددن باشقە اولان كائنات بحثی استطرادیدر. تا صنعتڭ انتظامیلە صانع ذو الجلالە استدلال یولی كوستریلسین.
اوت، انتظام كورونور و كمال وضوح ایلە كندینی كوستریر. صانعڭ وجود و قصد و ارادەسنە قطعیًّا شهادت ایدن انتظام صنعت، كائناتڭ هر جهتندە بویننی قالدیرارق، هر جانبندن لمعان ایدن حسن خلقتی نظر حكمتە كوسترییور. كویا هر بر مصنوع، برر لسان اولوب صانعڭ حكمتنی تسبیح ایدییور. و هر بر نوع، پارماغنی قالدیرارق شهادت و اشارت ایدییور.
مادام مقصد بودر و مادام كائناتڭ كتابندن انتظامە اولان رموز و اشاراتنی تعلّم ایدییورز. و مادام نتیجە بر چیقار. تشكّلات كائنات نفس الامردە ناصل اولورسە اولسون، بزە بالذّات تعلّق ایتمز. فقط او مجلس عالئ قرآنی یە كیرمش اولان كائناتڭ هر فردی درت وظیفە ایلە موظّفدر:
برنجیسی: انتظام و اتّفاق ایلە سلطان ازلڭ سلطنتنی اعلان.
ایكنجیسی: هر بری برر فنّ حقیقینڭ موضوع و منتخبی اولدقلرندن، اسلامیت فنون حقیقیەنڭ زبدەسی اولدیغنی اظهار.
اوچنجیسی: هر بری برر نوعڭ نمونەسی اولدقلرندن، خلقتدە جاری اولان قوانین و نوامیس الٓهیەیە اسلامیتی تطبیق و مطابق اولدیغنی اثبات. تا او نوامیس فطریەنڭ امدادیلە، اسلامیت