عصای موسی

مجموعەسی

مؤلّفی

سعید النّورسی

بدیع الزّمان

هجری

١٣٦٦

بو مجموعە

اون برنجی شعاع میوە رسالەسی.. اون بر مسئلۀ نورانیەسی وار.

حجت اللّٰە البالغە رسالەسی.. اون بر حجت ایمانیۀ قاطعەسی وار

یگرمنجی لمعە اخلاص رسالەسی..

یگرمی برنجی لمعە اخلاص رسالەسی..

١٩ نجی لمعە اقتصاد رسالەسی..

٢٨ نجی مكتوبدن شكر رسالەسی..

و عربیُّ العبارە خلاصة الخلاصە رسالەسی ایلە.. ایمانی و حقیقی كوزل مكتوبلری.. و ایضاحلی بر لغت جدولنی محتویدر.

سعید النّورسی

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

امام علی رضی اللّٰه عنه جلجلوتیەسندە، پك قوّتلی و صراحتە یاقین بر طرزدە رسالۀ نوردن و اهمّیتلی رسالەلرندن عین نومرو ایلە خبر ویردیگنی، یگرمی سكزنجی لمعە ایلە سكزنجی شعاع تام اثبات ایتمشلر. و امام علی رضی اللّٰه عنه، رسالۀ نورڭ اڭ صوڭ رسالەسنی جلجلوتیەدە [وَاسْمُ عَصَا مُوسٰی بِهِ الظُّلْمَةُ انْجَلَتْ] فقرەسیلە خبر ویرییور. بز بر ایكی سنە اوّل آیت الكبرایی اڭ صوڭ ظن ایتمشدك. حالبوكە، شیمدی آلتمش درتدە تألیفجە رسالۀ نورڭ تمام اولمسی و بو جملۀ علویەنڭ مأٓلنی، یعنی قراڭلغی طاغیتاجق، عصای موسیؑ كبی ایشیق ویرەجك، سحرلری ابطال ایدەجك بر رسالەدن خبر ویرمسی و بو مجموعەنڭ (میوە قسمی) بر مدافعە حكمنە كچوب باشمزە چوكن دهشتلی، ظلملی ظلمتلری طاغیتدیغی كبی، (حجّتلر قسمی دە) نورلرە قارشو جبهە آلان فلسفە قراڭلقلرینی ازالە ایدوب آنقرە اهل وقوفنی تسلیمە و تقدیرە مجبور ایتمسی و استقبالدەكی ظلمتلری ازالە ایدەجگنە چوق امارەلر بولونمسی و عصای موسیؑ بر طاشدە اون ایكی چشمە آقیتمەسنە و اون بر معجزەیە مدار اولمەسنە مقابل و مشابه.. بو صوڭ مجموعە دخی میوە اون بر مسئلۀ نورانیەسی و حجّت اللّٰە البالغە قسمی اون بر حجت قاطعەسی بولونمسی جهتندە بزە قناعت ویردیكە: امام علی رضی اللّٰه عنه، او فقرە ایلە طوغریدن طوغری یە بو عصای موسیؑ اسمندەكی مجموعەیە باقار. و اوندن تحسینكارانە خبر ویرییور.

سعید النّورسی

[بِاسْمِهٖ سُبْحَانَهُ]

وَاِنْ مِنْ شَیْءٍ اِلَّا یُسَبِّحُ بِحَمْدِهٖ

اَلسَّلَامُ عَلَیْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهُٓ اَبَدًا دَٓائِمًا

عزیز، صدّیق قرداشلرم،

مادام رسالۀ نور ماكینە ایلە تعمّم ایتمەیە باشلامش. و مادام فلسفە و حكمت جدیدەیی اوقویان مكتبلیلر و معلّملر چوقلقلە رسالۀ نورە یاپیشییورلر. البتە بر حقیقت بیان ایتمك لازم كلییور. شویلەكە: رسالۀ نورڭ شدّتلە طوقات اوردیغی و هجوم ایتدیگی فلسفە ایسە، مطلق دگلدر. بلكە مضر قسمنەدر. چونكە فلسفەنڭ حیات اجتماعیۀ بشریەیە و اخلاق و كمالات انسانیەیە و صنعتڭ ترقّیاتنە خدمت ایدن فلسفە و حكمت قسمی ایسە، قرآن ایلە باریشیقدر. بلكە قرآنڭ حكمتنە خادمدر. معارضە ایدەمز. بو قسمە رسالۀ نور ایلیشمییور.

ایكنجی قسم فلسفە ایسە، ضلالتە و الحادە و طبیعت باتاقلغنە دوشورمەیە وسیلە اولدیغی كبی.. سفاهت و لهویات ایلە غفلت و ضلالتی نتیجە ویردیگندن و سحر كبی خارقەلریلە قرآنڭ معجزەكار حقیقتلریلە معارضە ایتدیگی ایچون، رسالۀ نور اكثر اجزالرندە میزانلرلە و قوّتلی و برهانلی موازنەلرلە فلسفەنڭ یولدن چیقمش بو قسمنە ایلیشییور، طوقاتلایور. مستقیم، منفعتدار فلسفەیە ایلیشمییور. اونڭ ایچون مكتبلیلر رسالۀ نورە اعتراضسز چكینمەیەرك كیرییورلر و كیرملیدرلر.

فقط كیزلی منافقلر، ناصلكە بر قسم خواجەلری، بتون بتون معناسز و حقسز بر طرزدە اهل مدرسەنڭ و خواجەلرڭ حقیقی مالی اولان رسالۀ نور علیهندە استعمال ایتدكلری كبی.. بعض فلسفەجیلرڭ انانیت علمیەلرینی تحریك ایدوب، نورلر علیهندە استعمال ایتمك احتمالنە بناءً، بو حقیقت عصای موسی و ذوالفقار مجموعەلری باشندە یازیلسە مناسب اولور.

سعید النّورسی

[عصای موسی دن برنجی قسم]

دڭزلی حپسنڭ

بر میوەسی

مؤلّفی

سعید النّورسی

بدیع الزّمان

هجری

١٣٦٦

[اون برنجی شعاع]

زندقە و كفر مطلقە قارشو، رسالۀ نورڭ بر مدافعەنامەسیدر. و بو حپسمزدە حقیقی مدافعەنامەمز دخی بودر. چونكە یالڭز بوڭا چالیشییورز. بو رسالە، دڭزلی حپسخانەسنڭ بر میوەسی و بر خاطرەسی و ایكی جمعە كوننڭ محصولیدر.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحٖیمِ ٭فَلَبِثَ فِی السِّجْنِ بِضْعَ سِنٖینَ

آیتنڭ اخباری و سرّیلە یوسف علیە السّلام، محبوسلرڭ پیریدر. و حپسخانە، بر نوع مدرسۀ یوسفیە اولور. مادام رسالۀ نور شاكردلری ایكی دفعەدر چوقلقلە بو مدرسەیە كیرییورلر. البتە رسالۀ نورڭ حپسە تماس ایتدیگی و اثبات ایتدیگی بر قسم مسئلەلرینڭ قیصەجق خلاصەلرینی، بو تربیە ایچون آچیلان درسخانەدە اوقومق و اوقوتمقلە تام تربیە آلمق لازم كلییور. ایشتە او خلاصەلردن [بش، آلتی] دانەسنی بیان ایدییورز.

[برنجیسی]

دردنجی سوزدە ایضاحی بولونان، هر كون یگرمی درت ساعت سرمایۀ حیاتی، خالقمز بزە احسان ایدییور. تاكە، ایكی حیاتمزە لازم اولان شیلر، او سرمایە ایلە آلینسین. بز قیصەجق حیات دنیویەیە یگرمی اوچ ساعتی صرف ایدوب، بش فرض نمازە كافی كلن بر ساعتی، پك چوق اوزون اولان حیات اخرویەمزە صرف ایتمزسەك، نە قدر خلاف عقل بر خطا.. و او خطانڭ جزاسی اولارق هم قلبی، هم روحی صیقینتیلری چكمك.. و او صیقینتیلر یوزندن اخلاقنی بوزمق و مأیوسانە حیاتنی كچیرمك سببیلە، دگل تربیە آلمق، بلكە تربیەنڭ عكسنە كیتمكلە نە درجە خسارت ایدرز، قیاس ایدیلسین.

اگر بر ساعتی بش فرض نمازە صرف ایتسەك، او حالدە حپس و مصیبت مدّتنڭ هر بر ساعتی، بعضًا بر كون عبادت.. و فانی بر ساعتی، باقی ساعتلر حكمنە كچەبیلمسی.. و قلبی و روحی مأیوسیّت و صیقینتیلرڭ قسمًا زوال بولمسی.. و حپسە سببیت ویرن خطالرە كفارتًا عفو ایتدیرمسی.. و حپسڭ حكمتی اولان تربیەیی آلمسی، نە درجە كارلی بر امتحان، بر درس و مصیبت آرقداشلریلە تسلّیدارانە بر خوش صحبت اولدیغی دوشونولسون.

دردنجی سوزدە دینیلدیگی كبی، بیڭ لیرە اكرامیە قزانجی ایچون، بیڭ آدم اشتراك ایتمش بر پییانغو قمارینە، یگرمی درت لیرەسندن بش اون لیرەسنی ویرن.. و یگرمی درتدن بریسنی، ابدی بر مجوهرات خزینەسنڭ بیلتنە ویرمەین -حالبوكە دنیوی پییانغودە او بیڭ لیرەیی قزانمق احتمالی، بیڭدە بردر. چونكە بیڭ حصّەدار داها وار- و اخروی مقدّرات بشر پییانغوسندە ایسە، حسن خاتمەیە مظهر اهل ایمان ایچون قزانچ احتمالی بیڭدە طقوز یوز طقسان طقوز اولدیغنە یوز یگرمی درت بیڭ انبیانڭ اوڭا دائر خبرلرینی كشف ایلە تصدیق ایدن اولیادن و اصفیادن حد و حسابە كلمز صادق مخبرلر خبر ویردكلری حالدە، اوّلكی پییانغویە قوشمق، ایكنجیسندن قاچمق، نە درجە مصلحتە مخالف دوشر، مقایسە ایدیلسین.

بو مسئلەدە حپسخانە مدیرلری و سرغاردییانلری و بلكە مملكتڭ ادارە مدبّرلری و آسایش محافظلری، رسالۀ نورڭ بو درسندن ممنون اولمەلری كركدر. چونكە بیڭ متدیّن و جهنّم حپسنی هر وقت تخطّر ایدن آدملرڭ ادارە و انضباطی، اون نمازسز و اعتقادسز، یالڭز دنیوی حپسی دوشونن و حرام و حلال بیلمەین و قسمًا سرسریلگە آلیشان آدملردن داها قولای اولدیغی چوق تجربەلرلە كورولمش.

[ایكنجی مسئلەنڭ خلاصەسی]

رسالۀ نوردن كنچلك رهبرینڭ كوزلجە ایضاح ایتدیگی كبی، ئولوم او قدر قطعی و ظاهردركە، بوكونڭ كیجەسی و بو كوزڭ قیشی كلمەسی كبی ئولوم باشمزە كلەجك. بو حپسخانە ناصلكە، متمادیًا كیرنلر و چیقانلر ایچون موقّت بر مسافرخانەدر. اویلە دە زمین یوزی دخی، عجلە حركت ایدن قافلەلرڭ یوللرندە بر كیجەلك قونمق و كوچمك ایچون بر خاندر. هر بر شهری یوز دفعە مزارستانە بوشالتان ئولوم، البتە حیاتدن زیادە بزدن بر ایستەدیگی وار. ایشتە بو دهشتلی حقیقتڭ معمّاسنی رسالۀ نور حلّ و كشف ایتمش. بر قیصەجق خلاصەسی شودر:

مادام ئولوم ئولدیریلمییور. و قبر قاپوسی قپانمایور. البتە بو اجل جلّادینڭ ألندن و قبر حپس منفردندن قورتولمق چارەسی وارسە، انسانڭ اڭ بیوك و هر شیئڭ فوقندە بر اندیشەسی، بر مسئلەسیدر. اوت، چارەسی وار. و رسالۀ نور، قرآنڭ سرّیلە او چارەیی ایكی كرّە ایكی درت ایدر درجەسندە قطعی اثبات ایتمش. قیصەجق خلاصەسی شودركە:

ئولوم، یا اعدام ابدیدر.. هم او انسانی، هم بتون احبابنی و اقاربنی آصاجق بر دار آغاجیدر. ویاخود باشقە بر باقی عالمە كیتمك و ایمان وثیقەسیلە سعادت سراینە كیرمك ایچون بر ترخیص تذكرەسیدر. و قبر ایسە، یا قراڭلقلی بر حپس منفرد و دیپسز بر قویودر. ویاخود بو زندان دنیادن، باقی و نورانی بر ضیافتگاهە و باغستانە آچیلان بر قاپودر. بو حقیقتی كنچلك رهبری بر تمثیل ایلە اثبات ایتمش.

مثلا، بو حپسڭ باغچەسندە آصمق ایچون دار آغاچلری قونولمش. و اونلرڭ طایاندقلری دیوارڭ آرقەسندە، غایت بیوك و عموم دنیا اشتراك ایتمش بر پییانغو دائرەسی قورولمش. بز بو حپسدەكی بش یوز كیشی، هر حالدە، هیچ مستثناسی یوق و قورتولمق ممكن دگل، بزی برر برر او میدانە چاغیراجقلر. یا كل، اعدام اعلاننی آل، دار آغاجنە چیق. ویا دائمی حپس منفرد پوصلەسنی طوت، بو آچیق قاپویە كیر. ویاخود سڭا مژدە! میلیونلر آلتون بیلتی سڭا چیقمش، كل، آل! دییە هر طرفدە اعلاناتلر یاپیلییور. بز دە كوزیمزلە كورییورزكە، بربری آرقەسندە او دار آغاچلرینە چیقییورلر. بر قسمنڭ آصیلدقلرینی مشاهدە ایدییورز. بر قسمی دە دار آغاچلرینی باصاماق یاپوب او دیوارڭ آرقەسندەكی پییانغو دائرەسنە كیردكلرینی، اورادە بیوك و جدّی مأمورلرڭ قطعی خبرلریلە كورور كبی بیلدیگمز بر صیرەدە، بو حپسخانەمزە ایكی هیئت كیردی.

بر قافلە، اللرندە چالغیلر، شرابلر، ظاهردە غایت طاتلی حلوالر، باقلاوەلر بزلرە ییدیرمگە چالیشدیلر. فقط او طاتلیلر زهرلیدرلر. انسی شیطانلر، ایچلرینە زهر آتمشلر. ایكنجی جماعت و هیئت، اللرندە تربیەنامەلر و حلال ییمكلر و مبارك شربتلر وار. بزلرە هدیە ویرییورلر. و بالاتّفاق، برابر، پك جدّی و قطعی دییورلركە:

اگر او اوّلكی هیئتڭ سزی تجربە ایچون ویردیگی هدیەلرینی آلسەڭز، ییسەڭز، بو كوزیمز اوڭندەكی شو دار آغاچلرندە باشقە كوردكلریڭز كبی آصیلاجقسڭز. اگر بزم بو مملكت حاكمنڭ فرمانیلە كتیردیگمز هدیەلری اوّلكینڭ یرینە قبول ایدوب.. و تربیەنامەلردەكی دعالری و اورادلری اوقوسەڭز، او آصیلمقدن قورتولاجقسڭز. او پییانغو دائرەسندە احسان شاهانە اولارق هر بریڭز میلیون آلتون بیلتنی آلاجغڭزە كورور كبی و كوندوز كبی اینانیڭز. اگر او حرام و شبهەلی و زهرلی طاتلیلری ییسەڭز، آصیلمغە كیتدیگڭز زمانە قدر دخی او زهرلرڭ صانجیسنی چكەجگڭزی بو فرمانلر و بزلر، متّفقًا سزلرە قطعی خبر ویرییورز، دییورلر.

ایشتە بو تمثیل كبی، هر وقت كوردیگمز اجل دار آغاجنڭ آرقەسندە، مقدّرات بشر پییانغوسندن اهل ایمان و اهل طاعت ایچون -حسن خاتمە شرطیلە- ابدی و توكنمز بر خزینەنڭ بیلتی چیقاجغنی، یوزدە یوز احتمال ایلە خبر ویرن.. و سفاهت و حرام و اعتقادسزلق و فسقدە دوام ایدنلر، -توبە ایتمەمك شرطیلە- یا اعدام ابدی (آخرتە اینانمایانلرە) ویا دائمی و قراڭلق حپس منفرد (بقای روحە اینانان و سفاهتدە كیدنلرە) و شقاوت ابدیە اعلامنی آلاجقلرینی، یوزدە طقسان طقوز احتمال ایلە قطعی خبر ویرن، باشدە اللرندە نشانۀ تصدیق اولان حدسز معجزەلر بولونان یوز یگرمی درت بیڭ پیغمبرلر.. و اونلرڭ ویردكلری خبرلرڭ ایزلرینی و سینامەدە كبی كولكەلرینی، كشفلە و ذوقلە كوروب تصدیق ایدرك امضا باصان یوز یگرمی درت میلیوندن زیادە اولیالر (قَدَّسَ اللّٰهُ اَسْرَارَهُمْ).. و او ایكی قسم مشاهیر انسانیەنڭ خبرلرینی، عقلاً قطعی برهانلرلە و قوّتلی حجّتلرلە فكرًا و متّفقًا یقینی بر صورتدە اثبات ایدرك تصدیق ایدوب امضا باصان میلیارلر كلوب كچن محقّقلر، [حاشیە]مجتهدلر و صدّیقینلر.. بالاجماع متواترًا نوع انسانڭ كونشلری، قمرلری، ییلدیزلری اولان بو اوچ جماعت عظیمە و بو اوچ طائفۀ اهل حقیقت و بشرڭ قدسی قوماندانلری اولان بو اوچ بیوك عالی هیئتلرڭ فرمانلر ایلە ویردكلری خبرلری دیڭلەمەین.. و سعادت ابدیەیە كیدن و اونلرڭ كوستردكلری یول اولان صراط مستقیمدە كیتمەینلر، یوزدە طقسان طقوز دهشتلی تهلكە احتمالنی نظرە آلمایان.. و بر تك مخبرڭ، بر یولدە تهلكە وار دیمەسیلە او یولی بیراقان، باشقە اوزون یولدە حركت ایدن بر آدمڭ، البتە و البتە وضعیتی شودركە:

ایكی یولڭ، حدسز مخبرلرڭ قطعی اخبارلریلە، اڭ قیصە و قولاینی و یوزدە یوز جنّت و سعادت ابدیەیی قزاندیراننی بیراقوب اڭ دغدغەلی و اوزون و صیقینتیلی و یوزدە طقسان طقوز جهنّم حپسنی و شقاوت دائمەیی نتیجە ویرن یولنی اختیار ایتدیگی حالدە.. دنیادە بو ایكی یولڭ بر تك مخبرڭ، یالان اولابیلیر خبریلە، یوزدە بر احتمال تهلكە و بر آی حپس امكانی بولونان قیصە یولی بیراقوب، منفعتسز، یالڭز ضررسز اولدیغی ایچون اوزون یولی اختیار ایدن بدبخت سرخوش دیوانەلر كبی، دهشتلی و اوزاقدە كورونن و اوڭا مسلّط اولان اژدرهالرە اهمّیت ویرمز، سینكلرلە اوغراشیر، یالڭز اونلرە اهمّیت ویرر درجەدە عقلنی، قلبنی، روحنی، انسانیتنی غائب ایتمش اولور.